جیزان

مختصات: ‏۴۰″ ۳۳′ ۴۲°شرقی ‏۲۱″ ۵۳′ ۱۶°شمالی (نقشه) یا (جازان)، (به عربی: مدینة جیزان)، شهری ست در کشور پادشاهی عربستان سعودی واقع در شبه جزیره عربستان. «شهر جیزان» از شهرهای ساحلی کرانهٔ دریای سرخ است که در أقصی جنوب عربستان سعودی و در مرز حدودی کشور یمن واقع شده‌است. دارای یک باند فرودگاه داخلی، ویک بندرگاه تجارتی می‌باشد. این شهر در مقابل جزر فرسان در دریای سرخ قرار دارد. «جیزان» به زراعت مشهور است، و باغ‌های نخل خرما، مزارع مرکبات و باغ‌های میوه به وفرت در این ناحیه وجود دارد.

وجه تسمیت و پیشنهٔ تاریخی [ویرایش]

گویند پیشینهٔ این منطقه به دروان پیغمبر سلیمان علیه السلام می‌رسد، نام آن در أصل «جیزان» بوده‌است، که به «جازان» تبدیل شده‌است، همچنین در برخی منابع آمده است که «جازان» نام أصلی منطقه بوده‌است و بعداً به «جیزان» تبدیل یافته‌است. سبب نام‌گذاری به زمان پیغمبر سلیمان می‌رسد که در اینجا جن را زندانی کرده بوده‌است، و نام مکان را (جَزا الَجَان) را گذاشته بود است، که به مرور گذشت زمان به «جازان» و «جیزان» تبدیل شده‌است. آثارهای گوناگونی در منطقه وجود دارد که تاریخ آن به ۸۰۰۰ سال قبل از میلاد می‌رسد.

موقع جغرافیایی جیزان  

منطقهٔ جیزان در قسمت جنوب غربی عربستان سعودی مابین خط طول (۴۲ ْ - ۴۳ ْ) شرقی، وخط دائری عرض (۱۶ ْ - ۱۷ ْ) شمالی، قرار دارد، از شمال و شرق به منطقهٔ عسیر، و از سمت مغرب به دریای سرخ، واز جنوب وجنوب شرقی به کشور یمن محدود می‌گردد. طول ساحل جیزان در حدود ۳۳۰ کیلومتر است که در نوار ساحلی دریای سرخ واقع شده‌است، وعمق آن در حدود ۱۰۰ کیلومتر به داخل خاک عربستان نفوذ کرده‌است. مساحت کلی منطقهٔ جیزان در حدود ۴۰٫۴۵۷ هزار کیلومتر مربع است.

جیزان شامل مناطق زیر است: «باقم»، «منبه»، «العر»، «قطابر»، «جبل أبی النار» و «جبل شقدم»، «الملاحیط»، «جبل رازح»، «النظیر»، «شدا»، «جلة الموت»، «بلاد قحطان»، «جبال عسیر»، «رجال ألمع».

جمعیت 

جمعیت این شهر بر أساس سرشماری أخیر ۱۰۰ هزار نفر بوده‌است، بیشتر مردمش پیشهٔ کشاورزی دارند. سد بزرگی در نواحی شهر وجود دارد که بنام «سد وادی جیزان» معروف است، ظرفیت این سد در حدود ۶۵ میلیون متر مکعب است که برای آبیاری باغات مرکبات و میوه جات ونخل خرما وصیفی جات و شتوی جات استفاده می‌شود.

خبر (شهر)

مختصات: ‏۰″ ۱۲′ ۵۰°شرقی ‏۰″ ۱۷′ ۲۶°شمالی (نقشه)

شهریست مدرن و نفت خیز، ودر نزدیکی دمام و نزدیکترین شهر عربستان سعودی به کشور بحرین است، و در کرانهٔ خلیج فارس واقع شده‌است. «شهر خبر» از شهرهای خواهر دمام و ظهران می‌باشد. دارای بندرگاه مهمی است که از آن کالاهای تجارتی به سوی کشور بحرین و سایر کشورهای منطقه برده می‌شود، همچنین شهر خبر دارای بازارهای گوناگون، وتجارت کالاهای مختلف است.

آثار تاریخی 

در نزدیکی شهر مدرن خبر، آثار شهر قدیمی خبر به چشم می‌خورد، این آثار در ۶ کیلومتری مسجد سعد پسر ابی وقاص واقع شده‌است، همچنین آثار دو چاه آب به نام‌های «برکه الخلفاء» و «برکه أم جعفر» معروف است، این دو چاه دارای آب کمی است و آبش بسیار شیرین است.

جمعیت  

جمعیت شهر خبر در حدود ۳۶۰ هزار نفر هستند که از اهل سنت و از شاخه مالکی هستند.

