اخبارفرهنگی
خبرگزاري فارس: از جمله قديميترين منابع درسي حوزههاي علميه شيعه ميتوان به «منية المريد» شهيدثاني، «التذكرةباصول الفقه» شيخمفيد، «نحو» ابوالاسود دولي، «رجال» عبيداللهبن ابيرافع و «الشفاء» ابوعلي سينا اشاره كرد.
به گزارش خبرنگار آيين و انديشه فارس، در اين يادداشت با استفاده از كتاب «مدارس و حوزههاي علميه شيعه» به قلم علياكبر ولايتي، منابع درسي حوزههاي علميه شيعه به اختصار بررسي ميشود.
حوزههاي علميه از ديرباز براساس مسئوليتي كه در خود احساس ميكردند، در فراگيري و ارزيابي انديشههاي نو كوتاهي نميكردند، آنها كه از امامان معصوم آموخته بودند، از آموزش علوم زيان بخش و بيثمر پرهيز كنند، رو به كسب دانشهاي سودمند پرداختند و با اسلامي خطاب كردن اين علوم، رسوخ دادن مفاهيم و باورهاي ماترياليستي را در انديشههاي علمي را يك عمل غير اسلامي به حساب ميآوردند.
حضور شاگرداني همچون جابربنحيان در مكتب امام صادق (ع) به خوبي نشان ميدهد كه آنان مطالعه طبيعت را مانع رسيدن به حقيقت نميدانستند، از نظر تجربه گرايان اسلامي مانند جابربنحيان، اين علوم از ارزش تمثيلي برخوردار است كه از راه رموز و تمثيلات عالم جماد به بيان حقايق عالم روح و رابطه طبيعت و عالم معني ميپردازد.
*** آموزههاي شيعي متاثر از ائمهمعصومين(ع) است
خواجهنصيرالدين طوسي، علمالهدي را به سبب آنكه موضوعش مربوط به همه اشياست، بلندترين علوم معرفي كرد، با توجه به اينكه در علوم غربي جدايي علوم ديني وعلوم طبيعي ديده ميشود و با ترويج تفكرات لائيك و سكولار، مكتب غربي، دستهبندي خاصي از علوم را ارايه كرد، علما و انديشمندان مسلمان سعي كردند كه رابطه بين دانشهاي تجربي و دين را همواره حفظ كنند كه اين تلاش در آثار متفكران اسلامي ملموس است.
لذا علماي شيعه، تحت تأثير آموزههاي روشنگرانه امامان معصوم خود، از همان ابتدا سعي كردند كه بستگي و سرسپردگي خود را به ماديات بكاهند و عشق به حركت، آگاهي و سازندگي را در دلهاي خود زنده كنند، آنها بر حسب آموزه قرآني «وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الْآخِرَةَ وَلَا تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَأَحْسِن كَمَا أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْكَ وَلَا تَبْغِ الْفَسَادَ فِي الْأَرْضِ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ»؛ « و با آنچه خدايت داده سراى آخرت را بجوى و سهم خود را از دنيا فراموش مكن و همچنانكه خدا به تو نيكى كرده نيكى كن و در زمين فساد مجوى كه خدا فسادگران را دوست نمىدارد» (قصص آيه 77)، كوشش كردند، در يك رابطه استوار بين زندگي دنيوي و اخروي خود ايجاد كنند با اين معيار بود كه آموزش بعضي از دانشها واجب، مستحب، حرام و مكروه شد و با استفاده از منابع احاديث و روايت ائمه معصومين (ع)، آموزش قرآن و سنت سرلوحه همه معارف قرار گرفت.
*** تلاش علماي شيعي در پيوند دانشهاي تجربي و دين
در آغاز در حوزههاي علميه، از كتاب و قلم خبري نبود و حلقههاي درس در مساجد تشكيل ميشد، قاريان، مفسران، محدثان و فقها در آن تدريس ميكردند، از قرن چهارهم كه مدارس تشكيل شد، علماي شيعه در تاسيس مدارس بر ديگران پيشي گرفتند، دانشها به تدريج گسترش يافتند و مواد درسي جديدي در برنامه آموزشي قرار گرفت، تا قرن دوم هجري مهمترين مواد درسي عبارت بودند از فقه، حديث، تفسير و علوم ادبي، پس از اين قرن با ترجمه كتب فلسفي و علمي يونان، بازار انديشههاي فلسفي، منطقي، كلامي، عرفاني، پزشكي و رياضي رواج يافت و اصول ماوراء الطبيعه مورد حمله ماديگرايان قرار گرفت و در قرن پنجم هجري، با ظهور امام محمد غزالي و حاكميت بينش اشاعره، دانشهاي ديني حالت تعبدي و تقليدي يافت.
