مجله پزشکی و سلامت : گوش و حلق و بینی
|
چگونه از پرکارترین ماهیچه بدن محافظت کنیم؟
|
از گروههای دیگری كه با زبان خیلی دوست و رفیقاند، آدمهای شكمو هستند كه بدون زبان، روزگارشان نمیگذرد. اگر باور ندارید میتوانید از این جور آدمها بپرسید وقتی سرما میخورند و مزه غذاها را نمیفهمند، چه حالی پیدا میكنند! از شوخی كه بگذریم، همه ما خوب میدانیم كه زبان، از اعضای مهم بدن ما است كه از بس از آن به كرات و زیاد استفاده میكنیم، شاید بعضی از اوقات اهمیت آن را از یاد می بریم. مثلا هر بار كه آب دهانمان را میبلعیم. هر نفسی كه میكشیم و حرفی كه میزنیم این عضو پركار و بیادعا یعنی زبان را به خدمت گرفتهایم. ● عجب ماهیچه فعالی! تقریبا تمام زبان از فیبرهای ماهیچهای تشكیل شده است. میتوانید تصور كنید این ماهیچه به واسطه فعالیت بسیار زیاد، چقدر قوی شده است؟! زبان از آنچه ما به چشم میتوانیم در دهانمان ببینیم، بزرگتر است. به عبارتی آنچه به چشم به عنوان زبان میبینیم، قسمت دهانی زبان است اما قسمت دیگری از زبان به نام قسمت حلقی در ادامه زبان در قسمت گلو وجود دارد كه به زبان حلقی معروف است. حركت زبان به ما كمك میكند حرف بزنیم، غذا بخوریم و مایعات را بنوشیم. شبكه پیچیدهای از رگها و اعصاب درون زبان وجود دارد. رگها زبان را تغذیه میكنند و اعصاب زبان، حس و حركت آن را در هماهنگی با مغز كنترل میكنند و با كمك اعصاب و مغز است كه ما میتوانیم بدون آن كه زبانمان را بجویم و له كنیم، غذاها را به خوبی جویده و آماده هضم كنیم؟! ● ۹۰۰۰ تا روی زبان در سطح زبان، كنارهها و نوك زبان پرزهای كوچكی وجود دارند كه به ما كمك میكنند مزههای تلخ و شیرین و ترش و شور را تشخیص دهیم. تقریبا روی زبان یك فرد بالغ حدود ۹۰۰۰ پرز چشایی وجود دارد. بعضی از پرزهای چشایی روی سقف دهان و یا حلق نیز یافت میشوند. یك پرز چشایی از یك مجموعه سلول گیرنده تشكیل شده كه هر سلولی روی سرش یك مژه كوچك دارد. اینها گیرندههای عصبی هستند كه اطلاعات مزه غذاها را دریافت میكنند و به كمك اعصاب میانجی به مغز اطلاع میدهند. البته برای تشخیص صحیح مزه غذاها، باید اطلاعات بویایی درباره آن غذا از اعصاب بینی به مغز برسد و مغز با تركیب این اطلاعات درباره مزه غذا تصمیم بگیرد. برخلاف تصور همه، عضو اصلی تشخیص مزهها، بینی است نه زبان. در واقع حس بویایی ما ۱۰ هزار بار قویتر از حس چشایی ما عمل میكند، به همین دلیل است كه وقتی سرما خوردهایم یا بینیمان بسته است، مزه غذاها را احساس نمیكنیم. خدا كند كه زبانتان همیشه صحیح و سالم باشد، اما بد نیست این بیماریها كه زبان را درگیر میكند بشناسید و بعضی از درمانهای یاد شده را برای بهتر شدن وضع به كار بگیرید. ● وقتی زبان بیمزه میشود... وقتی ما چیزی میخوریم یا مینوشیم، حس چشایی ما تحریك میشود و مزهها را احساس میكنیم. اما گاهی اوقات پیش میآید كه به دلایل گوناگونی زبان قدرت چشایی خود را از دست میدهد. این دلایل از این قرارند: ▪ اگر به یكی از اعصاب صورت كه مسوول انتقال پیامها از زبان به مغز هستند، صدمه وارد شود، ما قادر به درك غذاها نخواهیم بود. یكی از این مشكلات فلج عصب صورت است كه به از كارافتادگی این عصب و اختلال در حركت زبان منجر میشود و به دنبال بیتحركی یا حركت ناقص زبان، مزه غذا را احساس نخواهیم كرد. ▪ یك بیماری خود ایمنی به نام بیماری شوگرن وجود دارد كه در افراد مبتلا به این بیماری بزاق دهان تا حد زیادی كاهش مییابد و دهان خشك میشود. یكی از مهمترین عوامل برای آن كه مزه غذاها را احساس كنیم این است كه بزاق دهان غذا را مرطوب كند تا مزه آن به وسیله پرزهای چشایی احساس شود. مبتلایان به بیماری شوگرن یا سایر افرادی كه به دلایلی دهان خشكی دارند، مزه غذاها را به خوبی احساس نمیكنند. ▪ فرآوردههایی به نام بزاق مصنوعی به صورت ژل یا اسپری وجود دارد كه مبتلایان به خشكی دهان میتوانند برای مرطوب شدن دهان از آن استفاده كنند. نوشیدن مرتب آب نیز مفید است. ▪ بعضی از داروها ممكن است مزه فلزی را در دهان ایجاد كنند. از جمله این داروها میتوان به تتراسیكلین (نوعی آنتیبیوتیك)، لیتیم كربنات (از داروهای روانپزشكی) و كاپتوپریل (از ضدفشارخونها) اشاره كرد.. ● وقتی زبان مو درمیآورد... درباره مو در آوردن زبان زیاد شنیدهاید. این نوعی تمثیل است برای كسی كه یك حرف را چند بار تكرار كرده است. اما حتما برایتان جالب است كه بدانید نوعی عارضه به نام <زبان مودار> واقعا وجود دارد كه در آن پرزهای سیاهی به شكل موهای كوچك روی زبان ظاهر میشود. پرزهای چشایی زبان مرتب در حال افتادن هستند و به جای آن پرزهای جدید روی زبان شكل میگیرند. اگر به دلیلی این روند افتادن سلولهای قدیمی و جایگزین آن به وسیله سلولهای جدید مختل شود، پرزهای قدیمی روی زبان باقی میمانند و بیش از اندازه بزرگ میشوند. غذا و باكتریها در بین موهای این پرزها گیر میافتند و ظاهری شبیه یك پوشش مویی تیره به زبان میدهند. علت دقیق ایجاد زبان مودار مشخص نیست، اما عواملی مثل بهداشت بد دهان، مصرف سیگار، بعضی آنتیبیوتیكها، شیمی درمانی ناحیه سر و گردن و دیابت كنترل نشده، ممكن است فرد را به ابتلای به زبان مودار مستعد كند. برای آنكه زبانتان مو در نیاورد، بهتر است بهداشت دهانتان را خوب رعایت كنید و بعد از هر بار مسواك زدن دندانها، یكی دو بار روی زبانتان را هم مسواك بزنید. سیگار هم نكشید. ● وقتی روی زبان نقشه میكشند... عارضه دیگری به نام زبان جغرافیایی وجود دارد كه در آن لكههای قرمز و سفیدی روی زبان تشكیل میشود. این لكهها با خطوط تقریبا مشخص اما نامنظمی از هم جدا میشوند كه ظاهری شبیه یك نقشه جغرافیا را به زبان میدهند. این لكهها ثابت نیستند و محل آنها مرتب تغییر میكند. علت ایجاد لكههای قرمز این است كه پرزهای چشایی آن منطقه زودتر از موعد ریخته و آن ناحیه از زبان نازك، بدون پوشش و قرمز میشود. در مقابل قسمتهای سفید زبان مناطقی هستند كه پرزهای چشایی آن دیرتر از موعد میافتند و ظاهری باردار و سفید رنگ به خود میگیرند. افرادی كه دچار زبان جغرافیایی میشوند معمولا از این عارضه شكایتی ندارند، چون دردناك نیست و مشكلی در حس چشایی ایجاد نمیكند. علت ایجاد زبان جغرافیایی نیز به خوبی معلوم نیست، اما ممكن است عواملی مثل استرس، بعضی داروها، انواع خاصی از كمخونیها، كمبود ویتامینها و یا تحریكهای موضعی مثل سیگار یا الكل و یا مصرف بعضی دهانشویهها در ایجاد آن دخیل باشند. ● و سخن آخر... لطفا مراقب زبان، این عضو پركار و كمادعای بدنتان باشید. آن را تمیز كنید. با خوردن غذاهای بسیار داغ و تند و تیز ادویهدار، آزردهاش نكنید و چند وقت یك بار پشت و رو و كنارههای آن را خوب معاینه كنید. زخمهایی كه بیش از دو هفته باقی ماندهاند و نیز برجستگیهای موجود در بافت زبانتان را حتما به یك دندانپزشك یا متخصص گوشو حلق و بینی نشان دهید. ● وقتی زبان سوزناك می شود سوزش زبان ممكن است به دلیل ضربه، گاز گرفتن زبان و یا مصرف غذاهای بسیار داغ یا ادویهدار یا ترش اتفاق بیفتد. این مسائل ممكن است موجب آسیب به زبان شما و سوزش آن بشود ▪ اگر دندانهای فك بالا و پایین شما به خوبی روی هم جفت نشوند، ممكن است شما كنارههای زبانتان را ناگزیر گاز بگیرید و زخم كنید. ▪ اگر شبها و یا روزها هنگامی كه متوجه نیستید دندان قروچه میكنید، ممكن است حین دندان قروچه زبانتان را هم دچار آسیب كنید. ▪ بعضی از بیماریها مثل دیابت، كمخونی و یا كمبود ویتامینهایی از جمله ویتامین گروه B به سوزش زبان منجر میشوند. از مصرف غذاها و مایعات بسیار داغ و خوراكیهای بسیار ترش و با ادویه زیاد و تند، به خصوص در دورانی كه زبانتان به دلیلی زخم شده پرهیز كنید. اگر دندان قروچه میكنید، دستگاهی به اسم محافظ شبانه میتواند به بهبود وضعیت و جلوگیری از ضربههای بیشتر به زبان و دندانهای شما كمك كند. این دستگاه را دندانپزشك برای شما تهیه میكند. اگر سوزش زبان دارید، برای یك بررسی عمومی بدن از نظر بیماریهای عمومی، كمبود ویتامینها و كمخونی اقدام كنید. |
| دكتر فرین میزانیان |
| روزنامه سلامت |
|
حساسیت بیش از حد شنوایی
|