خیبر

مختصات: ‏۳۳″ ۱۷′ ۳۹°شرقی ‏۵۵″ ۴۱′ ۲۵°شمالی (نقشه) همچنین ببینید: فتح خیبر

(به عربی: مدینة خیبر)، شهری است در کشور عربستان سعودی واقع در شبه جزیره عربستان. شهر کوچکی است در شمال غربی مدینه منوره، همچنین نام ناحیه‌ای در نزدیکی مدینه از راه شام است و در این ناحیه در گذشته هفت قلعه و مزرعه و نخلستان وجود داشته‌است که در سال ۷ ه.ق. به فرمان حضرت محمد (صلی الله علیه و آله)، پیامبر اسلام، و به دست حضرت علی (علیه السلام) گشوده شدند. جمع آن «الخیابر» گویند.

پیرامون واژه  

«خیبر» واژه‌ای عبری به معنای «قلعه» است. با توجه به این‌که خیبر دارای ۷ قلعه بوده‌است گاهی نیز آن را «خیابر» گفته‌اند.

قلعه‌های خیبر  

این سرزمین در سال‌های آغازین هجرت، دارای هفت قلعه بدین شرح بوده‌است:

• (یا حصن ابی الحقیق)

در سال هفتم هجرت، این قلعه‌ها در جنگ خیبر به دست حضرت علی (علیه السلام) گشوده‌شدند.

به ترتیب قلعه‌های حصن ناعم، حصن قموص (بزرگ‌ترین قلعه)، حصن شق، حصن نطاه، حصن کتیبه، حصن وطیح و حصن سلالم یکی پس از دیگری فتح شدند.

پس از گشوده‌شدن این قلعه‌ها، ساکنانشان از حضرت محمد (صلی الله علیه و آله) خواستند تا وظیفهٔ نگهداری از ساختمان‌ها و نخلستان‌های گرداگرد آنجا به گردن آن‌ها گماشته شود. حضرت محمد (صلی الله علیه و آله) نیز بخشی از آن سرزمین را به آنان واگذار نمود و جزیه نیز می‌پرداختند. این پیمان تا زمان خلیفه عمر باقی ماند و در زمان عمر، خیبریان دست به فحشا زدند و به آزار مسلمانان قیام کردند. پس عمر آنان را به شام کوچانید و خیبر را میان کسانی تقسیم کرد که حضرت محمد(صلی الله علیه و آله) پس از گشوده‌شدن خیبر سهمی به آنان نداده بود.

درعیه

مختصات: ‏۳۲″ ۳۴′ ۴۶°شرقی ‏۰۰″ ۴۴′ ۲۴°شمالی (نقشه)

درعیه
اطلاعات اثر
کشور	عربستان سعودی
نوع	فرهنگی
معیار ثبت	iv, v, vi
شمارهٔ ثبت	۱۳۲۹
منطقه	آسیا و اقیانوس آرام
تاریخچه
تاریخچهٔ ثبت	۲۰۱۰(جلسه ۳۴ام) (طی نشست نامشخص)
* نام اظهارشده در فهرست میراث جهانی یونسکو † منطقهٔ بر پایهٔ دسته‌بندی یونسکو

(به عربی: الدرعية) شهری است در عربستان سعودی. این شهر مرکز شهرستان درعیه است.

درعیه که در شمال غربی ریاض قرار گرفته اقامتگاه اصلی خاندان سعود بود. این شهر همچنین از سال ۱۷۴۴ تا ۱۸۱۸ میلادی پایتخت نخستین دودمان سعودی بود. ابراهیم‌پاشا در سال ۱۸۱۸ این شهر را ویران کرد.

دمام (شهر)

مختصات: ‏۰″ ۹′ ۵۰°شرقی ‏۰″ ۲۴′ ۲۶°شمالی (نقشه)

(به عربی: مدینة الَدمام )، شهری بندری در کشور پادشاهی عربستان سعودی واقع در شبه جزیره عربستان. این شهر مرکز استان شرقی است، ویکی از مهمترین شهرهای عربستان سعودی در کنار خلیج فارس و از مهمترین بنادر این کشور است. ویکی از غنی‌ترین مناطق نفت خیز جهان است. بعضی از ادارات مهم دولتی در مرکز شهر قرار دارد. فرودگاه بین‌المللی ملک فهد در ۲۰ کیلومتری غرب این شهر قرار دارد. شهر دمام در نزدیکی شهرهای الخبر و ظهران قرار گرفته‌است.

جمعیت 

جمعیت شهر دمام بر پایهٔ سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۲۰۰۷ میلادی، برابر با یک میلیون نفر بوده‌است. پیشهٔ مردم شهر: کارمند دولتی، تجارت، کشاورزی و صناعت است. بزرگترین شرکت‌های شهر به نام ارامکو السعودیه معروف است، همچنین مقر اصلی شرکت بزرگ سابک در این شهر واقع شده‌است.

