لق شدن دندان ها در سنين بزرگسالي به دلايل مختلف و به اشكال متفاوتي ممكن است ايجاد شود. براي تشخيص لقي دندان ها نيز روش معاينه خاصي وجود دارد كه بايستي توسط دندان پزشك انجام شود. در مورد درمان نيز حتما با دندان پزشك خود يا يك متخصص لثه مشورت كنيد.
لقي طبيعي كه در حقيقت به عنوان لقي گفته نمي شود و آن را در دندان پزشكي موباليتي مي گويند. هر دندان طبيعي تا حد جابجايي طبيعي دارد كه هيچ اشكالي ندارد.
بيماري لثه مشكلات پريو و به عبارتي مشكل در بافت هاي نگهدارنده دندان يعني لثه و استخوان آلوئول مي تواند موجب لقي دندان ها شود. در صورت عدم درمان اين مشكلات دندان مربوطه از دست مي رود.
همچنين در طي درمان هاي ارتدنسي دندان ها حين حركت، لق شده و پس از تثبيت در محل جديد مجددا سفت مي شوند. پزشكتان حتما اين موضوع را تحت مراقبت دارد اما بهتر است بيمار هم محل هاي لقي را به دكتر متذكر شود اما جاي نگراني نيست.
برخي بيماري هاي عمومي (سيستميك) مي تواند با تحليل استخوان اطراف ريشه دندان (آلوئول) موجب لقي دندان شود. برخي از اين بيماري ها خطرناك هم هستند و دندان پزشك مي تواند اولين كسي باشد كه از روي لقي دندان فرد و درخواست آزمايش، شخص را مطلع كرده و به متخصص مربوطه ارجاع دهد.
ضربه به دندان مي تواند موجب شل شدن آن شود. معمولا اين موارد خود بخود رفع مي شود اما بايد دندان بيمار براي حداقل 6 ماه تحت نظر دندان پزشك يا متخصص باشد كه اگربيمار نياز به معالجه ريشه (عصب كشي)دارد، درمان انجام شود تا دندان عفونت نكند.
بزرگترين مشكل
با تجمع تدريجي جرم بر دندان، لثه و به دنبال آن مقداري از استخوان نگهدارنده تحليل مي رود. در حقيقت دندان به اين دليل قبلا لق شده ولي به علت انباشتگي و يكپارچگي جرم و چسبيده شدن دندانها به هم ، اين حالت درك نشده و با برداشته شدن جرم كشف مي گردد كه بيمار دليل آن را عمل جرم گيري مي داند.
لقي دندان منوط به تحليل استخوان و انساج نگهدارنده دندان در اثر جرم و پلاك ميكروبي است و در همه موارد بخصوص در مراحل اوليه بيماري هاي لثه و بافتهاي اطراف دندان ديده نمي شود.
دندان هايي كه لق مي شوند، به ناگهان به نظر مي رسند كه بلندتر شده اند و فاصله قابل ملاحظه اي بين دندان و ريشه آن پديدار مي گردد، با اينكه مدت زيادي است دندان هاي شيري افتاده اند، باز هم برخي از دندان ها بي ثبات و متحرك مي شوند اين عارضه نشانه يك بيماري لثوي است كه دندان هاي شما را در معرض خطر قرار مي دهد؛ اين بيماري التهاب لثه است.
وقتي مراقبت وجود ندارد
به طور طبيعي، پارادونت مسئول ثبات دندان هاست. همزمان استخوان كندويي كه دندان در آن كاشته مي شود، رشته هايي كه در آن به هم ارتباط پيدا مي كنند و بافتي كه اطراف همه اينهاست يعني لثه، هم دخيل هستند. مشكل پارادونت، اين است كه باكتري هاي موجود در پلاك دنداني مي توانند باعث ايجاد التهاب شوند.
لثه متورم حساس مي شود، و به محض مسواك زدن از آن خون جاري مي شود. و ممكن است كيسه هايي پر از باكتري بين دندان ها و لثه به وجود آيند. همزمان، و البته به طور مستقيم، استخوان كندويي ماده خود را از دست مي دهد.
برخي اوقات اگر درمان انجام نشود عموما طي چند سال، بخشي از ريشه دندان محو مي شود؛ دندان ها بلندتر و كشيده تر شده و فاصله بين آنها بيشتر به نظر مي رسند.