این در حالی است که مبتلایان به این حالت فکر میکنند که دچار یک بیماری غیر قابل بازگشت شدهاند.در گذشته از واژهٔ recruitment استفاده میشد که این حالت نتیجه آسیب حلزونی میباشد ولی از هنگامی که اکثر مبتلایان به hyperacusis بواسطهٔ صوت درمانی ( sound therapy ) و درمانهای رفتاری معالجه گردیدند برای محققان آشکار گردید که hyperacusis و علایم آن، نتیجه آسیبهای گوشی غیر قابل بازگشت نیستند. مبتلایان به hyperacusis اغلب دچار misophonia نیز هستند؛ بدین معنی که شخص تمایل ندارد در معرض صوت قرار گیرد زیرا فکر میکند اصوات ممکن است به گوش او آسیب برسانند. حال اگر این عدم تمایل در معرض صوت بودن خیلی شدید شود؛ آنگاه از واژهٔ phonophobia استفاده میکنیم که در این حالت فرد از صداهای معمولی اطراف خود مانند ترافیک، صداهای آشپزخانه ، صدای بستن درب اتاق یا حتی گفتار بلند که در هیچ حالت نمی توانند آسیب رسان باشند ، وحشت دارد . در misophonia اصواتی خاص براساس ارتباط و معنایی که دارند موجب ناراحتی میشوند ولی فرد قادر است دیگر اصواتی را که برای او لذت بخش هستند ( مانند صدای موسیقی ) تا شدتهای خیلی بالاتر تحمل نماید.پس اگر در میان اصواتی که برای فرد ایجاد ناراحتی میکنند تفاوت شدت وجود داشته باشد احتمال misophonia مطرح میشود. Misophonia میتواند باعث بوجود آمدن hyperacusisشود ( یعنی تغییر در پردازش مرکزی شنوایی ) وباعث درک غیر طبیعی از میزان بلندی ( Loudness ) صوت شود.در عمل اکثر مبتلایان به حساسیت بیش از حد شنوایی دارای درجاتی از hyperacusis و phonophobia به همراه هم میباشند. در درمان این شرایط نیز تشخیص این نکته که کدام یک این دو حالت غلبه بیشتری بر فرد دارند بسیار مهم میباشد. نموه های فراوانی از misophonia در پدرانی که فرزندانشان موسیقی مدرن مینوازندو نیز درافرادی که از شنیدن صدای موسیقی که از واکمن دیگران در اماکن عمومی خارج میشود نفرت دارند دیده شده است. البته برخی اصوات نیز به خودی خود ناراحت کننده هستند. مثلا صدای خراشیدن گچ روی تخته در حالی که دسیبل تولید شده بواسطه آن بسیار کم است برای اکثر افراد حساسیت زا میباشد. یک گوش نرمال قادر به شنیدن اصوات با شدتهای کم (۲۰-۰ دسیبل ) تا شدتهای زیاد ( ۱۱۵دسیبل ) بدون هیچگونه احساس ناراحتی میباشد. افت شنوایی باعث عدم توانایی شنیدن صداهای کم شدت میشود و رکروتمان موجب عدم تحمل صداهای بلند میشود.فرضا اگر فردی دارای کم شنوایی همراه با رکروتمان باشد صداهای پایین تر از ۵۰ dB را نمیشنود و اصوات بالای ۸۰ dB نیز برای او آزارنده خواهند بود .رکروتمان در نتیجه کاهش تعداد سلولهای مویی خارجی میباشد که در نتیجه آن ، افزایش ناچیز شدت محرک موجب افزایش بیش از حد پاسخهای گوش داخلی میشود. البته در مواردی که رکروتمان وحود دارد میتوان مغز را طوری آموزش داد که درجه احساس بلندی را تغییر داده و دامنه شنوایی مختل شده را با شرایط جدید تطبیق دهد. وقتی که شنوایی طبیعی یا نزدیک به حالت طبیعی است ، حساسیت شنوایی همیشه به علت hyperacusis است ( گاهی همراه با misophonia ) ولی هیچگاه دارای رکروتمان نیست. ● مکانسیم hyperacusis : مغز انسان نقش بسیار مهمی در حساسیت نسبت به صدا ایفا میکند. پس از اینکه صدا به گوش داخلی رسید به اجزای فرکانسی تجزیه میشود.۳۰۰۰۰ رشته عصب شنوایی ،اطلاعات فرکانسی را حمل کرده و پس از ۲۰/۱ ثانیه به کورتکس شنوایی مغز میرسد و در لوب تمپورال درک صدا صورت میگیرد. سیستم مرکزی شنوایی در درجه اول مسئول تمایز پیامهای مهم از پیامهای مزاحم محیطی است. گاهی ممکن است که پیام بسیار ضعیف باشد اما بار معنایی بالایی داشته باشد مثلا در حیواناتی که به صدای شکارچی خود حساس هستند یا در جمعی که همه مشغول صحبت هستند ولی صدای فرد مخاطب بلندتر شنیده میشود. در شرایط عادی یک صدا با شدت بالا نسبت به صداهای کم محیط ، بلندتر به نظر میرسد ولی درک انسان از شدت فقط از روی بلندی صدا نیست بلکه گاهی بلندی صداها از روی معنایی که منتقل میکنند تفسیر میشود مثلا صدای آژیر خطر در مکانی دور و یا صداهایی که ممکن است به گوش آسیب برسانند و یا در خواب اختلال ایجاد کنند و ... . افلب حساسیتها با یک ترس غیر منطقی آغاز شده و سپس به باوری ثابت و قوی در مغز تبدیل میشوند. این حالت معمولا از علل عظیم ایجاد نگرانی و استرس در افرادی است که فکر میکنند صداهای محیطی میتواند به گوش آنها آسیب برساند. حتی بعضی مواقع در این افراد به دلیل پردازش دقیق سیستم شنوایی مرکزی، صداهای بمی که از زمین ساطع می شوند و قابل شنیدن نمیباشند، شنیده شده و به صداهای بلند و ناخوشایندی تبدیل میشوند. نکتهٔ مهم بالینی در کار شنوایی شناسان (Audiologists ) اینست که هیچ کدام از اصوات تولید شده توسط دستگاههای Audiometer قابلیت آسیب رسانی به گوش را ندارند و شنوایی شناسان می توانند با اطمینان خاطر به اندازهگیری UCL در افرادبپردازند. در روند ایجاد حساسیت بیش از حد شنیداری ، سیستم لیمبیک و سیستم عصبی خودکار نقش بسزایی دارند؛ ضمن آنکه در موارد phonophobia نمیتوان نقش مسائل روانی را انکار نمود. در درمان حساسیت بیش از حد ، اجتناب از سکوت ، مشاورههای روانی ، sound therapy ، استفاده از سمعک و نیز بهکاربردن WGS یا ( Wearable Sound Generators ) توصیه میشود . |
|
خشکسالی در آبشار
|
تخمین زده میشود غدد پاروتید در ترشح حدود ۲۰ درصد از UWS و تقریبا ۵۰ درصد از SWS نقش داشته باشد. غدد تحت فکی حدود ۶۵ درصد UWS را ترشح میکنند. سلولهای ترشح کننده بزاق آسینیها هستند که در غدد پاروتید به طور عمده سروزی بوده و به تولید بزاق با محتوای آب بیشتر منجر میشوند. این سلولها در غدد زیر زبانی عمدتا موکوسی و در غدد تحت فکی سروموکوسی میباشند. غدد بزاقی فرعی نیز تقریبا منحصرا موکوسی بوده و بزاق ویسکوز غنی از موسین و ایمونوگلبولین ترشح میکنند. بزاق پایه (در حال استراحت) اساسا بزاقی هیپوتونیک است که اندکی آلکالینی بوده و غنی از پتاسیم میباشد. در حالی که بزاق تحریکی کمتر هیپوتونیک است و غلظت سدیم و کلرید آن بیشتر و پتاسیم آن کمتر از بزاق پایه میباشد. ترشح بزاق تحت کنترل هر دو جزء سمپاتیک و پاراسمپاتیک سیستم اعصاب اتونوم میباشد. باید این نکته را در نظر داشت که تعیین حد نرمال برای جریان بزاق مشکل است و در بین افراد مختلف متفاوت میباشد. در واقع سطوح بالاتر جریان بزاق تضمین کننده عملکرد نرمال غده بزاقی نیست.حتی امکان دارد در بسیاری از افراد با توجه به میزان بزاق پایهشان، نشاندهنده کاهش عملکرد غدد نیز باشد. بنابر این توصیه میشود اندازهگیری بزاق غیرتحریکی در معاینه اولیه انجام گیرد تا در صورت شکایت بیماران از بروز خشکی دهان به عنوان حد و پایه مورد استفاده قرار گیرد. ● روشهای جمعآوری بزاق روشهای اصلی برای جمعآوری بزاق شامل تف کردن (Spitting)، جذب (Absorbent Sponge)، مکش (Suction) و زهکشی (Draining) میباشد. برای بررسی کلی عملکرد غدد بزاقی اندازهگیری بزاق کلی غیرتحریکی توصیه میشود. برای این منظورغالبا از دو روش Sspitting و Absorbent Sponge استفاده میشود. در روش Spitting به بیمار اجازه داده میشود که بزاق را در دهان خود جمع کند و سپس آن را هر ۶۰ ثانیه یک بار به مدت ۵ تا ۱۵ دقیقه در درون ظرفی که از قبل وزن شده تف کند. در روش Absorbent، اسفنجی را که از قبل وزن شده به مدت مشخصی در دهان بیمار قرار میدهند. برای اطمینان از عدم تحریک غدد حین جمعآوری بزاق غیر تحریکی، بیمار باید از ۹۰ دقیقه قبل چیزی نخورد و نیاشامد، سیگار نکشد و مسواک نزند. ● گزرستومی اختلال عملکرد غدد بزاقی به هر گونه تغییر در کیفیت و کمیت بزاق گفته میشود که میتواند به صورت افزایش یا کاهش عملکرد بزاق بروز یابد. Hypersalivation یا سیالوره به صورت افزایش جریان بزاق تعریف میشود که میتواند ناشی از علل مختلف نظیر اختلالات نورولوژیک (مثل پارکینسون)، اختلالات تکاملی (مثل فلج مغزی، نشانگان داون)، داروها (مثل کولینرژیکها، آنتیهیستامین، اپیوییدها) باشد. گاهی اوقات تظاهرات Hypersalivation ، به دلیل افزایش ترشح بزاق نیست، بلکه به دلیل ناتوانی در نگهداری و بلع بزاق به دلیل ضعف عضلات اطراف دهان یا دیسفاژی میباشد. دو واژه گزرستومی و کاهش تولید بزاق معمولا به اشتباه به جای هم به کار میروند. Hyposalivation یا کاهش تولید بزاق بر کاهش جریان بزاق دلالت دارد، در حالی که به احساس خشکی دهان توسط بیمار گزرستومی گفته میشود. برخی از بیماران دچار کاهش تولید بزاق از خشکی دهان شکایت ندارند، در حالی که تعدادی از بیماران با جریان بزاق نرمال، گزرستومیک هستند. البته به هر حال گزرستومی یک یافته شایع و اولیه در کاهش عملکرد غدد بزاقی است. معمولا وقتی ترشح بزاق به نصف میزان نرمال کاهش مییابد، بیمار خشکی دهان (گزرستومی) را تجربه میکند. مکانیسمهای احتمالی کاهش تولید بزاق عبارتاند از: ▪ دیسفانکشن گیرندههای نوروترانسمیتر، ▪ تخریب پارانشیم غده بزاقی، ▪ اختلال در تنظیم سیستم ایمنی که ممکن است با فرآیند ترشحی تداخل داشته باشد، ▪ آسیب DNA سلول ناشی از رادیاسیون ▪ تغییر در مایعات و الکترولیتها، ▪ ترکیبی از این مکانیسمها. بیماریهای سیستمیک گوناگونی بر عملکرد بزاقی اثر کوتاهمدت یا بلندمدت دارند. از جمله این بیماریها سندرم شوگرن، آرتریت روماتویید، آرتریت ایدیوپاتیک جوانان، لوپوساریتماتوزسیستمیک، اسکلرودرما، دیابت ملیتوس، سارکوییدوز، عفونتهای ویروسی (HIV،HSV،CMV)، دیسپلازی اکتودرمال و افسردگی میباشند. همچنین شرایط مختلفی (نظیر دهیدراتاسیون، اختلالات غذا خوردن مثل آنورکسی و بولیمیا، مرحله آخر بیماری کلیوی، کمبودهای تغذیهای) که باعث تغییرات متابولیک میشوند با کاهش عملکرد غدد بزاقی در ارتباط هستند. ● داروهای تحریککننده ترشح بزاق پیلوکارپین یک آگونیست کولینرژیک محرک موسکارینیک (پاراسمپاتومیمتیک) میباشد که تونیسیته و حرکات عضلات صاف دستگاه گوارش و مجاری ادراری را افزایش میدهد. همچنین اثرات استیلکولین (واسطه بین سلولهای عصبی و اندامها) را تقلید میکند و از این طریق عملکرد غده بزاقی را تحت کنترل دارد.برای تحریک ترشح غده بزاقی به وسیله پیلوِکارپین، باید عملکرد قسمتی از بافت غده باقی مانده باشد. عوارض جانبی شامل تعریق بیش از حد، رینیت و اختلالات ادراری و گوارشی میباشد. همچنین خطر بروز عوارض قلبیعروقی و ریوی نیز وجود دارد. این دارو در بیماران دچار زخم معده، آسم کنترل نشده، فشار خون بالا یا مصرفکنندگان بتابلاکرها منع مصرف دارد. با تجویز پیلوکارپین ۵ میلیگرم از راه خوراکی ۳ یا ۴ بار در روز جریان بزاق به میزان قابل توجهی افزایش مییابد. سویمیلین یکی از مشتقات استیلکولین میباشد که به صورت آگونیست موسکارینی عمل کرده و ترشح غدد اگزوکرین نظیر بزاق، عرق، معده، پانکراس و روده را میافزاید. میزان توصیه شده سویمیلین برای درمان گزرستومی ۳۰ میلیگرم، سه بار در روز است. ● طب سوزنی طب سوزنی یک روش درمانی است با اثرات روانی و فیزیولوژیک که ممکن است این اثرات اساس بیولوژیک داشته باشند. طب سوزنی باعث افزایش آزادسازی نوروپپتیدها شده و سیستم اعصاب اتونومیک را فعال ساخته و سبب افزایش ترشح بزاق میگردد. هر چند مطالعات بالینی اندکی در مورد کاربرد این روش در درمان گزرستومی و کاهش تولید بزاق وجود دارد. ● محرکهای موضعی، لغزانندهها، محافظتکنندهها بزاق مصنوعی میتواند با افزایش سلامت دهان در بهبود کیفیت زندگی افراد دچار گزرستومی موثر باشد و از شدت علایم و خشکی لبها بکاهد، اما بر عملکرد غدد بزاقی بیتاثیر میباشد. |
