اعلام رسمی شیوع تیفوس در تهران
اعلام رسمی شیوع بیماری تیفوس در تهران در چنین روزی از سال ۱۳۲۱ هجری شمسی صورت گرفت.
در تاریخ یازدهم اسفندماه سال ۱۳۲۱ هجری شمسی، رسماً اعلام شد که در تهران بیماری تیفوس شیوع یافته است. این بیماری از اواخر بهار آن سال مشاهده شده بود و هنوز دقیقاً روشن نشده است که چرا دولت وقت در تابستان آن سال (به‌جای اسفندماه) شیوع آن را رسماً اعلام نکرده، به مردم هشدار نداده و تدابیر مورد نیاز را به‌عمل نیاورده بود.
طی اطلاعیه‌ یازدهم اسفندماه دولت وقت، علل شیوع تیفوس را دشواری‌های ناشی از اشغال نظامی ایران، کمبود خواروبار و درنتیجه سوءتغذیه (به‌سبب انتقال مواد غذایی به شوروی) و نیز استقرار نظامیان خارجی که از جبهه‌های دوردست و آلوده به بیماری‌ها منتقل شده بودند، اعلام کرده بود.
شدت تیفوس از تیرماه آغاز شده بود و در ماه‌های بعد، هر روز در تهران ده‌ها تن از این بیماری جان می‌سپردند. مأموران بهداشت با یافتن نشانی تیفوسی‌ها، همسایگان را از رفت‌وآمد به منازل آنان و دیدارشان منع می‌کردند. کمبود دارو هم مزید بر علت شده بود و باعث افزایش تلفات می‌شد.
این بیماری ناشی از فقر که ناقل عمده‌ آن شپش است، تلفات سنگینی به تهرانی‌ها وارد ساخت. سوءتغذیه مردم به‌دلیل حمل اجباری غله‌ ایران به شوروی، باعث گسترش بیماری‌های عفونی دیگری نیز شده بود که ضعف جسمانی ناشی از کمبود غذا به رشد آن‌ها کمک می‌کند.
این تلفات سنگین، استدلال آنان را که می‌گفتند اگر ارتش را مرخص نکرده و سربازان وطن‌دست به دفاع زده بودند، شماری کشته می‌شدند را بی‌اعتبار کرد چرا که تلفات جنگ به پایه‌ مرگ از بیماری‌ها ناشی از اشغال نظامی نمی‌رسید. جدا از آن، جنگ دفاعی وظیفه‌ مقدس یک ملت است حتی اگر شکست در چنین جنگی از قبل قابل پیش‌بینی باشد. در جنگ جهانی اول، تلفات در جبهه‌ها ۵ میلیون و پانصد هزار و مرگ و میر از آنفلوآنزای ناشی از آن جنگ، ۲۳ میلیون تن بود