روی محل سوختگی خمیردندان نمالید

در حال آشپزی هستید و بسیار باعجله کار می‌‌کنید که ناگهان بخار آب دستتان را می‌سوزاند و یا در اثر تماس با یک تابه داغ دچار سوختگی می‌شوید. بهترین کار در چنین مواقعی چیست؟

حتما شنیده‌اید که بعضی‌ها می‌گویند سریع روی محل سوختگی خمیر دندان بمالید، یا بعضی دیگر معتقدند مالیدن روغن جامد یا قرار دادن دست سوخته در ظرف نمک موجب می‌شود پوست تاول نزند.

اما علمی‌ترین روش در چنین مواقعی این است که بلافاصله با استفاده از آب سرد یا یخ محل سوختگی را خنک کنید.

پس سریع در یخچال را باز کنید. آب سرد روی دستتان بریزید تا خنک شود. استفاده از پماد سوختگی مانند پماد آلفا و پماد "سیلور سولفات" هم بسیار مفید است.

اگر سوزش و درد اذیت‌تان می‌کند، می‌توانید قرص استامینوفن بخورید.

پزشکان معتقدند چون مواد موجود در خمیر دندان کنترل نشده هستند، می‌توانند موجب آسیب پوستی شوند، هر چند که خمیر دندان نیز احساس خنکی در محل سوختگی می‌دهد، اما بهتر است به منظور پیشگیری از آسیب‌های پوستی به همان آب سرد اکتفا کنید.

استفاده از پمادهای سوختگی موجود که استاندارد و مخصوص رفع این مشکل هستند، پس از خنک کردن فوری محل سوختگی می‌تواند کمک‌کننده باشد.

استفاده از یخ و آب سرد را بعد از سوختگی، به همه کسانی که هنوز باورهای غلط را قبول دارند، توصیه کنید.

آشنایی با روز آتش‌نشانی و ایمنی

هفتم مهرماه به نام «آتش نشانی و ایمنی» نامگذاری شده است.

در واقع این روز بهانه‌ای است تا از افرادی تقدیر شود كه از جان و آسایش خود برای حفظ جان و آسایش دیگر افراد می‌گذرند.

ایمنی را "مصونیت در برابر آسیب‌های ناشی از حوادث، اعم از طبیعی و غیرطبیعی" معنا کرده‌اند.

از آن جایی که نمی‌توان به صورت صد در صد به ایمنی دست ‌یافت، کارشناسان معمولاً از اصلاحاتی نظیر «ارتقای و ایمنی» و «سطح پیشرفت ایمنی» استفاده می‌کنند.

سطح پیشرفت ایمنی رابطه تنگاتنی با توسعه دارد، لذا در کشورهای پیشرفته، یکی از اهداف دولت‌ها، افزایش سطح پوشش ایمنی برای دست‌یابی به حداکثر توسعه است.

در کشور ما بیش از 160 سال از تاسیس اولین ایستگاه آتش نشانی در شهر تبریز به سال  1221 شمسی و نزدیک به 80 سال از تاسیس آتش نشانی پایتخت می‌گذرد.

پس از انقلاب اسلامی، با انحلال سازمان دفاع غیر نظامی، فلسفه وجودی آتش‌نشانی‌های کشور توسط بندهای 14 و 20 ماده 55  قانون شهرداری تعریف شد و از همین رو سازمان‌های آتش نشانی زیر مجموعه شهرداری‌ها قلمداد می‌شوند.

بر اساس این قانون، شهرداری‌ها ملزم هستند برای حفظ شهرها از خطر سیل، حریق و دیگر مخاطرات تدابیر مؤثری اتخاذ نمایند.

نظر به اینکه کشور ما یک کشور حادثه خیز می‌باشد و از 40 حادثه طبیعی شناخته شده، 30 مورد آن در ایران امکان وقوع دارد، توجه به بحث ایمنی همچنین تهیه و تدوین ضوابط و مقررات ایمنی، امری ضروری است.

مهم‌ترین وظایف سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی:

* ارتباط، همكاری، هماهنگی و مشورت با مراكز علمی، نظامی، پزشكی و سایر سازمان ها و اشخاص مربوط.

* تعیین صلاحیت فنی و امكانات شركت‌های خصوصی و دولتی با عنوان‌های مختلف اعم از طرح ایمنی یا شارژ كننده و فروشنده و سازنده ماشین ها، قطعات، ادوات و تجهیزات مختلف مربوط به امور ایمنی و نجات و آتش نشانی در سطح جامعه.

* اشاعه و به كارگیری رشته‌های ورزشی بین كاركنان سازمان مخصوصاً نیروهای عملیات به منظور تقویت آمادگی جسمانی و بالا بردن روحیه افراد كه لازمه این حرفه است.

شرايط اهداي خون در موارد خاص

آندوسکوپي

يک سال پس از انجام آندوسکوپي با دستگاه قابل انعطاف(Flexible) همراه با بيوپسي، مي توان خون اهدا کرد.

بارداري

خانم هاي باردار حداقل شش هفته پس از زايمان مي توانند خون اهدا نمايند.

پيوند اعضا

پس از پيوند عضو(خصوصا قرنيه) فرد از اهداي خون معاف مي باشد.

تزريق خون و فرآورده هاي آن

اگر طي 12 ماه گذشته خون يا فرآورده هاي خوني به شما تزريق نشده است، مي توانيد خون اهدا نماييد.

حجامت

يک سال پس از حجامت مي توانيد خون اهدا کنيد.

خال کوبي

يک سال پس از خال کوبي مي توانيد خون اهدا کنيد.

سن

افراد بين سنين 17 تا 65 سال مي توانند خون اهدا نمايند.

سقط جنين

خانم باردار يک سال پس از سقط جنين مي تواند خون اهدا نمايد.

سوراخ کردن گوش

يک سال پس از سوراخ کردن گوش فرد مجاز به اهداي خون مي باشد.

شيردهي

پس از پايان دوران شيردهي فرد مي تواند خون اهدا نمايد.

وزن

اگر وزن شما بالاتر از 50 کيلوگرم باشد، مي توانيد خون اهدا نماييد.

قاعدگي

اگر قاعدگي شما شديد، دردناک و همراه با خونريزي زياد نمي باشد و احساس مي کنيد که حالتان خوب است، مي توانيد خون بدهيد.

فواصل اهداي خون

فاصله بين دو اهداي خون حداقل 8 هفته مي باشد، به شرطي که بيش از 4 بار در سال براي آقايان و 3 بار در سال براي خانم ها نشود. فاصله بين دو اهداي پلاکت خون، 3 روز مي باشد.

مواد مخدر

در صورت مصرف کوکائين يا هر گونه مواد مخدر استنشاقي ديگر و يا داشتن سابقه تزريق مواد مخدر(حتي براي يک بار)، تا آخر عمر از اهداي خون معاف مي باشيد.

هورمون درماني

خانم هايي که از هورمون هاي جايگزين(استروژن و پروژسترون يا قرص هاي ضد بارداري خوراکي) استفاده مي کنند، مي توانند خون اهدا نمايند.

سابقه استفاده از هورمون رشد، باعث معافيت دائم فرد از اهداي خون مي گردد.

هموگلوبين و هماتوکريت

اگر هموگلوبين شما بالاتر از 12 باشد، مي توانيد خون اهدا نماييد.

اگر هماتوکريت شما 38 تا 54  درصد(براي آقايان) و 38 تا 48 درصد(براي خانم ها) باشد، مي توانيد خون خود را اهدا نماييد.

دندانپزشکي

اعمال ساده دندانپزشکي مثل پُر کردن درجه 1 و 2 دندان، در صورتي که همراه با تزريق داروي بي حسي نباشد، مانع اهداي خون نمي گردد.

در صورت داشتن تزريق داروي بي حسي و يا جرم گيري، سه روز بعد و در صورت کشيدن دندان يک هفته بعد مي توانيد جهت اهدا خون اقدام نماييد.

عمل جراحي

5/1 تا 2 ماه بعد از عمل جراحي کوچک مثل برداشتن آپانديس، هموروئيد، جا انداختن شکستگي هاي کوچک، فتق، لوزه و ... و همچنين 6 ماه بعد از اعمال جراحي بزرگ مثل برداشتن کيسه صفرا، برداشتن رحم، برداشتن تيروئيد، لاپاراتومي(شکافتن شکم براي پي بردن به بيماري) و ...(به شرطي که حين عمل خون تزريق نکرده باشيد) مي توانيد خون اهدا نماييد.

داروها

مصرف برخي داروها، تداخلي با اهداي خون ندارد، ولي برخي از داروها در هنگام مصرف و حتي تا مدتي پس از قطع مصرف، موجب بروز اختلالاتي در خون مي گردند که در اين مدت نبايد خون اهدا نمود.

الف) هنگام مصرف داروهاي زير مي توانيد خون اهدا کنيد:

ويتامين ها، داروهاي ضد بارداري خوراکي ، داروهاي ضد احتقان(دکونژستان ها)، آرام بخش هاي خوراکي ضعيف، سايمتيدين، فنوباربيتال، متيل دوپا(آلدومت)

ب) پس از قطع مصرف داروهاي زير، مي توانيد خون اهدا نماييد:

انسولين، کورتون هاي موضعي(در محل خونگيري)، پروپرانول(ايندرال)

ج) در مورد داروهاي زير، پس از طي مدت ذکر شده براي هر دارو، مي توانيد خون اهدا نماييد:

- آنتي بيوتيک هاي خوراکي، 2 روز پس از قطع دارو

- آنتي بيوتيک هاي تزريقي، 4 هفته پس از قطع دارو

- پيروکسيکام، 3 روز پس از قطع دارو

- آسپيرين، 3 روز پس از قطع دارو

- پماد ترتينوئين (رتين A)، يک هفته پس از قطع دارو

- داروهاي کورتوني، يک هفته پس از قطع دارو

- فنسترايد(پروسکار، پروپشيا)، يک ماه پس از قطع دارو

- ايزوترتينوئين(راکوتان ، آکوتان)، يک ماه پس از قطع دارو

- کلوميفن، 3 ماه پس از قطع دارو

واکسيناسيون

الف) تزريق واکسن هاي زير مانعي جهت اهداي خون نمي باشد:

کزاز، آنفلوآنزا، هاري(جهت پيشگيري)، ديفتري، هپاتيت A، سياه سرفه، سياه زخم، فلج اطفال(تزريقي)، تيفوئيد(تزريقي)، طاعون، وبا، پنوموکوک، هپاتيت B

ب) دو هفته بعد از تزريق واکسن هاي زير مي توانيد خون اهدا نماييد:

سرخک، اريون، فلج اطفال(خوراکي)، تب زرد ، تيفوئيد(خوراکي)

ج) چهار هفته بعد از تزريق واکسن هاي زير مي توانيد خون اهدا نماييد:

سرخجه، آبله مرغان ، MMR

د) يک سال پس از تزريق واکسن هاي زير مي توانيد خون اهدا نماييد:

هاري(به صورت درماني پس از گزيدگي توسط حيوان)، ايمونوگلوبين هپاتيت B

منبع: سايت علمي-فرهنگي خاطره (

شرايط اهداي خون در برخي بيماري ها

آسم

بيمار اگر آسم شديد داشته باشد و دارو، خصوصا داروهاي کورتوني مصرف کند، از اهداي خون معاف است. ولي اگر آسم خفيف داشته باشد و در فواصل طولاني دچار حملات خفيف آسم شود، زماني که حالش خوب است مي تواند خون اهدا نمايد.