چگونه مراقبت كنيم؟
تعداد زيادي از جوانان و بزرگسالان از بيماري هاي لثه رنج مي برند، البته شدت آنها متفاوت است. عموما خونريزي، هنگام مسواك زدن دندان ها اولين هشدار است. تنها راه حل براي پيشگيري از اين بيماري يا جلوگيري از پيشرفت لق شدن دندان ها، مراجعه مرتب به مطب دندانپزشك است.
در واقع تنها دندانپزشك است كه مي تواند شما را از شر رسوب ها و باكتري ها رها كند. اگر پارادونتيت پيشرفت كرده است، جرم گيري زير لثه الزامي است، صيقل دادن دندان ها هم مانع از جذب باكتري ها مي شود. بعد از انجام اين اقدامات، اگر دندان هاي تان همچنان لق بودند، مي توان از روش هاي جراحي براي دندان هايي كه اولويت بيشتري دارند، استفاده كرد.
اما همه اين روش ها پر هزينه و دشوار هستند... بنابراين بهتر است كه با رعايت اصول بهداشت دهان و دندان و جرم گيري سالانه، از بروز اين بيماري پيشگيري كنيد.
تا 40درصد جرم دندان ها را ميكروب ها تشكيل مي دهند كه بافت نگهدارنده حياتي لثه را تخريب كرده و باعث سست شدن پايه هاي دندان و لق شدن آنها مي شود.
معمولا افراد هر تغيير رنگي كه در دندان ها ايجاد مي شود را جرم مي نامند و براي رفع آن دندان هاي خود را جرم گيري مي كنند در حالي كه يكسري از تغيير رنگها بر روي دندان در واقع پوسيدگي هايي هستند كه معمولا به صورت سياه رنگ مشاهده مي شوند و در مراحل پيشرفته به شكل حفره در مي آيند.
يكسري از تغيير رنگها در ساختمان خود دندان وجود دارند كه معمولا دائمي بوده و با جرم گيري از بين نمي روند اين تغيير رنگها يا ناشي از مصرف دارو در زمان رشد جوانه دندان بوده و يا ناشي از نقص تكاملي دندان ها و كمبود املاح مختلف در زمان تشكيل دندان و يا ناشي از افزايش فلورايد آب است.
نوع سوم تغيير رنگها ناشي از موادي است كه به طور معمول مصرف مي كنيم و رسوباتي كه بر روي دندان تشكيل مي شود. اين رسوبات يا به صورت رنگدانه و يا به صورت جرم هستند كه لثه را تخريب كرده و در نهايت باعث لقي دندان ها مي شود بدون اينكه خود دندان مشكلي داشته باشد.
اين جرم ها به خوبي با جرم گيري از بين مي روند. براساس اعلام محققان مركز تحقيقات درماني ادمونتون استراليا، بزاق ما به طور معمول داراي املاح زيادي است كه قدرت رسوب كردن را دارند. اين املاح معمولا در جاهايي كه با غذا و مسواك كمتر در تماس است رسوب مي كنند.
به گفته محققان اين مركز رسوب اين املاح همراه است با ايجاد بستر مناسب براي جايگزيني ميكروب هايي كه به طور طبيعي در دهان وجود دارد. اضافه شدن پروتئين هاي موجود در غذا و بزاق و همچنين لاشه سلول هاي مرده بافت هاي مختلف دهان در مجموع باعث افزايش حجم اين رسوبات شده و به مرور جرم تشكيل مي شود كه قابل مشاهده است.
آن چه كه مهم است اين است كه ما معمولا مقدار كمي از جرم تشكيل شده را مي توانيم مشاهده كنيم و قسمت عمده اين جرم با تخريب لثه در زير لثه تخريب شده جايگزين و از ديد مستقيم ما پنهان مي ماند. مسئله مهمتر اينكه اين جرم هاي تشكيل شده پر از ميكروب هاي مختلف است و با مسواك زدن هم تميز نمي شود.
اين ميكروب ها بين 30 تا 40 درصد جرم را تشكيل مي دهد و افت چسبنده لثه را كه محكم به دندان چسبيده و بافت نگهدارنده حياتي لثه را تخريب كرده باعث سست شدن پايه هاي دندان مي شود كه با جرم گيري و تميز كردن اين جرم هاي تشكيل شده بر روي دندان مي توان از روند تخريب لثه جلوگيري كرد.
جرم گيري دشمن لقي دندان
جرم هاي تشكيل شده بر روي دندان ها به مرور باعث آزردگي لثه شده اين امر چون به مرور اتفاق مي افتد و بيمار متوجه عقب نشيني لثه نمي شود. لثه اي كه عقب نشيني كرده با جرم گيري جايگزين مي شود و فضاي خالي كه بين دندان ها در اثر عقب نشيني لثه هم ايجاد مي شود از ديد بيماران پنهان مي ماند.
