مقالات روانشناسی

مقدمه: بيماراني که پس از عمل جراحي باي پس گرافت شريان کروناري سيگار کشيدن را ادامه مي دهند خطر قابل ملاحظه بالاتري را تجربه مي کنند. متاسفانه 50 تا 75% بيماران همچنان پس از عمل به سيگار کشيدن ادامه مي دهند. ترک سيگار بهترين راه جلوگيري از مرگ زود هنگام قلبي مي باشد، از آن رو به بررسي اين مهم پرداختيم.
روش: مطالعه حاضر در قالب يک کارآزمايي باليني تصادفي شده مي باشد در بيماران نيروهاي نظامي بيمارستان بقيه اله انجام شده است ميزان نحوه و کيفيت مصرف سيگار، سيگاري و ترک سيگار بر اساس DSM IVTR تعريف شد. بيماراني که در سال 88 تحت عمل باي پس گرافت شريان کروناري1 قرار گرفتند، بررسي شدند. پرسشنامه نگرش به ترک سيگار فاگرشتروم توسط بيمار قبل از آغاز طرح و بعد ازجراحي تکميل شد. بيماران بر اساس اعداد جداول تصادفي به 2 گروه تقسيم شدند. گروه اول کنترل (21 بيمار)، گروه دوم تحت آموزش مصرف چسب نيکوتين (21 بيمار) قرار گرفتند. چسب نيکوتين در سه دوز 15 ميلي گرم در هفته اول، 10 ميلي گرم در هفته دوم، 5 ميلي گرم در هفته سوم تجويز شد.
نتايج: نتايج در اين مطالعه نشان مي دهد که بيش ترين موفقيت در ترک در افراد با وابستگي کم و کم ترين ميزان موفقيت در افراد داراي وابستگي زياد وجود داشته است و ميزان ترک در گروه مصرف کننده چسب نيکوتين به شکل معني داري بالاتر از گروه کنترل در يک ماه بعد از آغاز مداخله بود (35.75 درصد در مقابل 16.6، P=0.01).
بحث: به نظر مي رسد درمان هاي جايگزيني نيکوتين در کوتاه مدت اثرات ارزشمندي در ترک سيگار خواهد داشت به خصوص در بيماراني با شرايط باليني نامطلوب، حداقل اثرات جانبي را خواهد داشت. عارضه افزايش وزن در تعداد کمي از بيماران مشاهده شد که به نظر مي رسد ترکيب روش فوق با آموزش مستقيم در استمرار ترک و در پيشگيري از افزايش وزن نقش موثري را ايفا نمايد.

 نسخه قابل چاپ

امروزه نيروهاي مسلح کشورهاي قدرتمند به طور شگفت انگيزي به کاربرد نظامي علوم انساني توجه پيدا کرده اند و با تلاشي اعجاب آور در زمينه روانشناسي نظامي فعاليت مي کنند. البته تجربه جنگ جهاني اول و دوم فرصتي براي روانشناسي فراهم کرد تا توان کاربردي خويش را به نمايش بگذارد.
روانشناسان نظامي در آزمايشگاه هاي روان سنجي، اردوهاي آموزشي و در صحنه هاي جنگ، به ارايه خدمات تخصصي پرداختند. آزمون هاي تخصصي و گسترده را ابداع و به گزينش و طبقه بندي و به کارگيري پرسنل نظامي پرداختند و پس از جنگ نيز نيازمندي هاي روان شناختي به اعتبار اين رشته افزود و امروزه ما شاهد شکوفايي اين رشته در کشور هستيم. انجمن روانشناسي نظامي، تاسيس و رشته روانشناسي نظامي در مقاطع کارشناسي ارشد و دکتري داير گرديده است و در حال حاضر اولين فصلنامه روانشناسي نظامي به همت انجمن علمي روانشناسي نظامي ايران و دانشگاه جامع امام حسين (ع) منتشر مي گردد.
اين حرکت فرصتي مغتنم براي روانشناسان است تا با بهره گيري از آموزه هاي ديني، علمي و فرهنگي، توسعه اين علم نوپا را در کشور پيش گيرند و به نيازهاي متنوع نيروهاي مسلح پاسخ دهند.