| دکتر فهیمه عنبری |
|
خشونت صدا
|
خشونت صدا یک اصطلاح عمومی برای تغییرات غیرطبیعی صدا می باشد. درهنگام خشونت صدا ممکن است صدای فرد درهنگام ادای کلمات هوا آلود، خشن ویا توام با تقلا در حین بیان آن باشد وهمچنین ممکن است دربلندی یا زیروبمی صداها تغییراتی رخ دهد. معمولا” تغییرات صدا ناشی از اختلالات چینهای صوتی (که بخش تولید صدا ی حنجره می باشد) هستند. در هنگام تنفس چینهای صوتی از هم جدا هستند. هنگام صحبت کردن یا آواز خواندن آنها به هم می چسبند و با خروج هوا از ششها چینها می لرزند و صدا تولید می شود. هر چه چینهای صوتی سفت تر کشیده شده و کوچکتر باشند سریعتر لرزش پیدا می کنند. لرزشهای سریعتر، صدای با فرکانس بالاتری را ایجاد می کند. وجود تورم یا توده در چینهای صوتی از به هم چسبیدن صحیح آنها جلوگیری کرده و باعث تغییر صدا می شود. ● علل خشونت صدا ▪ التهاب حاد حنجره (لارنژیت حاد:) خشونت صدا دلایل زیادی دارد. خوشبختانه بیشتر آنها خطرناک نیستند و در مدت زمان کوتاهی رفع می شوند. شایع ترین علل آن شامل لارنژیت حاد (معمولا” ناشی از تورم ایجاد شده در اثر سرماخوردگی معمولی)، عفونت ویروسی مجاری تنفسی فوقانی یا تحریک پذیری حاصل از استفاده بیش از حد از صدا مثل جیغ زدن در مسابقات ورزشی یا کنسرتها می باشد. خشونتهای طولانی مدت صدا معمولا” ناشی از استفاده صداهای خیلی بلند، نامتناسب و بیش از حد می باشد. این عادات می توانند منجر به تشکیل ندول صوتی شوند ( ندول خواننده ها ) که معمولا” یا بصورت رشدهای پینه مانندی بر روی تارهای صوتی و یا بصورت پولیپهای چین های صوتی و تورم های خیلی بزرگ هستند. ▪ ندول صوتی: در کودکان و بزرگسالانی شایع است که صدایشان را به هنگام کار یا بازی بالاتر ازحد معمول می برند. پولیپ ها یا گره ها معمولا” منجر به سرطان نمی شوند. بازگشت محتویات معده به مری: یک دلیل شایع خشونت صدا در بزرگسالان مسن تر بازگشت محتویات معده به مری می باشد. در این حالت اسید معده به مری باز می گردد و سبب تحریک چینهای صوتی می شود. بیشتر چنین بیمارانی علایمی از سوزش سر دل یا ترش کردن معده ندارند. در این حالت معمولا” خشونت صدا صبح ها بدتر است و در طول روز بهتر می شود. ممکن است چنین افرادی احساس یک توده و چسبیدن ترشحات در گلو یا احساس نیاز بیش از حد به پاک کرددن گلویشان را داشته باشند. ▪ سیگار کشیدن: سیگار کشیدن دلیل دیگر خشونت صدا می باشد. بنا به اینکه سیگار کشیدن یکی از دلایل عمده سرطانهای گلو می باشد اگر سیگاریها خشونت صدا داشته باشند باید توسط پزشک متخصص گوش و حلق و بینی معاینه شوند. ▪ دلایل دیگر: بسیاری از دلایل غیر معمول خشونت صدا عبارتند ازحساسیتها، مشکلات غده تیروئید، اختلالات عصبی، ضربه به حنجره و گهگاه دوره قاعدگی طبیعی. بسیاری از مردم با بالا رفتن سن دچار خشونت صدا می شوند. ● چه کسی می تواند خشونت صدا را درمان کند؟ خشونت صدای ناشی از سرماخوردگی یا آنفلوانزا ممکن است توسط پزشکان خانواده، متخصصین کودکان و متخصصین داخلی که با چگونگی معاینه حنجره آشنا هستند ارزیابی شود. زمانیکه خشونت صدا بیش از دو هفته طول بکشد یا هیچ دلیل مشهودی نداشته باشد باید توسط متخصص گوش و حلق و بینی و سر و گردن ارزیابی شود. یک گروه درمانی ویژه که دانش کافی در زمینه کارکرد اعضای صوتی دارند می توانند به بهترین وجهی بیماریهای صدا را درمان کنند. این گروه می تواند شامل متخصصین گوش و حلق و بینی و سر و گردن و آسیب شناسان تکلم / زبان و به همراه معلمان آواز، بازیگری یا گویندگی باشد. اختلالات صدا مشخصات بسیار گوناگونی دارند که می توانند راهنمای درمانگران باشند. چه موقع باید به متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کنیم؟ خشونت صدا بیش از ۲ تا ۳ هفته طول بکشد.خشونت صدا همراه با علایم: درد (اما نه در اثر سرماخوردگی یا آنفلوانزا)، سرفه خونی، بلع مشکل یا یک توده در گردن.فقدان یا تغییر شدید صدا که بیش از چند روز طول کشیده باشد. ● خشونت صدا چگونه ارزیابی می شود؟ ابتدا متخصص گوش و حلق و بینی تاریخچه کاملی از خشونت صدا و سلامت عمومی شما را بررسی می کند. معمولا” در هنگام معاینه پزشک توسط یک آینه که در پشت گلوی شما قرار می دهد چینهای صوتی شما را خواهد دید. گهگاه یک منبع نوری همچون لوله نورانی قابل انعطاف خیلی کوچک از طریق بینی یا در بعضی موارد یک منبع نوری غیر قابل انعطاف در پشت دهان برای دیدن چینهای صوتی به کار برده می شوند. ممکن است ضبط ویدیویی از معاینه به تحلیل بعدی آن کمک کند.این روشها ناخوشایند نبوده و توسط خیلی از بیماران به خوبی تحمل می شوند. در برخی موارد آزمایشهای ویژه ای همچون پردازش های آکوستیکی که برای ارزیابی صدا طراحی شده اند توصیه می شوند. این روشها بی نظمی های صدا، چگونگی تولید صدا، جریان هوا و دیگر مشخصات لازم را می سنجند که در تشخیص و درمان کمک کننده هستند. ● اختلالات صدا چگونه درمان می شوند؟ درمان خشونت صدا بر پایه علت ایجاد کننده آن می باشد. در بیشتر موارد خشونت صدا به سادگی با استراحت دادن به صدا یا اصلاح چگونگی استفاده از آن درمان می شود. متخصص گوش و حلق و بینی ممکن است برخی توصیه ها در مورد رفتارهای صحیح استفاده صدا داشته باشد، بیمار را به دیگر اعضای گروه درمانی ارجاع نماید و یا در برخی بیماران در صورت وجود آسیب هایی مثل گره یا پولیپ چین های صوتی توصیه به انجام عمل جراحی بنماید. اجتناب از سیگار کشیدن یا در معرض دود سیگار دیگران بودن برای همه بیماران توصیه می شود. نوشیدن مایعات نیز کمک کننده است. متخصصین آسیب شناسی تکلم / زبان، آموزش دیده اند تا بیمارانی را که در اصلاح رفتارهایی که ممکن است منجر به رفع برخی اختلالات صوتی شوند یاری رسانند. برخی اوقات بیماران دارای عادات بدی می باشند مثل سیگار کشیدن یا استفاده بیش از حد از صدایشان همچون فریاد کشیدن یا جیغ زدن. آسیب شناس تکلم / زبان، به بیماران یاد می دهد تا شیوه تولید کلام را تغییر دهند تا صدای تکلم بهبود یافته و مشکلاتی از قبیل گره های صوتی رفع شوند. زمانیکه مشکل یک بیمار دقیقا” بستگی به آواز خواندن دارد ممکن است معلم آواز به بیمار کمک کند تا از شیوه های آواز بهتری استفاده نماید. ● برای پیشگیری و درمان خشونت خفیف صدا چه میتوانیم انجام دهیم؟ اگر سیگاری هستید ترک کنید. از عواملی که بدن را بی آب می کنند بپرهیزید از قبیل الکل و کافئین. از دود سیگار دیگران هم بپرهیزید. به مقدارفراوان آب بنوشید. خانه خود را مرطوب نگه دارید. مراقب غذای خود باشید و بخصوص از غذاهای ادویه دار بپرهیزید. سعی کنید از صدای خود بصورت خیلی بلند و کشیده استفاده نکنید. شیوه تکلم صحیح را بیاموزید. از صحبت کردن یا آواز خواندن زمانیکه صدای شما آسیب دیده و دچار خشونت صدا شده اید بپرهیزید. |
| سایت دپارتمان ومرکز تحقیقات گوش وحلق وبینی وسروگردن دانشگاه علوم پزشکی ایران |
| روزنامه رسالت |
|
خطر پاک کردن گوش
|
جرم موجود در گوش دارای خاصیت چربی و اسیدی است. چربی موجود در گوش از ترک خوردن پوست گوش جلوگیری کرده و سبب نرمی پرده گوش می شود. خاصیت اسیدی جرم موجود در گوش از رشد قارچ ها و باکتری ها در گوش پیشگیری می کند. بنابراین استفاده از صابون برای پاک کردن داخل گوش باعث می شود تا خاصیت قلیایی صابون ماده اسیدی طبیعی گوش را از بین ببرد و فرصت رشد به باکتری ها و قارچ ها داده شود. باکتری ها و قارچ ها در محیط های مرطوب رشد می کنند، بنابراین توصیه می شود شناگران بدون محافظ گوش به داخل دریا و استخر نروند. درد گوش، تورم مجاری گوش خارجی، ایجاد غدد لنفاوی در کنار لاله ی گوش، تب خفیف، ترشح چرک سفید رنگ بدون بو از گوش، تنگی و گرفتگی گوش از جمله علایم شایع عفونت گوش خارجی هستند. البته اگر این عفونت از نوع قارچی باشد، چرک سیاه از گوش خارج می شود |
متخصصان استفاده از گوش پاك كن را برای نظافت محفظه گوش مضر می دانند روزنامه الاهرام چاپ مصر نوشت تحقیقات نشان می دهد بیرون اوردن ماده شمعی و قهوه ای رنگی كه از گوش ترشح می شود و نه تنها كمكی به نظافت و بهداشت گوش نمی كند بلكه باعث ناراحتی و اختلال در سیستم طبیعی این عضو
بدن می شود پزشكان متخصص گوش و حلق و بینی می گویند استفاده از گوش پاك كن باعث می شود شخص مرتب احساس خارش در محفظه داخل گوش كند و بطور مداوم آن را بكار گیرد آنها می افزایند استفاده مستمر از گوش پاك كن گاهی موجب ایجاد زخم در گوش شده و باعث بیماریهای مختلف می شود همچنین استفاده از گوش پاك كن به مرور زمان منجر به كم شدن قدرت شنوایی و پاره شدن پرده گوش می شود.