آلرژي(حساسيت)

کساني که سابقه حساسيت هاي شديد، به خصوص حساسيت هاي تنفسي مثل آسم شديد يا تب يونجه و Allergic Rhinitis دارند، از اهداي خون به طور دائم معاف اند.

ساير افراد دچار آلرژي، هنگامي که حال شان خوب باشد، مي توانند اهدا خون نمايند.

بيماري هاي انعقادي خون

اگر فردي سابقه ابتلا به بيماري هاي انعقادي مانند هموفيلي را دارد، از اهدا خون معاف مي باشد.

بيماري هاي جنسي

يک سال پس از درمان بيماري هاي جنسي(مقاربتي) فرد مي تواند خون اهدا نمايد.

تب خال

تب خال مانع اهدا خون نيست.

ديابت

اگر ديابت بيمار از نوع وابسته به انسولين نباشد(NIDDM) و قند بيمار خوب کنترل شده باشد، مي تواند خون اهدا نمايد.

سرماخوردگي و آنفلوآنزا

اگر طي هفته گذشته دچار سرماخوردگي يا طي دو هفته گذشته دچار آنفلوآنزا بوديد، نبايد خون اهدا نماييد.

کلسترول و تري گليسيريد بالا

کلسترول و تري گليسيريد بالا، مانع از اهداي خون نمي شود.

مالاريا

اگر طي سه سال گذشته مبتلا به مالاريا نبوده ايد يا داروهاي ضد مالاريا(جهت درمان يا براي پيشگيري) مصرف نکرده ايد، مي توانيد خون اهدا نماييد.

يک سال پس از مسافرت به مناطق مالاريا خيز در صورتي که فرد علامتي از ابتلا به مالاريا نداشته باشد، مي تواند خون اهدا نمايد.

مونونوکلئوز عفوني*

6 ماه پس از بهبودي کامل، بيمار مي تواند خون اهدا نمايد.

ايدز

اگر سابقه آلودگي به ويروس HIV داشته ايد، يعني مبتلا به بيماري ايدز بوده ايد، از اهداي خون به طور دائم معاف هستيد. اگر خود را در معرض ابتلا به ايدز مي دانيد، به خصوص تماس جنسي مشکوک داشته ايد، تا 12 ماه و انجام آزمايشات لازم براي اطمينان از سلامت خود، از اهداي خون خودداري کنيد.

بيماري هاي قلبي

سابقه ابتلا به بيماري هاي قلبي خصوصا عروق کرونر، که منجر به استفاده مکرر از دارو مي گردد، شما را از اهداي خون معاف مي کند. سابقه بيماري هاي ساده دريچه اي قلب مانند پرولاپس دريچه ميترال اگر همراه با نارسايي يا علائم قلبي شديد نباشد، مانعي جهت اهداي خون نمي باشد.

بيماري هاي نقص ايمني

اگر سابقه بيماري هاي خود ايمني مثل پُرکاري تيروئيد، بيماري هاي روماتيسمي ، لوپوس اريتماتوز و ... داريد، از اهداي خون به طور دائم معاف مي باشيد.

افسردگي و اضطراب

اگر در حال اهداي خون، حال شما خوب باشد و احساس کسالت روحي و يا اضطراب شديد نداشته باشيد و فقط از آرام بخش هاي ساده و مسکن استفاده کرده باشيد، مي توانيد خون اهدا نماييد.

بيماري هاي پوستي

جوش هاي ريز پوستي و آکنه(جوش غرور جواني) خفيف تا متوسط(به شرط عدم استفاده از دارو) مانع از اهداي خون نمي گردد. در مورد عفونت قارچي سطحي در محل خون گيري و يا عفونت هاي قارچي در ديگر نقاط پوست، مو يا ناخن( به شرط استفاده از داروي ضد قارچ) و نيز کهير، آکنه کيستيک شديد، تاول، زخم چرکي، کورک يا عفونت پوستي شديد پس از درمان و بهبودي کامل قادر به اهداي خون خواهيد بود.

تيروئيد

گواتر ساده(بدون تغييرات هورموني) و نيز کم کاري غده تيروئيد ، اگر علت آن اتوايمون(نقص ايمني) نباشد، مانع اهداي خون نمي گردد.

پُرکاري غده تيروئيد و نيز کم کاري تيروئيد از نوع اتوايمون باعث معافيت دائم از اهداي خون مي گردند.

هپاتيت

اگر بعد ازسن 10 سالگي سابقه ابتلا به هپاتيت عفوني(ويروسي) داشته ايد، از اهداي خون به طور دائم معاف هستيد. ولي اگر علت هپاتيت شما چيز ديگري باشد(مصرف دارو، بيماري ژيلبرت، مصرف الکل، ضربه، سنگ کيسه صفرا) با شرايط خاص مي توانيد خون اهدا کنيد.

همچنين اگر با کسي که مبتلا به هپاتيت عفوني(ويروسي) مي باشد، تماس نزديک داشته ايد(تماس جنسي، زندگي در يک خانه، استفاده مشترک از آشپزخانه و دستشويي) تا 12 ماه بعد از آخرين تماس، نمي توانيد خون بدهيد.

سرطان

اگر سابقه ابتلا به سرطان داريد، از اهداي خون به طور دائم معاف مي باشيد، به جز سه مورد:

* سرطان دهانه رحم

* سرطان پاپيلري تيروئيد

* سرطان هاي محدود پوستي مانند BCC و SCC

به شرطي که با عمل جراحي کاملا برداشته شده باشند و شخص به طور کامل درمان شده باشد.

سل

دو سال پس از بهبود کامل و قطع کليه داروها، مي توانيد خون اهدا نماييد.

صرع – تشنج

در صورت داشتن سابقه صرع و تشنج از اهداي خون معاف مي باشيد، مگر اين که در سه سال گذشته، بدون استفاده از دارو، دچار حملات صرع و تشنج نشده باشيد، در اين صورت مي توانيد خون اهدا کنيد.

عفونت ها

تا وقتي که داراي علائم فعال عفونت و تب مي باشيد، از اهداي خون خودداري نماييد. سابقه ابتلا به بعضي از عفونت ها مثل هپاتيتC ، ايدز ، هپاتيت B ، شاگاس، بابزيوسيس ، ليشمانيوز احشايي، تب Q و جذام باعث معافيت دائم از اهداي خون مي گردد.

فشار خون

براي اهدا خون فشار سيستوليک بايد بين 90 تا 180 ميلي متر جيوه و فشار دياستوليک بين 50 تا 100 ميلي متر جيوه باشد. سابقه فشار خون بالا يا پايين به تنهايي نمي تواند منعي براي اهداي خون باشد.

پي نوشت:

*مونونوکلئوز عفوني: اين بيماري بين نوجوانان و جوانان شايع است، در کودکان به ندرت مشاهده مي شود و ابتلاي به آن قبل از سه سالگي امري استثنايي است. عامل آن نوعي ويروس است و اصولا از طريق بزاق منتقل مي گردد. علائم باليني آن شامل: خستگي شديد و تب، گلو درد و برجستگي غدد لنفاوي در گردن، گاهي نيز تراوشات پوستي است.

منبع: سايت علمي- فرهنگي خاطره

اهداي خون را فراموش نکنيد

خون سالم، نجات دهنده زندگي است. همه روزه، در سراسر جهان بسياري از افراد به خون و فرآورده هاي خوني نياز پيدا مي کنند، به طوري که از هر سه نفر، يک نفر در طول زندگي احتياج به تزريق خون و فرآورده هاي خوني دارد.

بارزترين مثال براي موقعيت هايي که در آن نياز مبرم به خون پيدا مي شود عبارت است از زمان بروز حوادث و سوانح گوناگون نظير تصادفات رانندگي، سوختگي ها و اعمال جراحي.

همچنين خانم هاي باردار در حين زايمان و نوزادان، به خصوص نوزادان نارسي که به زردي دچار مي شوند، از ديگر نيازمندان به خون مي باشند. بيماران سرطاني که تحت شيمي درماني يا اشعه درماني قرار دارند هم از مصرف کنندگان خون و فرآورده هاي آن هستند و بسياري از بيماران ديگر مانند بيماران تالاسمي و هموفيلي نيز ناگزيرند براي بهره مندي از يک زندگي نسبتا طبيعي، براي تمامي عمر خون يا فرآورده هاي خوني به طور منظم دريافت نمايند.

در حال حاضر، با وجود پيشرفت هاي چشمگير در زمينه علم پزشکي، هنوز هيچ گونه جايگزين مصنوعي براي خون ساخته نشده است و فقط خوني که توسط انسان هاي نيکوکار اهدا مي شود، مي تواند جان انسان هاي ديگر را از مرگ نجات بخشد.

عدم وجود جايگزين مناسب براي خون، محدود بودن مدت زمان نگهداري خون و فرآورده هاي خوني، و نياز هميشگي به خون و فرآورده هاي آن سبب شده تا اهداي خون از اهميت و جايگاه ويژه اي برخوردار شود.

شما ممکن است در تعطيلات نوروزي يا تعطيلات تابستاني آن قدر مشغول برنامه ريزي براي اوقات فراغت خود و ترتيب دادن مسافرت ها و برنامه هاي تفريحي شويد که در آن روزها از اهداي خون غافل شويد، اما هيچ گاه نبايد فراموش کنيد که بيماري، سوانح و تصادفات هرگز تعطيل پذير نيستند و مطمئن باشيد که سازمان انتقال خون، در همه اين روزها، بي صبرانه منتظر حضور شما خواهد بود.

شرايط اهداي خون

- چه کساني مي توانند خون اهدا نمايند؟

- چه کساني اجازه ندارند خون اهدا نمايند؟

- آيا من هم مي توانم خون خود را اهدا نمايم؟

- آيا اهداي خون براي من ضرري ندارد؟

اين ها پرسش هايي هستند که شايد تا کنون در زمينه اهداي خون به ذهن بسياري از شما رسيده باشند.

وقتي سخن از سلامت خون به ميان مي آيد، به اين معناست که ما مي خواهيم اطمينان يابيم با تزريق خون به بيمار، صدمه اي به او نمي زنيم و در عين حال سلامت اهدا کننده خون را نيز به خطر نمي اندازيم. از اين رو تمامي مراکز اهداي خون براي اهداي خون شرايطي را در نظر مي گيرند. بعضي از اين شرايط به خاطر حفظ سلامت فرد اهدا کننده خون و برخي ديگر به منظور حفظ سلامت گيرنده خون در نظر گرفته شده اند.

پزشک اهدا کنندگان پيش از اهداي خون، داوطلبين را بررسي مي کند. اين بررسي شامل مصاحبه پزشکي درباره سوابق پزشکي و رفتارهاي فردي و انجام يک معاينه مختصر مي باشد. در صورتي که فرد تمامي شرايط لازم براي اهداي خون را داشته باشد مي تواند خون اهدا كند.