پیشینهٔ تاریخی  

پژوهشگران برآنند که پیشینهٔ دمام به عصر سنگ (عصر حجر) بر می‌گردد. آثاری از این دوران در کنار منطقهٔ (عین السیح) واقع در ۱۳ کیلومتری جنوبی شهر الخبر بدست آمده‌است که نشانی از قدمت شهر است. بعد از آن قبیلهٔ (الدواسر) شهر را بازسازی نمودند، هنوز یکی از قدیمی‌ترین محله‌های دمام به نام (حی الدواسر) یعنی محلهٔ دواسر مشهور است، نسبتاً به قبیلهٔ الدواسر. أما آبادی وشهر ت این شهر در سدهٔ سیئم از قرن گذشته میلادی بروز نمود ، ، هنگامی که نفت اکتشاف شد در این منطقه. پیشهٔ مردم این شهر: صید، تجارت و صناعت است.

مناطق دمام [ویرایش]

• الصدفة.
• الراکة الشمالیة.
• السیف.
• النورس (بترومین).
• الفنار.
• المیناء.
• العنود.
• البدیع.
• الإسکان.
• بن خلدون.
• إسکان الحرس الوطنی.
• شورلین.
• الخالدیة الشمالیة والجنوبیة.
• القشلة.
• الناصریة.
• عبدالله فؤاد.
• هجر.
• النزهة (۵۵).
• الجامعیین.
• الواحة.
• الفردوس.
• البساتین.
• الفاخریة.
• الندی.
• الفیصلیة.
• المنار.
• طیبة.
• المزروعیة.
• الطبیشی.
• مدینة العمال.
• المریکبات.
• الریان.
• الإتصالات.
• الروضة(۳۷).
• بدر(۹۱).
• أحد(۷۱).
• غرناطة(۷۵).
• القادسیة(۸).
• العمامرة.
• الدواسر.
• الزهور.
• الحمراء.
• المحمدیة.
• الشاطیء.
• الجلویة.
• العزیزیة.
• الخلیج (الباطنة، الکهرباء).
• النخیل.
• القزاز.
• البادیة(۷۶).
• الضباب.
• النور.
• الفیحاء.
• العدامة.
• حی السوق.
• الأثیر (التلفزیون).
• السلمانیة.
• الفرسان.
• حی الأمیر محمد بن سعود.
• الربیع (الدوغة).
• الجوهرة (جوهرة الخلیج)
• الأمل.
• السلام.
• الرابیة.
• الزهراء.
• الدانة.
• جیتی.
• ضاحیة الملک فهد.
• درة الکورنیش .

مناطق مهم شهر دمام:

• أبراج السیف، المطار، النسیم العالی (الراجحی)، جوهرة المطار، الغنام، القیروان، الیمامة، العروبة، الجزیرة، الهضبة، الأنوار والشروق.

رس (شهر)

مختصات: شرقی′۳۰°۴۳ شمالی′۵۲°۲۵ (نقشه) (به عربی: مدینة الرس)، شهری ست در کشور پادشاهی عربستان سعودی واقع در شبه جزیره عربستان. شهر رس دومین شهر منطقهٔ القصیم از ناحیهٔ وسعت است. رس در منطقهٔ القصیم در نجد مابین خط طول (۳۱ ، ۴۳) شرقی، وخط دائری عرض (۵۲ ، ۲۵) شمالی، واقع شده‌است. «شهر رس» در فاصلهٔ ۸۰ کیلومتری شهر بریده، ودر ۴۰۰ کیلومتری شهر ریاض، و در ۴۵۰ کیلومتری شهر مدینه، و در ۸۰۰ کیلومتری شهر مکه واقع شده‌است.

نام رس  

ابن منظور در (لسان العرب) آورده‌است: «الرس» و «الرسیس» نام دو دره أی مشهور در نجد است، همچنین گویند «الرس» نام چشمه أی در بلاد عرب ونام دره أی است، در این باره گفته أند: «الرس» موضع آب از آن قبیلهٔ (بنی منقذ ابن أعیا بنی أسد) است، در مورد «الرس» شاعر (زهیر) می‌گوید:

 

لمن طلل کالوحی عاف منازله

عفا الرس منه فالرسیس فعاقله

جمعیت 

جمعیت شهر رس بر أساس سرشماری سال ۱۴۲۷هـجری قمری در حدود ۱۳۶۱۶۴ نفر بوده‌است.

 

وجه تسمیه الرس  

«اَلرَس» در زبان عربی یعنی (البئر القدیمة) بمعنای «چاه کهنه» است. در بارهٔ «اَلرَس» حسان پسر ثابت أنصاری در این قصیده می‌گوید:

أقمنا علی الرس النزوع ثمانیا

بأرض جرار عریض المبارک

«اَلرَس» منطقه‌ای بسیار قدیمی است که تاریخش به دوران قبیلهٔ ثمود (قوم صالح) بر می‌گردد، این مکان بر سر راه قبائل عرب قرار داشته و قافلهٔ تجارتی آنها بر آب الرس می‌گذشته‌است، یاقوت حموی در کتاب خود معجم البلدان آورده‌است: (الرس، بفتح أول آن، وتشدید، بمعنای «بئر» (چاه آب)، والرس نام معدن است، والرس بمعنای اصلاح بین دو قوم نیز است). أما «فیروز بادی» در کتاب: قاموس محیط آورده‌است: (الرس ابتداء چیزی، واز آن «رس الحمی» (أصحاب اَلرَس)، و «الرسیس»، والبئر (چاه)، نام چاهی باقی مانده از دوران ثمود قوم بنی الله صالح است، که پیبغمبرشان تکذیب کردند).