|
خور خور
|
▪ روزی پر تلاش ▪ خوابی خوش ▪ صبحی پر نشاط ● آیا میدانید که خرخر در حین خواب چگونه و چرا بوجود می آید؟ در ۲۰ تا ۲۵ درصد از مردهای بالای ۵۰ سال( خانمها با درصد کمتر)، خرخر در حین خواب با درجات مختلف رخ می دهد. بیشترین حجم تنفس در حین خواب از طریق راه بینی و حجم تنفسی کمتری از طریق دهان انجام می شود که هر دو حجم تنفسی در حلق یکی می شوند. چنانچه به هر علت راه هوایی حلقی باریک شود عبور جریان هوائی باعث لرزش زبان کوچک، کام نرم و چین های حلق شده که شدت این لرزش همان پدیده خرخر می باشد. ● عوامل موثر در پیدایش و شدت خرخر به شرح ذیل می باشد: ۱) شلی عضلات کام نرم و عضلات دیواره حلق باعث باریک شدن راه هوایی حلق شده که با بالا رفتن سن، مصرف داروهای شل کننده عضلات، الکل، مورفین و سیگار افزایش میابد. ۲) کاهش جریان هوایی از طریق بینی که به علت عوامل انسدادی در بینی شامل انحراف تیغه بینی، پولیپ بینی، آلرژی وغیره که در نتیجه باعث افزایش حجم جریان هوایی از طریق دهان می شود. ۳) عقب افتادگی فک تحتانی که در موقع خواب بیشتر شده و باعث عقب افتادگی زبان و باریک شدن راه هوایی و شدت خرخر می شود. ۴) باریک شدن راه هوایی حلقی در اثر عوامل داخلی حلق مثل بزرگی لوزتین، لوزه زبانی، لوزه های طرفی حلق، بزرگی زبان کوچک و شلی عضلات داخلی حلق و عوامل خارجی حلق شامل کوتاهی و چاقی گردن، باعث شدت خرخر در حین خواب می شود. چاقی مفرط و بزرگی شکم که به علت فشار احشاء شکم به حجاب حاجز، از فعالیت فیزیکی مناسب قفسه سینه جلو گیری به عمل می آورد که این امر باعث کاهش سطح اکسیژن خون و در نتیجه افزایش شلی عضلات خواهد شد. ● آیا میدانید خرخر در حین خواب به غیر از مزاحمت برای اطرافیان چه عوارضی دارد؟ ۲۰ تا ۲۵ درصد از افرادی که مبتلا به خرخر در حین خواب می باشند دچارعارضه جدی کاهش میزان اکسیژن خون در حین خواب می شوند. ۵/۳ تا ۵ درصد از مرگ و میر در حین خواب بعلت قطع تنفس رخ می دهد. چنانچه در حین خواب دامنه تنفس به میزان ۵۰ درصد کاهش یابد( هایپوپنه) و جریان تنفس به مدت ۲۰ ثانیه قطع گردد( آپنه) باعث عوارض جـــــــدی کاهش میزان اکسیژن خون در حین خواب خواهد شد و علائم ذیل مشاهده می شود: ۱) بیدار شدن ناگهانی از خواب با احساس تنگی نفس و خشکی دهان و حلق. ۲) احساس سنگینی سر و سر درد خفیف در ساعات اولیه روز. ۳) خواب آلودگی (چرت زدن) در طی روز به خاطر نداشتن کیفیت مناسب خواب. ۴) کاهش دقت در کارهای روز مره، عدم تمرکز و فراموشی بدرجات مختلف(اختلافات حسابرسی) . ۵) دفع ادرار به دفعات در طی شب (بغیر از بیماران دیابتی و پروستاتی). ۶) افزایش فشار خون و درد قفسه سینه در حین خواب. ۷) افزایش اولیه ضربان قلب و سپس کاهش ثانویه ضربان قلب، نارسایی و ایست قلبی. آیا میدانید که خرخردر حین خواب و عوارض ناشی از آن چگونه قابل اندازه گیری می باشد؟ مطمئن ترین و تنها روش اندازه گیری خرخرو عوارض ناشی از آن با روش پلی سومنوگرافی می باشد. در این روش تغییرات ذیل در طی ۸ ساعت خواب قابل ارزیابی می باشد: بررسی شدت و چگونگی عارضه خرخر و میزان اکسیژن خون، هایپو پنه، آپنه، اختلالات خواب، چگونگی فعالیت قلب و ضربات قلب، انقباضات و پرشهای عضلات و موقعیت مختلف بدن( طاق باز- روی شکم- پهلوی راست و پهلوی چپ) در طی ۸ ساعت خواب با مشخص کردن دقیق ساعت، دقیقه وثانیه قابل بررسی می باشد. ( به عنوان مثال ساعت ۴۰:۲۰: ۳ بامداد) ـ قابل توجه: انجام تست پولی سومنو گرافی بایستی در بیمارستان انجام شود و چنـــــــــــانچه بیمار قابل انتقال به بیما رستان نباشد انجام این تست به صورت پرتابل در منزل امکان پذیر است. ● آیا میدانید خرخردر حین خواب و عوارض ناشی از آن را چگونه می توان درمان کرد؟ درمان عارضه خرخر و عوارض ناشی از آن از دو جنبه قابل توجه می باشد. ۱) علل اولیه و اصلی بروز این عارضه که به طور اختصار به آن اشاره شده که در رفع آن باید اقدام نمود. ۲) علل مساعد کننده و یا شدت یافته آن که اهمیت خاص دارد. بطور کلی درمان بیماران در ۵۰ گروه تقسیم بندی می شود. ـ گروه اول: افرادی که فقط در حالت طاق باز و کمتر از ۲ سال خرخر می کنند نیاز به پولی سومنو گرافی و درمان خاص ندارند. ـ گروه دوم: افرادی که فقط در حالت طاق باز و بیش از ۲ سال خرخر می کنند نیاز به پولی سومنوگرافی و درمان دارند. ـ گروه سوم: افرادی که در تمام وضعیت های خواب خرخر می کنند و عوارض خفیف قلبی و آپنه داشته نیاز به پولی سومنوگرافی و درمان دارند. ـ ٔگروه چهارم: افرادی که در تمام وضعیت خواب خرخر می کنند و عوارض شدید داشته نیاز به پولی سومنوگرافی، درمان و کنترل عوارض دارند. ـ گروه پنجم: افرادی که خرخر نداشته ولی دارای عوارض کاهش اکسیژن خون و علائم هایپوپنه و آپنه می باشند نیاز به پولی سومنوگرافی و درمان دارند. ● روشهای درمانی: ۱) محافظتی: استفاده از پروتز های دهانی و بینی. ۲) علامتی: حذف عوامل مساعد کننده. ۳) دارویی: در گروه محدودی از بیماران نتیجه بخش می باشد. ۴) P A.P C: دستگاه کمک تنفسی. ۵) جراحی: برقراری راه هوایی مناسب با روشهای مختلف جراحی از جمله لیزر و رادیو فرکانسی. توصیه: قبل از شناسایی دقیق علت خرخر و عوارض ناشی از آن هیچگاه اقدام به جراحی نکنید. |
|
خون دماغ
|
طبق آمار به طور تقریبی یك نفر از هر ۱۰ نفر دست كم یكبار سابقه خونریزی شدید از بینی داشته است. خونریزی ممكن است جزئی و یا خیلی شدید باشد. بعد از خونریزیهای قاعدگی، خونریزی بینی شایعترین خونریزی خودبخودی در انسان است كه به علت پارگی عروق مخاط بینی كه بدون محافظ میباشد اتفاق میافتد. شایعترین محل خونریزی در اطفال و بالغین جوان قسمت قدامی تیغه بینی است ( كه ناحیه كیسلباخ kisselbakh یا لیتل little نامیده میشود). خونریزی این ناحیه را میتوان به آسانی كنترل نمود. مشكلترین و پیچیدهترین محل خونریزی در قسمت خلفی – فوقانی جدار خارجی و تیغهی وسط بینی در اشخاص مسن است. شایعترین علت خونریزی بینی ضربه یا تروما است. ضربههای شدید باعث شكستگی استخوان بینی شده و ضربههای خفیف نظیر دستكاری بینی با انگشت آسیب به ناحیه لیتل وارد آورده و سبب از بین رفتن موكوس محافظ آن ناحیه میشود. ● عوامل مهم در كنترل خونریزیهای بینی عبارتند از: علت، محل خونریزی، نحوه معالجه آن. ۱) علت شناسی : عوامل موضعی و عوامل سیستمیك ▪ عوامل موضعی: در میان عوامل موضعی كه سبب خونریزی بینی میشوند، میتوان از ضربههای وارده به صورت، واكنش التهابی تغییرشكل ساختمانی، وجود جسم خارجی، تماس با مواد شیمیایی سمی، مداخله جراحی و تومورهای داخلی بینی نام برد. ضربهی موضعی یكی از شایعترین علل خون دماغ است. وارد كردن لوله بینی- معدی (افزایش مداوم فشار هوایی بینی) دستكاری داخلی بینی و بازیابی جسم خارجی داخل بینی كه سبب پاسخ التهابی شدید شده است، همه میتوانند مسئول خونریزی بینی باشند عملهای جراحی داخلی بینی و شكستگیهای استخوان بینی، دیواره سینوسهای صورت- كاسه چشم و قاعده جمجمه هم میتواند سبب خون دماغ شوند. ـ بد شكلیهای ساختمانی: به شكل مادرزادی یا اكتسابی میتوانند سبب درگیری قسمت غضروفی یا استخوانی تیغهی بینی یا شاخكها شوند. در این حالت هوای دمیده شده با سرعت و تلاطم بیشتری وارد بینی میشود. این مسئله سبب خشكی غشای مخاطی- التهاب و دلمه بستن میشود. برداشتن دلمهها از طریق پاك كردن بینی یا با فشار وارد كردن هوا از راه بینی انسداد یافته عروق خونی سطحی را در معرض قرار میدهد و موجب خونریزی میشود. سرطانهای متعددی میتوانند با خونریزیهای خودبخودی بینی تظاهر كنند یكی از عوامل خونریزی شدید بینی در پسران، آنژیوفیبروم است. این تومور خوش خیم عروق كه از ناحیه بینی- حلقی منشاء میگیرد ممكن است به صورت خودبخودی یا در پاسخ به ضربه خونریزی كند. ۲) علائم بالینی بیماران از خونریزی هر دو بینی معمولاً شكایت دارند در حالی كه در حقیقت یك بینی خونریزی دارد. از بیمار باید پرسش كرد اگر دو طرف خونریزی دارد شدت كدام بینی بیشتر است. بهتر است لختههای خون خارج شود بعد به دقت داخل بینی معاینه شود تا محل خونریزی مشخص گردد. ۳) درمان كلی ▪ حفظ خونسردی ▪ بیمار باید بنشیند و بالاتنهی خود را به جلو خم كند و دهان خود را باز نماید او در این حالت میتواند خون را تف كرده و آن را قورت ندهد سرانجام بالاتنه باید به حالت معمول در آید. تنها اگر به مدت ۵ دقیقه قسمت جلوئی بینی را در سمت خونریزی به روی تیغهی بینی با انگشت دست بفشاریم بسیاری از خونریزیهای بینی مهار میشوند به بیماران گوشزد میشود كه پنبه یا دستمال در بینی خود نگذارند. زیرا ممكن است هنگام در آوردن آنها دچار مشكل شوند و مخاط بینی بیشتر دچار آسیب شوند. اگر سابقه خونریزی شدید یا طولانی وجود دارد یا در حین معاینه بیمار دچار افت فشار خون ارتوستاتیك (كاهش فشار خون وضعیتی) میشود. تعیین سطح هموگلوبین و هماتوكریت جهت تصمیمگیری در مورد ضرورت تزریق خون به بیمار الزامی است. ▪ كمپرسهای سرد باید پشت گردن و همچنین پشت بینی گذارده شود. ▪ پایین آوردن فشار خون ▪ قطع داروهای ضد انعقادی ۴) درمان موضعی ▪ كوتر كردن (cautery) ▪ تامپوناد قدامی و خلفی مهار خونریزی احتیاج به همكاری بیمار و وسایل معاینه دقیق از جمله چراغ پیشانی و ساكشن دارد روشهای متعددی برای هموستاز (توقف خونریزی) وجود دارد كه میتواند از كوتریزاسیون شیمیایی (اسیدتری كلرواستیك و نیترات نقره) و الكتریكی تا تامپون قسمت قدامی و خلفی بینی متفاوت باشد. البته روشهای دیگری از جمله كوتریزاسیون با كمك آندوسكوپی- بستن شریانهای اصلیتر جراحیهای سپتوپلاستی تیغهی بینی و ... وجود دارد. باید در ابتدا خون، لختهها و اجسام خارجی را خارج شود. سپس از فنیل افرین و لیدوكائین جهت ایجاد انقباض عروقی و بیحسی لازم به شكل موضعی شود. میتوان درست روی همان مخاط شكننده به آرامی یك قلم آغشته به نیترات نقره را به عروق خونی كه به موضع خونریزی میرسند تماس دهیم بهتر است آن رگ خونی كه به محل خونریزی دهنده میرسد سوزانده شود تا این كه مستقیماً خود محل را بسوزانیم. در صورتی كه امكان كوتریزاسیون نباشد یا با كوتریزاسیون خونریزی كنترل نشود باید از تامپون استفاده كرد. بدون توجه به روش اقدامی، تامپون بینی باید دست كم ۷۲-۴۸ ساعت باقی بماند هم به دلیل اینكه این پانسمان راه تخلیه سینوسهای اطراف بینی را میبندد و هم به خاطر اینكه احتمال سندرم شوك عفونی كاهش یابد از آنتی بیوتیك استفاده میشود. حدود ۱۰% خون دماغهای خلفی به روشهای درمانی معمولی پاسخ نمیدهد و مداخله جراحی لازم است. ● راهنماییهایی جهت ارجاع به متخصص خون دماغ مداوم نیازمند به ارزیابی توسط متخصص گوش، حلق و بینی دارد. بیماری كه به بستن قسمت خلفی بینی نیاز دارد باید حتماً توسط پزشك متخصص گوش، حلق و بینی درمان شود. آزمایشهای معمولی كه شامل PT و PTT شمارش پلاكت و زمان سیلان است. باید در موارد خونریزی شدید بینی انجام شوند سطح هموگلوبین و هماتوكریت باید تعیین شود تا تصمیم بگیریم كه بیمار احتیاج به تزریق خون دارد یا خیر. هنگامی كه خونریزی بند آمد استفاده از قطره كلرورسدیم - اجتناب از دستكاری داخل بینی و استفاده از پماد مناسب بر روی تیغه بینی میتواند از خونریزی مجدد بین جلوگیری كند. |
● علل شایع خونریزی بینی:
۱) ضربه به بینی
۲) خشكی مخاط بینی
۳) فشار خون بالا
۴) عفونت دستگاه تنفسی
۵) جسم خارجی در بینی
۶) بیماریهای انعقادی خون
● انواع خونریزی:
▪ خونریزی قدامی( جلوی بینی)
▪ خونریزی خلفی (پشت بینی)
● تدابیر درمانی در خونریزی قدامی:
۱) خونسردی خود را حفظ نمائید.