 نسخه قابل چاپ

مقدمه: هدف از تحقيق حاضر سنجش ميزان اثرات دينداري بر رضايت از زندگي در گروهي از پاسداران متاهل در سپاه بوده است. در اين راستا پرسش هايي مطرح گرديد که عبارت است از: دينداري چه رابطه اي با رضايت از زندگي دارد؟ کدام يک از ابعاد دينداري با رضايت از زندگي رابطه قويتري دارد؟
روش: روش مطالعه حاضر پس رويدادي و از نوع همبستگي مي باشد. جمعيت آماري تحقيق را گروهي از پاسداران متاهل در سپاه تشکيل مي دادند. تعداد 370 نفر به عنوان نمونه نهايي در نظر گرفته شده از شيوه نمونه گيري «طبقه اي متناسب» استفاده شد.
يافته ها: هر چه بر ميزان دينداري فرد افزوده شود، رضايت از زندگي نيز افزايش خواهد يافت. به عبارت ديگر دينداري با رضايت از زندگي رابطه اي مستقيم و مثبت دارد.
در بررسي ميزان اثر ابعاد و اشکال مختلف دينداري بر رضايت از زندگي دريافتيم که ميان هر يک از اين ابعاد و رضايت از زندگي رابطه مشخصي برقرار است. با وجود آنکه هر چهار رابطه مورد نظر معني دار و مستقيم و مثبت هستند. اما ميان ابعاد يا اشکال مختلف دينداري و رضايت از زندگي از جهت ضريب شدت رابطه تفاوت وجود دارد.
نتيجه گيري: نتايج بيانگر اين نکته هستند که سه بعد اعتقادي ‍‍و پيامدي و احساسي رابطه قويتري با رضايت از زندگي فرد داشته اند. اين امر مي تواند تحت تاثير عوامل مختلفي باشد. به طور مثال همانطور که جداول توصيفي نشان مي دهند افراد مورد تحقيق در سه بعد اعتقادي و احساسي و پيامدي نسبت به ساير ابعاد از دينداري قوي تري برخوردارند و از آن جا که رضايت از زندگي پاسداران در سطح بالايي قرار دارد اين رابطه ها، شدت بيشتري به خود مي گيرند.

 نسخه قابل چاپ

مقدمه: بر اساس تدبير فرمانده معظم کل قوا، يکي از وظايف اصلي نيروهاي مسلح تقويت سرانگشتان آنهاست .در نيروي انتظامي، کلانتري ها و پاسگاه ها سرانگشتان ناجا را تشکيل مي دهند. بر اساس تدبير سردار فرمانده محترم ناجا در کنار تقويت پشتيباني هاي فيزيکي و نيروي انساني، توانمند سازي روساي کلانتري ها و فرماندهان پاسگاه ها نيز در دستور کار ناجا قرار گرفت. مطالعات قبلي انجام شده نشان داده اند که يکي از مهم ترين عوامل موثر بر توانمند سازي، ويژگي هاي روانشناختي است. تحقيق حاضر با اين هدف انجام شد که ميزان تاثير ويژگي هاي روانشناختي (انگيزش، هوش، هوش هيجاني، خلاقيت و شخصيت) بر توانمندسازي روساي کلانتري ها و فرماندهان پاسگاه ها را مشخص نمايد.
روش: پس از مطالعات کتابخانه اي درباره توانمند سازي و ويژگي هاي روانشناختي (و تعيين مولفه هاي آن)،تعداد 352 نفر از روساي کلانتري ها و فرماندهان پاسگاه ها با روش نمونه گيري خوشه اي از 13 استان به عنوان نمونه هاي تحقيق انتخاب شدند. ازطريق پرسشنامه محقق ساخته نسبت به گردآوري داده ها اقدام و پس از تجزيه و تحليل داده ها نتايج زير به دست آمد:
يافته ها: 1- ويژگي هاي روانشناختي باميانگين 76 از مقياس 100 درجه اي بر توانمند سازي روساي کلانتري ها و فرماندهان پاسگاه ها موثر است.
2- ترتيب تاثير هر يک از عوامل روانشناختي عبارتند از: شخصيت، انگيزش، هوش، خلاقيت و هوش هيجاني.