برخي شرايط عمومي اهداي خون

* سن بين 17 تا 65 سال

* حداقل وزن 50 کيلوگرم

* تعداد نبض بين 50 تا 100 ضربه در دقيقه

* فشار خون بين 90 تا 180 ميلي متر جيوه

* حداقل هموگلوبين خون 5/12 گرم در دسي ليتر

* حداقل فاصله بين دو اهدا 8 هفته کامل

* بيشترين تعداد اهداي خون براي آقايان 4 بار در سال وخانم ها 3 بار در سال

* درجه حرارت بدن نبايد بيشتر از 5/37 درجه سانتي گراد باشد.

* ناشتا نباشند.

* دچار ضعف يا خستگي مفرط نباشند.

توصيه هاي پس از اهداي خون

* توصيه مي شود پس از اهداي خون به مدت 15 دقيقه در محل خونگيري استراحت نماييد و نوشيدني و مواد خوراکي را که در اختيار شما قرار مي گيرد، ميل نماييد.

* مراقب محل خونگيري روي بازوي خود باشيد و حداقل تا 4 ساعت به پوششي که خونگير بر روي بازوي شما قرار داده، دست نزنيد.

* به دستي که از آن خون گرفته شده است فشار وارد نکنيد و و حداقل تا 4 ساعت پس از خون دهي، با آن دست بار سنگين بلند نکنيد.

* روزتان را به آرامي بگذرانيد. شما مي توانيد به فعاليت هاي روزمره خود بپردازيد، اما فعاليت اضافه انجام ندهيد و از انجام کارها و فعاليت هاي ورزشي سنگين در آن روز  بپرهيزيد.

* حداقل تا يک ساعت پس از اهداي خون از استعمال دخانيات بپرهيزيد.

* چنانچه پس از اهداي خون، دچار سرگيجه شديد و يا آن که احساس ضعف کرديد، سريعا روي زمين دراز بکشيد و پاهايتان را بالا قرار دهيد.

* ممکن است پس از اهداي خون، کبودي مختصري در ناحيه ورود سوزن ايجاد شود که به علت جمع شدن کمي خون در بافت هاي اطراف محل خونگيري است. اين کبودي ظرف يکي دو روز آينده برطرف مي شود و جاي هيچ گونه نگراني ندارد.

* براي جبران خوني که اهدا کرده ايد، مقدار بيشتري نوشيدني ميل کنيد و غذايي کامل بخوريد. سعي کنيد از غذاهاي مغذي و غني از آهن، بيشتر استفاده کنيد؛ غذاهايي مانند انواع گوشت قرمز، مرغ و ماهي، حبوبات و غيره.

براي کسب اطلاعات بيشتر در اين زمينه، مي توانيد به سايت "سازمان انتقال خون ايران" با آدرس www.ibto.ir مراجعه نماييد.

رفتن جسمي به داخل گوش، بيني و ....

کودکان، اغلب اشيايي را داخل دهان، چشم، بيني يا گوش خود مي‌کنند. اين اشيا شامل حبوبات، ذرات پلاستيک يا اسباب بازي‌هاي ريز و کوچک است. گاهي اوقات هم به طور اتفاقي حشره يا جسمي منتشره در هوا؛ وارد اين منافذ مي‌شود.

در چنين مواردي توصيه مي‌شود با دقت و خونسردي وارد عمل شويد و با استفاده از راهنمايي هاي زير به آن ها کمک کنيد.

جسم خارجي در گوش

يکي از شايع‌ترين مناطق بدن که مي‌تواند محل ورود اجسام خارجي باشد، گوش است. کودکان علاقه فراواني دارند که با اجسام ريز و کوچک بازي کنند و آن ها را به داخل گوش خود فرو کنند. دانستن برخي نکات مي‌تواند به ما در مواجهه با چنين مواردي کمک کند:

* سعي نکنيد با فرو کردن گوش پاک‌کن، چوب کبريت يا هر چيز ديگري در گوش، جسم خارجي را بيرون آوريد. اين کار خطر هل دادن شي ء به عمق گوش و صدمه زدن به ساختارهاي آسيب‌پذير گوش مياني را افزايش مي‌دهد.

* اگر جسم مورد نظر به خوبي ديده مي‌شود و‌ قابل انعطاف است، مي‌توانيد به راحتي آن را با موچين بگيريد و خيلي آرام بيرون آوريد.

* اگر آن چه در گوش فرو رفته، حشره نيست، سعي کنيد از نيروي جاذبه براي خارج کردن آن استفاده کنيد. براي اين کار سر را به سمت گوشي که جسم در آن فرو رفته، خم کنيد.

* اگر حشره‌اي داخل گوش رفته،‌ سر فرد را به گونه‌اي بچرخانيد که گوش آسيب ديده به سمت بالا قرار گيرد، سپس مقدار کمي روغن معدني يا روغن زيتون داخل گوش بريزيد.

هنگام ريختن روغن، مي‌توان مسير حرکت روغن را با مستقيم کردن مجراي گوش هموارتر ساخت. براي اين کار لاله گوش را به سمت بالا و عقب بکشيد. حشره خفه مي شود و در روغن شناور مي‌ماند.

* از روغن به جز براي خارج کردن حشرات، استفاده نکنيد. در صورتي که هر گونه نشانه‌اي دال بر پارگي گوش مانند درد يا خون‌ريزي يا خروج ترشحاتي از گوش وجود داشت، از اين روش استفاده نکنيد.

* اگر با استفاده از اين روش ها نتوانستيد جسم خارجي را خارج کنيد و کودک همچنان از درد گوش و کاهش شنوايي يا احساس گير کردن چيزي در گوش شکايت داشت، او را به سرعت به پزشک برسانيد.

جسم خارجي در بيني

بيني يکي از موارد شايعي است که احتمال گير افتادن اجسام خارجي در آن وجود دارد. همچنين کودکان علاقه دارند که اجسام و اسباب‌بازي‌هاي کوچک خود،‌ تيله، حبه قند و... را در بيني خود فرو کنند. اما اگر با چنين مواردي روبرو شديد، چه اقداماتي بايد انجام دهيد:

* به فردي که جسم خارجي داخل بيني‌اش رفته، بگوييد تا بيرون آمدن جسم از بيني‌اش، از طريق دهان نفس بکشد.‌ اين کار از ورود جسم خارجي به ريه‌ها جلوگيري مي‌کند.

* سعي نکنيد جسم خارجي را با گوش پاک کن، چوب کبريت يا هر ابزار ديگري خارج کنيد، زيرا اين کارها موجب مي‌شود جسم خارجي بيشتر به عمق بيني فرو رود.

* اگر جسم خارجي به طور کامل قابل رويت و انعطاف‌پذير است، مي‌توانيد آن را به راحتي با موچين بگيريد و خيلي آرام اقدام به درآوردن آن کنيد.

* براي بيرون راندن جسم خارجي از بيني، به کودک بگوييد آرام فين کند. به او تاکيد کنيد که خيلي محکم يا پي در پي، فين نکند. در بچه‌هاي کوچک که قادر به چنين کاري نيستند، شما مي‌توانيد اين کار را خودتان انجام دهيدو به اين صورت که با يک دست سوراخ باز بيني او را فشار داده و هم‌زمان به آرامي در دهان او يک بار فوت کنيد.

* اگر با اين روش ها جسم از بيني فرد خارج نشد، توصيه مي‌شود به نخستين مرکز درماني مراجعه کنيد.

جسم خارجي در چشم

چشم اغلب خودش آلودگي‌هاي ريزي مانند ذرات غبار را با  ترشح اشک و پلک زدن پاک مي‌کند، اما اگر ذره‌اي داخل چشم کودکتان رفته که با اشک ريزش و پلک زدن بيرون نمي‌آيد، بايد به سرعت به چشم پزشک مراجعه کنيد تا خطر آسيب رسيدن به چشم در اثر خاراندن، عفونت يا احيانا مواجهه با مواد شيميايي تا حدود زيادي از بين برود.

اگر آشغالي وارد چشم شما يا کودکتان شده و کسي هم دم دست نيست که کمک‌تان کند، با کمک روش زير سعي کنيد آشغال را با آب تميز از چشم خارج کنيد. فنجان يا ليوان را با آب تميز پر کنيد. لبه اين فنجان يا ليوان را روي استخوان زير حدقه چشم قرار دهيد و بدون اين که چشم را ببنديد، آب را داخل چشم بريزيد(مي توانيد داخل آب پلک بزنيد).

اگر هنوز چشم‌تان درد مي‌کند و قرمز است، با اينکه فکر مي‌کنيد آلودگي از آن خارج شده، چند بار ديگر چشم را بشوييد. اگر جسم خارجي با وجود شستشوي چشم خارج نشد، به پزشک مراجعه کنيد.

تميز کردن چشم ديگران

* براي تميز کردن چشم ديگران و پيش از معاينه چشم،‌ دستان خود را بشوييد و شخص را زير يک چراغ پر نور بنشانيد.

* محل آشغال را در چشم فرد مشخص کنيد. براي معاينه چشم، خيلي آرام پلک تحتاني را پايين بکشيد و به فرد بگوييد تا بالا را نگاه کند. سپس همين کار را با پلک بالا انجام دهيد و اين بار به او بگوييد پايين را نگاه کند.

* اگر به نظر مي‌رسد جسم خارجي در کره چشم فرو رفته، چشم را با يک نرم‌پوش استريل(در صورت امکان با پارچه‌اي تميز) بپوشانيد و سعي نکنيد جسم خارجي را درآوريد، بلکه به نزديک‌ترين مرکز درماني برويد.

* چنانچه جسم خارجي بزرگ است و بستن چشم را با مشکل روبرو مي‌سازد، چشم را با يک فنجان کاغذي پوشانده و با چسب به صورت و پيشاني بچسبانيد و به چشم‌پزشک مراجعه کنيد.

* اگر جسم خارجي روي لايه اشک يا سطح چشم شناور است، سعي کنيد با شستشو يا با دست آن را برداريد. براي اين کار پلک بالا يا پايين را باز نگه داريد و‌ با کمک يک گوش پاک کن تميز و مرطوب يا گوشه يک دستمال تميز، جسم خارجي را درآوريد.

اما اگر قادر نيستيد به راحتي آن را درآوريد، هر دو چشم را با يک پارچه نرم بپوشانيد و به نزديک ‌ترين مرکز درماني مراجعه کنيد.

* اگر موفق شديد جسم خارجي را درآوريد، چشم را با محلول شستشوي چشم و با آب تميز شستشو دهيد.

* در صورت تداوم درد، قرمزي يا مشکل بينايي از اورژانس تقاضاي کمک کنيد.

جسم خارجي در راه هوايي

گاهي جسمي که به طور تصادفي استنشاق مي‌شود، در ناي يا ريه‌ها گير مي‌افتد. اگر اين جسم موجب قطع تنفس شد، براي بيرون راندن آن از روشي به نام "مانور هايمليش"(Heimlich Maneuver) استفاده کنيد و اگر اين روش موثر نبود، از اورژانس تقاضاي کمک کنيد.