۲) در حالت نشسته یا نیمه نشسته قرار گیرند.
۳) تنه كمی به طرف جلو خم شود و دهان نیز باز باشد تا خونریزی وارد حلق و بلعیده نشود.
۴) با انگشتان سبابه و شست خود پرههای بینی را به مدت ۱۰-۵ دقیقه به هم فشار دهید. نحوه گرفتن و فشار دادن پره های بینی در خونرِیزی قدامی بینی
۵) از فین كردن خودداری نمائید.
۶)در صورتیكه خونریزی متوقف نشد به پزشك متخصص یا مركز اورژانس مراجعه نمائید. در این مواقع معمولاً از روش كوتری یا سوزاندن رگ بینی توسط مواد شیمیائی یا تامپونهای قدامی و خلفی بكار برده میشود در صورت بند نیامدن خونریزی عمل جراحی جهت بستن شریان استفاده میشود.
● مراقبتهای لازم بعد از گذاشتن تامپون:
ـ از خم شدن زیاد، سرفه، بلند كردن اجسام سنگین، عطسه، فین كردن به مدت ۵ـ۴ روز خودداری نمائید.
ـ تامپون قدامی پس از ۴۸ـ۲۴ ساعت باید توسط پزشك متخصص خارج گردد.
ـ بعد از خارج شدن تامپون بینی:
ـ از پماد آنتیبیوتیك برای مرطوب شدن بینی و جلوگیری از ایجاد زخم استفاده كنید.
ـ جهت مرطوب شدن هوا از بخور استفاده شود. (بخصوص شبها)
ـ در صورت بروز خونریزی مجدد داشتن تنفس مشكل خارج شدن خون از حلق و تب فوراً به پزشك مراجعه نمائید.
● تدابیر درمانی در خونریزی خلفی:
۱) در صورتیكه فشارخون بالا باشد داروی ضد فشار خون توسط پزشك تجویز میگردد.
۲) در خونریزی شدید سرم وریدی برای بیمار وصل میگردد.
۳) در خونریزی خلفی علاوه بر تامپون قدامی دو طرفه تامپون خلفی نیز گذاشته میشود.
۴) تامپون خلفی بعد از ۷۲ـ۸۴ ساعت و حداكثر بعد از ۴ روز خارج میشود.
۵) بعد از برداشتن تامپون خلفی به مدت یك هفته روزی سه بار پماد آنتیبیوتیك داخل بینی زده شود.
۶) به مدت یك هفته از بخور استفاده شود.
۷) از فین كردن و دستكاری بینی خودداری نمائید.
آیا داشتن ترشحات پشت حلق مثلا در تهران همیشه به نفع سینوزیت است؟ لطفا مرز سالم از ناسالم را شرح دهید.
ترشح پشت حلق اصطلاح درستی نیست اصطلاح درست آن ترشح پشت بینی در برابر واژه انگلیسی postnasalbischarge می باشد خبر از آلرژی یابد کاری مژک های تنفسی سینوس های خلفی و بینی می دهد و رابطه ای با آلودگی شهر تهران نیز ندارد و در کویر هم می تواند حادث شود. ربط دادن آن به سینوزیت هم درست نیست.
و به هر تقدیر چون سینوس ها این ترشحات را تخلیه می کنند معمولا در پرتونگاری پاک می باشد. ترشح پشت بینی یک نشانه بدکاری سینوس ها و بینی است و در قلمرو طبیعی وجود ندارد و برای آن نیز مرزبندی نمی توان قایل شد.
نویسنده : دکتر عبدالحمید حسین نیا
|
دردسر زمستانی
|
عوامل خطرساز قابل كنترل ۱ ) مهدكودك: شما می توانید با انتخاب مهدكودك مناسب برای فرزندتان، خطر ابتلای وی را به عفونت های گوش كاهش دهید. كودكانی كه به مهد كودك ها و كودكستان های شلوغ و پرجمعیت می روند، بیشتر از كودكانی كه در خانه نگهداری شده یا به مهدكودك های كم جمعیت تر می روند، به عفونت گوش مبتلا می شوند. هر چه تعداد بچه ها بیشتر باشد، احتمال ابتلای كودكتان به سرماخوردگی و عفونت گوش حاصل از آن بیشتر می شود. اما دلیلی برای تغییر مهدكودك وجود ندارد مگر اینكه كودك شما از عفونت گوش رنج ببرد. عوامل زیاد دیگری در انتخاب مهدكودك متناسب با شرایط خانوادگی شما نقش دارند. شما تنها می توانید ارزیابی كنید و ببینید كه چه چیزی برای فرزندتان مناسب تر است. ۲ ) استنشاق دود سیگار: اگر شما یا سایر اعضای خانواده سیگار می كشید، فرزندتان در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به عفونت گوش بوده و احتمال مزمن شدن عفونت های گوش در مورد وی بیشتر است. سیستم های تهویه خانگی نمی توانند هوا را از همه خطرات زیان آور پاك كنند و به همین ترتیب، سیگار كشیدن در اتاق دیگر یا باز كردن پنجره، همه خطرات مربوط به استنشاق دود سیگار را از بین نمی برد؛ پس سیگار نكشید و به دیگران هم اجازه ندهید در حضور فرزندتان سیگار بكشند. ۳ ) شیرخوردن از شیشه: شیرخوارانی كه از شیشه، شیر خشك می خورند، دوبار بیشتر از شیرخوارانی كه حداقل برای چهار ماه از پستان مادر شیر خورده اند، به عفونت گوش مبتلا می شوند. شیر مادر با انتقال پادتن های قوی از مادر به شیرخوار، از عفونت گوش میانی و در نتیجه مسدود شدن لوله استاش جلوگیری می كند. اگر فرزند شما با شیشه شیر می خورد، او را به حالت عمودی در بغل بگیرید. به كودك در هیچ سنی در حالت خوابیده با شیشه شیر ندهید. دراز كشیدن در حال خوردن شیر از شیشه می تواند انسداد لوله های استاش را به همراه داشته باشد. ۴ ) استفاده از پستانك: شیرخوارانی كه به طور مداوم از پستانك استفاده می كنند، در معرض رابطه خطر بیشتری برای ابتلا به عفونت های گوش هستند. استفاده از پستانك رابطه مستقیمی با عفونت گوش- به ویژه در سنین ۶ تا ۱۲ ماهگی- دارد. اما شواهدی حاكی از نقش مكیدن انگشت در افزایش خطر عفونت گوش وجود ندارد. ۵ ) آلرژی ها: اگرچه شما نمی توانید بر تاریخچه خانوادگی وجود آلرژی كنترلی داشته باشید، اما می توانید علائم تب یونجه (رینیت آلرژیك: احتقان و آبریزش بینی به دلیل حساسیت) را در كودك خود با استفاده از داروهای خوراكی یا اسپری بینی از قبیل اسپری های استروییدی یا آنتی هیستامین های طولانی اثر كاهش دهید. این كار به كاهش تجمع مایع در گوش میانی و در نتیجه كاهش عفونت های گوش میانی در فصل آلرژی كمك می كند. ۶ ) واكسن ها: كودكانی كه واكسن كونژوگه پتوموكوكی دریافت می كنند، كمتر به عفونت های تكرار شونده گوش مبتلا شده و نیاز كمتری به كار گذاشتن لوله در گوش دارند. گرچه این واكسن برای پیشگیری از بیماری های خطرناك دوران كودكی نظیر سپیس، مننژیت و ذات الریه تولید شده است، اما همچنین خطر عفونت گوش را تا حدود ۷ درصد كاهش می دهد. این واكسن تنها در برابر باكتری استرپتوكوك پنومونی، یعنی شایع ترین علت عفونت های گوش مؤثر است. این واكسن به طور معمول برای تمامی كودكان كوچكتر از دو سال به كار می رود. كودكانی كه واكسن آنفلوآنزا دریافت می كنند، همچنین تا حدود ۳۰ الی ۳۶ درصد كمتر شانس ابتلا به عفونت های گوش را در فصل شیوع آنفلوآنزا دارند. ● انتخاب های درمانی به عنوان پدر و مادر، طبیعی است كه حاضر باشید هر كار ممكنی را برای مراقبت از فرزندتان و بهبود هر چه سریع تر وی انجام دهید. برخی تصور می كنند كه درمان دارویی بهترین راه برای رسیدن به این هدف بوده و اغلب نیز همینطور است. با این وجود، تنها یك شیوه درمان به عنوان بهترین شیوه برای درمان عفونت های گوش میانی وجود ندارد.در بسیاری موارد، بهترین كار این است كه موقعیت به دقت بررسی شود تا ببینیم كه آیا مشكل به خودی خود برطرف می شود یا نه. آنتی بیوتیك ها همیشه وضع را بهتر نمی كنند و حتی ممكن است درمان عفونت های بعدی را سخت تر كنند. اگر فرزند شما به عفونت های تكرار شونده گوش یا وجود مایع در گوش میانی برای مدتی طولانی مبتلاست، ممكن است پزشك شما استفاده پیشگیرانه از آنتی بیوتیك ها یا كار گذاشتن لوله در پرده گوش فرزندتان را توصیه نماید.قبل از هر تصمیم گیری، دلایل موافق و مخالف را برای تمامی انتخاب های درمانی متناسب با شرایط ویژه فرزندتان و نیز اولویت های خودتان به خوبی بررسی كنید. ● آنتی بیوتیك ها همیشه پاسخگو نیستند همیشه راه حل گوش درد، آنتی بیوتیك نیست. در موارد زیر انتظار هشیارانه، می تواند بهترین انتخاب شما باشد. ۱) گوش های كودك شما مبتلا به عفونت نیستند. اگر مایع جمع شده در گوش، عفونی نباشد، این كار سودی برای فرزندتان ندارد، برعكس گاه حتی به دلیل مصرف آنتی بیوتیك، زیانبار هم هست. در این صورت آنتی بیوتیك ها در پاك كردن مایع گوش موثر نیستند و تنها نتیجه این كار این خواهد بود كه ممكن است فرزندتان به عوارض جانبی دارو مثل تهوع، اسهال، بثورات و واكنش آلرژیك مبتلا گردد. سوء مصرف آنتی بیوتیك ها ممكن است درمان عفونت های بعدی را دشوارتر نموده و باكتری های مقاوم به دارو را در میان جامعه گسترش دهد. ۲) تشخیص بیماری فرزند شما قطعی نیست. اگر تشخیص قطعی نیست، ممكن است بخواهید به جای اینكه بلافاصله درمان دارویی را آغاز كنید، منتظر و مراقب باشید. حتی اگر كودك شما به وضوح مبتلا به عفونت گوش باشد، ممكن است هنوز این شیوه را به عنوان یك انتخاب درمانی قبل از شروع آنتی بیوتیك برگزینید. گرچه برخی تصور می كنند كه عفونت نیاز به آنتی بیوتیك دارد، اما در حدود ۸۰ درصد عفونت های ساده گوش بدون درمان دارویی بهبود می یابند. در عین حال، شما برای درمان علائم فرزندتان، انتخاب هایی در پیش رو دارید، این انتخاب ها شامل مسكن های رایج، قطره های گوش و گرم كردن گوش هستند.