امروز در تاريخ
اقتباس دنياي معاصر ازتمدن ايرانيان
جمع آوري کارهاي روزمره اردشير ـ بنيادگذار دودمان ساسانيان ، در يک کتاب [مجموعه] تحت عنوان «كارنامك اردشير پاپكان» مارس سال 300 ميلادي (اسفندماه) پايان يافت و چند روز بعد نسخه اصلي آن به مناسبت نوروز در تالار پذيرايي كاخ سلطنتي در تيسفون قرار گرفت. به نوشته مورخان رومي، «نرسي» شاه وقت پس از خواندن كارنامه اردشير، از اين كه نتوانسته بود بمانند او روميان را از نزديك شدن به قلمرو ايران بازدارد از فرط اندوه بيمار شد و به نفع پسرش «هرمز» كنارهگيري كرد.كارنامه اردشير قرنها نصب العين سران ايران بود. به گفته ويل دورانت، اين كارنامه درعين حال پيشرفته بودن تمدن ايرانيان را منعكس ميكند كه دفتر رئيس كشور [دفتر اردشير پاپکان] كارهاي روزانه دولت را يادداشت و توسط چند محرّر تکثير ميكرد و همانند يك «روزنامه محدود» براي دولتمردان و بزرگان ارسال ميشد تا درجريان کارها و برنامهها قرارداشته باشند و اندرزهارا بکاربندند. برپايه همين روش، از 1995 سران همه كشورها، پارلمانها و دستگاههاي دولتي براي خود «وبسايت» رسمي ساخته و براي ملاحظه عموم و به ويژه دولتهاي ديگر و رسانهها در اينترنت قراردادهاند و مطالب اين سايتها سند است.
نافرماني عشاير
نافرماني ايل قشقايي درفارس كه خواستار آزاد شدن «سردارصولت» رئيس خود از زندان تهران و بازگشت او به فارس و رياست مجدد بر ايل بود از يك هفته به نوروز سال 1308 آغاز و به تدريج به صورت يك بحران سراسري در آمد، زيرا كه در چند استان ديگر هم آثار نافرماني در عشاير آشكار و ايل بختياري حتي دهكرد (شهركرد امروز) را متصرف شد. قشقاييها درخواستهاي ديگري هم داشتند ازجمله حفظ سلاحهاي خود، اجبار نداشتن به ترك لباسهاي سنتي و معرفي نکردن پسران خود به خدمت سربازي. آنان با مداخله دولت در امر كشت خشخاش و جمع آوري ترياك حاصله هم موافقت نداشتند. چون درخواستهاي آنان پذيرفته نشد؛ دست به حمله به پاسگاههاي انتظامي و روستاها و شهرهاي فارس زدند و شيراز را محاصره كردند. شمار محاصره كنندگان شيراز را كه زير نظر سالارحشمت برادر سردارصولت عمل ميكردند بيش از پنج هزار تن گزارش كرده بودند. دولت وقت در واكنش خود، استانداران و روساي ماموران انتظامي مناطقي را كه نافرماني در آنجا مشاهده شده بود تغيير داد و تنبيه كرد و استاندار نظامي با سرباز تازه نفس و توپ فرستاد و دست به سختگيري و خشونت زد كه از امرداد ماه 1309 بدون اين كه كوچكترين امتيازي به عشاير داده شود به تدريج اوضاع به حالت عادي بازگشت. دولت در آبان ماه همان سال دوستمحمد خان بلوچ را كه از فرصت نافرماني قشقاييها سوء استفاده كرده و بار ديگر ياغي شده بود دستگير و اعدام كرد. سردارصولت هم كه از او سلب رياست ايل شده بود چند سال بعد در زندان درگذشت.
دوران سياست بركنارکردن، بازداشت و خلعدرجه
رضا شاه چند سال پس از آغاز سلطنت خود سياست «برق آسا بركنار كردن مقامات، بازداشت و خلع درجه نظاميان» در پيش گرفت اينگونه كارها را از پيش برد. مروري بر تاريخچه كارهاي او موارد متعدد را نشان ميدهد كه پيش از ظهر دستور خلع درجه يك نظامي ارشد را صادر كرده و عصر همان روز وي را بخشيده بود. مورخان وقت اتخاذ اين روش را مبارزه رضاشاه با فساد اداري و پيشگيري از بي نظمي ذکر کرده و نوشتهاند وي که از ميان توده مردم برخاسته بود روانشناسي هموطنان را بخوبي ميدانست. يكي از اين مقامات عبدالحسين تيمور تاش وزير دربار رضاشاه بود كه در دي ماه 1311 در خانه اش بازداشت شد و محاكمه او از 25 اسفند اين سال آغاز و پس از سه جلسه به جرم ارتشاء به سه سال زندان محكوم شد. به همين گونه فيروزميرزا فيروز وزير دارايي كه ظرف يك چشم برهم زدن از وزارت عزل و بازداشت و محاكمه شد و به جرم ارتشاء محكوم شد.
www.iranianshistoryonthisday.com