مانور هايمليش براي درآوردن جسم از گلوي فردِ در حال خفه شدن است، به اين ترتيب که فرد را از پشت بغل مي کنيم و با مشت کردن دست ها، سريعا به قسمت بالايي شکم او فشار مي آوريم(مانند تصوير بالا).

در برخي از موارد، جسمي که در ناي يا ريه گير افتاده، مانع از تنفس نمي‌شود، اما سلامت فرد را در معرض خطر قرار مي‌دهد، بنابراين اين موضوع را به پزشک اطلاع دهيد.

جسم خارجي در لوله گوارش

گاهي بچه‌ها اشيايي مانند سکه، گيره،‌ دکمه، هسته ميوه و اسباب بازي‌هاي کوچک را مي‌بلعند. اين اشيا بدون هيچ مشکلي از لوله گوارش عبور مي‌کنند، اما گاهي ممکن است گير بيفتند. در صورت بروز علايم و نشانه‌هاي زير از اورژانس تقاضاي کمک کنيد:

• اشکال در بلع

• بيرون دادن و جاري شدن بزاق

• شکم درد يا استفراغ

چگونه با سوختگي مقابله کنيم؟

سوختگي هاي ناشي از آتش يا آب جوش بسيار خطرناک است و مي تواند تاثيرات قابل ملاحظه اي را بر پوست و بافت هاي بدن بر جاي گذارد. به دنبال خوردن آب جوش نيز مسير ناي و گلوي فرد مي تواند دچار سوختگي شود و آسيب هاي جدي ببيند.

سوختگي ها چه تاثيراتي بر جاي مي گذارند؟

برخي سوختگي ها که شدت آنها زياد است و مي تواند فرد را با مشکلات عديده اي مواجه کند در پي تماس بدن با مايعات داغ و پرحرارت ايجاد مي شود. عواملي که باعث مي شوند تا اين سوختگي ها بروز کنند به قرار زير است:

*حرارت هاي بسيار شديد مانند شعله هاي آتش، سطوح بسيار داغ، مايعات پرحرارت، گاز

*سوختگي هاي الکتريکي، مانند بي دقتي در سيم کشي هاي داخلي منازل، اتصالات برقي قديمي و فرسوده، عدم فعاليت درست ابزارآلات سيمي و الکتريکي، برق گرفتگي

*سوختگي هاي شيميايي، اسيد ها و مواد قليايي بسيار قوي، استفاده نادرست از مواد شيميايي پاک کننده ، باتري هاي فرسوده و قديمي

چه کساني آسيب مي بينند؟

سوختگي از هر نوعي که باشد، به عنوان دومين عامل مرگ و مير در بين کودکان محسوب مي شود. سوختگي ممکن است در هر سني بروز کند، اما در بين کودکان و نوجوانان بيشتر شايع است. در اين ميان سوختگي هاي ناشي از مايعات داغ، بيشتر براي نوزاداني که چهاردست و پا راه مي روند و با کنجکاوي فراوان دوست دارند به همه جا سر بکشند و از همه چيز سر در بياورند، شايع است و معمولا با فنجان هاي داغ چاي، رفتن به داخل حمام هاي داغ و ... بروز مي کند.

نشانه هاي سوختگي چيست؟

ممکن است پس از سوختگي نشانه هاي آن ظرف مدت زماني بسيار کوتاه و به صورت مشهود بر روي پوست بدن بروز کند و بسيار دردناک باشد. در سوختگي هاي نه چندان شديد ممکن است پوست فرد به رنگ صورتي، قرمز و يا لکه لکه در بيايد و تاول هاي کوچک و بزرگ نيز ممکن است مشاهده شود. اگر بر ميزان سوختگي افزوده شود، اين عارضه بسيار عميق بروز مي کند، قسمت فوقاني پوست بدن تخريب شده و به رنگ سفيد و سياه در مي آيد و حالت زغالي به خود مي گيرد.

سوختگي ها چگونه درمان مي شوند؟

هنگامي که سوختگي خيلي شديد نيست، گرفتن محل سوختگي زير آب سرد و روان به مدت 10 دقيقه و يا شستشو با مواد شيميايي مخصوص سوختگي به مدت 20 دقيقه مي تواند از بروز عوارض ناشي از سوختگي جلوگيري کند. علاوه بر اين، پس از سوختگي، خيلي سريع بايد لباس هاي فرد را از محل سوختگي خارج کرد. پس از اين، به منظور جلوگيري از بروز هر گونه عفونت و يا ورود ميکروب به داخل بدن، بايد محل سوختگي در محفظه هاي پلاستيکي مخصوص و يا مواد استريل نگهداري شود.

سوختگي هاي خفيف و معمولي مي توانند با گازهاي استريل و همچنين مسکن هاي مخصوص درمان شوند. اما در عين حال اگر اين سوختگي ها شدت يابند و يا در ناحيه صورت، دست و يا مفاصل بدن اتفاق بيافتند، بايد خيلي سريع فرد به بيمارستان منتقل شود.

اين طور که آمارهاي رسمي نشان مي دهند، به طور کلي 10 درصد از کل سوختگي هايي که بروز مي کنند، به مراقبت هاي پزشکي و بيمارستاني نياز دارند. اين در حالي است که بيش از 50 درصد سوختگي هاي بدن، بسيار شديد هستند و شانس زنده ماندن فرد بسيار کم است.

سوختگي هاي عميق و شديد به درمان هاي طولاني مدت و مراقبت هاي ويژه نيازمند است که در برخي مواقع مي تواند شامل پيوند پوست و يا درمان هاي ديگر براي جلوگيري از کشيدگي پوست و همچنين درمان هاي رواني شود.

ايمني بيشتر

شما مي توانيد با امن کردن منزل خود از بروز هر گونه آتش سوزي و سوختگي جلوگيري کنيد. براي مثال، نصب دستگاه هاي شناسايي محل سوختگي در منزل، بازديد سيم کشي ها و خارج کردن مواد شيميايي خطرناک مي تواند تا حد زيادي از بروز هر گونه سوختگي و عوارض ناشي از آن در شما جلوگيري کند.

هموطن آنلاين- سيد ميثم لطفي

نکات ايمني در چهارشنبه سوري

استفاده از مواد آتش بازي هرگز به طور کامل ايمن نيست، حتي در صورتي که کاملاً مراقبت صورت گيرد. حوادث نه تنها ممکن است براي کساني که از آن استفاده مي کنند به وجود آيد، بلکه براي کساني که اين مواد را درست مي کنند نيز ممکن است اتفاق بيفتد.

توصيه ها:

- کليه موادي که در نارنجک، ترقه، منور و ساير مواد آتش زا و محترقه استفاده مي شوند، از مواد منفجره و آتش گير هستند که ماده اي خطرناک است و صدمات جبران ناپذيري را به دنبال خواهد داشت.

- اين مواد خاصيت خودبه خودي آتش گيري و انفجاري دارند. لذا از نگهداري آنها حتي به مقادير بسيار کم در منازل، زيرزمين، محل کار و... جداً خودداري کنيد.

- از حمل مواد محترقه و آتش گير و انفجاري حتي به مقادير بسيار کم، در جيب لباس و کيف جداًً خودداري کنيد.

- کودکان و نوجوانان از اقشار آسيب پذير هستند ،استفاده از اين مواد توسط آنان خطرات جدي به همراه داشته، سلامت آنان را به خطر انداخته و مرگ را به دنبال خواهد داشت.

- در صورت نگهداري مواد آتش بازي، حتي کم خطر حتماً آن را در جاي خشک و خنک نگهداري کنيد.

- بقاياي مواد آتش بازي را سريعاً جمع آوري نکنيد. حتماً 15 تا 20 دقيقه صبر کنيد. بعد آن را جمع آوري کرده و در يک سطل محتوي آب بريزد و سپس دفع کنيد.

- در صورت داشتن مواد محترقه و انفجاري حتماً از آن در بيرون از خانه و دور از محل مسکوني و در جايي که علف هاي خشک و درختان موجود هستند، استفاده کنيم.

- هميشه در مواقع آتش بازي جهت اطفاء حريق، آب در دسترس داشته باشيد.

- مواد آتش بازي (محترقه و انفجاري) را از محل هايي که مطمئن هستند خريداري کنيد. اين مواد را از دست فروش تهيه نکنيد.

- کودکان به هيچ عنوان شخصا نبايد از مواد آتش بازي و محترقه استفاده نمايند.

- مواد آتش بازي (منفجره و محترقه) را به طرف افراد ديگر پرت نکنيد.

- هيچگاه مواد آتش بازي را در جيب خود نگذاريد، زيرا ضايعات جبران ناپذير به همراه خواهد داشت.

- هيچگاه مواد آتش بازي (منفجره و محترقه) را در ظروف شيشه اي يا فلزي قرار ندهيد، زيرا در صورت انفجار ذرات شيشه يا فلز، به اطراف پرتاپ شده و سبب صدمات و خطرات جاني خواهد شد.

- از نزديک شدن به موادي که براي انفجار يا احتراق آماده کرده اند، دوري کنيد، زيرا خطر از دست دادن عضوي از بدن و يا مرگ را به همراه خواهد داشت.

- هيچگاه براي چاشني از الکل براي آتش گيري مواد استفاده نکنيد.

- براي نگهداري از مواد منفجره و محترقه، آن را به طور ايمن در يک جعبه و دور از ساير مواد آتش گير يا گرما و الکتريسته و .... قرار دهيد.

- هيچگاه ماده محترقه و منفجره اي که يک بار استفاده شده است را مجدداً استفاده نکنيد.

- از آتش زدن لاستيک، هيزم، کارتن خالي و امثال آن چه در واحدهاي مسکوني و چه در معابر ، کوچه و خيابان خودداري نماييد.

- پرتاب مواد آتش زا مانند فشفشه و موشک بر روي درخت ها، بام و بالکن منازل از عوامل عمده بروز آتش سوزي است. شايسته است به طور جدي از انجام آن بپرهيزيد.

- صاحبان فروشگاه هاي مواد شيميايي و رنگ فروشي ها از فروش هر گونه مواد آتش زا و مواد شيميايي به کودکان و نوجوانان جداً خودداري نمايند.

- از ريختن مواد سريع الاشتعال مانند نفت، بنزين و غيره بر روي مواد آتش گير جداً خودداري شود. همچنين از قرار دادن ظروف تحت فشار از جمله کپسول، اسپري، حشره کش ها و غيره بر روي آتش خودداري شود.

- حتي الامکان وجود يک کپسول خاموش کننده ي آتش پودري در نزديک محوطه آتش ضروري است .

- در صورت امکان يک شيلنگ آب در نزديکي محوطه آتش آماده گردد تا در صورت لزوم، بتوان از آن استفاده نمود. حتماً قبل از ترک محل، از خاموش شدن آتش مطمئن شويد.

مواظب چشم‌‌هایت باش 

95 در صد آسیب‌های چشمی كه در اثر انفجار مواد محترقه به وجود می آید باعث نابینایی می‌شود.

