مقالات روانشناسی

هدف: هدف پژوهش حاضر تعيين ميزان اثربخشي آموزش خود نظارتي توجه بر عملکرد حل مساله رياضي دانش آموزان پسر دچار ناتواني رياضي بود.
روش: روش پژوهش از نوع شبه آزمايشي است که در اجراي آن از طرح پيش آزمون-پس آزمون با گروه گواه استفاده شد. آزمودني هاي پژوهش شامل 20 نفر از دانش آموزان پسر پايه چهارم ابتدايي شهر تبريز در سال 88-1387 بودند که به روش تصادفي خوشه اي چند مرحله اي انتخاب شدند و به طور تصادفي در هر يک از گروه هاي آزمايش و گواه قرار گرفتند. از آزمون تشخيصي رياضي ايران کي مت (1976) استفاده شد. آزمودني هاي گروه آزمايش به مدت 10 جلسه 45 دقيقه اي آموزش هاي خود نظارتي را دريافت کردند. گروه گواه نيز همزمان به برنامه هاي عادي کلاسي خود ادامه دادند.
يافته ها: يافته هاي حاصل از تحليل کوواريانس نشان داد نمره هاي دانش آموزان گروه آزمايش در پس آزمون حل مساله رياضي بالاتر از گروه گواه شده است.
نتيجه گيري: پژوهش حاضر کاربردهايي براي والدين، معلمان و متخصصان دانش آموزان دچار ناتواني رياضي دارد که مي توانند از اين راهبردها براي پيشرفت درس رياضي استفاده کنند.

 نسخه قابل چاپ

هدف: هدف پژوهش تعيين اثربخشي خاطره گويي، موسيقي و انجام فعاليت هاي دلخواه، بر احساس تنهايي سالمندان بود.
روش: روش پژوهش شبه آزمايشي با طرح پيش آزمون و پس آزمون با گروه گواه بود. نمونه اي متشکل از 78 فرد سالمند (40 مرد و 38 زن) در شهرستان سيرجان به شيوه در دسترس انتخاب و با استفاده از بسته هاي آموزشي موسيقي درماني، خاطره گويي و انجام فعاليت هاي دلخواه و آزمون احساس تنهايي بررسي شدند. گروه گواه متشکل از 10 مرد و 10 زن بود و در هر گروه آزمايش 20 نفر، 10 زن و 10 مرد شرکت داشتند (به استثناي گروه موسيقي درماني خانم ها که به دليل افت ازمودني 8 نفر عضو داشت). براي تحليل داده ها از روش تحليل واريانس استفاده شد.
يافته ها: نتايج نشان داد موسيقي درماني بر احساس تنهايي زنان ناشي از ارتباط با دوستان و نشانه هاي عاطفي تنهايي، و خاطره گويي بر احساس تنهايي مردان و زنان ناشي از ارتباط با دوستان و نشانه هاي عاطفي تنهايي، و انجام فعاليت دلخواه در مردان بر احساس تنهايي ناشي از ارتباط با دوستان تاثير گذار است و در زنان احساس تنهايي ناشي از ارتباط با خانواده و نشانه هاي عاطفي تنهايي را کاهش داده است. در مردان خاطره گويي و در زنان موسيقي درماني در کاهش احساس تنهايي آن هم در خرده مقياس احساس تنهايي ناشي از ارتباط با دوستان تاثير بيشتري نسبت به دو مداخله ديگر داشتند.
نتيجه گيري: اين مداخلات را مي توان به عنوان راهکارهايي در راستاي کاهش احساس تنهايي سالمندان مطرح کرد و براي رفع احساس تنهايي آن ها را در دستور کار فرهنگسراهاي سالمند، خانه هاي سالمندان و افرادي که در منزل سالخورده اي دارند قرار داد.

