اگر یك روز فرزند شما كمی تب كرد، چه دارویی به او می دهید؛ استامینوفن یا بروفن؟ هر دو خوب است، ولی معمولاً در شروع درمان، استامینوفن ترجیح داده می شود.
 
حال اگر پای فرزندتان پیچ خورد و دردش ساكت نمی شد، به او كدام دارو را می دهید؟ این مساله كه برای كاهش درد در كودكان كدام مسكن مناسب تر است، نه تنها برای پدر و مادرها، بلكه گاهی برای پزشكان هم مورد سوال بوده است. اما با انجام تحقیقاتی كه نتایج آن در نشریه معتبر Pediatrics منتشر شد، به نظر می رسد دیگر بتوان یك دارو را به عنوان بهترین مسكن در كودكان معرفی كرد: بروفن، معجزه بهبود دهنده درد كودكان.
در این پژوهش، تاثیر بروفن، استامینوفن ساده و استامینوفن كدئین دار، سه عدد از معروف ترین مسكن ها، در 300 كودك ونوجوان مراجعه كننده به بخش اورژانس یكی از بیمارستان های كودكان در شهر اتاوا واقع در كانادا مورد ارزیابی قرار گرفت. این كودكان كه 6 تا 17 سال سن داشتند و همگی دچار شكستگی استخوان یا پیچ خوردگی یا كشیدگی اندام ها شده بودند، در بدو ورود به اورژانس به طور تصادفی به سه گروه تقسیم شدند و هر گروه یكی از سه داروی بالا را دریافت كرد. نیم ساعت پس از دریافت داروها ، تأثیر آنها در كاهش درد، در هر سه گروه تقریباً یكسان بود، ولی با گذشت یك ساعت از زمان تجویز دارو، كودكانی كه بروفن دریافت كرده بودند، درد كمتری نسبت به دو گروه دیگر داشتند.
 
البته برای اینكه نتایج ملموس تر باشند و با دقت بیشتری بتوان تاثیر داروها را مقایسه كرد، پژوهشگران مقیاسی را تعریف كردند، به این ترتیب كه به حداكثر درد عدد 100 تعلق گرفت و هر چه درد كمتر می شد، از این عدد كاسته می شد.
 
یك ساعت پس از مصرف دارو، در كودكانی كه بروفن مصرف كرده بودند، میزان درد 24 نمره كاهش یافت، ولی در دو گروهی كه استامینوفن و كدئین مصرف كرده بودند، میزان درد به ترتیب 11 و 12 نمره كاهش نشان داد. این تفاوت پس از دو ساعت از مصرف دارو همچنان باقی بود.
 
از سوی دیگر یك ساعت پس از مصرف دارو، پزشكان در 50 درصد از كودكانی كه بروفن دریافت كرده بودند، میزان كاهش درد را كافی و مناسب ارزیابی كردند، ولی این میزان در گروهی كه كدئین دریافت كرده بودند 40 درصد و در دریافت كنندگان استامینوفن 36 درصد بود.
 
به گفته پژوهشگران، به طور كلی در دردهای ناشی از جراحت و صدمه به اعضا (تروما)، بروفن تأثیر بیشتری نسبت به استامینوفن دارد. اما چرا؟ دلیل این تفاوت چیزی نیست جز مكانیسم عمل این داروها. بروفن خاصیت ضد التهابی دارد، ولی استامینوفن و كدئین خیر.
 
مسكن های معروف 
در كشور سه مسكن و تب بر ، چه برای كودكان و چه برای بزرگسالان، از بقیه بیشتر كاربرد دارند.
 
استامینوفن
 
معروف ترین داروی مسكن كه در هر خانه ای پیدا می شود، چیزی نیست جز استامینوفن. این داروی محبوب و موثر كه حدود یك قرن پیش ساخته شد، حكم آچار فرانسه را دارد؛ هر كسی تب می كند، اولین توصیه، مصرف استامینوفن است. سرش درد می گیرد، باز استامینوفن توصیه می شود. دست و پایش درد می گیرد، سراغ استامینوفن می رود و ... .
 
استامینوفن یك داروی ضد تب بسیار موثر است كه با تاثیر بر مركز كنترل حرارت بدن در هیپوتالاموس واقع در مغز، تب را كاهش می دهد. همچنین این دارو برای كاهش دردهای خفیف تا متوسط كاربرد دارد، ولی فاقد اثرات ضد التهابی است و به همین دلیل در مواردی كه علت ایجاد درد، بروز التهاب در یك محل است، مثلاً در اثر ضربه، كبود شدگی، كشیدگی یا شكستگی، تاثیر آن در مقایسه با مسكن های ضد التهابی مثل بروفن كمتر است.
 