 نسخه قابل چاپ

مقدمه: دشمنان جمهوري اسلامي ايران پس از ناکامي در تهديد سخت به بهره گيري از عمليات رواني و راهبرد جنگ نرم روي آورده اند. يکي از عوامل موثر بر عمليات رواني و مقابله ي با آن شناخت شيوه هاي عمليات رواني است . طرح پژوهشي حاضر در صدد است تا به اين پرسش پاسخ دهد که مهمترين شيوه هاي عمليات رواني دشمن عليه ايران کدام است؟
روش: روش تحقيق، توصيفي ـ تحليلي است. ابزار پژوهش پرسشنامه محقق ساخته است که از طريق اعتبار محتوايي و آزمون کرنباخ اعتبار سنجي شده است. جامعه آماري شامل کارکنان يک واحد نظامي است. انتخاب نمونه ها به صورت خوشه اي چند مرحله اي است. حجم نمونه برابر 1055 است. از ابزارهاي آماري، ميانگين، انحراف معيار، فراواني و درصد، آزمون مجذورخي به منظور مقايسه متغيرهاي کيفي و شمارشي استفاده شده است.
يافته ها: از نظر نمونه مورد بررسي شيوه هاي عمليات رواني دشمن به ترتيب اهميت از طريق اقدامات فرهنگي و اقتصادي سپس اقدامات سياسي و امنيتي و در نهايت از طريق اقدامات نظامي عليه کشور اعمال مي شوند.
نتيجه گيري: پرداختن به موضوع عمليات رواني و روش هاي مقابله با آن در نيروهاي نظامي بسيار ضروري است. شناخت تکنيک هاي عمليات رواني و طرح هاي مقابله اي در حوزه هاي فرهنگي، اقتصادي، سياسي و نظامي از اولويت برخوردار است.

 نسخه قابل چاپ

مقدمه: اين پژوهش به منظور ساخت و اعتباريابي مقياس سنجش بلوغ کارکنان، پايه ريزي و اجرا شده است.به اين منظور ابتدا بر اساس مباني نظري، پرسشنامه اي براي سنجش بلوغ تهيه شد و روايي محتوايي و صوري آن با نظرخواهي از 30 نفر از متخصصان مورد بررسي قرار گرفت و گويه هايي که مورد تاييد بيش از 75درصد آنان بود، به عنوان گويه هاي مناسب انتخاب شدند.
روش: پرسشنامه تهيه شده روي نمونه 37 نفري از جامعه آماري (کارکنان دانشگاه تربيت معلم) پيش آزمون شد و با حذف برخي از گويه ها ضريب پايايي آن به ميزان 0.84 به دست آمد.سپس، پرسشنامه نهايي روي نمونه 248 عضوي که به صورت تصادفي و با روش طبقه اي انتخاب شده بودند اجرا شد که مجددا ضريب پايايي آن 0.84 محاسبه شد.
يافته ها: تحليل عاملي بيانگر اين بود که 60 درصد واريانس نمرات بلوغ با مقياس ساخته شده تبيين مي شود. نتيجه چرخش واريماکس شاخص هاي بلوغ را در چهار عامل که با عناوين بلوغ رواني، بلوغ ذهني، بلوغ اجتماعي و بلوغ کاري قابل نامگذاري هستند،خلاصه کرد. پرسشنامه اعتباريابي شده براي اندازه گيري سطح بلوغ کارکنان، ازجمله کارکنان سازمان هاي نظامي و انتظامي در جهت اهداف مختلفي ازجمله هدف هاي پژوهشي، استخدامي و مديريتي قابل استفاده است.