 نسخه قابل چاپ

هدف: هدف پژوهش تعيين ميزان اثربخشي آموزش خود تنظيمي تحصيلي و مهارت هاي مطالعه بر پيشرفت تحصيلي دانشجويان بود.
روش: روش پژوهش از نوع آزمايشي با طرح پيش آزمون-پس آزمون با گروه گواه و جامعه پژوهش کليه دانشجويان مقطع کارشناسي دانشگاه پيام نور واحد بومهن بود که از ميان آن ها تعداد 30 دانشجو پس از اجراي آزمون تشخيصي عملکرد تحصيلي درتاج (1383) به شيوه نمونه گيري خوشه اي چند مرحله اي انتخاب و به طور تصادفي در دو گروه آزمايش و گواه جايگزين شدند. آزمودني هاي گروه آزمايش به مدت 8 جلسه يک ساعته، تحت آموزش خود تنظيمي تحصيلي و مهارت هاي مطالعه قرار گرفت، اما گروه گواه مداخله اي دريافت نکرد. داده هاي با استفاده از روش کوواريانس تحليل شد.
يافته ها: نتايج نشان داد که آموزش خود تنظيمي تحصيلي و مهارت هاي مطالعه بر پيشرفت تحصيلي اثر مثبت دارد.
نتيجه گيري: با آموزش خود تنظيمي تحصيلي و مهارت هاي مطالعه مي توان راهبردهايي کارآمد و سودمندي را براي افزايش پيشرفت تحصيلي و بهبود کارکرد تحصيلي در اختيار دانشجويان قرار داد.

 نسخه قابل چاپ

هدف: هدف پژوهش حاضر تعيين رابطه حساسيت نسبت به پاداش و تنبيه مطابق با الگوي گري (1987) در مورد دو نظام فعال ساز و بازدارنده رفتاري و انواع سبک هاي هويت در دانشجويان بود.
روش: روش پ‍‍ژوهش از نوع همبستگي و روش نمونه گيري خوشه اي چند مرحله اي بود که 188 نفر (82 دختر و 106 پسر) دانشجوي دوره کارشناسي از سه دانشکده دانشگاه آزاد شهرستان کازرون به عنوان گروه نمونه انتخاب شدند. ابزارهاي پژوهش پرسشنامه حساسيت نسبت به پاداش و تنبيه تروبيا، آويلا، مولتو و کاسراس (2001) و مقياس سبک هاي هويت وايت، وامپلر و وين (1998) بود. روابط بين متغيرها به ترتيب با استفاده از ضريب همبستگي پيرسون و رگرسيون خطي به شيوه سلسله مراتبي تحليل شد.
يافته ها: يافته ها نشان داد حساسيت نسبت به پاداش و تنبيه مي تواند 13 درصد واريانس سبک هويت اطلاعاتي و 11 درصد واريانس سبک هويت هنجاري را تبيين کند. اين در حالي بود که تنها، حساسيت نسبت به تنبيه قادر به پيش بيني سبک هويت سردرگم-اجتنابي آن هم به ميزان 14 درصد بود.
نتيجه گيري: با توجه به نتايج اين پژوهش و پژوهش هاي گذشته استفاده از حساسيت نسبت به پاداش براي شکل دهي هويت، مناسب ترين روش به نظر مي رسد. همچنين، استفاده از حساسيت نسبت به تنبيه براي شکل-دهي هويت علاوه بر اثرات مثبت مي تواند به اثرات منفي و ايجاد سبک هويتي سردرگم-اجتنابي منجر شود.

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

پژوهش حاضر با هدف شناخت تاثير القاي خلق با بهره گيري از چهره هاي هيجاني زيرآستانه بينايي انجام شده و هدف اصلي، تعيين عوامل زمينه ساز ناهشيار اين اختلالات است.
روش: روش پژوهش، از نوع پيش آزمون-پس آزمون با گروه گواه است. بدين منظور 45 آزمودني با روش نمونه گيري در دسترس به سه گروه خلق خنثي، شاد و غمگين تقسيم شدند و پس از تکميل مقياس خلق مثبت و منفي واتسن، کلارک و تلگن (1988)، در معرض 20 چهره هيجاني شاد، غمگين و خنثي قرار گرفتند که توسط رايانه و به صورت زيرآستانه اي نمايش داده مي شد. در مرحله پس آزمون، آزمودني ها دوباره پرسشنامه خلق مثبت و منفي را تکميل کردند.
يافته ها: نتايج نشان دهنده تاييد فرضيه هاي پژوهش بود: چهره هاي زيرآستانه اي شاد، خلق منفي را کاهش و خلق مثبت را افزايش مي دهند، همچنين چهره هاي زيرآستانه اي غمگين، خلق منفي را افزايش و خلق مثبت را کاهش مي دهند.
نتيجه گيري: ادراک زيرآستانه اي چهره ها در خلق جاري افراد در آزمايشگاه تاثيرگذار است، مي توان از نتايج اين پژوهش در زمينه هاي درماني و باليني اختلالات خلقي به ويژه افسردگي استفاده نمود.