«دختر 19 ساله‌ای كه به قصد تفریح در شب چهارشنبه ‌سوری قصد سوار شدن به یك دستگاه موتورسیكلت را داشت، به دلیل پرتاب نارنجك دچار مجروحیت چشم شد و چشم راست وی به دلیل پرتاب مواد محترقه دینامیتی، از ناحیه قرنیه دچار پارگی شده است.»

«جوان 25 ساله‌ای بر اثر انفجار مواد محترقه از ناحیه چشم مجروح شد. شدت حادثه به حدی بود كه او بینایی خود را از دست داد.» چندین سال است كه درست در همین روزها، در صفحه حوادث روزنامه‌ها این تیترها بیشتر به چشم می ‌خورند.

آیین باستانی چهارشنبه ‌سوری در سال‌های اخیر به یك بحران اجتماعی و پزشكی تبدیل شده است و در این میان، آتش بازی یكی از علل اصلی آسیب‌های شدید چشمی در كشور ماست. مثلا طبق آمارها در دو سال گذشته، حدود 450 بیمار در روزهای آخر سال به اورژانس بیمارستان فارابی مراجعه كرده‌اند و شایع ترین آسیب‌های ناشی از استفاده از مواد محترقه در شب چهارشنبه‌ سوری، آسیب‌های پلك، خراش قرنیه و تخلیه چشم بوده است.

همچنین بر اساس گزارش‌های آماری موجود، در سال 84 ، یك هزار و 58 دانش‌آموز و دانشجو (8/53 درصد) مصدوم حوادث شب چهارشنبه آخر سال بودند كه بیشترین ماده محترقه مصرفی نیز ترقه (4/65 درصد) گزارش شده است. بیشترین عضو آسیب‌دیده در حوادث شب چهارشنبه آخر سال 84 به ترتیب دست (5/34 درصد) و چشم (27 درصد) بوده است.

دكتر هوشنگ فقیهی، دانشیار دانشگاه علوم پزشكی تهران و فوق‌تخصص شبكیه در این گفت‌وگو ضمن تاكید بر علل ایجاد آسیب‌های چشمی كه منجر به نابینایی می ‌شوند، در مورد عوارض و خطرات ناشی از استفاده از مواد محترقه در شب چهارشنبه ‌سوری توضیح می‌دهد.

آقای دكتر از نابینایی در اثر آسیب‌های چشمی شروع كنیم.

تروما(trauma) یا آسیب چشمی یكی از مهم‌ترین علت‌های نابینایی در سراسر دنیا محسوب می‌شود. آمارها نشان می ‌دهند حدود نیم میلیون نفر در دنیا به دلیل حوادث چشمی، نابینای كامل هستند.

از طرفی دیگر حدود 30 تا 40 درصد کوری‌های یک‌چشمی، ناشی از حوادث چشمی است و جالب‌تر آنكه آمار حوادث و ضایعات ناشی از آن در جوامع مختلف نشان می ‌دهد كه تعداد افراد حادثه ‌دیده در جوامع توسعه ‌نیافته به مراتب بیشتر از جوامع توسعه‌ یافته است.

شایع‌ترین علل آسیب‌های چشمی در كشور ما كدام هستند؟

آسیب‌های چشمی بستگی به شغل افراد دارد. خیلی از كارگران به علت اینكه از عینك‌های محافظ استفاده نمی‌كنند، و یا اینكه از لوازم حفاظتی و عینك ایمنی نامناسب استفاده می ‌كنند، دچار آسیب می ‌شوند. ممكن است حین كار ذرات تیز وارد چشم شوند. ولی یكی از علل اصلی آسیب‌های چشمی در كشور ما آتش‌بازی است. نارنجك شایع‌ترین وسیله و عامل شدیدترین آسیب‌هاست.

پس می‌شود گفت لااقل در اواخر سال، مواد محترقه شایع‌ترین عوامل خطر هستند.

بله، مثلا در سال 84 در شب چهارشنبه ‌سوری ما فقط 56 بیمار مراجعه ‌كننده به بیمارستان فارابی داشتیم كه از این تعداد 50 نفر بستری شدند و مورد جراحی قرار گرفتند. خیلی از این بیماران به علت شدت جراحات، دچار نواقص غیر‌قابل برگشت می ‌شوند و خیلی از این اختلالات نیز به هیچ وجه قابل درمان نیست، در حالی كه بیشتر آنها در اثر سهل‌انگاری و بدون اینكه شخص دخالتی در انفجار مواد محترقه داشته باشد، به وجود می ‌آید. می ‌شود گفت شایع‌ترین آسیب به دلیل ضربه‌های نافذ همین مواد هستند.

درباره ضربه‌های نافذ و غیر نافذ وارد بر چشم توضیح می‌دهید؟

ضربه‌های وارده به چشم به دو نوع نافذ و غیر ‌نافذ تقسیم می‌شوند. ورود جسم خارجی نوك ‌تیز به داخل چشم در حین كار از جمله ضربه‌های نافذ محسوب می ‌شود. در این نوع صدمات، باید جسم خارجی پس از معاینات دقیق توسط پزشك متخصص سریعا از چشم خارج شود، زیرا در غیر این صورت صدمات جبران‌ناپذیری را در پی دارد.

نمونه این آسیب‌ها در شب‌ چهارشنبه ‌سوری زیاد دیده می ‌شوند، ولی گاهی اوقات این آسیب‌ها به خاطر ضربه‌های كند است. این ضربه‌ها نیز ممكن است منجر به خونریزی و قطع شدن عصب و حتی در بیشتر مواقع از بین رفتن كامل چشم شود؛ به این آسیب‌ها آسیب‌های غیر‌نافذ می ‌گویند.

آیا این آسیب‌ها در همان لحظه خودشان را نشان می ‌دهند؟

 بله، ضربه‌های نافذ در همان لحظه خودشان را نشان می ‌دهند، ولی میزان آسیب وارده بر چشم یك هفته بعد مشخص می ‌شود. نمونه این ضربه‌ها هم در شب چهارشنبه‌ سوری زیاد دیده می ‌شود، ولی متاسفانه ضربه‌های غیر ‌نافذ در همان لحظه خودشان را نشان نمی ‌دهند و بیمار ممكن است بعد از گذشت چند ماه با علائم این آسیب‌ها به پزشك مراجعه كند، برای همین این آسیب‌ها نیاز به پیگیری مكرر دارند.

چند درصد از آسیب‌های ناشی از این ضربه‌ها منجر به كوری می ‌شوند؟

به طور كلی آسیب از قسمت‌های جلویی چشم شروع می ‌شود. در صدمات عمقی و شدید 10 تا 20 درصد از قسمت‌های چشم از بین می‌رود. همچنین 95 درصد آسیب‌‏های چشمی كه در اثر انفجار مواد محترقه به وجود می ‌‏آید، باعث نابینایی می ‌‏شود.

جراحی چقدر در بهبود این آسیب‌ها موثر است؟

با توجه به اینكه انفجار مواد محترقه، باعث پرتاب ذرات ریز آنها می ‌‏شود، برای چشم كه آسیب‌‏پذیر‌ترین عضو است، خطرات و آسیب‌‏های جدی ایجاد می‌‏ كند. درصد بالایی از این خطرات غیر قابل درمان و ترمیم است و اعمال جراحی روی چشم‌‏های صدمه‌ دیده نیز، با اینكه عمده این آسیب‌ها احتیاج به جراحی دارند، موفق نیست؛ زیرا بر اثر این حوادث چشم هم دچار پارگی و هم سوختگی می ‌‏شود.

همچنین، چون در این مواد محترقه ساچمه وجود دارد، آسیب از قرنیه چشم شروع می‌شود و عدسی چشم را پاره می‌ كند و بعد پرده و شبكیه چشم دچار اختلال و پارگی می ‌شوند و فقط تعداد كمی از این آسیب‌ها، سرپایی درمان می ‌شوند.

در مورد كدورت قرنیه و آب مروارید كه از عوارض این آسیب‌ها هستند، هم توضیح می ‌دهید؟

ببینید، ضربه‌های وارده به ناحیه چشم جزو موارد اورژانسی در كلینیك‌های چشم پزشكی است كه نیاز به درمان‌های به موقع و دقیق دارد؛ چرا كه در برخی موارد ضربه‌های شدید به چشم، خطری برای بروز کدورت قرنیه و آب مروارید است كه تهدیدی برای بینایی افراد تلقی می ‌شود.

به طور كلی وقتی آسیبی به چشم وارد می‌شود، این آسیب از قسمت‌های جلویی چشم شروع می‌شود و به قرنیه و قسمت‌های دیگر چشم نیز وارد می‌شود. همین آسیب‌ها سبب بروز بیماری‌های مختلف مثل آب مروارید، خونریزی‌های پشت چشم، پارگی شبكیه و اختلال در زاویه دید شخص می ‌شوند. البته تمام این آسیب‌ها بستگی به وسعت و شدت ضربه وارده به چشم دارند، به گونه‌ای كه در خیلی از مواقع نیز ما مجبور به تخلیه كامل چشم می‌ شویم.

در كدورت قرنیه و آب مروارید كدام قسمت‌های چشم دچار آسیب می‌ شوند؟

كدورت قرنیه یكی از عوارض انفجار مواد محترقه‌ای مثل نارنجك است. در این حالت به مرور زمان سلول‌های قرنیه از بین می‌ روند و این امر باعث ورم كردن قرنیه می‌شود، به گونه‌ای كه قرنیه رو به سفیدشدن و كدر شدن می ‌رود. در آب مروارید هم ضربه به عدسی چشم وارد می ‌شود. آب مروارید هم می ‌تواند در اثر ضربه‌های نافذ به وجود بیاید كه در این صورت پوسته یا كپسول عدسی چشم سوراخ می ‌شود.

تحمل رنج و درد طی چندین روز و ماه و سال، و آواره شدن در اورژانس‌های بیمارستان‌ها در هرج و مرج ایام تعطیلات، شاید هشداری باشد برای كسانی كه بدون آگاهی به عوارض وخیم ناشی از آسیب‌های چشمی، اقدام به وارد كردن و پخش مواد محترقه بین كودكان و نوجوانان می ‌كنند.

هنوز هیچ اقدام جدی برای جلوگیری از ورود این مواد از سوی مسئولان صورت نگرفته است و ما هر ساله شاهد مراجعه افراد بی‌گناهی هستیم كه بدون مداخله در انفجار مواد محترقه، برای همیشه بینایی خود را فدای یك لحظه شادی و هیجان كاذب و زودگذر می‌ كنند.

برای كاهش آسیب‌های چهارشنبه‌سوری بخوانید

هشدارها تكراری است، اما باید باز هم تكرار شود، مثل هر سال.

آمارهای اورژانس نشان می ‌دهد بیشترین گروه آسیب‌دیده در حوادث چهارشنبه سوری، گروه سنی 16 تا 23 سال و سپس گروه سنی 8 تا 15 سال می باشند.

كارشناسان می‌ گویند سوختگی‌های ناشی از بازی با مواد محترقه خطرناك در چهارشنبه ‌سوری دارای دو نوع عوارض هستند.

برخی از آنها به عنوان عوارض زودرس مطرح هستند و برخی در درازمدت در افراد عوارض ایجاد می‌كند‌.‌ قطع عضو بدن از عوارض زودرس سوختگی‌هاست. عفونت ثانویه در محل زخم ناشی از سوختگی، یك عارضه زودرس دیگر است.