 نسخه قابل چاپ

محققان و صاحب نظران درباره توانايي هاي انسان در طي دهه اخير به اين نتيجه رسيدند که علاوه بر دو هوش کلي (IQ) و هوش هيجاني (EQ)، جنبه ديگري از هوش هم وجود دارد که کاملا منحصر به فرد و انساني مي باشد. در واقع امروزه گفته مي شود که IQ و EQ پاسخگوي همه چيز نبوده و واقعا موثر نيستند، بلکه انسان به عامل سومي هم نيازمند است که هوش معنوي يا به اختصار SQ ناميده مي شود با عنايت به پذيرش هوش هاي چندگانه و وجود رويکردهاي مختلف در اين زمينه، به نظر مي رسد مناسبت داشته باشد که هم مرز مشترک و هم منحصر بودن هوش معنوي در مقايسه با ساير انواع هوش و هم توانايي هاي آن به طور اجمالي تبيين شود. هوش معنوي، بواسطه برخي از توانايي ها و ويژگي هاي ذاتي مثل توانايي براي ورود به حالت هاي متعالي، توانايي استفاده از فرايند هاي فکري استعاره اي و ايجاد يک ديدگاه کل نگرانه به تجربه هاي زندگي، آشکارا مي تواند از ديگر هوش ها متمايز شود.

 نسخه قابل چاپ

مقدمه: تحقيق حاضر با هدف بررسي گرايش هاي شغلي نوجوانان (فرزندان) کارکنان سپاه تهران در شهرک هاي سازماني سپاه در شهر تهران اجرا شد.
روش ها: تعداد 855 نفر آزمودني دختر و پسر در اين تحقيق شرکت کردند. دامنه سني آزمودني ها بين 20ـ 11 سال و ميانگين سني آنان برابر 15.27 (SD=1.88) مي باشد. در اين تحقيق از آزمودني ها خواسته شد تا پرسشنامه محقق ساخته گرايش هاي شغلي را تکميل نمايند.
يافته ها: نتايج نشان داد که مشاغل پزشکي و دانشگاهي در گروه هاي سني و گروه هاي دختر و پسر در اولويت قرار دارند. تحقيق حاضر نشان داد که والدين و اعضاي خانواده در مقايسه با ديگر عوامل بيشترين نقش را در آمادگي و تصميم گيري شغلي به نوجوانان دارند. نتايج آزمودن رغبت نشان داد که آزمودني هاي دختر تمايل بيشتري به انتخاب مشاغل اجتماعي در مقايسه با گروه پسران نشان مي دهند. در مورد گروه هاي سني مشخص شد که گروه سني 20ـ 16 سال در مقايسه با گروه سني 15ـ 13 سال تمايل بيشتري به مشاغل نيازمند نيروي فيزيکي و عضلاني دارند. همچنين در مشاغل اجتماعي، گروه سني 15ـ 13 سال کمترين تمايل را نشان مي دهد. تحليل همبستگي نيز نشان داد که با افزايش سن رغبت آزمودني ها به مشاغل بدني و فيزيکي و مشاغل داراي ويژگي قدرت و خودنمايي افزايش مي يابد.
نتيجه گيري: انتخاب شغل تحت تاثير واقعيت هاي جامعه و تحول رشدي و جنسيتي قرار دارد.

 نسخه قابل چاپ

مقدمه: اعضاي خانواده جانباز PTSD به دليل ارتباط مستمر و تماس دايمي با جانباز، مشاهده و مواجهه علايم او به نوعي آسيب مي بينند. پژوهش حاضر با هدف شناخت PTSD ثانوي و رضايت زناشويي در بين همسران جانبازان PTSD مي باشد، تا به اين سوال پاسخ دهد. چه اندازه علايم PTSD جانبازان با PTSDثانوي و رضايت زناشويي همسران آنان در ارتباط است؟
روش: روش تحقيق پيمايشي است و روش نمونه گيري تصادفي ساده پواسن، به اين صورت که از بين خانواده هايي که همسرانشان مبتلا به PTSD بوده و در مدت يکسال به مراکز درماني تهران مراجعه داشتند، 100خانواده (200زوج) با استفاده از پرسشنامه (رضايت زناشويي، مي سي سي پي،PCL و اطلاعات فردي) اقدام به گرد آوري اطلاعات و سنجش متغير اصلي تحقيق شده است.
يافته ها: ميزان علايم PTSD ثانوي همسران ارتباط مستقيم و معناداري با علايم PTSD جانبازان را نشان داد. همچنين ميزان رضايت همسر جانبازان PTSD ارتباط معکوس و معناداري با علايم PTSDجانبازان داشت و در نهايت ميزان رضايت زناشويي همسران جانبازان PTSD با نمره مقياس اختلال استرس ثانوي رابطه معکوس و معني داري داشت.
نتيجه گيري: وقتي علايم تروماي جنگ در فرد نظامي ايجاد شود و مدت زمان طولاني درمان نشود مي تواند منشا آسيب هاي جدي بر همسر شود. بنابر اين با توجه به نتايج تحقيق، درمان تيمي، زوج درماني و خانواده درماني لازم و ضروري است.