ریاض

مختصات: ‏۰″ ۴۳′ ۴۶°شرقی ‏۰″ ۳۸′ ۲۴°شمالی (نقشه)

—    —
—    —
نام رسمی	ریاض
کشور	عربستان سعودي
استان	ریاض
—    —
جمعیت	۴٬۷۰۰٬۰۰٠ (آمار سال ٢٠٠٧)
مساحت	۱٬۰۰۰ (کیلومترمربع)
زبان های گفتاری	عربی و غیره
دین	اسلام و غیره
—    —
شهردار	عبدالعزیز ابن عیاف المیگرین
پیش شماره	۹۶۶ ۱
ناحیه زمانی	٣+(از گرینویچ)
[۱]

(به عربی: الریاض)، پایتخت کشور عربستان سعودی است. ودر نجد واقع شده‌است، ویکی از آبادترین و پررونق‌ترین شهرهای عربستان سعودی است. دانشگاه ملک سعود بزرگترین و قدیمی‌ترین دانشگاه که در کشور عربستان سعودی است در شهر ریاض قرار دارد. از بارزترین نمادهای کشور عربستان برج المملکة و برج الفیصلیة در این شهر واقع می‌باشند.

محتویات  [نهفتن]  ۱ جمعیت ۲ وجه تسمیت ۳ جغرافیای منطقه ۴ منابع

جمعیت  

جمعیت شهر ریاض بر پایهٔ سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۲۰۰۴ میلادی، برابر با چهار میلیون نفر بوده‌است، که ۱۰٪ آن‌ها از تابعیت عربستان سعودی هستند.

وجه تسمیت  

«الریاض جمع روضه وأرض المکان وأروض أی کثرة روضه» بمعنای: گلزار و باغ که آن را گلستان نیز گویند و بستان مخفف بوستان است و آن جایی را گویند که بوی گل و ریاحین در آنجا بسیار باشد. جایی که آب باران جمع شود وپس از آن گلهای رنگارنگ وخوشبو بروید. از اینجا تسمیه (الریاض) پایتخت کشور عربستان سعودی آمده است. این شهر بر ویرانه‌های شهر تاریخی حجر الیمامه ساخته شده‌است، تاریخ (حجر الیمامه) به دوران دو قلبیلهٔ مشهور طسم و جدیس بر می‌گردد که دوران پیش از اسلام می‌زیسته أند، این دو قیبله در نهایت نابود شده أند، بنا براین در وصف تاریخ نگاران این دو قیبله (طسم و جدیس) از قبائل (البائدة) به شمار می‌آیند. آثار وبقایا کاخ‌های آنان تا صدر اسلام نیز باقی مانده بوده‌است، وقبیلهٔ بنی حنیفه در آن‌ها جا گرفته بوده‌اند در عصر جاهلیت، وهمچنین یکی از بازارهای مشهور دوران جاهلیت بوده‌است. در این باب یاقوت حموی در معجم البلدان می‌گوید: نام «حجر الیمامه» از نام حجر عبید الحنفی گرفته شده هنگامی ۳۰ کاخ و ۳۰ بستان بنا نهاد ونام آن‌ها (حجر) گذاشت. أما پیش از آن «الیمامه» نام داشته‌است.

جغرافیای منطقه 

براساس اطلاعات موجود در مرکز آمار عربستان در ۴۶ درجه و ۴۳ دقیقه طول شرقی و ۲۴ درجه و ۳۸ دقیقه عرض شمالی از نصف‌النهار مبدأ واقع شده‌است. ارتفاعش از سطح دریا ۶۰۰ متر می‌باشد. شهر ریاض دقیقاً در وسط شبه جزیره عربستان واقع شده‌است. «شهر ریاض» روی تپه أی پهناور که ارتفاع آن در حدود ۶۰۰ متر می‌رسد قرار دارد، ودر جزء شرقی فلات نجد واقع شده‌است. دره «وادی حنیفة» از وسط شهر می گذرد، این دره از سمت شمال شروع می‌شود، و به سمت مغرب می‌رود، سپس به سمت مشرق منتهی می‌شود. طول مجرای دره حنیفه ۱۲۰ کیلومتر، وعمق آن مابین ۱۰ تا ۱۰۰ متر است، وعرض آن از ۱۰۰ تا ۱۰۰۰ متر می‌باشد. از کوه‌های اطراف این دره عظیم، دره‌های کوچک و مسیلات آبی جریان دارد که مهم‌ترین آنها وادی بطحاء نام دارد. قدیمی‌ترین پل شهر ریاض بر فراز این دره قرار دارد. طول وادی البطحاء ۲۵ کیلومتر است، واز شمال شهر رو بطرف جنوب جاری است، به دره‌های «وادی لبن» و «وادی الأیسن» می‌ریزد. چون شهر ریاض در میان این دره‌ها واقع شده‌است، ودر مواسم باران و بهار سر سبز از کلهای رنگارنگ وریاحین می‌شود، تاریخ نگار معروف (الهمذانی) در کتاب خود که به نام (صفة جزیرة العرب) معروف است، شهر «ریاض» (خضراء حجر) را نامگذاری کرده‌است.