استامینوفن معمولاً به صورت قرص های 325 میلی گرمی در افراد بالغ مصرف می شود، ولی در اطفال معمولاً از قطره ، شربت یا شیاف آن استفاده می شود و كاربرد اصلی آن هم كاهش تب است.
 
نحوه ی تجویز استامینوفن در كودكان بر حسب سن متفاوت است، مثلاًدر كودكان 6 تا 9 سال به صورت 320 میلی گرم هر 4 تا 6 ساعت تجویز می شود، ولی در كودكان كم سن تر باید این میزان كاهش یابد.
 
در ضمن مهم است این را بدانید كه هر چند استامینوفن داروی كم خطر و مطمئنی است، ولی مصرف مقادیر زیاد آن می تواند به شدت به كبد آسیب برساند.
 
بروفن
 
بروفن كه نام آن ایبوپروفن است، از معروف ترین داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAID) محسوب می شود كه به صورت قرص و شربت وجود دارد. سایر داروهای معروف این گروه عبارتند از آسپیرین،
 
این گروه از داروها نه تنها اثر ضد تب دارند، بلكه با كاهش التهاب، در كنار مكانیسم های دیگر، درد را هم كاهش می دهند. از جمله شایع ترین عوارض این دسته از داروها، ایجاد ناراحتی گوارشی، زخم و خونریزی معده است كه البته این عوارض در مصرف كنندگان آسپیرین بیشتر دیده می شود.
 
آسپیرین
 
اما آسپیرین كه نام اصلی آن، استیل سالیسیلیك اسید یا ASA است، از 80 سال پیش به عنوان یك داروی مؤثر در كاهش
 
یكی از مهم ترین عوارض آسپیرین، ایجاد ناراحتی های گوارشی و خونریزی معده است. از دیگر عوارض بسیار مهم و البته نه چندان شایع آسپیرین، ایجاد بیماری بسیار خطرناك كبدی در كودكان مبتلا به آبله مرغان یا سایر بیماری های ویروسی است.
 
بنابراین در موارد مشكوك به ابتلا به آبله مرغان یا سایر بیماری های ویروسی نظیر آنفلوانزا به هیچ وجه از آسپیرین استفاده نكنید.
 
به طور كلی توصیه می شود با وجودی كه تهیه آسپیرین به نسخه پزشك نیاز ندارد، به دلیل وجود داروهای مؤثری نظیر استامینوفن یا بروفن، بدون نظر پزشك از آسپیرین به ویژه در كودكان استفاده نكنید.
 
فراموش نكنید 
نكته ی مهمی كه در مورد داروهای فوق باید بدانید این است كه این داروها صرفا علایم بیماری نظیر تب و درد را كاهش می دهند، ولی عامل بیماری را درمان نمی كنند. بنابراین هر چند این داروها بدون نسخه ی پزشك به فروش می رسند، ولی تنها می توانید در مواردی كه علایم بیماری خفیف و محدود است و علت آن هم مشخص است، خودسرانه از این داروها استفاده كنید. در غیر این صورت مثلاً اگر كودك شما بد حال است، یا در كنار تب، علایمی نظیر گلودرد، سرفه شدید، سوزش ادرار ، اسهال و ... دارد، یا اینكه مثلا محل وارد آمدن ضربه، دچار تورم و قرمزی و درد شدید شده است، حتماً به پزشك مراجعه كنید تا در صورت لزوم، آنتی بیوتیك مناسب یا سایر داروهای لازم را تجویز كند، زیرا همان طور كه اشاره شد،
 
استامینوفن و بروفن، عامل بیماری را از بین نمی برند و تنها علایم بیماری را بهبود می بخشند.
 
نكته ی مهم دیگر اینكه، اگر شما مصرف استامینوفن یا بروفن را برای كودك تان شروع كردید، ولی طی مدت 2 تا 3 روز تب یا درد او كاهش نیافت، حتماً به پزشك مراجعه كنید.
 
دكتر محمدعلی شهاب‌الدین
 
تب و تسكین درد شناخته شده است، اما به دلیل عوارض جانبی مهمی كه دارد، به ویژه در كودكان، معمولاً استامینوفن یا بروفن تجویز می شود.ایندومتاسین و ...