 نسخه قابل چاپ

هدف: پژوهش حاضر به منظور تعيين سبک هاي شوخ طبعي (شوخ طبعي مثبت، شوخ طبعي خود کاهنده و شوخ طبعي پرخاشگرانه) و رابطه آن با سلامت عمومي دانشجويان انجام شده است.
روش: روش پژوهش از نوع همبستگي است. 370 دانشجو به شيوه نمونه گيري طبقه اي نسبي انتخاب و با استفاده از پرسشنامه سبک هاي شوخ طبعي (رف، 2006) و پرسشنامه سلامت عمومي (گلدبرگ و هيلر، 1972) مورد آزمون قرار گرقتند. براي تجزيه و تحليل داده ها از روش همبستگي پيرسون و آزمون t مستقل استفاده شد.
يافته ها: يافته ها نشان داد که سبک هاي شوخ طبعي با سلامت عمومي رابطه دارد و سبک هاي شوخ طبعي دانشجويان دختر با پسر تفاوت دارد. همچنين رابطه شوخ طبعي مثبت با سلامت عمومي مثبت و شوخ طبعي خود کاهنده و شوخ طبعي پرخاشگرانه با سلامت عمومي منفي است.
نتيجه گيري: افرادي که از شوخ طبعي خودکاهنده و شوخ طبعي پرخاشگرانه در روابط ميان فردي استفاده مي کنند، از سلامت عمومي خوبي برخوردار نيستند. نوع شوخي هاي دانشجويان دختر بيشتر از نوع مثبت و خود کاهنده است و نوع شوخي هاي دانشجويان پسر بيشتر از نوع پرخاشگرانه است. بنابراين جنس بر سبک شوخ طبعي تاتيرگذار است.

 نسخه قابل چاپ

هدف: مقاله حاضر به دنبال توصيف و تشريح روش تشخيص کارکرد متفاوت سوال در چارچوب نظريه سوال-پاسخ، با استفاده از الگوي يک پارامتري با تاکيد بر سوگيري داخلي در يک آزمون است.
روش: ابتدا مباني نظري رويکرد معرفي شد، و به دنبال آن به منظور ارايه عملي روش، داده هاي خرده-مقياس گرامر در بخش تخصصي دفترچه زبان انگليسي آزمون سراسري در سال 1384 با نرم افزار باي لوگ-ام جي تحت الگوي يک پارامتري با دو روش مقايسه سطوح مقادير دشواري در دو گروه و آزمون نسبت درست نمايي تحليل شدند.
يافته ها: نتايج نشان داد که بين مقدار دشواري سوال 8 در دو گروه تفاوت معنادار است. اين موضوع با برازش بهتر الگوي داراي کارکرد متفاوت سوال در مقايسه با الگوي بدون کارکرد متفاوت سوال (با آلفاي 0.05) تاييد شد. در واقع احتمال پاسخ درست به سوال 8 براي گروه مردان در مقايسه با گروه زنان بيشتر بوده است.
نتيجه گيري: اهميت بررسي کارکرد متفاوت سوال در آزمون هاي مختلف روز به روز در حال افزايش است. روش هاي موجود در نظريه کلاسيک به خاطر وجود تغييرپذيري شاخص هاي آن براي شناسايي اين موضوع مفيد نيستند. در مقابل روش هايي موجو در بافت نظريه سوال-پاسخ براي انجام اين کار مفيدتر هستند.