سفانیه

(به عربی: مدینة السفانیة )، شهری است در کشور پادشاهی عربستان سعودی واقع در شبه جزیره عربستان. این شهر در جنوب کشور کویت واقع شده‌است، واز شهرهای ساحلی کشور عربستان است ودر کرانهٔ خلیج فارس قرار دارد، ویکی از بندرگاه‌های نفتی مهم این کشور است.

 

جمعیت  

جمعیت «شهر سفانیه» طبق سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال‌های أخیر در حدود ۶۰ هزار نفر بوده‌است.

شهرستان درعیه

مختصات: ‏۳۲″ ۳۴′ ۴۶°شرقی ‏۰۰″ ۴۴′ ۲۴°شمالی (نقشه) (به عربی: محافظة الدرعیة) یکی از شهرستان‌های استان ریاض در عربستان سعودی است.

این شهرستان نخستین شهرستان کشور پادشاهی سعودی بود. پایتخت پیشین خاندان سعود یعنی شهر درعیه مرکز این شهرستان است.

گور صحابه‌ای که در جنگ‌های رده با مسیلمه و بنی حنیفه کشته شدند در این شهرستان قرار دارد. دانشکده افسری ملک عبدالعزیز نیز در این شهرستان قرار دارد.

طائف

مختصات: ‏۰۰″ ۲۵′ ۴۰°شرقی ‏۰۰″ ۱۶′ ۲۱°شمالی (نقشه)

شهری در استان مکه کشور عربستان سعودی است.

طائف ۱٬۸۷۹ متر ارتفاع و ۵۲۱٬۲۷۳ نفر (سرشماری ۲۰۰۴) جمعیت دارد و در مرکز یک ناحیه کشاورزی قرار گرفته که انگور و عسل آن معروف است. این شهر اصلی‌ترین تفریح‌گاه تابستانی کشور است و خانواده سلطنتی سعودی به‌طور سنتی در گرم‌ترین ماه‌های سال به آن کوچ می‌کنند. این شهر در دوران جاهلیت مقر لات خدای اعراب بت‌پرست بود و امروزه به واسطه قرار داشتن آرامگاه عبدالله بن عباس و دو فرزند محمد بن عبدالله در آن مکانی مورد احترام برای مسلمانان است.

معاهده طائف در سال ۱۹۳۴ که به جنگ عربستان و یمن پایان داد، در این شهر به امضاء رسید.

عنیزه

مختصات: ‏۳۸٫۴″ ۵۹′ ۴۳°شرقی ‏۲٫۴″ ۵′ ۲۶°شمالی (نقشه) (به عربی: مدینة عُنَیزه )، نام شهری است در استان قصیم در کشور پادشاهی عربستان سعودی واقع در شبه جزیره عربستان. این شهر در شمال ریاض و در میانه نجد قرار گرفته و آب‌وهوایی خشک و بیابانی با تابستان‌های داغ و زمستانهای سرد دارد. در این منطقه جو و گندم، انگور، گریپ‌فروت، لیموترش، نارنگی، پرتغال و انار به عمل می‌آید. خرماهای عُنیزه مشهورند.

عبدالعزیز بن عبدالله الخویطر وزیر پیشین فرهنگ و آموزش عالی عربستان و وزیر کشور کنونی این کشور از مردم عنیزه‌است.

طریف

مختصات: ‏۱۱″ ۳۹′ ۳۸°شرقی ‏۳۹″ ۴۰′ ۳۱°شمالی (نقشه) (به عربی: مدینة طریف )، شهری است در کشور پادشاهی عربستان سعودی واقع در شبه جزیره عربستان. این شهر در أقصی شمال کشور عربستان سعودی، و در نزدیکی مرز کشور اردن واقع شده‌است. خط لوله نفت که معروف است به (تاب لاین) از ظهران می‌آید از این شهر می‌گذرد سپس به اردن، سوریه و لبنان و به ساحل دریای مدیترانه می‌رسد. «شهر طریف» دارای یک باند فرودگاه داخلی است، و به زراعت انگور و نخل خرما مشهور است.