در بیشتر موارد، شناسایی علت اصلی عفونت ممكن نیست، بنابراین یك آنتی بیوتیك بسته به احتمال وجود باكتری های معینی تجویز می شود. ممكن است عفونت گوش فرزند شما به این آنتی بیوتیك پاسخ نداده و پزشك تصمیم به تعویض آنتی بیوتیك بگیرد. اگر عفونت گوش، ویروسی باشد، آنتی بیوتیك كمكی نمی كند. ● علائمی كه نیاز به توجه پزشكی دارند اگر شما و پزشكتان تصمیم گرفتید كه به جای درمان آنتی بیوتیك، كودك را تحت نظر قرار دهید، مراقب هرگونه افزایش درد یا تب و كاهش شنوایی باشید. همچنین كودك را برای پیگیری نزد پزشك ببرید تااطمینان پیدا كنید كه عفونت به خودی خود برطرف شده است.اگر مایع در گوش میانی باقی مانده و كاهش شنوایی روی دهد، زبان باز كردن كودك ممكن است به تأخیر بیفتد. به همین دلیل بسیار مهم است كه به دقت وضعیت شنوایی كودكتان را زیر نظر بگیرید و او را برای پیگیری نزد پزشك ببرید تا از پاك شدن كامل مایع مطمئن شوید.برای هر دوره سنی، معیارهایی برای تعیین تكامل گفتاری وجود دارد كه در صورت فقدان آنها، اولین فرض این است كه شنوایی كودك طبیعی نیست. برای مثال، در دو سالگی كودك باید بتواند در حدود ۵۰كلمه را بگوید، دو كلمه را در تركیب با یكدیگر به كار برده و شروع به استفاده از حروف اضافه مانند بانماید و در حدود نیمی از اوقات باید بتواند منظور خود را به پدر و مادر بفهماند. ● درمان با آنتی بیوتیك در صورت تشخیص عفونت گوش توسط پزشك، ممكن است آنتی بیوتیك هایی از قبیل آموكسی سیلین تجویز شوند كه در برابر شایع ترین باكتری های مولد عفونت های گوش میانی موثرند. در صورتی كه عفونت گوش كودك به داروی اول پاسخ ندهد، ممكن است پزشك آنتی بیوتیك دیگری تجویز كند كه در برابر سایر انواع باكتری ها موثر باشد. آنتی بیوتیك های رایج شامل كوآموكسی كلاو (تركیبی از آموكسی سیلین و كلاو ولانات)، سفوراكسیم، سفتریاكسون، افلوك سین و آزریترومایسین هستند.طول مدت درمان با آنتی بیوتیك ها بستگی به سن و شدت عفونت دارد. یك دوره ده روزه معمولاً برای كودكان پنج ساله و كوچك تر و نیز كودكانی كه به عفونت شدید گوش مبتلا هستند، توصیه می شود. برای كودكان شش ساله و بزرگتر با عفونت ملایم تا متوسط، یك دوره پنج تا هفت روزه پیشنهاد می گردد. ● پیشگیری با آنتی بیوتیك و واكسن آنتی بیوتیك ها و واكسن ها گاه برای پیشگیری از ابتلا به عفونت در كودكان كه مبتلا به عفونت های مكرر گوش هستند، توصیه می شوند. |
| دكتر زهرا عباسپور تمیجانی |
| روزنامه همشهری |
|
درمان کودکان کم شنوا را از دست ندهید
|
سن تشخیص کم شنوایی باید به پیش از ۳ ماهگی برسد، اما اکنون این سن ، در کشور ما بسیار بالاتر از این است (در یک تحقیق در تهران حدود ۲۵ – ۳۶ ماهگی بوده است). این تخمین بسته به میزان کم شنوایی کودک دارد. کم شنوایی های شدید تا عمیق ، معمولاً زودتر شناسایی می شوند (گاهی زیر ۱۸ ماهگی)؛ اما کم شنوایی های ملایم تا متوسط یا کم شنوایی های یک طرفه ، اغلب تا سن ورود کودک به مدرسه تشخیص داده نمی شود. در صورت عدم تشخیص زودرس کم شنوایی ، برای بسیاری از این کودکان ، کسب مهارت های زبانی ، گفتاری ، درکی و اجتماعی بسیار مشکل و اغلب غیرممکن است. ●عوارض تأخیر در تشخیص تأخیر در تشخیص کم شنوایی ، تأثیر غیرقابل برگشتی بر تحول زبانی و گفتاری دارد. در صورت وجود کم شنوایی عمیق ، کودک بدون استفاده از سمعک یا دیگر وسایل تقویتی ، هیچ گونه دسترسی به گفتار ندارد و در نتیجه رشد زبانی و گفتاری نخواهد داشت. کودکان ناشنوا تا ۸ – ۹ ماهگی مانند کودکان شنوای هنجار از خود صدا درمی آورند و این امر اغلب سبب گمراه شدن والدین می شود و تصور می کنند فرزندشان شنوایی هنجار دارد. کم شنوایی های ملایم تر نیز تأثیر منفی چشمگیری بر رشد زبانی و گفتاری کودک بر جا می گذارد. بررسی های متعدد نشان داده اند که صرف نظر از نوع راهکار مداخله ای که شامل روش شفاهی، شنیداری یا روش ارتباط کلی است، مهارت های ارتباطی کودکانی که پیش از ۶ ماهگی کم شنوایی آنان تشخیص داده شده و اقدامات مداخله ای برای آنها آغاز شده است، خیلی بیشتر از کودکانی است که دیرتر شناسایی شده اند. ●«کم شنوایی» سن و سال نمی شناسد «غربالگری شنوایی» آزمونی ، سریع و مقرون به صرفه است که افراد را به ۲ گروه تقسیم می کند: گروهی که قبول می شوند (سالم) و گروهی که رد می شوند (نیازمند ارزیابی جامع). غربالگری شنوایی نوزادان ، امری مقرون به صرفه است. حتی کودکانی که در غربالگری اولیه قبول می شوند، ولی دارای شاخص های خطر کم شنوایی هستند، باید تا ۳ سالگی هر ۶ ماه یک بار مورد ارزیابی قرار گیرند. همه کم شنوایی های زودرس ، در زمان تولد قابل شناسایی نیستند. کم شنوایی ممکن است در هر زمان ایجاد شود. کم شنوایی هایی که پس از تولد ایجاد می شوند، در برنامه های غربالگری شنوایی نوزادان تشخیص داده نمی شوند. بنابراین متخصصان اطفال باید از شاخص های خطر کم شنوایی آگاه باشند و زمانی که به کودکی مشکوک می شوند، وی را برای ارزیابی های شنوایی ارجاع دهند. شک والدین به تنهایی می تواند دلیل قانع کننده ای برای ارجاع کودک به منظور ارزیابی شنوایی باشد. همچنین باید والدین در مورد روند رشد شنوایی آگاه باشند و بدانند زمانی که به شنوایی کودک خود مشکوک می شوند، چه اقداماتی می توانند انجام دهند. می توان برای نوزادانی که کم شنوایی شان تشخیص داده می شود، پیش از یک ماهگی، سمعک مناسب تجویز کرد. با انجام اقدامات مداخله ای مناسب ، رشد زبانی ، درکی و اجتماعی این نوزادان ، به احتمال زیاد مشابه همسالان شنوای آنان خواهد شد. نتایج بررسی های جدید حاکی از این است که کودکانی که کم شنوا متولد می شوند و پیش از ۶ ماهگی برای آنان سمعک مناسب تجویز شده و اقدامات توانبخشی صورت گرفته است ، مهارت های زبانی بسیار بهتری نسبت به گروهی دارند که کم شنوایی شان پس از ۶ ماهگی تشخیص داده شده است. تشخیص کم شنوایی و آغاز اقدامات توان بخشی در دوره نوزادی و شیرخوارگی ، نیاز به اقدامات توان بخشی در دوران مدرسه را تا حد زیادی کاهش می دهد. نکته قابل توجه اینجاست که کودکان ناشنوا تا ۸ – ۹ ماهگی مانند کودکان شنوای هنجار از خود صدا درمی آورند و این امر اغلب سبب گمراه شدن والدین می شود و تصور می کنند فرزندشان شنوایی هنجار دارد. |
|
دیفتری
|
| دیفتری یک عفونت باکتریایی جدی است که اغلب غشاء مخاطی بینی و گلو را درگیر می کند و بیماری منجر به گلو درد شدید، تب، تورم غدد لنفاوی و ضعف می گردد. اما شاه علامت تشخیصی وجود یک غشاء خاکستری ضخیم برروی گلو است که تنفس را مشکل می سازد. همچنین دیفتری ممکن است پوست را درگیر نماید. سالها پیش دیفتری یکی از عوامل مرگ در کودکان بود. امروزه به علت واکسیناسیون در سراسر جهان بیماری دیفتری به ندرت در ایالات متحده و کشورهای پیشرفته بروز می نماید. در مراحل پیشرفته بیماری دیفتری به قلب، کلیه ها و سیستم عصبی صدمه می رساند. نزدیک به یک دهم از افرادی که به بیماری دیفتری مبتلا می شوند می میرند. ● علائم و شنانه ها ▪ گلو درد و خشونت صدا ▪ بلع دردناک ▪ غدد متورم ( بزرگی غدد لنفاوی ) دور گردن ▪ غشاء ضخیم خاکستری روی گلو و لوزه ها ▪ تنفس مشکل و سریع ▪ ترشحات بینی ▪ تب و لرز ▪ بی حال علائم و نشانه های بیماری دو تا پنج روز پس از آلودگی نمایان می شوند ولی ممکن است تا ۱۰ روز بعد نیز به طول بینجامد. در مراحل اولیه ممکن است بیماری با گلودرد ویروسی اشتباه شود. علائم اولیه دیگر عبارتند از : یک تب خفیف و غدد متورم در گردن. باکتری مولد بیماری به غشاء موکوس بینی و گلو حمله کرده و لوزه ها را با یک غشاء می پوشاند. گلو متورم و ملتهب می گردد. ممکن است التهاب به طنابهای صوتی و حنجره انتشار یافته و با تورم گلو، مجاری هوایی را تنگ نماید. ● شاه علامت باکتری سمی تولید می نماید که منجر به ایجاد یک غشاء خاکستری ضخیم در بینی ، گلو یا مجاری هوایی می گردد و این یک نشانه دیفتری است که بیماری را متمایز می نماید. این غشاء اغلب خاکستری کثیف یا سیاه بوده و منجر به مشکل تنفسی و تورم دردناک گلو می شود. در مراحل پیشرفته، فرد مبتلا به دیفتری ممکن است، مشکلات تنفسی شدید و علائمی از تنفس مختل نظیر تنفس سریع ، یک ضربان قلب تند ، پوست رنگ پریده را تجربه نماید. برخی افراد آلوده به باکتری مولد دیفتری تنها بیماری خفیفی را نشان داده و هیچ علامت یا نشانه ای از بیماری را تجربه نمی کنند. آنها حاملین بیماری هستند، زیرا ممکن است منجر به سرایت بیماری به دیگران شوند بدون این که علامت یا نشانه ای از بیماری را در خودشان نشان دهند. ● دیفتری پوستی دیفتری به دو شکل رخ می دهد. یک نوع باعث درگیری غشاء های مخاطی بینی و گلو و نوع دیگر پوست را درگیر می نماید. یک زخم آلوده به باکتری معمولاً قرمز ، دردناک و متورم است . یک زخم آلوده با باکتری دیفتری همچنین ممکن است با مواد خاکستری و کثیف پوشیده شود. اگر چه این بیماری در شرایط آب و هوایی گرمسیری