جواهر معنوي
حضرت آيت الله العظمي خامنه اي در مورد نماز مي فرمايند :
حقيقتاً اين نماز هايي كه مي خوانيم اداي بندگان خدا را در مي آوريم . بنده به خودم مراجعه مي كنم اين طوري مي بينم . چون بندگان برجسته ي خدا طور ديگري نماز مي خوانند ؛ تسبيح كه مي كنند ، تسبيح از دل و جانشان بر مي خيزد ؛ سجده كه مي كنند در واقع دلشان سجده مي كند .
صاحب تفسير الميزان ، علامه طباطبايي در موعظه اي ارزشمند مي فرمايند :
كسي كه مي خواهد اهل معرفت شود بايد معاشرتش را مخصوصا با اهل غفلت كم كند و فرش هر مجلسي نباشد و از معاشرت هاي بي فايده و بي مغز تا مي تواند اجتناب نمايد و طوري نشود كه با همه و در هر مجلسي حاضر شود . همچنين براي كسي كه مي خواهد اهل معرفت شود لازم است كه در خوردن حتي حلال ، ميانه رو باشد ؛ بلكه تا گرسنه نشده سر سفره حاضر نشود و تا اشتها دارد دست از غذا بردارد ؛ و از لحاظ خواب و سخن گفتن نيز بايد حد اعتدال را مراعات نمايد .
مرد خدا ، حضرت آيت الله العظمي بهجت حفظه الله مي فرمايند :
چه خوب است انسان عبادت و كار خير انجام مي دهد بگويد كاري نكرده ام ، اما كار نيك و خوبي كه از ديگران ديد بگويد چقدر كار بزرگي انجام داده است .
فيلسوف معاصر و مفسر قرآن حضرت آيت الله جوادي آملي در موعظه اي مي فرمايند :
گندم مادامي كه در انبار است قيمت ارزاني دارد ، وقتي كه زير سنگ آسياب قرار گرفت و فشار ديد و آرد شد قيمتش بيشتر مي شود . وقتي به تنور رفت و به نان تبديل شد قيمت آن از قبل گرانتر و غذاي آدم مي شود . همين فشار باعث كمال گندم است . ما اگر خود را با گناه مسموم نكنيم و در مسير خدا باشيم هيچ مشكلي پيش نمي آيد . اگر هم آسيبي ديديم اين براي پخته شدن و امتحان ماست .
بنده ی روشن ضمیر خدا ، حضرت امام رحمة الله عليه در مورد خودسازي مي فرمايند :
شما جوان ها از حالا بايد شروع كنيد به جهاد اكبر . نگذاريد كه قواي جواني از دستتان برود . هر چه قواي جواني از دست برود ريشه هاي اخلاق فاسد در انسان زيادتر مي شود . جوان زودتر مي تواند در اين جهاد پيروز شود . پير به اين زودي ها نمي تواند . نگذاريد اصلاح حال خودتان از زمان جواني به پيري بيفتد . يكي از حيله هاي شيطان و نفس انسان اينست كه بگذار براي آخر عمر خودت را اصلاح كن . حالا از جواني استفاده كن و بعد آخر عمر توبه كن .
شيفته ي وجود حق ، حاج آقا دولابي مي فرمايند :
در دنيا اگر خودت را مهمان حساب كني و حق تعالي را ميزبان ، همه غصه ها مي رود . چون هزار غصه به دل ميزبان است كه دل ميهمان از يكي از آنها خبر ندارد . هزار غم به دل صاحبخانه است كه يكي به دل مهمان راه ندارد . در زندگي خودت را ميهمان خدا بدان تا راحت شوي . اگر در ميهماني يك شب بلايي به تو رسيد شلوغ نكن و آبروي صاحبخانه را حفظ كن .
استاد محقق جناب حجت الاسلام فاطمي نيا در مورد ذكر مي فرمايند :
بنابر سخن اميرالمومنين علي عليه السلام دل بوسيله ي ذكر شنوايي خود را باز مي يابد بعد از كر شدن ؛ و بينايي خود را باز مي يابد بعد از آنكه كور شده . ولي ذكر در صورتي اين اثرات را دارد كه اتصال قلب و زبان برقرار باشد . اگر ذكري گفتي و حضور قلب نداشتي دوباره آن ذكر را بگو . ذكر لساني متصل به قلب بسيار تاثير دارد .