آسیب‌های چشم

كوری چشم در صورت اصابت مستقیم تركش‌های ناشی از انفجار مواد محترقه یكی از مواردی است كه زیاد در چهارشنبه سوری دیده می‌شود. میزان كوری‌های ایجاد شده به حدی است كه عنوان "نابینایی در چهارشنبه سوری" را به خود اختصاص داده است.

بر اساس آمار موجود 44 درصد از آسیب‌هایی كه در این مراسم وارد می ‌شود، در چشم راست، 37 درصد در چشم چپ و 19 درصد در هر دو چشم است، كه 26 درصد آسیب‌ها به دلیل نارنجك، 51 درصد به دلیل سیگارت و 6 درصد نیز به علت فشفشه اتفاق می‌افتد. همچنین 58 درصد آسیب‌دیدگان مردانی با میانگین سنی 17 سال بوده‌اند.

مراجعه سریع به چشم پزشك در صورت برخورد هر شیئی با چشم می‌تواند شدت ضایعه را كاهش دهد. در موارد خفیف با انجام مراقبت‌های طبی یا انجام اعمال جراحی می‌توان بینایی فرد را به او بازگرداند، ولی متاسفانه در موارد شدید چاره‌ای جز تخلیه چشم باقی نمی‌ماند.

بعد از هر گونه آسیب به چشم، تنها كاری كه باید بكنید آن است كه چشم را با یك كاور، بدون آنكه با خود چشم آسیب دیده تماس داشته باشد بپوشانید و بیمار را سریعا به یك مركز چشم ‌پزشكی بفرستید.

مراكز تخصصی چشم پزشكی در تهران عبارتند از: بیمارستان فارابی(خیابان كارگر، نبش میدان قزوین)، بیمارستان امام حسین(ع)(خیابان نظام‌آباد)، بیمارستان لبافی نژاد(خیابان پاسداران.)

ضایعات پوستی و ریوی

كارشناسان می‌گویند هیچ ماده شیمیایی غیر خطرناكی وجود‌ ‌ندارد‌. ‌نیترات پتاسیم، كلرات باریم،‌ ‌ارسنیك، نیترات سالیسیوم و پركلرات پتاسیم به كار رفته در مواد محترقه و منفجره به‌ ‌علت تركیب با اكسیژن و كربن همگی به نوعی خطرناك هستند و ممكن است حتی هنگام كار و‌ ‌تهیه، عوارضی را برای كارگران به همراه داشته باشد‌.

به عنوان مثال مواد شیمیایی‌ ‌با پایه كلر و كلرات به لحاظ درجه آتش‌گیری بسیار پایین ناراحتی‌های پوستی- ریوی‌ ‌ایجاد می‌كنند، حتی در مقیاس بالاتر آثار خونی را به جا می ‌گذارند.

دردهای شكمی،‌ ‌سرگیجه، حالت استفراغ و اسهال و در برخی موارد ناراحتی‌های تنفسی پیشرفته از آثار‌ ‌این مواد شیمیایی برای تولید كنندگان است‌. تماس با‌ ‌تركیبات نیتراته سبب خوردگی پوست می‌شود.

حساسیت‌های پیشرفته بر روی غشای پوستی و حتی در صورت جذب از راه پوست، سوختگی‌های‌ ‌پیشرفته پوست از عوارض تركیبات نیتراته است‌. ‌تنفس پودرهای گوگردی هم آثار تنفسی، سرفه‌های‌ ‌شدید و تنگی نفس را در پی دارد.

در صورتی كه مواد شیمیایی با پوست شما برخورد كرد، بلافاصله آن را با آب فراوان شستشو دهید و به یك مركز درمانی مراجعه كنید.

كمك‌های اولیه

پزشكان می‌گویند‌ اگر پس از شنیدن صدای بلند ناهنجار دچار تپش قلب یا وزوز گوش یا كاهش شنوایی و علا‌یمی شبیه این شدید، تنها كاری كه باید بكنید این است كه در یك فضای آرام استراحت كنید.

در صورتی كه علا‌یم بیش از 42 ساعت ادامه یافت به پزشك مراجعه كنید. زنان باردار بهتر است در این شب به جز موارد ضروری از منزل خارج نشوند، چون شوك ناشی از انفجارهای مواد محترقه باعث سقط جنین می ‌شود.

همچنین پزشكان توصیه می‌ كنند از جمله راه های به حداقل رساندن جراحات می ‌توان به دور کردن بیمار از منبع ایجاد ضایعه، متوقف ساختن روند سوختگی (با لحاف یا پتو یا کت، با آب، غلطاندن روی زمین)، در آوردن تمامی لباس‌ها و محل‌های چسبیده را قیچی کردن، درآوردن تمامی زیور آلات و سرد کردن سریع با آب تمیز در طی 10 تا 15 دقیقه اول اشاره کرد.

هدف از درمان سوختگی به حداقل رساندن خطر عفونت، التیام بخشیدن هر چه سریع‌تر زخم، حفظ کردن حرکات فیزیکی اعضاء، به حداقل رساندن ناهنجاری‌ها از نظر زیبایی و باز گردانیدن هرچه سریع‌تر نو توانی فیزیکی و روحی و اجتماعی بیمار است.

آرامش قبل و بعد از توفان

فكر کرده اید اگر شما در محاصره توفان قرار بگیرید، چه باید بكنید؟ به چه جایی باید پناه ببرید؟ چگونه از خودتان در برابر توفان محافظت كنید؟

اصول ایمنی را جدی بگیرید

اگر در منزل‌تان هستید یا در نزدیكی منزل‌تان مشغول كاری هستید و توفان آغاز می ‌شود، باید به این نكات توجه كنید تا در امان باشید:

* فراموش نكنید هنگامی كه صدای رعد و برق را می ‌شنوید یا نور آن را می ‌بینید، یعنی توفان آغاز شده است. در این زمان باید به یك پناهگاه امن بروید. اگر در هوای آزاد بودید و ناگهان توفان آغاز شد، به درون یك ساختمان محكم یا درون اتومبیل‌تان پناه ببرید. یك سقف كاذب یا آلونک كوچك، زیر درختان یا درون اتومبیل‌های كوچك محل مناسبی برای پناه گرفتن نیست.

* اگر در فضای آزاد هستید و رعد و برق و صاعقه آغاز شد، در صورتی كه پناهگاه امنی در اطراف‌تان نیافتید، داخل اتومبیل‌تان بنشینید و شیشه‌ها را بالا بكشید. اتومبیل در این شرایط بهترین ایمنی را در برابر صاعقه و رعد و برق برای شما فراهم می ‌آورد.

* اگر ساكن شهرهای بندری یا جزایر هستید، حاشیه ساحل را ترك كنید و قایق ‌سواری را هم فراموش كنید. دریای ناآرام و موج‌های چند متری همه چیز را در هم می‌ شكند، به خصوص اگر منزل‌تان در مجاورت ساحل قرار دارد، باید آنجا را ترك كنید. * اگر نزدیك دریا یا رودخانه‌ای ساكن هستید كه امكان طغیان و سیل در محل سكونت شما وجود دارد، هر چه سریع‌تر خودتان را به زمینی بلندتر برسانید. فراموش نكنید هیچ‌گاه از اتومبیل برای رفتن به مناطق مرتفع‌تر استفاده نكنید. بیشتر افرادی كه در اثر سیل و آب گرفتگی جان خود را از دست داده‌اند، درون اتومبیل بوده‌اند.

* تا جایی كه امكان دارد، در منزل‌تان بمانید و خانه‌تان را فقط در شرایط اضطراری ترك كنید. وقتی در خانه هستید، از درها و پنجره‌های باز، شومینه، رادیاتور، بخاری، سیم‌های فلزی، سینك دست‌شویی و وسایل برقی كه دوشاخه‌شان درون پریز است، فاصله بگیرید.

* اگر شغل‌تان تعمیرات شبكه‌های لوله‌های فولادی شهر، تعمیر خطوط برق یا تلفن یا كار كردن در فضای آزاد مثل مزارع یا ساختمان‌های نیمه‌كاره است، در طی توفان، كارتان را تعطیل كنید. به خصوص كشاورزان باید تراكتور خود را در مزارع ترك كنند.

* دوشاخه لوازم برقی را در منزل از پریز خارج كنید و در صورت امكان برق ساختمان را با قطع كردن فیوز اصلی از جعبه كنتور قطع كنید.

* اگر بخشی از منزل‌تان در آب باران یا سیل ناشی از توفان غرق شده است، به آن وارد نشوید، به ویژه اگر وسایل برقی در آن بخش وجود داشته باشد یا حتی فقط زمین خیس باشد، در این شرایط احتمال برق گرفتگی زیاد است. مقداری شمع را برای فراهم كردن روشنایی در منزل در صورت قطع برق نگهداری كنید.

* پشت پنجره‌های بزرگ منزل‌تان دو قطعه نوار چسب بزرگ به شكل ضربدر بچسبانید. با این كار شیشه‌ها در مقابل توفان مقام‌تر شده و احتمال شكستن آنها كاهش پیدا می ‌كند.

* فراموش نكنید هنگامی كه توفان آغاز می ‌شود، زیرزمین‌ منزل اصلاً جای مناسبی برای پناه گرفتن نیست، چون این بخش از منزل به لوله‌های آب، فاضلاب، گاز شهری و حتی چاه فاضلاب نزدیك‌تر است. بهترین پناهگاه زیرزمینی دور از منزل و به دور از این تأسیسات است تا اعضای خانواده در آن پناه بگیرند.

در این شرایط تلاش كنید گودالی پایین‌تر از سطح زمین پیدا كنید و در آن پناه بگیرید. این نقطه باید دور از درختان، تیرهای برق یا حصار دیوار مزارع باشد. البته این در شرایطی است كه فقط امكان وقوع توفان را بدهید و خطر سیل وجود نداشته باشد.

* در صورتی كه در جنگل هستید و توفان آغاز می‌ شود، زیر درختان كوتاه‌تر پناه بگیرید.

* اگر احساس كردید كه پوست‌تان به خارش افتاده یا می‌ سوزد یا نوك موهایتان راست شده است، روی زمین چمباتمه بزنید. دست‌هایتان را روی زانوهایتان قرار دهید و سرتان را بین آنها بگذارید. به این ترتیب تا جایی كه می ‌توانید خودتان را جمع و جور كنید و تا جایی كه می‌ توانید، سطح تماس بدن‌تان را با زمین كاهش دهید.

* اگر در حال قایق‌سواری و شنا هستید و ناگهان توفان آغاز می ‌شود، خودتان را فوراً به ساحل برسانید و پناهگاه امنی بیابید.

* درختان ممكن است در طی توفان بشكنند و بر زمین بیفتند، تابلوهای نصب شده در خیابان‌ها نیز از توفان در امان نمی ‌مانند و ممكن است سقوط كنند، بنابراین پیش از شروع توفان یك نگاه گذرا به اطراف‌تان بیندازید و از تمام اشیایی كه احتمال شكستن یا سقوط شان وجود دارد، فاصله بگیرید.