نام شهر  

در دوران قدیم به نام (طریفه) نامیده می‌شده‌است، که تصغیر نام (طرفه) است، و مفرد آن (طرفاء) است. در أصل نام گیاهی است که به کثرت در آن ناحیه می‌روید. همچنین «طریف» نام چاه آب آبی بوده که تعلق به (بنی جذیمه بن مالک بن نصر بن قعین بن ثعلبه بن دودان بن أسد) بوده‌است. در این مورد شاعر «المرار الفقعسی» می‌سراید:

لعمرک اننی لأحب نجدا		وما أرای الی نجد سبیلا
وکنت حسبت طیب تراب نجد		وعیشا «بالطریفة» لن یزولا
أجدّک لن تری الأحفار یوماً		ولا الخلق المبیّنة الحلولا
ولا الولدان قد حلّوا عراها		ولا البیض الغطارفة الکهولا
اذا سکتوا رأیت لهم جمالاً		وان نطقوا سمعت لهم عقولا

قطیف

مختصات: ‏۰″ ۰۱′ ۵۰°شرقی ‏۰″ ۵۶′ ۲۶°شمالی (نقشه) (به عربی: مدینة القطیف)، شهری ست در کشور پادشاهی عربستان سعودی واقع در شبه جزیره عربستان. «شهر قَطیف» یکی از شهرهای تاریخی کرانه‌ای عربستان سعودی و واحه‌ای است در کرانهٔ باختری خلیج فارس واقع شده‌است. خط لوله نفت (تاب لاین) که از ظهران می‌آید از این شهر می‌گذرد سپس به اردن، سوریه و لبنان می‌رسد. این شهر در استان احساء واقع شده‌است، دارای واحه‌های گستردهٔ نخل خرماء است، وبهترین خرما منطقه از این نخلستان‌ها تهیه می‌شود. «شهر َقطیف» از شهرهای قدیمی عربستان است وتاریخش به دوران قبل از اسلام بر می‌گردد. شهر قطیف در شمال بندر دمام و در جنوب باختری بندر مهم نفتی رأس تنوره قرار دارد. در دوران بیش و بعد از اسلام قبائل متعددی در منطقهٔ «َقطیف» ساکن شده أند که مشهورترین قبائل عبارتند از:

جمعیت  

جمعیت «شهر القطیف» طبق سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۲۰۰۴ میلادی، برابر با ۵۰۰٬۰۰۰ هزار نفر بوده‌است، و شیعه اکثریت مطلق هستند، در باره «القطیف» تاریخ نویسان نوشته أند که تاریخش به قرن دوم میلادی بر می‌گردد. همچنین نام در بسیاری از أشعار شاعران دوران جاهلیت عرب آمده‌است، گویند منطقهٔ از آن جذیمه عبدالقیس بوده‌است، در این مورد شاعر (عمرو بن أسوی العبدی) می‌گوید:

 

وترکن عنتر لایقاتل بعدها

أهل القطیف قتال خیل تنفع

 

همچنین شاعر (هجر الخط ابن المقرب) در باره قائل منطقهٔ قطیف می‌سراید:

 

أقمْ صدرها قصداً إلی الخط واحتقبْ		رسالة ودّ أنت عندی کتابها
فحین تری حصن المعلّی مقبلاً		ویبدو من الدرب الشمالی بابها
فلج بسلام أمناً بلدةً		مقدسة الأکناف رحباً جنابُها
بها کل قومٍ من ربیعة ینتمی		إلی ذروة تعلو الرواسی هضابها
إذا ثوّب الداعی بها : یاآل عامرٍ		أتت مثل أسد الغاب غّلب رقابها
من الحارثین الأولی فی أکُفُهم		یحار الندی مسجورةٌ ثغابُها
ومن مالک الفخار بن عامر		فوارس أرواح الأعادی نهابها
ومن نسل (عبدٍ) فتیةٌ أی فتیةٍ		یجلّ المعادی بأسها فیهابها
وإن صاح داعی حیّها فی محارب		أتت تتلظّی للمنایا حرابها

مدینه

مختصات: ‏۰″ ۳۶′ ۳۹°شرقی ‏۰″ ۲۸′ ۲۴°شمالی (نقشه)

مدینه المدينة المنورة
مقبرهٔ محمد زیر گنبد سبز مسجدالنبی قرار دارد.
مدینه قرارگرفته در عربستان سعودی
مختصات: شرقی′۳۶°۳۹ شمالی′۲۸°۲۴
Country	عربستان سعودی
استان	استان مدینه
- شهردار	عبدالعزيز بن ماجد
- جمعاً	۵۸۹ کیلومترمربع
	۶۰۸ متر (۱٬۹۹۵ فوت)
(۲۰۰۶)
- کل	۱۳۰۰۰۰۰
منطقه زمانی	زمان استاندارد عربستان (یوتی‌سی +۳)

، یا ، (به عربی: المدینة المنورة)، نام شهری است در کشور پادشاهی عربستان سعودی واقع در شبه جزیره عربستان. این شهر در شمال ریاض و در میانه نجد قرار گرفته و آب‌وهوایی خشک و بیابانی با تابستان‌های داغ و زمستان‌های سرد دارد.

شهری مدینه در ناحیه تاریخی حجاز در کشور عربستان سعودی، این شهر پس از هجرت پیامبر اسلام، به مدینةالنبی(شهر پیامبر) معروف شد، در اولین شب ربیع الاول سال ۱۴ بعثت، «محمد» به «یثرب» مهاجرت نمود و سرآغاز تاریخ مسلمانان(تاریخ هجری)، از همان سال می‌باشد.