شایع است، دیفتری پوستی در آمریکا و به ویژه بین افرادی با وضعیت بهداشتی ضعیف که د رمناطق شیوع زندگی می کنند نیز بروز می کند. در موارد بسیار نادری دیفتری چشم را درگیر می نماید. ● علل عامل بیماری باکتری کرینه باکتریوم دیفتریه می باشد. اغلب باکتری در سطح غشاء مخاطی گلو تکثیر یافته و منجر به التهاب این ناحیه می گردد. برخی گونه های این باکتری تولید سمی می نمایند که به قلب ، مغز و اعصاب آسیب می رساند. شما از طریق استنشاق قطرات معلق در هوا به بیماری مبتلا می شوید. دیفتری از طرق ذیل از فرد مبتلا به دیگران انتقال می یابد. ▪ عطسه و سرفه به خصوص در موقعیت های شیوع ▪ لوازم شخصی آلوده نظیر لیوان آب که توسط فرد آلوده استفاده می شوند. ▪ لوازم خانگی آلوده نظیر حوله فرد مبتلا ▪ تماس با یک زخم آلوده به باکتری دیفتری افراد آلوده به بیماری و کسانی که درمان نشده اند طی بیش از ۶ هفته می توانند عفونت را به دیگران منتقل نمایند، حتی اگر هیچ گونه علائمی از بیماری را نشان ندهند. ● عوامل خطر ▪ کودکان کمتر از ۵ سال و بالغین بالای ۶۰ سال ▪ زندگی در مناطق شلوغ و کثیف ▪ سوء تغذیه ▪ کودکان و بالغین غیر ایمن در برابر بیماری ▪ افرادی با سیستم ایمنی تضعیف شده. دیفتری هنوز در کشورهای پیشرفته معمول است، به طور مثال اپیدمی بزرگ دیفتری در سال۱۹۹۰ میلادی باعث ۵۰۰۰ مرگ در روسیه شد. بیشتر موارد بیماری در افرادی رخ می دهد که واکسیناسیون ناکامل داشته اند. ● غربالگری و تشخیص در کودکی بیمار که از گلو درد رنج می برد و لوزه و گلو با یک غشاء خاکستری پوشیده شده است باید به بیماری دیفتری شک کرد . با نمونه گیری از غشاء خاکستری و ارسال آن جهت کشت آزمایشگاهی می توان تشخیص دیفتری را تائید کرد. با ارسال یک نمونه بافتی از زخم آلوده و انجام تست های آزمایشگاهی نوع دیفتری درگیر کننده پوست تعیین می گردد. در صورت شک به دیفتری درمان حتی قبل از مشخص شدن نتایج آزمایش ها باید فوراً آغاز گردد. ● عوارض بیماری ▪ مشکلات تنفسی : سم تولیدی توسط باکتری منجر به صدمات بافتی در ناحیه عفونت، بینی و گلو می شود. این عفونت موضعی ایجاد یک غشاء کثیف خاکستری رنگ، حاوی سلول های مرده باکتری و مواد دیگر برروی غشاء مخاطی بینی و گلو می نماید. این غشاء از طریق انسداد تنفسی عواقب خطرناک دارد. ▪ صدمات قلبی : سم باکتری از طریق خون به دیگر بافت های بدن نظیر عضلات قلبی آسیب می رساند. یکی از عوارض بیماری التهاب عضلات قلب می باشد. علائم و نشانه های این عارضه شامل تب، درد قفسه سینه، درد مفاصل و افزایش غیر طبیعی ضربان قلب می باشد. صدمات عضلات قلبی ممکن است خفیف و یا شدید باشند. موارد شدید منجر به نارسایی احتقانی قلب و مرگ ناگهانی می شود. ▪ صدمات کلیوی : سم دیفتری کلیه ها را درگیر نمونه و توانایی تصفیه خون را در کلیه ها کاهش می دهد. ▪ صدمات عصبی : سم به اعصاب و به خصوص اعصاب گلو آسیب رسانده، در نتیجه بلع مشکل می شود. اعصاب بازوها و پاها ممکن است ملتهب شوند. و منجر به ضعف گردند. در موارد شدید اعصاب عضلات تنفسی آسیب دیده و تنفس را مشکل می سازند. با درمان به موقع، اغلب مبتلایان به عوارض مبتلا نمی شوند اما بهبود به آهستگی صورت می گیرد. دیفتری در یک مورد از هر ۱۰ مورد کشنده می باشد. ● درمان ▪ ضد سم : بعد از اثبات بیماری دیفتری کودک یا فرد بالغ آلوده یک ضد سم اختصاصی دریافت می نماید. این ضد سم دیفتری،سموم موجود در گردش خون را خنثی می نماید. ضد سم به صورت داخل وریدی یا عضلانی تجویز می شود اما ابتدا باید تست حساسیت پوستی انجام شود، تا از عدم حساسیت فرد به ضد سم مطمئن گشت. فرد حساس به ضد سم ابتدا باید نسبت به ضد سم غیر حساس شود. برای حصول این عمل ابتداد دوز کم تجویز و سپس به صورت تدریجی دوز را افزایش می دهیم. ● آنتی بیوتیک در درمان دیفتری، آنتی بیوتیک هایی نظیر پنی سیلین یا اریترومایسین کاربرد دارند. آنتی بیوتیک زمان مسری بودن بیماری را کاهش می دهد . کودکان و بالغین مبتلا به بیماری اغلب جهت درمان نیازمند بستری در بیمارستان می باشند. فرد مبتلا به بیماری دیفتری باید در بخش مراقبتهای ویژه ایزوله شود.پزشک جهت جلوگیری از انسداد تنفسی مقداری از غشاء خاکستری و ضخیم موجود در گلو را خارج می نماید. دیگر عوارض دیفتری نیز نیاز به درمان دارند. یکی از عوارض التهاب عضلات قلب می باشد. درموارد پیشرفته بیماری، تا زمان بهبود کامل فرد نیازمند حمایت تنفسی می باشد. ● درمانهای پیشگیری کننده در صورت تماس با فرد آلوده به دیفتری جهت آزمایش و درمان احتمالی به پزشک مراجعه نماید. پزشک ممکن است جهت پیشگیری از عفونت، آنتی بیوتیک تجویز نماید. همچنین فرد آلوده باید یک دوز یادآور واکسن دیفتری دریافت نماید. همچنین پزشک ناقلین بیماری را توسط آنتی بویتیک درمان می نماید. ● پیشگیری قبل از کشف آنتی بیوتیک، دیفتری یک بیماری شایع در اطفال بود. امروزه بیماری از طریق تزریق واکسن علاوه بر درمان پذیری قابل پیشگیری نیز می باشد. واکسن دیفتری اغلب همراه با واکسن کزاز و سیاه سرفه می باشد و به عنوان واکسنDPT شناخته می شود. آخرین نوع این واکسن نوع Dtap می باشد. این واکسن یکی از واکسن هایی است که تجویز آن در آغاز دوران شیرخوارگی توصیه می شود.این واکسن شامل ۵ مرحله تزریقی در بازو و ران می باشد. این واکسن در سن ۲ ماهگی، ۴ ماهگی، ۶ ماهگی، ۱۸-۱۵ ماهگی و ۶-۴ سال تزریق می گردد. واکسن دیفتری در پیشگیری بسیار مؤثر است. اما ممکن است دارای یک سری عوارض جانبی باشد. این عوارض عبارتند از : یک تب خفیف ، گیجی، درد در محل تزریق واکسن. ندرتاً واکسن DPT منجر به عوارض جدی نظیر واکنش آلرژیک ، سرع یا شوک در کودکان می گرددکه همگی قابل درمان می باشند. برخی کودکان نظیر کودکان مبتلا به اختلالات مغزی پیشرفته کاندید مناسبی برای دریافت واکسن DPT نیستند. ● دوزهای یادآور بعد از تزریق دوزهای اولیه واکسن در دوران کودکی جهت حفظ ایمنی در برابر بیماری نیاز به تجویز دوز یادآور واکسن می باشد، این بدین دلیل است که ایمنی نسبت به دیفتری با گذشت زمان کاهش می یابد. تجویز اولین دوز یادآور حوالی سن ۱۲ سالگی صورت می گیرد و سپس هر ۱۰ سال تکرار می شود ، به خصوص هنگامی که شما مقصد مسافرت به نواحی آلوده به بیماری را دارید. دوز یادآور واکسن دیفتری همراه با دوز یادآور واکسن کزاز تجویز می شود. واکسن کزاز _ دیفتری Td در بازو و ران تزریق می شود. طبق توصیه پزشکان افراد بالاتر از ۷ سال که واکسن دیفتری دریافت نکرده اند، باید سه دوز واکسن Td دریافت نمایند. ● مراقبت شخصی بهبود دیفتری نیازمند یک استراحت طولانی مدت می باشد و تا زمان بهبودی کامل یا ۶ هفته باید استراحت نمایند. در صورت درگیری قلبی، استراحت یک جزء مهم درمانی می باشد. قرنطینه کردن بیمار در جلوگیری از انتشار بیماری بسیار مهم و مؤثر است. همچنین شستن دست افراد خانواده نیز به جلوگیری از انتشار بیماری کمک می نماید. به علت همراهی بلعیدن دردناک با بیماری، بیمار باید با غذاهای نرم و مایعات تغذیه شود. بعد از بهبودی بیمار، جهت جلوگیری از عود یک دوره کامل واکسیناسیون دیفتری نیاز می باشد. ابتلا به دیفتری، ایمنی در تمام عمر ایجاد نمی کند. در صورت عدم واکسیناسیون کامل شما ممکن است بیش از یک بار به دیفتری مبتلا شوید. |
|
راههای پیشگیری از کمشنوائی یا ناشنوائی کودکان
|
توجه به این مسئله، که صحبت کردن امری اکتسابی است و انسان از راه شنیدن، زبان محیط اطراف خود را فرا گرفته و سپس قادر به تکلم میگردد، اهمیت ویژه این حس را نشان میدهد. لذا بدون شنیدن، گفتار بهوجود نخواهد آمد و بههمین علت، کودکان و افراد ناشنوا قادر به تکلم نیستند. اما نکته قابل تأمل این است که چطور میتوانیم از ایجاد کمشنوائی و بهدنبال آن عدم تکلم جلوگیری و پیشگیری کنیم. ۱) در پیشگیری از کمشنوائی، والدین باید قبل از بچهدار شدن، این مسئله را در نظر بگیرند و نسبت به آن اطلاعات و آگاهیهای لازم را کسب کنند؛ آنها میتوانند با رعایت موارد زیر، احتمال تولد فرزند کمشنوا یا سختشنوا را کاهش دهند: ▪ انجام مشاوره ژنتیکی قبل از ازدواج. ▪ انجام آزمایشات خونی و بررسی عامل (RH). ▪ مشاوره با پزشک قبل از بارداری در صورت ابتلا به بیماری مزمن یا خاص. ▪ مصرف نکردن دارو بدون تجویز پزشک در دوران بارداری. ▪ جلوگیری از ضربات فیزیکی و مکانیکی در دوران بارداری. ▪ مراقبت جهت پیشگیری از ابتلاء به بیماریهای مختلف در دوران بارداری. ▪ مبادرت به زدن واکسن سرخچه قبل از بارداری و... ۲) عوامل بروز احتمال کمشنوائی بعد از تولد، فاکتورهای دوران نوزادی (از بدو تولد تا یک ماهگی) که خطر ابتلاء به کمشنوائی را افزایش میدهند عبارتند از: ▪ سابقه خانوادگی در خصوص وجود کمشنوائی مادرزادی حسی یا عصبی. ▪ عفونتهای