آيت الله مصباح يزدي در مورد نماز اينگونه مي فرمايند :
افرادي كه سيگاري مي شوند ، دفعه ي اول كه سيگار مي كشند ، چه بسا به سرفه مي افتند و دهانشان تلخ مي شود ، ولي پس از مدتي عادت مي كنند به گونه اي كه گاه بدون آن به خواب نمي روند ! طبيعت آدميزاد چنين است . در خوبي ها هم همين وضع وجود دارد . نماز خواندن ، ابتدا براي امثال بنده سخت است . قرآن هم مي گويد : و انها لكبيرة الا علي الخاشعين . نماز بار سنگيني است مگر براي كساني كه خضوع قلبي داشته باشند . ولي انسان در اثر مداومت عادت مي كند و دست كم آن سنگيني را ندارد . طوري مي شود كه انسان اگر يك روز نمازش به تاخير افتد يا ترك شود ناراحت مي شود .
آقازاده ي آيت الله شيخ محمد كوهستاني مي گويد :
آقا به مناسبتي در بين فرمايشات خود فرمود :
حرف هاي بيهوده و لغو تاثيري زياد در روح دارد و روح را مي ميراند .
سپس در مورد تاثير منفي سخنان بيهوده در روان آدمي فرمود :
من حرف هاي بيهوده را كمتر از غذاي حرام نمي دانم .
علامه كرباسچيان در مورد حقيقت دينداري مي فرمايند :
دينداري دانستن اصطلاحات و توانايي غلبه بر حريف در مناظرات علمي نيست ، به عمل است . كسي كه ده ها جلد كتاب فقه و تفسير نوشته باشد و براي بالا و پايين نشستن در مجلس يا پيش و پس شدن نامش شاد و غمگين مي شود ديندار نيست . دينداري به عمل وابسته است نه به تسلط علمي !
سعديا گرچه سخن دان و مصالح گويي
به عمل كار برآيد به سخن داني نيست
حضرت آيت الله العظمي بهجت حفظه الله در حكمتي گران سنگ مي فرمايند :
ابليس به خداوند گفت كه از سجده به آدم معافم بدار ، برايت يك نماز دو هزار ساله مي خوانم !
آخر خداوند چه حاجتي به نماز دو هزار ساله ي تو دارد ؟!
شيطان با شش هزار سال عبادت ، عاقبتش آن طور شد . آيا ما مي توانيم به خود مغرور شويم ؟ به خدا پناه مي بريم !
حضرت استاد صمدي آملي از شاگردان برجسته ي علامه حسن زاده آملي در مورد ارزش تحمل سختي كار مي فرمايند :
صبح كه به محل كارتان مي رويد قبل از آن وضوئي بگيريد و رو به قبله «يا الله» بگوييد و سپس به راه بيفتيد . چون بي وضو نمي توان عبادت كرد . همچنان كه بي وضو نمي توان به نماز روي آورد و يا بي احرام رو سوي خانه كرد و حج به جا آورد . زيرا محل كارتان كعبه و قطرات عرق كه در آنجا از جبين و بدنتان سرازير مي شود كفاره گناهان است .
هر مقدار كه در حين كار عرق مي ريزيد خودتان را صاف مي كنيد .
حكيم بزرگوار حضرت آيت الله جوادي آملي در موعظه اي گران سنگ مي فرمايند :
مراقبت كنيد ؛ مراقبت يعني مراقب خود بودن . كسي كه در امتحانات سر مي كشد تا ببيند ديگران تقلب نكنند ، اين را مي گويند رقيب . گفته اند رقيب خود باشيد ، هميشه گردن بكشيد ببينيد چه كسي سراغ شما آمده است ، چه كسي مي خواد به جاي شما بنشيند ، شيطان آمده است يا فرشته ؛
اگر انسان خداي ناكرده لغزيد اين طور نيست كه براي هميشه محروم شود ؛ خداوند توبه ي او را قبول مي كند و مي پذيرد .
استاد اخلاق شيخ علي اكبر تهراني به جوانان اينگونه توصيه مي فرمايند :
از جواني توشه بگيريد ؛ توشه تان در راه خدا باشد . بياييد ، بنشينيد و گوش كنيد . والله يك دقيقه دانا بودن بهتر از هفتاد سال جاهل بودن است .
نكبت بر اين دنيا كه انسان يك عمر در آن بخواهد روي هواي نفس و با تكبر باشد .
مرحوم حاج آقا دولابي مي فرمايند :
وقتي پدر و مادر از روي محبت لباس كثيف بچه را در مي آورند و او را به حمام مي برند و مي شويند بچه گريه مي كند .
خدا هم وقتي با ابتلائات مي خواهد بنده اش را پاك كند و لباس تميز بر تن او كند او چون جاهل است ، گريه سر مي دهد و ناله مي كند .