هنگامي كه بيشتر بلاد اسلامي در سيطره حاكمان مغول قرار داشت، حضور خواجه نصيرالدين طوسي و علامه حلي بر رونق علوم اسلامي افزود، از سده هفتم تا دهم كه آغاز عصر صفويه بود، دانشهاي تجربي در حوزهها متروك ماند، در واقع از فيزيك و شيمي جز در عصر امامصادق عليهالسلام و كوششهاي شاگرد نامدار وي، جابربنحيان خبري نيست و علم نجوم پس از خواجه نصيرالدين طوسي و از بين رفتن رصد خانه مراغه براي مدتي دچار فترت شد.
شهيدثاني با صدور دستورالعمل آموزشي، مشتاقانه كوشيد در كالبد حوزههاي علمي شيعه روح تازهاي بدمد، وي در اين خصوص بيان ميدارد «طلبه بايد آموزش خود را از حفظ قرآن آغاز كند، پس از آن علوم عربي را كه مشتمل بر نحو و صرف است، فرا گيرد و به دنبال آن، منطق، كلام، اصول فقه و علم درايه را بياموزد و با آراستگي به اين دانشها به قرائت حديث يا تفسير و بحث از آيات الاحكام قرآن بپردازد و به دنبال آن به كتابها و منابع فقهي روي آورد و پس از فراغ از آن، بايد كتابهاي حكمت طبيعي و رياضي و حكمت عملي را كه مشتمل بر اخلاق است، فرا گيرد و پس از آن به دانشهاي حقيقي روي آورد كه لب همه اين دانشها و نتيجه هر معلومي است و از اين راه انسان به درجه مقربين و مقاصد واصلين دست يابد.»
در ادامه با بخشي از متون درسي حوزههاي علميه در طول تاريخ هزار ساله آن ميپردازيم؛
*** «منية المريد» كاملترين متن اخلاق علمي مجامع ديني شيعه در روزگار گذشته است
* علوم تربيتي
تكامل يافتهترين اثر كلاسيك تعليم و تربيت در حوزههاي علمي شيعه ميتوان به كتاب «منية المريد في ادب المفيد و المستفيد» نوشته زينالدينبن علي عاملي معروف به شهيدثاني اشاره كرد كه اين كتاب اكنون نيز در مراكز آموزش ديني تدريس ميشود، «منية المريد»، بيگمان كاملترين متن اخلاق علمي مجامع ديني شيعه در روزگار گذشته است، ارزش دانشاندوزي، وظايف شاگرد و استاد، آداب مناظره و مباحثه، آيين نگارش و مراتب علوم شرعي از جمله مواردي است كه در اين كتاب مورد بحث واقع شده است.
*** «ابوالاسود دولي»، پايهگذار علم نحو از شيعيان مخلص امامعلي (ع) است
* ادبيات
علوم ادبي شامل نحو، صرف، معاني، بيان، بديع، عروض، قافيه، خط و انشا و دواوين شعرا و رسايل بلغا از نخستين دانشهايي بودند كه مورد توجه و اهتمام دانشوران شيعي قرار گرفت، پايهگذار علم نحو، «ظالمبن ظالم»، مكني به ابوالاسود دولي است كه از بزرگان تابعان و از شيعيان مخلص علي (ع) است كه با راهنمايي امامعلي عليهالسلام اين امر را بر عهده گرفت، مدتي بعد، خليلبناحمد صاحب «عوامل» پيشواي نحويان بصره و محمدبنحسن رواسي صاحب كتاب «الفصل» پيشواي نحويان كوفه راه او را ادامه دادند.