مسجدالنبی، مسجد قباء و مسجد ذوقبلتین در این شهر قرار دارند. مدینه امروزه از شهرهای مقدس مسلمانان به‌شمار می‌آید.

فاصله مدینه تا مکه حدود ۴۲۰ کیلومتر است.

تاریخچه یثرب 

از شهرهای باستانی است که در کتیبه‌های معینی از آن نام برده شده‌است. این شهر از جمله محل‌هایی بود که گروهی از نیروهای معینی در آن اقامت داشتند. پس از آنکه روزگار دولت معینیان سپری گردید، سبائیان حکومت آنجا را در دست گرفتند. معروف است که حکومت‌های و همواره در پی بسط سلطه و نفوذ خود در سرزمین‌های شمال عربستان بودند. همچنین در جغرافیای بطلمیوس دوبار از این شهر نام برده شده‌است، یک بار به نام و بار دیگر به نام . استفان بیزانسی از این شهر به نام یاد کرده‌است. این شهر در نزد راویان اخبار گذشته به نام و معروف است. به نوشته آنان یثرب مرکز مدینه‌است، که از قناه تا جرف و از المال، که بدان برناوی می‌گویند، تا زباله امتداد میابد. برخی از راویان اخبار گمان برده‌اند که این شهر به دلیل انتساب به یثرب بن قانیه بن مهلائیل بن ارم بن عبیل بن عوص بن ارم بن سام بن نوح، بدین نام خوانده شده‌است و او نخستین کسی بود که هنگام پراکنده شدن خاندان نوح در این سرزمین فرود آمد.

دیگران گمان کرده‌اند که نام یثرب ماخوذ از ثرب به معنای فساد یا از تثرب یعنی «مواخذه به علت گناه» است و نوشته‌اند که پیامبر به دلیل کراهت از تثرب، از نامیدن این شهر به اسم یثرب نهی کرد و آن را طیبه و طابه نامید. بلاذری می‌نویسد که یثرب به نام رئیس گروهی از عمالقه نامیده شده‌است که پس از بیرون راندن بنی عبیل بن عوص بن ارم بن سام، از فرزندام نوح، از آنجا فرود آمدند.

نام مدینه که پس از هجرت پیامبر، به یثرب اطلاق شده‌است ماخوذ از کلمه آرامی مدینتا به معنی قرق و شهر، خلاصه شده مدینه الرسول است. راویان اخبار نوشته‌اند که یثرب یا مدینه ۲۹ اسم دارد که عبارتند از: طیبه، طابه، مسکینه، عذراء، جابره، محببه، مجبوره، یثرب، ناجیه، موفیه، اکاله البلدان ع محفوفه، مسلمه، مجنه، قدسیه، عاصمه، مرزوقه، شافیه، خیره، محبوبه، مرحومه، جابره، مختاره، محرمه، غلبه، ببره، تندر، حسیبه، دارالبرار، حسنه، دارالخیار، دارالیمان، دارالسنه، دارالهجره، قاصمه، طباطبا.

مکه

مکه مكة المكرمة
مدينة
مسجدالحرام و مرکز مکه
شعار: مقدس‌ترین شهر در اسلام
مکه Location of Mecca
مختصات: ‏۰″ ۴۹′ ۳۹°شرقی ‏۰″ ۲۵′ ۲۱°شمالی
Country	Saudi Arabia
استان‌ها	استان مکه
ساخته‌شدن کعبه	دوهزار سال قبل از میلاد مسیح
تأسیس‌شده	ابراهیم
به عربستان صعودی پیوست	۱۹۲۴
- شهردار	اسامه البار
- فرماندار استان	خلید الفیصل
- شهری	۸۵۰ کیلومترمربع
- شهر و حومه	۱٬۲۰۰ کیلومترمربع
(۲۰۰۷)
- City	۱٬۷۰۰٬۰۰۰
	۴٬۲۰۰/کیلومترمربع
	۲٬۰۵۳٬۹۱۲
	۲٬۵۰۰٬۰۰۰
	تخمین‌های شهرداری مکه
منطقه زمانی	زمان استاندارد عربستان (یوتی‌سی +۳)
- تابستان (ساعت تابستانی)	زمان استاندارد عربستان (یوتی‌سی +۳)
کد پستی	(۵ رقمی)
پیش‌شماره تلفن	+۹۶۶-۲
وب‌گاه	شهرداری مکه

(به عربی: مدینة مَکّه )، نام شهری است در کشور پادشاهی عربستان سعودی واقع در شبه جزیره عربستان. مکه یکی از شهرهای تاریخی عربستان سعودی است و بخاطر قرار داشتن کعبه، قبله‌گاه مسلمانان در آن مقدس‌ترین شهر اسلام به‌شمار می‌رود. مکه زادگاه محمد و محل بعثت او است.

نام و شهرت  

این شهر علاوه بر نام مکه دارای نام‌هایی همچون «بکّه»، «امّ القری» و «بلدالحرام» نیز بوده‌است که در قرآن به تمامی این اسامی اشاره شده‌است.

