كودكاني كه در خانه خود شاهد خشونت بزرگ ترها هستند بيشتر از سايرين در كانون توجه مردم قرار مي گيرند. در اينجا به تأثيرات اين مسئله بر روي رشد اجتماعي و جسماني كودكان مي پردازيم.
مشكلات كودكان
تحقيقات نشان مي دهد بخشي از مشكلات كودكان به خاطر مشاهده خشونت خانوادگي است. اين مشكلات را مي توان به سه گروه تقسيم كرد: 1-مشكلات رفتاري و احساسي 2-ياد گرفتن خشونت 3-مشكلات درازمدت
مشكلات رفتاري و احساسي
شايد بتوان گفت بيشترين مشكلات كودكاني كه شاهد خشونت بزرگ ترها هستند از نوع رفتاري و احساسي است. معمولا اين كودكان روحيه تهاجمي و جامعه ستيزي بيشتري از خود نشان مي دهند و نسبت به ساير كودكان از قابليت هاي كمتري برخوردارند. در ضمن اضطراب، افسردگي، خشم و تندروي در اين كودكان بيشتر مشاهده مي شود.
كودكاني كه مادران آنها در خانه مورد ضرب و شتم قرار مي گيرند مهارت كمتري در فهميدن احساسات ديگران دارند.
ارتباط با همسالان، استقلال، خويشتنداري و استعداد در ميان پسراني كه قرباني خشونت فيزيكي شده و يا از نزديك شاهد آن بوده اند كمتر مشاهده مي شود. در مجموع در ميان كودكاني كه شاهد خشونت خانوادگي هستند مشكلات رفتاري و احساسي زيادي وجود دارد.
يادگيري خشونت
يكي ديگر از مسائلي كه بايد در نظر گرفت خشونت خود كودكان است. كودكاني كه شاهد خشونت هستند ممكن است استفاده از آن را نيز ياد بگيرند.
مي توان پيش بيني كرد كه كودكاني كه در خانواده شاهد صحنه هاي خشونت آميز بوده اند رفتاري تهاجمي در پيش خواهند گرفت.
مطالعات زيادي در مورد ارتباط مشاهده خشونت و ياد گرفتن آن صورت گرفته است. برخي از كارشناسان بر اين عقيده اند كه كودكاني كه شاهد خشونت بزرگسالان هستند ممكن است به توجيه خشونت خود بپردازند.
چنين كودكاني بيشتر از سايرين خشونت را نشانه اعتبار و شخصيت يك فرد مي دانند و اين وضعيت در پسران بيشتر از دختران ديده مي شود.
مشكلات درازمدت
مطالعات انجام گرفته نشان مي دهد مشاهده خشونت خانوادگي مي تواند آثار منفي درازمدتي مثل فقدان اعتماد به نفس داشته باشد.
علل گوناگوني از جمله اعتياد و طلاق مي تواند موجب بروز خشونت خانوادگي شود. كودكان چنين خانواده هايي در هماهنگي با قواعد جامعه مشكل دارند.
ميزان تأثيرات
برخي از عوامل ميزان تأثيرات منفي مشاهده خشونت را در كودكان كاهش مي دهد و برخي از اين عوامل موجب بروز تأثيرات گوناگون در كودكان مي شود.
كودكاني كه هم قرباني خشونت و هم شاهد آن در خانواده بوده اند مشكلات رفتاري بيشتري دارند، آنهايي كه فقط صحنه هاي خشونت آميز خانوادگي ديده اند علائم كمتري نشان مي دهند و كساني كه هيچكدام از اين معضلات را نداشته اند كمترين نشانه را به نمايش مي گذارند.
تركيب قرباني شدن و مشاهده خشونت مشكلات بيشتري را براي كودكان رقم مي زند.
والدين چنين كودكاني غالبا خودشان در زمان طفوليت شاهد خشونت بزرگ ترها بوده اند.
تفاوت ها
برخي از تحقيقات نشان دهنده عوامل مختلف تأثيرگذار بر روي پسران و دختران مي باشد. در مجموع، پسران مشكلات بيشتري را نشان مي دهند و روحيه تهاجمي پيدا مي كنند در حالي كه دختران دچار افسردگي مي شوند.
در ضمن مشخص شده با بزرگ تر شدن دختران، روحيه تهاجمي در آنها بروز مي كند. كودكان در سنين مختلف واكنش هاي متفاوتي نشان مي دهند و به گفته مادران، كودكان پيش دبستاني مشكلات بيشتري دارند.
به علاوه نبايد مسئله نژاد و قوميت را ناديده گرفت.
زمان
مطالعات نشان مي دهد هر چه كودكان مدت بيشتري شاهد خشونت باشند مشكلات آنها افزايش مي يابد.
ارتباط والدين و كودك
تعدادي از محققان اهميت زيادي براي ارتباط كودكان با بزرگسالان مذكر قائل هستند.
رابطه كودكان با پدران خشن، بسيار پيچيده است. اين كودكان از يك طرف به پدر خود علاقه دارند و از طرف ديگر از خشونت او رنج مي برند.
رابطه كودكان با مادران را نيز نبايد دست كم گرفت.
استرس هاي مادرانه مي تواند عامل بسياري از مشكلات رفتاري كودكان باشد. جو حاكم بر خانه هم نقش مهمي ايفا مي كند. اگر كودكان در محيطي آرام رشد كنند بهتر در برابر ناملايمات مقاومت خواهند كرد.
پس بياييد با فراهم آوردن محيطي گرم و آرامش بخش در خانه، كودكاني را تحويل جامعه دهيم كه آينده روشني دارند.