هنگامي كه بيمار براي جرم گيري مراجعه مي كند لثه تحليل رفته در معرض ديد بيمار قرار مي گيرد و بيمار احساس مي كند كه جرم گيري باعث از بين رفتن لثه شده است در حالي كه قبلا اين اتفاق صورت گرفته بود اما از ديد بيمار پنهان مانده است.
موضوع ديگري كه بايد مورد توجه قرار گيرد اين است كه موقع جرم گيري در هر صورت خونريزي اتفاق مي افتد اين امري طبيعي است ولي بيمار آن را به دليل صدمه ديدن لثه هايش مي داند و فكر مي كند همين خونريزي ها به علت كنده شدن لثه ها از روي دندان است.
همچنين هنگاني كه جرم به ضخامت كافي روي دندان مي نشيند مانع رسيدن سرما و گرما به دندان مي شود چون به طور طبيعي دندانهاي ما درمعرض سرما و گرماي متعادلي در محيط دهان واقع است اما با وجود اين جرم ها، دندان به مرور حساسيت خود را از دست داده و هنگامي كه با جرم گيري، جرم هاي دندانهاي خود را پاك مي كنيم ناگهان دندان درمعرض سرما و گرما قرار مي گيرد و بيمار تفسير غلط خود را تكميل مي كند كه چون دندانم تراشيده شده به آب سرد و گرم هم حساس شده و جرم گيري باعث تخريب دندان و لثه ها شده است.
بنابراين دندانپزشكان توصيه مي كنند مراجعه منظم و سالي يكبار براي جرم گيري ضروري است و نكته مهم اين است كه با دقت در نحوه مسواك زدن، تشكيل جرم به حداقل خواهد رسيد. همچنين حساس شدن دندانها بعداز جرم گيري به مرور رفع مي شود. لازم است بعد از جرم گيري حتما از دهانشويه مناسب استفاده شود تا باعث بهبود زخمهاي به جامانده از جرم شود. استفاده مداوم از دهانشويه ها زياد توصيه نمي شود و يك هفته بعد از جرم گيري مي توان استفاده از دهانشويه را قطع كرد.
درمان نشدن لثه متورم منجر به تحليل استخوان و لق شدن دندانها مي شود. رعايت نكردن بهداشت دهان و دندان باعث آسيب بافت نگهدارنده (استخوان فك و لثه) مي شود و با بروز بيماري ابتدا در لثه پر خون، قرمز و متورم شده و دراين حالت به هنگام گازگرفتن موادغذايي سفت مثل سيب يا مسوا ك زدن لثه مستعد خون ريزي مي شود.
بايد توجه داشت درمان نشدن لثه متورم كه با كوچكترين تماس، به شدت دچار خونريزي مي شود باعث تحليل استخوان و لق شدن دندانها خواهدشد.
بيماري لثه به طور معمول با درد همراه نيست و روند كندي دارد، بنابراين بيمار كمتر متوجه مشكل خود مي شود و همين عامل سبب پيشرفت بيماري، تحليل لثه و استخوان فك است.
در واقع در اثر بيماري لثه، دندان به تدريج لق مي شود و خود به خود مي افتد كه در اين بيماري بافت هاي نگه دارنده اطراف دندان دچار بيماري و درنهايت به كشيدن دندان منتهي مي شود.
دراين حالت مقداري از ريشه دندان در دهان وجود دارد كه مي تواند سبب حساسيت و درد شود. اما در صورتي كه پلاك ميكروبي توسط مسواك و نخ دندان ازسطح دندان ها پاك نشود و مدت طولاني روي دندان بماند، به لايه اي سخت به رنگ زرد يا قهوه اي به نام جرم دندان تبديل مي شود.
ازسوي ديگر جرم دنداني مانند يك لايه سيماني سخت روي قسمتي از سطح دندان مي چسبد و چون سطحي زبر و خشني دارد، باعث مي شود پلاك ميكروبي بيشتري روي آن تشكيل شود كه اين امر سبب پيشرفت بيماري مي شود.
درصورت تشكيل جرم، با مراجعه به دندان پزشك بايد دندان ها را جرم گيري كرد و توجه داشت استعمال سيگار تشكيل جرم دندان را تشديد مي كند.
فراموش نكنيد مهمترين اين عوامل شامل قدرت سيستم دفاعي بدن، وضعيت قرارگرفتن دندان ها، بيماري هاي سيستميك مانند ديابت، ايدز و استعمال دخانيات است.