* اگر در وسط جاده یا روی ریل راه‌آهن هستید، از این مكان‌ها دور شوید. ممكن است توفان و بادهای شدید شما را به سوی یك قطار یا اتومبیل در حال حركت پرتاب كند. اگر در حال رانندگی هم هستید، با دو دست فرمان را بگیرید و  مراقب اشیایی باشید كه باد در جاده می ‌اندازد.

* به طور كلی بهتر است در توفان رانندگی نكنید، ولی اگر به هر دلیلی لازم شد كه حركت كنید، از پل‌ها، پل‌های هوایی، خطوط فشار قوی برق و دكل‌های برق، علایم و تابلوهای رانندگی دوری كنید.

جمع آوری وسایل در شب پیش از توفان

* هنگامی كه توفان هفت شهر بندری جنوب ایران را تهدید می ‌كرد، بسیاری از هموطن‌مان مجبور شدند خانه و زندگی  خود را ترك كنند و به مناطق امن‌تر بروند. فكر می‌ كنید آنها در شب پیش از توفان باید چگونه وسایل خود را جمع می‌ كردند؟

* هنگامی كه قرار است مایحتاج مورد نیاز خود را برای ترك منزل و رفتن به مناطق امن، ببندید، وسایلی را فراهم كنید كه بتوانید به كمك آنها سه روز یا بیشتر در بیرون از منزل به زندگی‌تان ادامه دهید.

* برداشتن آب و غذای كافی و تازه، اولین گزینه‌ای است كه باید در بار و بنه خودتان بگنجانید. شما باید این مواد را در یك ساك كوچك كه حمل آن برایتان دشوار نیست، جاسازی كنید. بهتر است غذاهای كنسرو شده یا خشكبار را همراه خودتان ببرید، چون نگهداری و ذخیره آنها آسان‌تر است. برای هر یك از اعضای خانواده به یك گالن آب در هر روز نیاز خواهید داشت. در آب و هوای سرد زمستان، لباس‌های گرم و كیسه خواب را از قلم نیندازید. فراموش نكنید كودكان، سالمندان و بیماران به آب بیشتری نیاز دارند.

* به همراه بردن چراغ قوه، یك رادیوی باتریی، تعدادی باتری اضافه، جعبه‌ كمك‌های اولیه، وسایل مورد نیاز برای دستشویی رفتن، مقداری داروهای مورد نیاز و سایر وسایل اولیه كه هر یك از اعضای خانواده به ضرورت سنی به آنها نیاز دارند، بسیار عالی است. تعدادی ماسك برای پوشاندن بینی و دهان خود در گرد و غبار توفان به همراه داشته باشید. داشتن یك سوت برای علامت دادن به دیگران می تواند در مواقع ضروری برای شما مفید باشد.

* وقتی شما برای فرار از توفان، محل زندگی‌تان را به قصد مناطق امن ترك می ‌كنید، ممكن است لازم شود، روزهایی را در هوای آزاد زندگی كنید. وقتی هوا در ساعات پایانی روز سرد می‌ شود یا توفان و باران باعث كاهش دمای هوا می ‌شود، داشتن لباس‌های گرم و كافی می‌ تواند تحمل شرایط دشوار را برایتان آسان‌تر كند.

مجموعه‌ای كامل از لباس‌ها شامل این موارد است: یك ژاكت یا كت، شلوار بلند، بلوز آستین بلند، كفش‌های محكم، كلاه و دستكش، جوراب، لوازم بهداشتی بانوان، وسایل لازم برای حفظ بهداشت شخصی و در صورت امكان كیسه خواب.

* فراموش نكنید اصل یا كپی مدارك خانوادگی خود مثل شناسنامه‌ها، كارت ملی، دفترچه حساب بانكی، سند منزل و... را در یك كیف ضد آب كوچك جای داده و همراه خودتان ببرید.

* هنگامی كه گرفتار حادثه‌ای مانند توفان می ‌شوید، شما یا سایر اعضای خانواده‌تان ممكن است در اثر یك سانحه دچار سوختگی، پارگی، بریدگی یا دیگر جراحات شوید. شما با داشتن وسایل اولیه و دانستن نكات ابتدایی كمك‌های اولیه می ‌توانید به خودتان و دیگران در این شرایط كمك كنید.

* در صورتی كه كسی را برق گرفت و صاعقه به او برخورد كرد، اصلا به او دست نزنید، چون شما هم بلافاصله دچار برق‌ گرفتگی خواهید شد. شما می ‌توانید با قطعه چوب خشك منبع برق یا سیم برق را از بدن او جدا كنید.

اگر درون اتومبیل‌تان هستید و یك تیر چراغ برق روی اتومبیل شما افتاد، درون اتومبیل بمانید و تا كسی سیم‌های برق را از روی اتومبیل‌تان برنداشته و جدا نكرده است، از آن بیرون نیایید، چون احتمال برق گرفتگی شما زیاد است.

هفته كاهش اثرات بلایای طبیعی

مجمع عمومی سازمان ملل متحد در 22 دسامبر 1989 میلادی با تصویب قطعنامه ای، دومین چهارشنبه ماه اکتبر میلادی را «روز جهانی کاهش اثرات بلایای طبیعی» نامگذاری کرد.

در جهان برای کاهش اثرات بلایای طبیعی روزی را به این عنوان اختصاص دادند و در جهت رفع و کاهش هرگونه بلای طبیعی کوشش می کنند. بهترین راه در این امر آموزش به مردم مخصوصاً دانش آموزان است.

لزوم آموزش کودکان به عنوان آسیب پذیرترین قشر به هنگام رخداد بلایای طبیعی، آشنایی، هشدار و رویارویی با خطرات آن امری ضروری به شمار می آید. آموزش به کودکان و نوجوانان به عنوان آینده سازان فردا بهترین و اصولی ترین روش برای کاهش اثرات رخداد های طبیعی است. در کنار آن مقاوم سازی مدارس و ساختمان های آموزشی نیز لازم است.

برنامه‌های هفته كاهش اثرات بلایای طبیعی به طور هماهنگ و سراسری در سطح تمامی استان‌ها از روز چهارشنبه(18/07/1386) اجرا می‌شود.

ستاد حوادث وسوانح غیر مترقبه وزارت كشور از استانداران و روسای ستاد حوادث استان‌ها خواسته است در جهت اجرای برنامه‌های ویژه هفته كاهش بلایای طبیعی برنامه ریزی و اقدام كنند.

اسامی روزهای هفته كاهش اثرات بلایای طبیعی:

ستاد حوادث غیر مترقبه كشور اسامی روزهای هفته كاهش اثرات بلایای طبیعی را اعلام كرد.

هفته كاهش اثرات بلایای طبیعی از ‪ 18‬ تا 25 ‬مهر ماه در سراسر كشور برگزار می‌شود.

بر این اساس روز چهارشنبه‪ 18‬ مهر ماه به نام "مدیریت بحران، تعاملات بین المللی "،

پنج شنبه 19‬ مهر ماه به نام" مدیریت بحران، پیشگیری و پیش آگاهی"،

جمعه  20 ‬مهر ماه به نام "مدیریت بحران ، معنویت و مكارم اخلاقی "

 و شنبه 21 ‬مهر ماه به نام " مدیریت بحران، زلزله، پدیده‌های جوی و اقلیمی" نامگذاری شده است.

همچنین روزیكشنبه 22 ‬مهر ماه به‌ عنوان" مدیریت بحران، ایمنی واستاندارد"،

روز دوشنبه 23 ‬مهر ماه به عنوان" مدیریت بحران، امداد و نجات، سلامت و نیروهای مسلح"،

روز سه‌شنبه 24 ‬مهر ماه به عنوان "مدیریت بحران، آموزش و رسانه ها"

و روز چهارشنبه 25 ‬مهر ماه به عنوان "مدیریت بحران، بسیج، تشكل‌های مردمی و بانوان " نامگذاری شده است.

كارگروه ستاد حوادث غیر مترقبه كشور درسطح وزارت‌خانه‌ها، دفاتر بین‌المللی مستقر در سطح كشور، مراكز علمی، پژوهشی و تحقیقاتی مرتبط با این ستاد، تشكل‌های مردم نهاد، نیروی مقاومت بسیج و در سطح استان‌ها تشكیل شده است.

چطور با آتش مقابله كنیم؟

آتش سوزی یکی از مواردی است که هر روزه در گوشه و کنار شهرها اتفاق می‌افتد. آتش، زمان و مکان نمی شناسد و مهم نیست که شما چقدر برای آن آمادگی دارید.

او هر وقت که بتواند حضور می یابد و این شمایید که باید از این مهمان ناخوانده پذیرایی کنید. حال فکر می کنید آمادگی مقابله با آن را دارید؟ مهمانی ناخواسته و مخرب.

چند اقدام احتیاطی ساده می‌تواند خطر آتش سوزی را در خانه کاهش دهد.

در بدترین حالت و هنگام رخ‌دادن آتش‌سوزی، یک طرح فرار کاملا تمرین ‌شده می‌تواند به پیشگیری از آسیب‌ها و مرگ کمک کند.

برای جلوگیری از آتش سوزی راه های زیادی را شنیده یا آموخته ایم.اما ممکن است در میان آموخته های ما بسیاری از موارد از قلم افتاده باشند. پس توصیه های ما را جدی بگیرید:

1- اگر بچه دار هستید، یک کمد مخصوص برای اجناس خطرناک و قابل احتراق خود در نظر بگیرید که قفل مطمئنی داشته باشد و هر چند وقت یک بار برای مطمئن شدن از گرم نشدن کمد به آن سر بزنید.

2- هیچوقت به رابط های لوازم برقی چندین دو شاخه وصل نکنید و مراقب پریدن فیوز منزلتان باشید.

3- سیم های لوازم برقی خود را از زیر فرش ها و موکت ها رد نکنید، زیرا سیم ها به راحتی پاره می شوند و ممکن است باعث آتش سوزی شوند.

4- برای وصل کردن سیم ها به دیوار از چسب استفاده کنید، زیرا اجناسی همچون سوزن های ته گرد می توانند باعث پارگی سیم ها شده و خطرآفرین باشند.

5- سیم های فرسوده را قبل از ایجاد آتش سوزی تعویض کنید.

6- مواد قابل احتراق را از نزدیک محل های گرم همچون اجاق گاز دور کنید.

7- اجناس برقی که به طور غیر عادی داغ شده اند را هر چه سریع تر از برق بکشید و به یک برقکار نشان دهید.

8- لامپ های پر نور قوی که گرمای زیاد تولید می کنند را استفاده نکنید، زیرا داغی زیاد آنها باعث آتش سوزی می شوند، خصوصا اگر سقف منزلتان چوبی است.

9- حتما قبل از خواب یا خروج از منزل، آتش های روشن سیگار یا شومینه را خاموش کنید.

10- لوازم برقی موجود در حمام را هنگام خروج از منزل، از برق بکشید.

11- برای آمادگی از اتفاقات احتمالی یک سطل تهیه کنید و در آن کمی ماسه و شن بریزید و کمی جوش شیرین استفاده کنید که سریعا بتوانید آتش احتمالی را خاموش کنید. این سطل را در چند جای منزل داشته باشید.