يحييبنزياد الاقطع معروف به «فراء نحوي» (207 ق) و ابوالعباس مبرد (286 ق) صاحب كتابهاي «كامل»، «معاني القرآن»، «المقصود و الممدود»، «الاشتقاق»، «القوافي»، «اعراب القرآن» و كتاب «الردعليسيبويه»، شاگرد مازني و ابيحاتم سجستاني از شيعيان اهلبيت عليهمالسلام بودند.
«صاحببنعباد»، از شاگردان برجسته ابوعلي فارسي، با نوشتن كتاب «محيط اللغه»، به علم لغت جنبه فني دارد و «ابنجني» شاگرد ديگر وي، كتاب «اللمع في النحو» را نوشت كه از متون درسي بوده است.
با اين حال، صدها اديب صاحب ديوان و سخنور در طول قرنهاي گذشته در دامن حوزههاي علمي شيعي پرورش يافتهاند.
*** تدوين نخستين كتاب حديثي توسط اميرالمؤمنين (ع)
*حديث و درايه
نخستين كتاب حديث را امامعلي عليهالسلام به املاي رسولاكرم صلياللهعليهوآلهوسلم نگاشت، ابورافع، سلمان فارسي و ابوذر غفاري، سليمبنقيس از تدوين كنندگان منابع حديث بودهاند و شيخ حر عاملي آثار آنان را از مدارك «وسائل الشيعه» و «هداية الامه» قرار داده است.
به طور كلي اماميه از زمان امامعلي عليهاسلام تا عهد امامحسن عسگري عليهاسلام به تدوين 400 كتاب به نام اصول نگاشته است و اين مطلب در آثار شيخ مفيد، محقق حلي و شهيداول و دوم بازتاب يافته است.
از مهمترين كتابهاي حديثي شيعه ميتوان به «كافي» اثر شيخ ابوجعغر محمدبنيعقوب كلينيرازي، «من لا يحضره الفقيه» ابوجعفر محمدبنعليبنبابويه قمي، «لاتهذيب» و «الاستبصار» شيخ طوسي اشاره كرد.
درايه يا معرفت حديث هنگامي شكل گرفت كه اجتهاد رونق يافت، نخستين كسي كه درباره علم مصطلح الحديث يا درايه كتاب نوشت، «قاضيابومحمد رامهرمزي»، حسنبنعبدالرحمنبنخلاء است و از ميان شيعيان، نخستين كسي كه اصطلاحات حديث را استعمال كرد، «ابن طاووس»، جمالالديناحمدبنموسي و سپس علامه حلي است.
شهيدثاني اولين كسي بود كه در اين علم كتاب «بدايه» را نوشت، سپس فرزند وي، شيخ حسن، صاحب «معالم» بخشي از اين اصطلاحات را در مقدمه كتاب «منتقي الجمان» مطرح كرد و به دنبال او عزالدين حارثي پدر شيخبهايي كتاب «وصول الاخيار الي اصول الاخبار» را نوشت، ميرداماد با نوشتن «الرواشح السماويه»، فن درايه را به كمال رساند، «توضيحالمقال» علامه كني و «تلخيصالمقال» حاج سيدمحمدعصار و «هداية المحدثين» و «هدية المحصلين»، شيخ علي اكبر مروج الاسلام كرماني از آخرين منابعي هستند كه در علم درايه نوشته شدهاند.
