برقراري دمكراسي در ايران در سال 173 پيش از ميلاد

به نوشته مورخان رومي ـ يوناني و ارمني و تطبيق تقويم‌ها، مِهرداد يکم ششمين شاه ايران از دودمان اشكانيان [معروف به مهرداد بزرگ] يكم مارس سال 173 پيش از ميلاد دراجتماع بزرگان ايران اعلام كرد كه تصميم گرفته است كشور داراي ضوابط لاتغيير (اصول اساسي) شود تا حقوق و تكاليف همه [دولت و ملت] در آن روشن باشد.

اين تصميم مِهرداد مورد تاييد حاضران در نشست قرارگرفت و ايران داراي قانون اساسي و دو مجلس شد كه مجموعه اين دو مجلس را «مِهستان» مي‌گفتند (مِه به كسر «ميم» به معناي بزرگ). انتخاب وليعهد از ميان شاهزادگان، اعلان جنگ و پيشنهاد صلح، بسيج نيرو، عزل شاه درصورت ديوانه شدن و بيماري ممتد و...، تغيير اشل ماليات‌ها و صدور دستور ضرب سكه با تصوير تازه، تعيين شاهان ارمنستان، تاييد تشريفاتي (ضمني) شاهان پارسي تبار سرزمين پنتوس (منطقه ساحلي جنوب و جنوب شرقي درياي سياه در آناتولي به پايتختي شهر سينوپ) و انتصاب فرمانده كل ارتش براي يك دوره معيّن يا مديريت جنگ از جمله اختيارات مهستان بود.

در موارد متعدد، مِهستان كه بنيادي مشابه سناي روم بود شخص شاه را به عنوان فرمانده ارتش، فرمانده جبهه و مسئول لشكركشي تعيين كرده بود.

به نوشته مولفان تاريخ دمكراسي، دردوران اشكانيان [پارتيان ـ خراسانيان] كه علاقه مند و معتقد به انديشه‌هاي فلاسفه يونان باستان بودند، ايران از نوعي دمكراسي برخوردار بود. به علاوه، در اين دوره ايالات دوردست؛ ارمنستان و... خودمختار بودند و لذا ايجاب مي‌كرد كه پارلمان وجود داشته باشد تا نظر همگان شنيده شود.



افتادن کرمان به دست شاهرخ ميرزا تيموري

شاهرخ ميرزا گوركاني پسر اميرتيمور و جانشين او در نخستين هفته مارس 1416 (20 روز مانده به نوروز) شهر كرمان را متصرف شد و آن را ضميمه قلمرو پسر خود ابوالفتح ابراهيم حاكم فارس كرد. شاهرخ پس از فتح كرمان به ديدار «شاه نعمت‌الله ولي» عارف معروف که در ماهان [40 کيلومتري شهر کرمان] سکونت داشت شتافت و از وي استدعاي اندرز كرد و شاه نعمت‌الله اورا نصيحت به فروتني و ساده زيستن کرد، از همنشيني با چاپلوسان و مکّاران [حيله‌گران] برحذرداشت و گفت که شخصاً [بدون واسطه] به شکايات و درد دل اتباع گوش فرادهد، قاضي خوب برگزيند و کاري نکند که عوامل ديواني او (مقامات اداري) به فساد و تباهي بگرايند. شاه نعمت‌الله كه در97 سالگي درگذشت در ماهان مدفون است.

شاهرخ ميرزا هنگام ترك كرمان جمعي از هنرمندان اين ديار مركب از چند معمار و نقّاش را با خود به شهر هرات برد و از آنجا روانه پايتخت چين كرد تا ميان دو همسايه [ايران و چين] مبادله هنري صورت گيرد.



مارس؛ ماه خداي جنگ

روميان عهد باستان بر ماه جاري (تقويم ميلادي) که از دهه سوم آن فصل بهار آغاز مي‌شود نام مارتيوس خداي جنگ (Martius) را گذاردند زيرا که از اين ماه از برودت هوا کاسته و لشکرکشي امکانپذير مي‌شود.

روميان به نام خداي جنگ، در اين ماه در اجراي برنامه‌هاي تعرضي خود به گونه‌اي نيرو به منطقه مورد نظر روانه مي‌کردند که نبرد در اواخر بهار و يا فصل تابستان که مشکل سرما نيست و روزها بلندتر است صورت گيرد و بازگردانيدن نيروها در صورت ناکامي تا پائيز انجام مي‌شد. از همان زمان و سالها پيش از ميلاد مسيح است که اين ماه؛ مارتيوس، مارس و مارچ خوانده شده است.

www.iranianshistoryonthisday.com

codex40x