12- اگر در برج های مسکونی زندگی می کنید به یاد داشته باشید که هنگام آتش سوزی از پله اضطراری استفاده کنید و سوار آسانسور نشوید.

13- در خانه شناساگرهای دود را نصب و  آنها را به طور مکرر آزمایش کنید.

14- باتری‌های این دستگاه‌ها را هر شش ماه یک بار تعویض کنید.

15- دست کم هر ده سال یک بار از یک متخصص برق بخواهید سیستم سیم‌کشی ساختمان را وارسی کند.

16- چند کپسول آتش‌نشانی را در نقاط مختلف خانه نگهدارید و مطمئن شوید که طرز استفاده از آنها را می‌دانید.

17- طرح فرار از خانه را در هنگام آتش‌سوزی تمرین کنید.

با وجود همه این موارد ممکن است این اتفاق ناگوار برایتان به وقوع بپیوندد.

هنگام آتش سوزی چه کنیم؟

1- به محض شنیدن بوی آتش، خانواده خود را از منزل خارج کنید و سریعا همسایه ها را مطلع کرده و به آتش نشانی تلفن بزنید.

2-  اگر منزلتان آتش گرفته است، به هیچ وجه به داخل خانه برنگردید.

3- برای خاموش کردن آتش مواد نفتی یا وسایل الکتریکی، از آب استفاده نکنید. با گذاشتن یک در پوش آن را خاموش کنید.

4- هنگام وقوع آتش اگر نمی توانید به کپسول آتش نشانی دسترسی پیدا کنید، فورا از منزل خارج شوید.

5- در صورت آتش گرفتن کاغذ یا لباس از رسیدن هوا به آن جلوگیری کنید یا روی آن آب بریزید.

6- حتی اگر وسایل کوچکی همچون ماهیتابه شما آتش گرفته است، مراقب باشید. چون آتش های کوچک سریعا به تمام نقاط سرایت می کنند.

7- اگر لباس کسی آتش گرفته است با انداختن یک پتوی سنگین یا ریختن آب آن را خاموش نمایید.

با امید دور بودن آتش از شما لطفا نکات بالا را جدی بگیرید.

پرسش و پاسخ درباره زلزله

1- زمین لرزه چیست و چگونه به وجود می آید؟

آزاد شدن ناگهانی انرژی انباشته شده در پوسته ی زمین را زمین لرزه می گویند.

این آزاد شدن انرژی از نقطه ای در عمق زمین به نام کانون زمین لرزه آغاز می گردد و با رها شدن انرژی به صورت امواج، باعث لرزش سطح زمین می شود.

2- به چه دلیل در کشور ما ایران، زمین لرزه زیاد اتفاق می افتد؟

ایران بر روی کمربند لرزه خیز آلپ – هیمالیا قرار گرفته است. این کمربند از لرزه خیزترین مناطق جهان محسوب می شود. باز شدن بستر دریای سرخ که باعث حرکت پهنه ی عربستان به سمت ایران و نهایتاً فشردگی فلات ایران بر اثر این حرکت است، باعث تجمع انرژی در پوسته ی ایران و به وجود آمدن زمین لرزه می گردد.

3- به چه دلیل در شهر تهران احتمال وقوع زلزله وجود دارد؟

وجود گسل های فعال اصلی شمال تهران، مشا، ری جنوبی و شمالی و چندین گسل فرعی در سطح شهر تهران از جمله دلایل اصلی احتمال وقوع زلزله در تهران بزرگ می باشد. زلزله های تاریخی این منطقه نیز مؤید این مطلب است.

4- آیا می توان زمین لرزه را پیش بینی کرد؟

با توجه به پیچیدگی های بافت زمین و دانش امروزی کسی نمی تواند به طور دقیق زمان، مکان و بزرگی یک زمین لرزه را پیش بینی کند. اگرچه بر اساس داده های علمی، می توان احتمال رویداد زمین لرزه های آتی را پیش بینی کرد و با روش های احتمالاتی برای یک منطقه، تعیین سطح خطر نمود.

5- گسل چیست و انواع آن کدامند؟

مرز بین دو صفحه ی ناپیوستگی پوسته را اصطلاحاً گسل می گویند. گسل ها به دو گروه عمده: گسل شیب لغز (نرمال و معکوس) و گسل امتداد لغز (راست گرد و چپ گرد) تقسیم می شوند.

6- بزرگ ترین زمین لرزه ای که در دنیا اتفاق افتاده کدام است؟

زمین لرزه 1960 شیلی با بزرگی 5/9 = Mw بزرگ ترین زلزله بوده است.

7- چه تفاوتی بین بزرگی و شدت زمین لرزه وجود دارد؟

بزرگی (Magnitude) یک زمین لرزه، عددی است که میزان انرژی آزاده شده در مرکز زمین لرزه را نشان می دهد. بزرگی یک زمین لرزه از لگاریتم دامنه ی امواج ثبت شده بر روی یک لرزه نگار در یک دوره ی تناوب مشخص به دست می آید.

اما شدت (Intensity) یک زمین لرزه نشان دهنده ی قدرت لرزش های ایجاد شده به وسیله ی زلزله در یک مکان مشخص است. شدت به وسیله ی تأثیرات زمین لرزه بر روی مردم و ساخته های دست بشر و محیط طبیعی اندازه گیری می شود.

8- بهترین روش برای اینکه زمین لرزه به ما  و خانواده ی ما آسیب نرساند چیست؟

ساختمان محل زندگی خود را در مقابله با زلزله مقاوم نموده و در این راه از متخصصان مربوطه کمک بخواهیم. آموزش مقابله با زلزله را جدی بگیریم و امکانات لازم در مواقع ضروری را مهیا کنیم. بیمه کردن ساختمان محل سکونت می تواند نقش مهمی در جبران خسارت های ناشی از زلزله داشته باشد.

9- هزینه ی ساخت یک ساختمان مقاوم در برابر زلزله چقدر است؟

با توجه به نوع ساختمان، این هزینه بین 5 تا 10 درصد هزینه کل ساختمان خواهد بود.

10- چگونه می توانیم ساختمان خود را در مقابله با زلزله، مقاوم بسازیم؟

با استفاده از مهندسان مجرب، رعایت مفاد آیین نامه ها و دستورالعمل ها توسط مجری صاحب صلاحیت و طراحان سازه و معماری ساختمان، در کنار استفاده از مصالح استاندارد و کارگران زبده و حرفه ای.

کمک های اولیه در خانه هنگام وقوع سوانح

نحوه ی رساندن کمک های اولیه

پس از وقوع سوانح طبیعی بسیاری از مردم دچار جراحت یا ضعف می شوند. فراگیری دانش و اطلاعات کمک های اولیه، کمک شایانی در مواقع اضطرای خواهد بود. در اینجا روش های کمک های اولیه به صورت خلاصه و فهرست وار ارائه می شود.

سوختگی:

● محل سوختگی را با حوله ی نم دار و تمیزی پوشانده و آن را خنک نگه دارید.

● اگر لباس به محل سوختگی چسبیده است، سعی در جداسازی آن نکنید و همراه با محل سوختگی آن را خنک نگه دارید.

● تاول ها را دست نزنید و سعی نکنید آنها را بفشارید.

شکستگی:

● عضو شکسته را با تخته ی مخصوص شکسته بندی بی حرکت نگه دارید (برای شگستگی های دست و پا)

بریدگی:

● از ماساژ دادن بریدگی ها بپرهیزید و آن را با آب پاکیزه شستشو دهید.

● بریدگی ها را پس از ضدعفونی با گاز استریل بپوشانید و باندپیچی کنید.

جراحات شدید (روش متوقف ساختن خون ریزی):

در خون ریزی های شدید، قسمت آسیب دیده را با گاز استریل پوشانده، مستقیماً فشار دهید.

● در مورد جراحات دست و  پا، برای متوقف ساختن خون ریزی به سرخرگ بالای قسمت آسیب دیده فشار وارد کنید.

تنفس مصنوعی (برای بزرگسالان)

هنگامی که شخص تنفس نمی کند:

● بیمار را به پشت بخوابانید. داخل دهان او را نگاه کنید. اگر چیزی داخل دهان بیمار باشد، باید سرش را به پهلو برگردانید و شیء را با انگشت خود (که با دستمالی تمیز یا گاز استریل پوشانیده اید) خارج سازید.

پیشانی بیمار را با یک دست نگه داشته و چانه بیمار را به کمک انگشت وسط و سبابه ی دست دیگر به طرف بالا بیاورید.

● بینی فرد مصدوم را با انگشت شست و سبابه ی دستی که بر روی پیشانی او قرار داده اید، بسته نگه دارید. دهان او را کاملاً باز کنید، یک بار به آرامی داخل دهان او تنفس کنید (تا حدی که سینه ی فرد اندکی به طرف بالا حرکت کند). حرکت قفسه ی سینه و تنفس بیمار را بررسی کنید و بار دیگر داخل دهان او نفس بکشید.

این عمل را هر 5 ثانیه یک بار تکرار کنید، تا وقتی که بیمار به تنهایی قادر به نفس کشیدن باشد.

ماساژ قلبی (برای بزرگسالان)

هنگامی که ضربان قلب متوقف شده، لازم است:

● بیمار را روی سطحی صاف و محکم به پشت بخوابانید و کنار او زانو بزنید.

● کف یک دست را بر روی قسمت مشخص شده در تصویر قرار دهید. سپس کف دست دیگر را نیز روی این دست قرار دهید.

● آرنج های خود را به حالت عمودی بر روی قفسه ی سینه ی بیمار قرار دهید و سینه ی او را به عمق 5/3 تا 5 سانتی متر بفشارید (این حرکت را به طور منظم از 80 تا 100 بار در دقیقه تکرار کنید).

از انتهای کف دست برای فشار وارد کردن استفاده کنید.

● پس از هر 15 بار ماساژ قلبی، دو بار تنفس مصنوعی دهید.

چگونه آموزش هایی از قبیل کنترل خون ریزی، دادن تنفس مصنوعی و ماساژ قلبی را به صورت عملی بیاموزیم؟

کلاس های آموزشی برای آموزش عملی کمک های اولیه برای نجات مصدومین وجود دارد که می توانید آموزش های لازم را در آنها ببینید.

برای شرکت در این کلاس ها و به دست آوردن اطلاعات بیشتر در این زمینه با سازمان مدیریت بحران یا ستاد مدیریت بحران منطقه خود تماس بگیرید.

یادداشت های خانوادگی برای مقابله با سوانح

در مواقع اضطرای با هلال احمر یا اورژانس تماس حاصل کنید. وحشت نکنید و گزارش دقیق واقعه و درخواست کمک خود را با مشخص نمودن دقیق موقعیت اضطراری، اعم از آتش سوزی یا تصادفات اعلام کنید. سپس اقدامات زیر را به عمل آورید:

● نشانی کامل و دقیق خود را اعلام کنید.

● گزارش دقیقی از شرایط و موقعیت سانحه اعلام کنید (چه اتفاقی افتاده است و برای چه کسی).

● نام خود را به وضوح اعلام کنید.