آلودگي هوا از يك سو و آلودگي شنيداري از سوي ديگر روح، روان و سلامت جامعه را به شكل جدي تهديد مي كنند.
اما بوق زدن، تنها يكي از هزاران عامل توليد صداهاي ناهنجار و آلودگي روزافزون صوتي شهرها به شمار مي رود.
بررسي آمارها نشان مي دهد 30 درصد ساكنان نزديك فرودگاه ها به دليل آلودگي هاي صوتي ناشي از پرواز هواپيماها حداقل با 60 درصد انواع اختلال هاي خواب روبه رو هستند.
صداهاي ناهنجار كارخانه ها، جا به جايي بار و ساخت و سازهاي درون شهري و دستگاه هاي تهويه ساختمان ها ادامه اين ناهنجاري ها به شمار مي روند.
نتايج آخرين تحقيقات دانشمندان دانشگاه مينه سوتا درآمريكا نشان مي دهد كه پرندگان درهياهوي ترافيك شهرهاي بزرگ بلندتر آواز مي خوانند تا صدايشان را به گوش ديگران برسانند.
در مجموع آلودگي هاي صوتي مطرح شده عوارض فراواني به دنبال دارند.
بخشي از اين آلودگي ها استرس هاي شغلي را افزايش مي دهند. شلوغي اطراف و بالا بودن ميزان آلودگي هاي صوتي در محيط هاي شغلي عوارض خاصي به دنبال دارند. سرو صدا استرس مي آفريند. آدم هايي هم كه استرس را تجربه كنند به احتمال زياد دچار مشكلات جسماني و رواني مي شوند.
صداهاي بين 120تا 140 دسي بل علاوه بر آسيب هاي شنوايي، روح و روان انسان ها را نيز به شدت به خطر مي اندازند.
اختلال هاي گوارشي، بيماري هاي روده، معده، التهاب روده بزرگ و سوزش هاي دروني از ديگر نتايج استرس هاي محيطي به شمار مي روند. در بسياري از بيماري هاي گوارشي، سامانه عصبي افراد آسيب مي بينند. پيري زودرس، كاهش عمر، برهم خوردن تمركز و كاهش تحريك پذيري اندام هاي حسي و ميگرن از ديگر عوارض آلودگي هاي خطرناك صوتي اند.
كاهش تحمل صداهاي آلوده
دراكثر كشورها شهرداري ها تامين كننده امنيت اجتماعي شهروندان هستند. معمولا خانه ها از مترو، فرودگاه، كارخانه ها و ديگر مراكز توليد صدا فاصله دارند. اما درشهرهاي آلوده ماشين ها آزادانه بوق مي زنند. هيچ مانعي براي ساخت و سازهاي بي رويه و ايجاد خانه هاي مجاور اين مراكز توليد صوت وجود ندارد.
اين درحالي است كه آلودگي هاي صوتي ميزان مرگ و مير انسان ها را نيزافزايش مي دهد.
رنگ پريدگي، افزايش فشار خون و انقباض رگ ها، پايين آمدن درجه حرارت،تغيير ضربان قلب و حالات ماهيچه هاي بدن از ديگر عوارض زندگي شلوغ و پرصداي شهري است.
صاحبان مشاغل سخت نيز به نحوي از عوارض اين آلودگي ها رنج مي برند. كارگران كارخانه هاي چوب بري مجبورند در تمام مدت فعاليت صداي 125 دسي بلي اره هاي سنگين را بشنوند. اين صداهاي آزاردهنده علاوه برعوارض ياد شده منجر به كاهش حس لامسه انگشتان و بيماري ونيال (نوعي بيماري عصبي كه گهگاه با سردرد همراه است) مي شود.
دراين ميان شدت صدا از يك سو و ميزان نزديكي افراد به منابع اصلي توليد صدا، مداومت و تكرار صداها آثار بدتري به جا مي گذارند.
ساكنان شهرهاي بزرگ همواره از عبور وسايل نقليه سنگين شكايت دارند.
نگراني هاي مستمر، خستگي هاي رفع نشدني و دگرگوني هاي دائمي يا موقتي رفتار شهرنشينان در بمباران صوتي اطراف آنان ريشه دوانده است.
پايين آمدن آستانه تحمل و رفتارهاي پرخاشگرانه انسان ها نيزبه دليل تحمل صداهاي آلوده اطرافشان است. آدمي كه شب تا صبح از آسايش و خواب شبانه محروم باشد و به طور طبيعي نمي تواند صبح خوب و زيبايي داشته باشد.