*** نخستين كتاب علم رجال را يكي از اصحاب امامعلي(ع) به رشته تحرير درآورده است
* رجال
نخستين كتاب رجالي را عبيداللهبن ابيرافع يكي از اصحاب حضرتعلي عليهالسلام نوشت، از مهمترين كتابهاي رجالي كه به دست ما رسيده يا در قرن اخير نوشته شدهاند و مورد استفاده محافل علمي قرار گرفتهاند، عبارتند از؛
- «رجال»، محمدبنعمربنعبدالعزيز، معروف به كشي؛
- «فهرست»، الشيخ ابيالعباس احمدبنعليبناحمدبنعباس، مشهور به نجاشي؛
- «رجال»، شيخ محمدبنحسن طوسي؛
- «معالم العلماء»، محمدبنعليبنشهر آشوب مازندراني؛
- «خلاصةالاقوال في علمالرجال»، اثر حسنبنيوسفبنمطهر حلي؛
- «بهجةالآمال في شرح زبدةالمقال»، شيخ عليبنعبدالله تبريزي؛
- «تنقيحالمقال في معرفة علمالرجال»، شيخ عبدالله مامقاني؛
- «قاموسالرجال»، علامه شيخ محمدتقي تستري؛
- «معجمالرجالالحديث»، آيتالله سيدابوالقاسم خوئي
*** با ظهور «ابيعقيل» فقه استدلالي شيعه وارد مرحله جديدي شد
* فقه
پيش از رواج فقه استدلالي، مجموعههاي روايي كه در باب فروع گفتوگو ميكردند، در حلقههاي درس تدريس ميشدند، ولي با ظهور «ابيعقيل» در نيمه اول قرن چهارم، نويسنده كتاب «المتمسك بحبل آل الرسول» و «ابنجنيد اسكافي»، نويسنده «تهذيب الشيعه لاحكام الشريعة و الاحمدي في الفقه المحمدي»، افكار آن دو، برخلاف مخالفتهاي شيخ مفيد، در محافل علمي رونق يافت و همين روش در سدههاي بعد توسط «ابنادريس»، «علامهحلي» و «شهيدين»، «فاضلمقداد» و «ابنفهد» دنبال شد.
شيخ طوسي (460 ق) از فقهايي است كه خط مياني سنت گرايان و عقل گرايان را پديد آورد و «النهايه» او چندين قرن مهمترين متن فقهي شيعي شمرده ميشد و در همه حوزهها تدريس ميگرديد، كتابهاي «محققحلي» نظير «شرايع الاسلام» «نكت النهايه» و كتابهاي «علامهحلي» نظير «مختلف الشيعه»، «تبصرةالمتعلمين»، «تذكرةالفقها»، «قواعدالاحكام» از مهمترين متون درسي حوزه از سده ششم به بعد است.
در قرن هشتم حوزههاي علميه در فقه، از كتابهايي چون «الفيه»، «الدروس الشرعيه»، «غايةالمراد»، «ذكريالشيعه» و «اللمعةالدمشقيه»، شمسالدين محمدبنمكي عاملي استفاده ميشد، در دو قرن اخير، از برخي متون پيشين همانند «تبصرةالمتعلمين» حلي و «رياضالمسائل» طباطبايي و «جواهر الكلام» شيخ محمدحسن، در سطوح عالي و دوره خارج حوزه استفاده ميشود.
*** قديميترين متن درس اصول حوزه، متعلق به شيخمفيد است
* اصول فقه
قديميترين متن درس حوزه در اصول فقه كتاب در «التذكرةباصول الفقه» اثر شيخمفيد است، پس از آن، از كتاب «الذريعة الي اصول الشريعة» نوشته شريفمرتضي ميتوان ياد كرد. «عدة الاصول» شيخ طوسي، از نامدارترين كتاب اصولي است كه از اوايل قرن پنجم برجاي مانده و قرنها به عنوان متن درسي در حوزههاي علمي شيعي تدريس شده است.
«معارج الاصول» محققحلي و «تهذيب الاصول» علامهحلي، منابع زنجيرهاي اين دانش را در سدههاي هفتم و هشتم به وجود آوردند،«اجود التقريرات» اثر محمدحسين نائيني، «مقالات الاصول» ضياءالدين عراقي، «نهايةالدرايه» محمدحسين اصفهانيكمپاني، «اصول الفقه» شيخ محمدرضا مظفر همه از آثاري هستند كه دست كم بيش از يك قرن از سابقه آنها ميگذرد.
ناهماهنگي ميان مباحث كتابهاي درسي و ناهمسويي آنها با بحثهايي كه در دوره خارج تدريس ميشوند، سبب ميگردد تا تجديد نظر در متنهاي درسي مورد توجه برخي از صاحبنظران حوزه قرار گيرد. از آن ميان ميتوان به تلاشهاي شهيد محمدباقر صدر اشاره كرد، ايشان، كتاب «دروس في علمالاصول» را به منظور تدريس در حوزهها تدوين كرد و حلقههاي سهگانه را به منظور ايجاد آمادگي در طلاب براي شركت در دوره خارج نوشت.