 نسخه قابل چاپ

از ديد «قرآن»، انسان جانشين خدا بر روي زمين است. او تنها موجودي است كه ويژگي هاي خدا، همچون «آفرينندگي» و «خلاقيت» را داراست. تمام تلاش هاي به عمل آمده در مطالعات روانشناسان رفتاري نگر نتوانسته جايگاه ويژه «انسان» را مخدوش نمايد. او «ضعيف»،‌ «حيله گر»، «زياده خواه»، «شتابگر»، «نامعتدل»، «ضررگريز»، «طغيانگر» و ... است. در اين مقاله بر اساس گزيده اي از آيات قرآني سعي شده است به زبان ساده «روح»، «امر» و «خلق» از ديد قرآن بيان گردد. و «جريان طبيعي جسماني انسان» نيز كه مرتبط با عوامل طبيعي است پرداخته شود. نگاه قرآن به «حيات دنيوي» و «حيات اخروي» انسان بخش كوتاه ديگر مقاله است. در بخش «چهره واقعي انسان در قرآن»، به ذكر صفات او از اين منظر پرداخته مي شود؛ سپس «خود طبيعي انساني» (نفس) مورد بحث قرار مي گيرد، و با اشاره اي به «نيازهاي اساسي انسان در قرآن»، نگاه گذرايي به ديدگاه روانشناسان حوزه نياز نيز صورت مي گيرد. «قرآن و انسان اجتماعي»، بخش نهايي اين مقاله است كه به علل تحولات اجتماعي از ديدگاه قرآن مي پردازد.

 نسخه قابل چاپ

در اين مقاله سعي شده است كه ديدگاه هاي فلسفي ارسطو بررسي و از دلالت هاي آن راهكارهاي در مورد آموزش و پرورش اخذ شود. در عصر حاضر به علت پديد آمدن مشكلات عميق در مسايل احساسي و رفتاري در پرورش نسل جوان، در فلسفه تعليم و تربيت توجه ويژه اي به آموزش احساس شده است كه اكثر فلاسفه تربيت آغاز آن را به ارسطو منتسب كرده اند. بنابراين، در اين مقاله تلاش شده است كه نه تنها مساله آموزش احساس و نقش آن در تعليم و تربيت ريشه يابي شود، بلكه اهميت آن در جهان و كشور خودمان نيز بررسي گردد. بحث اصلي طرفداران آموزش احساس بر اساس پرورش نيروي تخيل و تربيت احساس از طريق هنر و فرهنگ است.

 نسخه قابل چاپ

در مرحله اول، بحران هويت را بايد به مثابه رويكردي آسيب شناسانه به مبحث هويت ملاحظه كرد و چنانچه مولفه هاي آسيب را در پديده هويت مورد شناسايي قرار گيرد، خود زمينه اي براي آسيب زدايي تلقي خواهد شد. در زمينه سوابق تاريخي هويت در ايران، بررسي مقطعي از تاريخ گذشته يعني از حدود 170 سال پيش، اهميت اساسي دارد؛ زيرا غرب با دانش و كارشناسي نوين و نيز دانش و فن آوري نطامي برتر، زمينه نوعي سلطه را بر سرزمين هاي اسلامي، به ويژه ايران، فراهم نمود. رويكردهاي ايران در مواجهه با تمدن غرب، غالبا متكي بر الف) رويكرد طرد، نفي، و انكار و ب) رويكرد مرغوب شدن، خودباختگي، و تسليم بوده و متاسفانه رويكرد سومي كه به گزينش آگاهانه از تمدن غرب متمايل باشد در كار نبوده است؛ و لذا عقب افتادگي جامعه ايران در آن زمان و بعد تا حدودي محصول از دست دادن هويت و خوباوري ما تلقي مي شود. نقاط آسيب پذير هويت در ايران عبارتند از گسست فرهنگي، تضاد نسل ها، تحولات فزاينده، فقدان تماميت، فن آوري ماهواره اي، مهاجرت وسيع، و شهرهاي بزرگ.