 نسخه قابل چاپ

هدف: مطالعه حاضر با هدف تعيين ميزان ارتباط ساده و چند گانه بين هوش سيال، ابعاد شخصيت (برون گرايي، روان رنجوري و روان پريشي) و هوش هيجاني با موفقيت تحصيلي انجام شد.
روش: روش پژوهش، توصيفي از نوع همبستگي بود. نمونه پژوهش شامل 133 دانش آموز مقطع متوسطه و پيش دانشگاهي شهرستان دزفول بود که به صورت تصادفي چند مرحله اي انتخاب شدند. براي به دست آوردن اطلاعات آزمون ماتريس هاي پيشرونده ريون، نسخه مياني (بزرگسالان) استاندارد شده به وسيله براهني (1353)، پرسشنامه شخصيت آيزنک (1975)، آزمون بهر هيجاني بار-ان (2000) اجرا شد و معدل تحصيلي سال گذشته شرکت کنندگان به عنوان ملاک پيشرفت تحصيلي در نظر گرفته شد. اطلاعات به دست آمده با استفاده از آزمون هاي آماري ضريب همبستگي پيرسون و تحليل رگرسيون چند متغيري (گام به گام) تحليل شد.
يافته ها: يافته ها نشان داد که هوش سيال و برون گرايي با موفقيت تحصيلي و موفقيت تحصيلي با نمره کل هوش هيجاني و ابعاد هوش درون فردي و انطباق پذيري ارتباط مثبت اما روان پريشي با موفقيت تحصيلي ارتباط منفي دارد. هر سه متغير با موفقيت تحصيلي رابطه دارند و در تعامل با هم در مجموع 32 درصد از تغييرات موفقيت تحصيلي تبيين را مي کنند. پيشرفت تحصيلي دانش آموزان دختران به طور معناداري بيشتر از دانش آموزان پسر است.
نتيجه گيري: از نتايج اين پژوهش در برنامه ريزي براي بالا بردن کيفيت آموزش با توجه به ويژگي هاي شخصيتي و هوش هيجاني ياد گيرندگان مي توان استفاده کرد.

 نسخه قابل چاپ

هدف: هدف پژوهش، تعيين اثربخشي پردازشگر کلمه همراه با راهبردهاي خود پرسشي بر بهبود مشکلات املاي دانش آموزان ابتدايي دچار اختلال نوشتن بود.
روش: روش پژوهش آزمايشي با طرح پيش آزمون و پس آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماري دانش آموزان پايه سوم ابتدايي شهر تهران بودند که به روش نمونه گيري خوشه اي چند مرحله اي 20 دانش آموز داراي مشکلات املا، پس از اجراي آزمون هاي تشخيصي انتخاب و به طور تصادفي در يک گروه آزمايش و يک گروه گواه جايگزين شدند. پس از اجراي پيش آزمون ها، گروه آزمايش به مدت 15 جلسه 45 دقيقه اي تحت آموزش رايانه اي راهبردهاي خود پرسشي قرار گرفت. اما گروه گواه آموزشي نديد. سپس پس آزمون نوشتن در گروه هاي مذکور اجرا شد، و پس از گذشت 4 ماه از مدت آموزش، پس آزمون نوشتن (آزمون پيگيري) اجرا شد. داده ها با روش آماري تحليل واريانس اندازه گيري مکرر انجام شد.
يافته ها: يافته ها نشان داد که تفاوت بين ميانگين نمره هاي املاي گروه آزمايشي و گروه گواه تفاوت معنادار و خطاهاي املاي گروه آزمايشي نسبت به گروه گواه کاهش بيشتري يافته است.
نتيجه گيري: پردازشگر کلمه همراه با راهبردهاي خود پرسشي مي تواند به عنوان يک فن آموزشي موثر، در جهت بهبود املاي دانش آموزان ابتدايي داراي اختلال نوشتن به کار گرفته شود.