*** از قرن پنجم به بعد علم تفسير مرحله جديدي را شروع كرد
* تفسير
«فراتبنابراهيم كوفي» و «ابوجعفر ثمالي»، از خواص امام زينالعابدين عليهالسلام و امام محمدباقر عليهالسلام، «محمدبنمسعود كوفيسمرقندي» معروف به عياشي، «عليبنابراهيم قمي» و «نعماني» از مفسران برجسته سدههاي اول تا سوماند كه بيشتر با بهرهگيري از روايات پيامبر (ص) و ائمهاطهار(ع)، آيات قرآن را تفسير كردهاند و از علوم رايج زمان خود براي تفسير آن بهره جستهاند.
از سده چهارم و پنجم، علماي شيعه در تفسير قرآن تنها به اخبار و احاديث بسنده نكردند و هر كدام، برحسب رشته تخصصي كه داشتند، كوشيدند تا به درك و فهم درست اين كتاب آسماني كمك كنند.
«سيد رضي»، قرآن را از نقطه نظر علوم ادب تفسير كرد و «شيخ طوسي» تفسير «التبيان» را با نگرش كامل به قرآن سامان داد و «صدرالمتألهين شيرازي» آن را به شيوه فلسفي و «ميبدي» و «عبدالرزاق لاهيجي» آن را به شيوه عرفاني تفسير كردند.
در زمينه تفسير، كتابهايي نظير «تفسير نور الثقلين» شيخ عبد علي حويزي شيرازي، «تفسير برهان» سيد هاشمي بحراني، «تفسير صافي» فيض كاشاني، «مجمع البيان» علامه طبرسي، «تفسير الميزان» علامه طباطبايي مشاهده ميشود كه از دانشهاي گوناگون براي تفسير و قرآن بهره جستند.
*** «الشفاء» ابوعلي سينا ستارهاي درخشان در آسمان علم منطق شيعه است
* منطق
بخش منطق كتاب «الشفاء» اثر «ابوعلي سينا» از متنهاي درس حوزه با سابقه هزار ساله است، از سده پنجم تاكنون كتابهايي چون «تهذيبالمنطق» تفتازاني، «شريح الشمسيه» ميرسيدشريف جرجاني، «جوهر النضيد» علامه حلي، «الرسالة الشمسيه في القواعد المنطقيه» اثر نجمالدين عليبن عمر كاتبي و «المنطق» شيخ محمدرضا مظفر در حوزهها تدريس شده است و امروز در حوزه، بيشتر از «منطقكبري» حاشيه ملاعبدالله و «المنطق» مظفر كه از متون منطق صوري هستند، تدريس ميشوند.
***رويكرد بيشتر علوم عقلي در حوزههاي شيعي
* فلسفه
از ديرباز علوم عقلي در حوزههاي شيعي، در مقايسه با حوزههاي ديگر، از رويكرد بيشتري برخوردار بوده است، چون در بينش شيعي هيچ ناسازگاري ميان نصوص ديني و عقل وجود ندارد و به همين دليل، آثار متفكران برجسته شيعه، مانند «يعقوببناسحاق كندي»، «شيخمفيد»، «سيدمرتضي»، «شيخ طوسي»، «ابنسينا»، «خواجهنصيرالدين طوسي» و «علامهحلين از همان ابتدا راه را براي گسترش اين دانشها فراهم ساختند. كندي ، به تنهايي 22 اثر در فلسفه نوشت و به تدريج نظامهاي فلسفي مشاء اشراق و حكمت متعاليه، در دامن شيعه پرورش يافتند و به كمال رسيدند.
كتاب «الاشارات و الاتنبيهات» ابوعلي سينا، كه يكي از آخرين نوشتههاي اوست، خلاصه فلسفه بوعلي را بيان ميكند و يكي از مهمترين كتابهاي درسي حكمت و فلسفه است، حوزويان در كنار اهتمام به نظام فلسفي مشاء به فراگيري و نقد و بررسي حكمت اشراق پرداختند، فلسفهاي كه شيخ اشراق در آن حكمت فرزانگان پارسي را به شرح آن بر شالوده دستاوردهاي انديشههاي هرمسي و نو افلاطوني ايران، به ايران اسلامي بازگرداند.
«حكمةالاشراق» ، «التلويحات»، «المطارحات»، «هياكل النور» از متنهاي درسي حوزههاي شيعي در فلسفه اشراق بودهاند و در طول هزاره گذشته، اساتيد نامداري آنها را تدريس كردهاند.
