تصاویر نجومی
ستارهی روشن قلب الاسد در نزدیکی کهکشان کوتولهی اسد I
10 ژانویه 2012
توضیحات: ستارهی بالای تصویر به قدری درخشان است که گاهی اوقات به سختی میتوان متوجه کهکشان پایین شد. همانطور که در عکس بالا دیده می شود، هر دو جسم، یعنی ستارهی قلب الاسد و کهکشان اسد I را میتوان به فاصلهی یک درجه از یکدیگر در صورت فلکی اسد یافت. قلب الاسد که یک ستاره جوان رشته ی اصلی محسوب میشود، قسمتی از یک منظومه چند ستارهای است و همدم نزدیک آن که خود یک ستاره ی دوتایی است در سمت چپ پایین این ستاره دیده میشود. اسد I یک کهکشان کوتولهی کرویگون در گروه کهکشانهای محلی تحت سلطهی کهکشان راه شیری ما و M31 است. تصور میشود که اسد I در میان چند کهکشان کوچک اقماری که به دور راه شیری میچرخند دورترین کهکشان باشد. ستارهی قلب الاسد در حدود 75 سال نوری از ما فاصله دارد و در مقابلش کهکشان اسد است که 800000 سال نوری از ما فاصله دارد.
امتیاز تصویر: Chris Cook (CookPhoto.com)
لاوجوي سياره كوچك
11 ژانویه 2012
دنبالهدار لاوجوي كه با پديدار شدن به يكبارهاش منظرهي درخشان صبحگاهي را در نيمكرهاي جنوبي به وجود آورده بود در حال كمنور شدن است، اما همچنان دنبالهي بلند آن تا نزديكي قطب جنوب سماوي كشيده شده است. اين تصوير 9دي/30 دسامبر از دنبالهدار در حاليكه نزديك لبهي اين سيارهي كوچك قرار دارد گرفته شده است. در واقع اين سيارهي كوچك همان سيارهي زمين است. اين تصوير از 12 فريم موازيكي است كه يك پانوراماي كروي ساخته است. سيستم نقشهبرادي كه براي به تصوير كشيدن پيكسلهاي اين تصوير به كار رفته، مستقيماً زير دوربين كانوني شده است كه به روش سيارهي كوچك شناخته ميشود. ستارههاي اطراف اين سيارهي كوچك در بالاي افق ابري عكاس و در نزديكي جزايري در جادهي اقيانوس برگ در ويكتورياي جنوبي استراليا گرفته شده است. با قرار دادن نشانگر در تصوير دنبالهدار در طول راه شيري همراه با ديگر نقاط نوراني سماوي مشخص ميشود. ستارههاي درخشان سهيل و شباهنگ در راست سيارهي كوچك قرار دارد.
امتياز و حق تصوير: (Alex Chern ey (Terrastro, TWAN
ياپتوس زحل: قمر نقاشي شده
13 ژانویه 2012
چه بر سر قمر زحل،ياپتوس ،آمده؟ قسمتهاي وسيعي از اين دنياي عجيب تيره مثل زغالسنگ است؛ در حاليكه باقي قسمتها درخشان مثل يخ هستند. تركيب مواد تيرهي ناشناخته است اما طيف فروسرخ آن نشان ميدهد كه احتمالاً اين مواد تيره نوعي كربن هستند. ياپتوس خط الراس استوايي غير عادي نيز دارد كه سبب ميشود تا به شكل گردو به نظر بيايد. براي كمك به درك بهتر اين قمر به ظاهر نقاشي شده، ناسا در سال 1385/2007 فضاپيماي روباتيك كاسيني كه به دور زحل ميگردد را هدايت ميكند. كاسيني تا ارتفاع 2000 كيلومتري پايين ميآيد. در تصوير بالا كه از حدود فاصلهي 75 هزار كيلومتري گرفته شده است؛ مسير كاسيني اجازه داده تا تصوير بينظيري از نيمكرهي ياپتوس كه هميشه به دنبال زحل است خلق شود. گودال برخوردي بزرگي با وسعت 450 كيلومتر در نواحي جنوبي ديده ميشود و به نظر ميرسد بر گودال قديميتر و هماندازهي خود منطبق است. مادهي تيره بيشتر نواحي شرقيتر ياپتوس را پوشاندهاست. بررسي نزديكتر نشان ميدهد كه نواحي تيره در استواي قمر است و كمتر از يك متر ضخامت دارد. فرضيهي پيشرو اين است كه مادهي تيره بيشتر چرك باقيماندهي از زمانيكه نسبتاً گرم بوده اما يخ كثيف آنرا تصفيهكرده است. پوشش نخستين مادهي تيره ممكن است از به هم پيوستن شهابسنگهاي باقيمانده از اقمار ديگر نقاشي شده باشد. اين تصوير و ديگر تصاوير از پرواز نزديك ياپتوس كاسيني در حال مطالعهي بيشتر براي يافتن نشانههاي مهمتر است.