 نسخه قابل چاپ

با اتخاذ رويكرد مدرن كه نشانگر حركت به سوي عقلانيت است و به منظور حفظ و تثبيت تفوق انسان بر طبيعت، دانش مدرن با ويژگي هايي همچون، عقلانيت، عينيت، واقع گرايي، آزمون پذيري، و اخيرا كاربردپذيري، صورت تحقق مي پذيرد. دانش مدرن در مواجهه با خواسته هاي دقيق و سخت گيرانه عقلانيت مدرن و مطابق با معيارهايي كه اين نوع عقلانيت براي صحت تفكر مشخص مي كند در روندي تقليل گرايانه طي طريق مي كند تا در عصر اطلاعات، در معادله اي جديد استقرار يابد. تحقيق حاضر، از رهگذر يكي از شناخته شده ترين نظريه ها و تاكيد خاص بر تحليل ژان فرانسوا ليوتار از وضعيت دانش در جوامع كنوني، به پيگيري اهداف خود در قلمرو تعليم و تربيت پرداخته است. بر اين اساس، تعليم و تربيت براي مواجهه آگاهانه با چالش هاي پيش رو، نيازمند آن است كه بازتاب پژوهش فلسفي در قالب «حركت بازگشتي به مفروضات» را به منظور كاستن از دشواري هاي برخاسته از ذات حركت هاي شتاب گونه و گاه انفجاري در حوزه تصميم گيري؛ همچنين ارتقا بينش سياسي معلمان و دانش آموزان، و تجهيز آنان به بينشي ژرف نگر در باب مسايل دانش و مناسبات ان با ساير حوزه ها را وجهه عمل خود قرار دهد.

 نسخه قابل چاپ

افت تحصيلي هنوز هم يك چالش چدي براي نظام هاي آموزشي دنيا است. شايد به همين دليل، با وجود پژوهش ها و بررسي هاي فراوان، باب مطالعه و گفتگو درباره آن بسته نيست. اين مقاله با يك نگاه فلسفي به افت تحصيلي، قصد معرفي و تحليل ريشه هاي نظري اين پديده ناخواسته در شرايط آموزش و پرورش مدرن را دارد. به عبارت ديگر در اينجا ادعا مي شود كه علت هاي افت تحصيلي در بنيادهاي فكري و آراي تربيتي مدرنيته قرار دارد، پس مادامي كه آموزش و پرورش، نظام خود را بر چنين بنيادهايي استوار سازد امكان پيش گيري از افت تحصيلي كمتر وجود دارد. به اين منظور شش عامل اصلي متاثر از آموزه هاي مدرن انتخاب، و رابطه آن با آموزش و پرورش و افت تحصيلي در نظر گرفته مي شود. كوشش به عمل خواهد آمد با طي مسير يك مقاله پژوهشي و به استناد منابع دست اول، يافته ها ارايه و سپس تحليل شود.

 نسخه قابل چاپ

تزكيه يكي از مفاهيمي است كه در ادبيات تربيتي ما بسيار به كار مي رود. اغلب اين مفهوم با جمله مشهور «تزكيه مقدم بر تعليم است» همراه مي شود. در اين مقاله اين جمله مشهور به چالش گرفته مي شود و با بررسي آيات و تفاسير مربوط و همچنين از منظر بحث سبق و لحوق فلسفي، اين تقدم و تاخر، رد مي شود و در پايان تعريفي ديگر از دو منظر از مفهوم تزكيه ارايه شده كه در راستاي انديشه تلفيق «تعليم» و «تربيت» است.

 نسخه قابل چاپ