 نسخه قابل چاپ

هدف: هدف پژوهش تعيين ميزان فرسودگي شغلي اعضاي هيات علمي در ابعاد مختلف تحليل عاطفي، مسخ شخصيت و عدم موفقيت فردي بود.
روش: روش توصيفي و از نوع علي-مقايسه اي و نمونه 156 (116 مرد و 40 نفر زن) عضو هيات علمي دانشگاه شهيد بهشتي بود که به روش طبقه اي متناسب انتخاب شدند. داده هاي با استفاده از پرسشنامه فرسودگي شغلي ماسلاچ-مقياس معلمان (ماسلاچ، جکسون و لايتر، 1996) و پرسشنامه اطلاعات جمعيت شناختي گردآوري و براي تحليل داده ها از آزمون t براي گروه هاي مستقل و تحليل واريانس يک راهه استفاده شد.
يافته ها: يافته ها نشان داد ميزان فرسودگي شغلي اعضاي هيات علمي در بعد تحليل عاطفي و مسخ شخصيت پايين تر از نمره هاي هنجار است، اما ميزان عدم موفقيت فردي آن ها بالاتر از ميانگين هنجار براي معلمان است. همچنين از ميان متغيرهاي جمعيت شناختي (سن، جنس، وضعيت تاهل، نوع استخدام، رشته تخصصي، سابقه کار و مرتبه علمي) تنها در متغير وضعيت تاهل تفاوت معنا داري بين شرکت کنندگان مشاهده شد و افراد مجرد تحليل عاطفي بالاتري نسبت به افراد متاهل گزارش دادند.
نتيجه گيري: اگرچه ميزان فرسودگي شغلي اعضاي هيات علمي در ابعاد تحليل عاطفي و مسخ شخصيت پايين است، ولي حدود نيمي از آن ها نسبت به شغل خود احساس عدم موفقيت فردي مي کنند.

 نسخه قابل چاپ

هدف: پژوهش حاضر به منظور تعيين و مقايسه ويژگي هاي شخصيتي دانش آموزان ورزشکار و غيرورزشکار انجام شد.
روش: پژوهش حاضر يک پژوهش توصيفي از نوع علي-مقايسه اي است. بدين منظور، نمونه اي به حجم 335 نفر (165 نفر ورزشکار و 170 نفر غيرورزشکار) از دانش آموزان شهرستان کرج بر اساس نمونه گيري خوشه اي چند مرحله اي انتخاب و سپس ويژگي هاي شخصيتي دانش آموزان به وسيله پرسشنامه روان شناختي کاليفرنيا (گاف، 1994) سنجيده شد. داده ها با استفاده از آزمون آماري تحليل واريانس چند متغيري تحليل شد.
يافته ها: يافته ها نشان داد جزء در مقياس اجتماعي شدن، در بقيه مقياس ها تفاوت معنادار بين دو گروه ورزشکار و غيرورزشکار نيست و نمره هاي دانش آموزان ورزشکار در مقياس اجتماعي شدن بيشتر از دانش آموزان غير ورزشکار بود. همچنين بين دختران و پسران در مقياس هاي استعداد پايگاه، مردم آميزي، حضور اجتماعي، همدلي، برداشت خوب، اشتراک، احساس سلامتي، مدارا، پيشرفت از طريق همنوايي و عدم وابستگي، کارآمدي ذهني، مقياس زنانگي- مردانگي، هواداري از هنجارها-ترديد درباره هنجارها و خود شکوفايي تفاوت معنادار بود و نمره هاي پسران در اين مقياس ها، بيشتر از دختران بود.
نتيجه گيري: به نظر مي رسد، بين ويژگيهاي شخصيتي و ورزش در سطح ورزشکاران غير حرفه اي رابطه اي وجود ندارد.

 نسخه قابل چاپ

هدف: هدف از پژوهش حاضر تعيين اثر خاطره گويي بر ميزان افسردگي و احساس تنهايي سالمندان است.
روش: روش پژوهش حاضر شبه آزمايشي و از نوع پيش آزمون-پس آزمون با گروه گواه است. جامعه آماري شامل کليه سالمندان 60 تا 80 ساله شهرستان سيرجان است که با شيوه نمونه گيري در دسترس 40 نفر از آن ها (20 زن و 20 مرد) به طور تصادفي به چهار گروه (دو گروه آزمايش و دو گروه گواه) اختصاص پيدا کردند. گروه هاي آزمايش در 13 جلسه خاطره گويي شرکت کردند که مدت زمان هر جلسه بين يک ساعت تا يک ساعت و نيم بود. در اين مدت گروه گواه مداخله اي دريافت نکرد. ابزار پژوهش پرسشنامه افسردگي سالمندان، پرسشنامه احساس تنهايي و بسته آموزشي خاطره گويي بود. داده ها با استفاده از روش تحليل واريانس تحليل شد.
يافته ها: نتايج نشان داد خاطره گويي موجب کاهش افسردگي و احساس تنهايي سالمندان شده است. افزون بر اين مشخص شد تفاوت بين زنان و مردان از نظر تاثير خاطره گويي و افسردگي معنادار است.
نتيجه گيري: خاطره گويي در خانواده ها و خانه هاي سالمندان مي تواند براي بهبود وضعيت بهداشت رواني اين افراد، کاهش احساس تنهايي و نيز افسردگي سالمندان موثر باشد.