چه بايد كرد؟
بيش از 40 درصد انرژي ساختمان هاي شيشه اي به هدر مي رود ضمن آن كه آلودگي صوتي در اين ساختمان ها بيشتر است.
بنابراين استاندارد كردن شيشه ها مي تواند دركاهش ورود صداهاي مزاحم به درون ساختمان ها تاثير بگذارد.
تغيير در سامانه حمل و نقل شهري يكي از راه حل هاي مناسب است.
توسعه حمل و نقل عمومي نيز به عنوان مهم ترين عامل كاهش آلودگي صوتي است و جالب اينكه يك اتوبوس مناسب، 30 اتومبيل اضافه شخصي را از سطح شهر جمع مي كند.از طرف ديگر آشكار نبودن عوارض آلودگي هاي صوتي موجب شده اند تا ناهنجاري عصر جديد جدي گرفته نشود.
اما سردرد، مشكلات گوارشي، ناراحتي هاي شنوايي و هزار و يك بيماري ديگر كه ناشي از آلودگي هاي محيطي و صوتي است شوخي بردار نيستند.
كثيفي اصوات عفونت هاي جزئي به وجود مي آورند و موجب كاهش ايمني بدن در مقابله با ابتلا به سرماخوردگي مي شود شنيدن صداي وزوز و چيزي شبيه به سوت كشيدن گوش از دستاوردهاي ديگر صنعتي شدن شهرهاست.
صداهاي شديد مانند انفجارها باعث پارگي و از هم گسيختگي پرده گوش مي شود. آسيب هاي داخلي گوش به هيچ عنوان درمان پذير نيستند. عصب هاي داخلي گوش حساسيت زيادي دارند. تماس مزمن گوش با صوت بيش از 80 دسي بل نزديك به 8 ساعت در طول روز آسيب هاي غيرقابل برگشت به وجود مي آورند.
در واقع عوارض ناشي از آلودگي هاي صوتي در مراحل اوليه قابل تشخيص نيست. اين بيماري ها، نخست هيچ علامتي از خود نشان نمي دهند. «وزوز» گوش نخستين علامت افت شنوايي به شمار مي رود.
جالب است بدانيد شدت صوت قابل قبول براي انسان ها زير 40 دسي بل است. اين در حالي است كه گذشته از كارخانه ها، راه آهن، مترو، فرودگاه و موارد مشابه حتي خيابان هاي شهري مانند تهران هم داراي آلودگي شديد صوتي است. اين امر سلول هاي حساس داخلي گوش را دچار آسيب مي كند.
بلند شدن صداي زنگ تلفن هاي همراه هم قصه جديدي است. آهنگ هاي ناهنجار و گوش آزار از يك طرف و بلند بلند حرف زدن صاحبان تلفن همراه در فضاهاي بسته از سوي ديگر بر اعصاب انسان ها اثر مي گذارد.
نسبت به رابطه مستقيم استفاده از تلفن همراه وافزايش ناباروري را هم نبايد دست كم گرفت. آلودگي هاي صوتي و امواج ساطع شده از گوشي هاي تلفن همراه و بستن اين تلفن ها به كمربند، اختلال هاي هورموني را در افراد افزايش مي دهد. آلودگي هاي صوتي علاوه بر ايجاد استرس بر تمام سلول هاي بدن انسان تأثير مي گذارند. يادتان نرود آلودگي صوتي موتورسيكلت ها بسيار بيشتر از خودروهاست.
سنگيني و فرسودگي وسايل باربرهنگام حركت و توقف، آلودگي هاي صوتي را افزايش مي دهند، گرچه داخل تعداد زيادي از خودروهاي جديد پرسر و صداتر از خودروهاي كهنه اند اما با اين حال نوسازي وسايل حمل ونقل شهري مي تواند در كاهش اين ناهنجاري ها بسيار مؤثر باشد.
كاستن آلودگي هاي صوتي ناشي از صداي زنگ تلفن، تلويزيون و راديو پخش آرامش نسبي را به ساكنان خانه بازمي گرداند. پليس شهرداري و ديگر ارگان هاي مسئول نيز مي توانند اين عوامل را بيرون از خانه كنترل كنند.
حذف منابع توليد صداهاي خطرناك، ضدصدا كردن ساختمان ها و واحدهاي مسكوني، دو جداره كردن شيشه پنجره ها به اضافه موارد يادشده مي توانند به كاهش صداي كثيف كمك كنند.
عليرضا سزاوار