امتياز تصوير: Cassini Imaging Team, SSI, JPL, ESA, NASA
تصویر مادون قرمز از ابر ماژلانی بزرگ
15 ژانویه 2012
ابرهای غبارهای کیهانی در این تصویر مادون قرمز از کهکشان اقماری راه شیری ما، موج میزنند، ابر ماژلانی بزرگ. این تصویر ترکیبی رصدخانه فضایی هرشل و تلسکوپ فضایی اسپیتزر نشان میدهد که ابرهای غبار، درست مانند غبار پخش شده در صفحه کهکشان راه شیری، در این کهکشان کوتوله نیز به فراوانی وجود دارد. دماهای این ابرهای غبار، نشاندهنده فعالیتهای شکلگیری ستارگان است. دادههای اسپیتزر در قسمتهایی که آبی رنگ هستند، غبارهای گرمی را نشان میدهد که توسط ستارگان جوان گرم میشوند. ابزارهای هرشل که در جمعآوری دادههایی که در تصویر به رنگ قرمز و سبز دیده میشوند، سهیم بودهاند، تابش غبار از نواحی سردتر و میانستارهای را نشان میدهد، جایی که شکلگیری ستارگان تازه شروع شده یا متوقف شده است. تصویر مادون قرمز ابر ماژلانی بزرگ، که تابشهای ابرهای غبار در آن نقش اصلی را دارد، با تصاویر مرئی آن متفاوت است. البته سحابی مشهور رتیل در این تصویر کهکشان همچنان دیده میشود، درخشانترین ناحیه در سمت چپ مرکز تصویر که به راحتی قابل مشاهده است. قطر ابر ماژلانی بزرگ که 160000 سال نوری از ما فاصله دارد، 30000 سال نوری است.
امتیاز و حق تصویر: ESA/ NASA/ JPL-Caltech/ STScI
x دجاجه: فعاليتهاي دروني يك كارخانهي ستارهسازي نزديك
18 ژانویه 2012
ستارهها چگونه شكل ميگيرند؟ براي كمك به بررسي اين موضوع پيچيده، اخترشناسان از تصوير ژرف فروسرخ x دجاجه استفاده كردند، بزرگترين ناحيهي شناختهشده شكلگيري ستارهها در تمام كهكشان راه شيري. تصوير بالا كه به تازگي منتشر شده است را مدارگرد تلسكوپ فضايي اسپيتزر در سال 1388/2009 گرفته كه به طور ديجيتالي براي ديدن چشم انسان به رنگها برگردانده شده است و داغترين نواحي آن با آبي رنگآميزي شده است. حبابهاي بزرگ گازهاي داغ هستند كه از باد ستارههاي پر جرم كه بلافاصله پس از شكلگيري متورم شدهاند به وجود آمده است. مدلهايي پيشرو ثابت ميكند كه اين حبابهاي در حال گسترش گاز را حركت ميدهد و حتي بعضي وقتها با آن برخورد ميكند و اغلب نواحي متراكمي را براي فروريزي گرانشي و تولد ستارههاي ديگر را ايجاد ميكند. كارخانهي ستارهسازي x دجاجه با گستردگي بيش از 600 سال نوري، بيش يك ميليون بار پر جرمتر از خورشيد است و به طور برجسته در پانوراماهاي فروسرخ زاويهي باز آسمان شب ميدرخشد. x دجاجه در فاصلهي 4500 سال نوري و در راستاي صورتفلكي قو (دجاجه) قرار دارد. اين ناحيه در طي چند ميليون سال بهآرامي ترميم شده و خوشهي باز بزرگي از ستارهها باقي خواهد ماند و خوذش هم طي 100 ميليون سال بعد پراكنده خواهد شد.