 نسخه قابل چاپ

هدف: پژوهش حاضر به منظور تعيين و مقايسه رابطه بين مولفه هاي ابرازگري هيجاني و خود پنداره در دانشجويان دختر و پسر انجام شد.
روش: روش پژوهش حاضر از نوع همبستگي است. نمونه پژوهش شامل 214 نفر (107 دانشجوي پسر و 107 دانشجوي دختر) بود که به صورت نمونه گيري تصادفي خوشه اي انتخاب شدند. داده ها به کمک پرشسنامه هاي ابرازگري هيجاني (1990) و پرسشنامه خود پنداره بک (1990) گردآوري و با استفاده از آزمون هاي آماري همبستگي، آزمون t، تحليل رگرسيون و تبديل z فيشر تحليل شد.
يافته ها: نتايج نشان داد که بين ابراز صميميت و خود پنداره در دانشجويان پسر و دختر رابطه مثبت وجود دارد. دانشجويان پسري که ابرازگري هيجاني مثبت بيشتري داشتند از خود پنداره مثبت، و دانشجويان دختري که ابرازگري هيجاني منفي بيشتري داشتند از خود پنداره منفي برخوردار بودند. بين نمره کلي ابرازگري هيجان و خود پنداره در دانشجويان پسر رابطه مثبت وجود داشت، اما در دانشجويان دختر بين اين دو مولفه رابطه اي مشاهده نشد. همچنين، فقط همبستگي بين ابرازگري هيجاني منفي و خود پنداره در دانشجويان دختر و پسر با هم تفاوت معناداري داشت.
نتيجه گيري: مولفه هاي ابرازگري هيجاني پيش بيني کننده هاي خوبي براي خود پنداره دانشجويان هستند و کمک به دانشجويان براي شناسايي هيجان ها و ابراز صحيح آن ها مي تواند تاثير بسزايي در افزايش شناخت خود و شکل گيري خودپنداره در آن ها باشد.

 نسخه قابل چاپ

هدف: هدف پژوهش حاضر تعيين ميزان اثربخشي برنامه مداخله اي-آموزشي جرات ورزي، حل مساله و حرمت خود بر هوش هيجاني است تا زمينه تهيه يک برنامه مداخله اي براي افزايش هوش هيجاني فراهم آيد.
روش: روش پژوهش از نوع شبه آزمايشي است. جامعه مورد مطالعه را دانش آموزان پسر دبيرستاني تحت پوشش کميته امداد امام خميني (ره) شهر تهران تشکيل مي دهند. از ميان اين افراد 15 نفر، که بهر هيجاني کمترين نمره را بين 120 نفر به دست آوردند، به عنوان نمونه انتخاب شدند و تحت کار بندي آزمايشي قرار گرفتند. گروه آزمايش در 15 جلسه 90 دقيقه اي براي مولفه هاي جرات ورزي، حل مساله و حرمت خود آموزش ديدند.
يافته ها: تحليل نتايج اندازه گيري مکرر همراه با انتقال اثر نشان داد که برنامه مداخله اي هوش هيجاني را افزايش مي دهد. همچنين هر يک از سه قسمت برنامه آموزشي (جرات ورزي، حل مساله و حرمت خود) جداگانه باعث افزايش هوش هيجاني مي شوند.
نتيجه گيري: برخلاف هوش شناختي که پديده اي نسبتا ثابت و تغييرناپذير است، هوش هيجاني را مي توان با برنامه هاي آموزشي ارتقا داد و سازگاري فرد را بهبود بخشيد.

 نسخه قابل چاپ