مسلمانان معتقدند پس از آن‌که به اذن خداوند چشمه زمزم زیر پای اسماعیل جوشید و در آن منطقه آب یافت شد، مردم در آنجا ساکن شدند و شهر مکه به وجود آمد و نیز ابراهیم به فرمان خدایش کعبه را ساخت.

موقعیت جغرافیایی  

شهر مکه در فاصله ۸۰ کیلومتری دریای سرخ واقع شده و ارتفاع آن از سطح دریا، ۳۳۰ متر است. به خاطر اتوبانی که اکنون ساخته شده، تا بندر جده تنها ۶۰ کیلومتر فاصله دارد و از طریق بزرگراه هجرت، ۴۲۵ کیلومتر با مدینه فاصله دارد. مکه در میان کوه‌ها واقع شده، فاصله بین دو کوه را اعراب شعب می‌گویند. این شهر در میان کوه‌های کم ارتفاعی باسازند سنگی واقع شده‌است درحال حاضر، اطراف مسجدالحرام را خانه‌ها و هتل‌هایی فرا گرفته، که بر فراز این تپه‌های سنگی واقع شده‌اند. برای سهولت رفت و آمد، تونلهای زیادی برای عبور ماشینها در نظر گرفته‌اند، که مسافت‌ها را بسیار کاهش می‌دهد.

اقلیم 

آب و هوای مکه گرم وخشک و کمی مرطوب‌تر از مدینه‌است.

زیارت  

اصطلاحاً به کسی که سفر زیارتی به مکه را انجام داده، حاجی گفته می‌شود و مسلمانانی که توان مالی دارند، حداقل یک بار در طول عمر خود به حج می‌روند. هرسال درمراسم رسمی (حج تمتع)در ماه ذیحجه حدود سه میلیون حاجی، خانه را زیارت می‌کنند. درآمد حاصل از حج در مکه بالغ بر ۲ میلیارد دلار است.

نامهای دیگر مکه  

: یکی دیگر از نامهای شهر مکه، بکّه است. این نام در قرآن نیز ذکر شده‌است:

• إِنَّ اوَّلَ یَبْتٍ وُضِعَ لِلنّاسِ لَلَّذِی بِبَکَّةَ مُبَارَکاً وَهُدیً لِلْعالَمِینَ
• ترجمه: نخستین خانه‌ای که برای پرستش مردم نهاده شد، همان است که در بکّه‌است، آنجا با برکت و راهنمایی برای جهانیان است.

تفسیر مفسران اسلامی اینست که واژه بکّه در اصل البکّ است و معنای آن «مزاحم شدن» است. وقتی عده‌ای از مردم در مکانی ازدحام می‌کنند، می‌گویند: یباکّ الناس. در روایات منقوله منتسب به امامان شیعه علت نامگذاری مکه به بکه، ازدحام مردم در کنار خانه خدا معرفی شده‌است.

: یکی دیگر از نامهای مکه، امّ القری است. چنانکه در قرآن آمده‌است: وَکَذلِکَ اءَوْحَیْنا إ لَیْکَ قُراناً عَرَبِیّاً لِتُنْذِرَ اُمَّ القُری وَمَنْ حَوْلَها

• ترجمه: و این چنین قرآنی عربی به تو وحی کردیم تا مردم شهر مکه و اطراف آن را انذار بدهی.

از دید مفسران اسلامی شیعه علت نامگذاری این شهر به امّ القری اینگونه‌است. در روایات راجع به علت نامگذاری آن به‌ام القری سخن گفته نشده‌است. و شاید از آن جهت که از خود این نام، علت نامگذاری آن روشن هست کسی از امامان شیعه راجع به آن سؤ ال نکرده‌است. بنابر تفسیر مفسران شیعه، امّالقری یعنی ریشه شهرها. مکه، ریشه تمام شهرهاست، زیرا اولین نقطه‌ای است که در روی زمین ظاهر شد. علاوه بر اینکه از نظر عظمت و شکوه نیز بر همه شهرها شرف دارد؛ چون نهال اسلام در آنجا رویید و بر سایر سرزمینها و مملکتها سایه افکند.

: البلد الامین یکی دیگر از نامهای مکه‌است. در قرآن آمده‌است: وَهَذا البَلَدُ الاَمِینَ

و همه مفسرین اتفاق دارند بر اینکه منظور از البلد الامین، مکه است. از دید مفسرین جمله بلدالامین یعنی شهر کسی که امنیت دارد در علّت نامگذاری شهر مکه به البلدالا مین دو احتمال وجود دارد: احتمال اوّل: شهر مکه حرم خداست. و هر کسی که در حرم بمیرد، خداوند او را در روز قیامت از وحشت و ترس در آن روز، در امان قرار می‌دهد.

اماکن زیارتی  

• مسجد الحرام
• حجرالاسود
• منا و عرفات
• صفا و مروه
• کوه ثور
• مقام ابراهیم
• غار حرا

مسجدهای مکه  

• مسجدالحرام