امتياز تصوير: NASA/JPL-Caltech/Harvard-Smithsonian CfA
ماه گرگ
20 ژانویه 2012
طلوع ماه كامل منظرهي آسماني رويايي را خلق ميكند و ماههاي كامل ميتوانند اسامي مختلفي داشته باشند. اين تصوير باشكوه طلوع ماه كه در 18دي/8 ژانويه از اوترساند سوئد گرفته شده است، ممكن است احساس سرماي زمستان شمال را در شما بيدار كند. اگر زوزهي گرگها در دوردست را هم تصور كنيد احتمالاً خواهيد فهميد كه چرا بوميان آمريكايي به آن ماه گرگ ميگويند، نام سنتي براي نخستين ماه كامل در دي/ژانويه. هنگامي كه عكاس اين طلوع ماه كامل زيبا كه با محو شدن نور در افق شرقي و انعكاس رنگ زرد غروب خورشيد همراه بود را تماشا ميكرد، زوزهي هيچ گرگي را نشنيد. ماه كامل بعدي در 18 بهمن/7 فوريه، ماه برف خواهد بود.
امتياز و حق تصوير: Göran Strand
ششضلعی زحل درخشان میشود
22 ژانویه 2012
باورکنید یا نه، این نمایی از قطب شمال زحل است. مشخص نیست که چگونه چنین سامانهی شش ضلعی از ابر که قطب شمال زحل را دربر گرفته به وجود آمده است، چرا شکلش را تغییر نمیدهد و تا چه زمانی باقی خواهد ماند. مشابه این شش ضلعی، که برای نخستین بار در دههی 1980 طی نزدیک شدن فضاپیمای ویجر به زحل کف شد، در جای دیگری از منظومه شمسی تا کنون پیدا نشده است. گرچه پیش از قرار گرفتن فضاپیمای کاسینی به مدار کنونیش به دور زحل هم تابش فروسرخ این سامانهی ابری مشاهده شده بود ولی برای نخستسن بار از آغاز ماموریت کاسینی، در سال 2009 تمام شش ضلعی مرموز با بازتاب نور خورشید درخشان شد. کاسینی به میزان کافی برای ایجاد یک فیلم گذر زمان از چرخش این شش ضلعی در نور مریی تصویر برداری کرده است. مرکز قطب شمال به خوبی تصویربرداری نشده و برای همین از تصویر حذف شده است. این فیلم بسیاری از حرکتهای غیرمنتظرهی ابرها، مانند شکلگیری امواجی از گوشههای شش ضلعی، را نشان میدهد. دانشمندان علوم سیارهای قطعاً به بررسی عجیبترین ساختار ابری برای مدت زیادی ادامه خواهند داد.
امتیاز تصویر: Cassini Imaging Team, SSI, JPL, ESA, NASA
ژرفاي جبار برفراز جزاير قناري
23 ژانویه 2012
چه چيزي نگاه شما را بيشتر به سوي خود ميكشاند، آسمان با زمين؟ روي زمين قلههاي سنگي پارك ملي تيده در جزيرهي تنريفِ از جزاير قناري اسپانيا در ساحل شمال غرب آفريقا را ميبينيد. اين چشمانداز آتشفشاني كه نمايانگر قلههاي پير اين جزيره است گاهی بعنوان آزمایشگاهی برای آزمایش دستگاههاي مریخنوردهای آینده مورد استفاده قرار ميگيرد. چراغهاي هتلي نزديك در سمت چپ تصوير ميدرخشد. ابرهاي طوفانزا كه در افق ديده ميشوند و از ميان چند نماي مختلف انتخاب شده است بعداً به عكس اضافه شدهاند. نوار عمودي كهكشان راهشيري در ميانهي اين تصوير ژرف آن را به دو نيم قسمت كرده است. حلقهي سرخ در سمت راست تصوير، حلقهي بارنارد است كه در نزديكي مركز آن كمربند ستارهاي معروف صورتفلكي جبار هم ديده ميشود. كمي بعد از گرفتهشدن اين تصوير شامگاهي در اوايل سال ميلادي ، ابرهاي طوفانزا از آسمان را كنار رفتهاند جذابيت اين مكان را بيشتر كرده است.
امتياز و حق تصوير: Juan Carlos Casado (TWAN)