دوران نوزادی مانند سیفلیس و سرخجه. ▪ وزن کمتر از ۱۵۰۰ گرم نوزاد هنگام تولد. ▪ زردی دوران نوزادی در حدی که منجر به تعویض خون شود. ▪ مصرف داروهائی که اثر تخریبی روی شنوائی دارند. مانند آمینو گلیکوزیدها، جنتامایسین، توبرامایسین، کاتامایسین و استرپتومایسین، هنگامیکه بهصورت دورهای و طولانیمدت مصرف شود. ▪ مننژیت باکتریائی. ▪ وجود نشانههای غیرطبیعی یا اختلالاتی که با شنوائی مرتبط است. ▪ نگهداری نوزاد در بخش مراقبتهای ویژه نوزادان، بیش از ۵ روز. ۳) عوامل دوران کودکی (یک ماهگی تا سه سالگی) که خطر ابتلاء به کمشنوائی را افزایش میدهند عبارتند از: ▪ نگرانی والدین نسبت به تأخیر زبانآموزی و تکلم، با توجه به سن کودک. ▪ مننژیت باکتریائی و عفونتهای مرتبط با کاهش شنوائی. ▪ ضربه بهسر که با کاهش هوشیاری کودک یا شکستگی جمجمه همراه باشد. ▪ مصرف داروهائی که اثر تخریبی بر روی شنوائی دارند مانند آمینوگلیکوزیدها به مدت طولانی. ▪ عفونتهای مزمن گوش میانی و تجمع مایع در گوش میانی بیش از ۳ ماه. ▪ اختلالاتی مانند شکاف کام که عملکرد شیپور استاش را مختل میکند. ▪ وجود سابقه کاهش شنوائی دائم یا پیشرونده در فامیل. ▪ بیماریهای دروان کودکی مانند اوریون، مننژیت، مخملک. ▪ آسیبهای دوران کودکی بهویژه شکستگی جمجمه، برخورد اجسام تیز با سر یا گوش، قرار گرفتن در معرض اصوات بلند و... . اگر کودک شما دارای یکی از فاکتورهای فوق باشد، نسبت به ابتلاء به کمشنوائی در معرض خطر بیشتری قرار دارد شما در این رابطه باید با یک متخصص گوش و حلق و بینی و یک کارشناس شنوائیسنجی (ادیولوژیست) مشورت نمائید و در صورت تشخیص، باید از کودک شما ارزیابی کامل شنوائی بهعمل آید. ● عوارض ناشی از وجود کمشنوائی دائم اگر کودک شما یا هر فرد دیگری مبتلا به کمشنوائی باشد و برای تشخیص، درمان و توانبخشی آن اقدام نکنید، پس از گذشت زمان کمی به عوارض ناشی از کمشنوائی نیز مبتلا میشود. این عوارض عبارتند از: تأخیر در رشد طبیعی گفتار و زبان اختلالات تولیدی گفتار، اختلال در روان بودن گفتار، اختلال در صرف و نحو زبان، اختلال در ارتباطگیری، اختلال عاطفی ـ رفتاری، اختلال در تفکر، تأخیر در رشد اجتماعی ـ فرهنگی، اختلال دریادگیری و افت تحصیلی، اختلال خواندن و نوشتن، اختلال در حافظه شنیداری، بروز ناتوانیهای درکی ـ شنیداری، کاهش ذخیره لغات و... . ● درمان و توانبخشی پس از ارزیابی شنوائی، متخصص شنوائی سنجی، درباره وضعیت شنوائی کودکتان با شما صحبت خواهد کرد. برخی اختلالات شنوائی مانند اوتیت گوش میانی و گوش خارجی بهوسیله دارو قابل درمان است، اما برخی دیگر از اختلالات شنوائی مانند کاهش شنوائی حسی ـ عصبی قابل درمان داروئی نیست و فرد باید در پروسه توانبخشی قرار گیرد. در تعریف توانبخشی عبارت است از مجموعه خدمات پزشکی، اجتماعی، روانی، حرفهای و آموزشی که به منظور بازتوانی فرد اجراء میشود تا کارآئی فرد به بالاترین حد ممکن برسد و بتواند بهطور مستقل در جامعه زندگی کند. با پیشرفتهای بهعمل آمده در زمینه فنآوری در سالهای اخیر، فراهم آوردن اطلاعات گفتاری بهوسیله سمعک، حتی برای کودکانی که مبتلا به شدیدترین میزان نقص شنوائی باشند نیز ممکن گردیده است. سمعکها مؤثرترین راهکار و بهترین تدبیر درمانی برای اغلب افراد مبتلا به کمشنوائی میباشند. خصوصیات الکترواگوستیکی سمعک، باید با خصوصیات باقیمانده شنوائی فرد مبتلا به کمشنوائی، تطبیق داده شده و سمعک برای گوش آن فرد تنظیم شود. لذا فرد مبتلا به کمشنوائی نمیتواند هر سمعکی را استفاده نماید، بلکه برای تجویز و تنظیم سمعک باید به متخصص ادیولوژیست مراجعه کند. البته بهتر است به خاطر داشته باشید که همیشه پیشگیری بهتر از درمان است. |
|
رهنمودهای تازه رینیت
|
این رهنمودها که آخرین بار به سال ۱۹۹۸ عرضه شدند، در توصیهی روشهای درمانی رویکردی نسبتاً متفاوت نسبت به رهنمودهای بینالمللی در پیش گرفتهاند، در این رهنمودها به بحث دربارهی فرصتهای درمانی برای بیمارانی مبادرت شده که نمیتوانند بعضی داروها را تحمل کنند یا ترجیح میدهند از بعضی راههای تجویز دیگر استفاده نمایند. در مورد وضعیت داروهای آنتیلکوترینی خوراکی و نیز آنتیهیستامینهای درون بینی اطلاعات بیشتری به دست آمده است. کارگروهی که در این زمینه به فعالیت مشغول است، پی برده است که تلفیق بعضی داروها مانند افزودن آنتیهیستامین خوراکی به آنتاگونیست گیرندهی آنتیلکوترین خوراکی ممکن است در درمان رینیت آلرژیک نسبت به تک درمانی سودمندی بیشتری داشته باشد ولی به اندازهی تک درمانی با استروئید داخل بینی مؤثر نیست. در این رهنمودها آمده است که آنتیهیستامینهای داخل بینی در درمان رینیت آلرژیک فصلی مانند آنتیهیستامین های خوراکی نسل دوم مؤثر میباشند ولی عموماً نسبت به کورتیکوستروئیدهای داخل بینی در رینیت آلرژیک فصلی و دائمی تأثیر کمتری دارند. به این ترتیب درمان توام آنتی هیستامینهای درون بینی و کورتیکوستروئیدهای درون بینی سودمند خواهد بود. اگرچه آنتی هیستامینهای خوراکی نسل اول ودوم در چارهسازی نشانههای رینیت آلرژیک به قدر کافی مورد مقایسه قرار نگرفتهاند ولی کار گروه خدمات پیشگیری ایالات متحده به طور کلی آنتیهیستامینهای نسل دوم را نسبت به داروهای نسل اول ترجیح داده است زیرا حوادث خطرناک مانند تسکین، اختلال در کار وآثار آنتیکلینرژیک کمتری دارند. داروهای خوراکی ضد احتقان در کاهش احتقان بینی بیماران مبتلا به رینیت آلرژیک یا غیر آلرژیک مؤثرند ولی در بیمارانی که از داروهای محرک استفاده میکنند یا بیمارانی که دچار افزایش فشارخون، بیماری عروق مغز یا بیماری قلب و عروق، هیپرتیروئیدیسم، گلوکوم زاویه بسته و انسداد گردن مثانه هستند باید با احتیاط مورد استفاده قرار گیرند و در صورت ایجاب، زیر نظر باشند. کارگروه توصیه کرده است که با دقت مضار و منافع استفاده از داروهای ضد احتقان (دکونژستان) خوراکی در کودکان کمتر از ۶ سال در نظر گرفته شود به ویژه وقتی کودک برای چارهسازی بیماری کمبود دقت / بیش فعالی از داروهای محرک استفاده میکند و یا از دکونژستان و آنتیهیستامین به صورت توام استفاده مینماید. سازمان FDA در مورد اور دوز و مسمومیت ایجاد شده به علت این داروها اخطار کرده است. دراین رهنمود آمده است که به نظر نمیرسد درمان توام رینیت آلرژیک با آنتیهیستامینهای خوراکی و کورتیکوستروئیدهای درون بینی یا آنتیهیستامینهای درون بینی، نفع بیشتری داشته باشد. اما، مصرف همزمان کورتیکوستروئید درون بینی و یک داروی آنتیکلینرژیک درون بینی مانند ایپراتروپیوم بروماید در رینوره ممکن است مؤثرتر از مصرف هر یک از دو دارو باشد. به غیر از روایتهای شخصی در بررسیهای محدود، اطلاعات مربوط به تعیین تأثیر درمان توام آنتاگونیستهای خوراکی گیرندهی لکوترین و کورتیکوستروئیدهای درون بینی، سبب تسکین بیشتر رینیت آلرژیک نمیشود. در این رهنمود از مفهوم رینیت آلرژیک اپیزودیک استفاده شده است. بنا به تعریف در این حالت نشانههای آلرژیک بینی به علت تماس اسپورادیک با آلرژنهای استشمام شده از هوا ایجاد میشود که معمولاً این آلرژنها در محیط خانه و بیرون از منزل بیمار وجود ندارد. در صورتی که بیمار به محیطی مملو از آلرژن میرود، بهتر است مشخص شود کدام دارو براساس نیاز برای بیمار بهتراست زیرا بعضی از این داروها را باید یک ساعت قبل استفاده کرد مانند استروئیدهای نازال. به عنوان مثال، آنتیهیستامینهای خوراکی به علت زمان لازم برای جذب، در صورتی که بیمار درست پیش از تماس از آنها استفاده کرده باشد، الزاماً داروی خوبی نیستند. در این رهنمود، فرصتهای درمانی رینیت همراه نشانههای چشمیهم ذکر شده است. نتایج متاآنالیزهای انجام شده حاکی از آن است که آنتی هیستامینهای خوراکی در نشانههای چشم نسبت به کورتیکوستروئید درون بینی دارای مزیت بیشتری نیستند. نتایج بازبینی مقالات پزشکی سبب این توصیهشده است که طبیب باید بیماران مبتلا را از نظر وجود سندرم انسدادی آپنهی خواب، علاوه بر سایر بیماریهای همراه رینیت از جمله آسم و سینوزیت مورد بررسی قرار دهد. این کارگروه همچنین توصیه کرده است که مصرف آنتیهیستامینهای نسل دوم در دورهی بارداری، مطمئن هستند و این نتیجه حاصل اطلاعات فراوان به دست آمده است، ضمن آنکه آنتیهیستامینهای نسل اول در دورهی بارداری دارای ایمنی نسبی میباشند. سازمان FDA، این داروها را در دستهی B قرار داده است. سدیم کرومولین و مونتلوکاست (Singulair) نیز از نظر ایمنی در دستهی B قرارمیگیرند. بسیاری از استروئیدهای درون بینی در دستهی C قرار دارند ولی در این رهنمود آمده است که ادامهی درمان با این داروها، با کمترین دوز مؤثر در صورتی که نشانه های بیمار پیش از بارداری به قدر کافی کنترل شده باشد، جایز است. |
| دکتر سروش پیامیار |