پس از ظهور حكيم ملاصدرا «حكمت متعاليه» كه جامع فلسفه، كلام و عرفان است، مورد توجه اساتيد برجسته و نامدار حوزههاي علمي شيراز، اصفهان، قم، تهران و مشهد قرار گرفت. بيشتر آثار او از جمله «مبداء و معاد» ، «المشاعرالالهيه»، «الاسفادالاربعه»، «الشواهدالربوبيه» و «شرحالهدايةالاثيريه» به خصوص از زمان آخوند ملاعلي نوري به عنوان متن درسي مورد استفاده طلاب حكمت و فلسفه قرار گرفت.
حاج ملاهادي سبزواري از شارحان و مدرسان برجسته حكمت متعاليه است، وي شرح «غررالفرائد»، معروف به شرح «منظومه» را بر اساس اين مكتب نوشت و از عصر خود يعني سده سيزدهم تاكنون يكي از عمدهترين متون درسي حوزه در زمينه حكمت متعاليه است.
***جايگاه بلند «تجريدالاعتقاد»، خواجه نصيرالدين طوسي در كلام شيعي
* كلام
شالوده علم كلام شيعي در سده دوم در عصر امامان شيعه گذاشته شد، از قديميترين منابع درسي كلام شيعي، كتاب «ياقوت» ابواسحاق ابراهيم بن نوبخت است كه در قرن دوم نوشته است.
كلام در عصر آل بويه كه از حكمرانان شيعي بودند و رو به كمال رفت. در اين عصر مجالس مناظره مذهبي، با حضور شيخ مفيد و سپس شيخ طوسي تشكيل ميشد.
«تجريدالاعتقاد» خواجه نصيرالدين طوسي در كلام شيعي چنان جايگاه بلندي يافت كه بيش از 400 شرح و تعليقه به دست برجستهترين انديشه وران جهان اسلام بر آن نوشته شد و محور تعليم و تعلم قرار گرفت.
***عرفان اسلامي در دامن مكتب تشيع زاده شد
* عرفان
عرفان اسلامي در دامن مكتب تشيع زاده شد و همه سلسلههاي تصوف سر سلسله خود را مولاي متقيان علي (ع) ميدانند، با صرف نظر از درستي يا نادرستي بينش اهل تصوف، سير و سلوك در نهاد شيعه نهفته است به همين دليل هرگز نهاد حوزههاي علمي از گرايشهاي عرفاني بيگانه نبوده است و هميشه در متن حوزه چنين جرياني در آشكار و نهان به حيات خود ادامه داده است.
عرفان از ابتدا در حوزهها پس از آموزش كلام و فلسفه تدريس شده است و «فصوص الحكم» ابنعربي از مهمترين متون درسي است كه از مكاشفه سرچشمه گرفته است و قرنها توجه مدرسان رمز آشنا و چيره دست خود را به خود جلب كرده است.
از مدرسان نامي عرفان از دوران صفوي به بعد ميتوان به اشخاص زير اشاره كرد: «ملاحسن لبناني»، «مولانا محمدصادق اردستاني»، «آقا محمد بيدآبادي»، «ميرزا محمد الماسي»، «ميرزا محمدعليميرزا مظفر»، «ملا علي نوري»، «ميرزا حسن نوري» و «علي حكيم» اشاره كرد.
در دوران قاجار، «ميراز عبدالجواد شيرازي»، «سيدرضي لاريجاني»، «محمدرضا قمشهاي» به درس عرفان در حوزههاي علمي ايران رسميت دادند، امام خميني(ره) آخرين و برجستهترين استاد مسلم عرفان نظري است كه پرورش يافته مكتب عرفاني مرحوم شاه آبادي است و تعليقه ارجمندي بر «فصوص الحكم» دارد.
***رصدخانه مراغه «خواجه نصيرالدين طوسي»، نخستين مؤسسه مستقل در جهان اسلام است
* رياضي و نجوم
آموزش علوم رياضي، به ويژه حساب و هندسه و نجوم براي حوزههاي علوم ديني به دليل مناسبتي كه اين علوم با برخي از احكام فقهي دارند، بسيار اهميت دارد، در طول سدههاي گذشته، صدها كتاب ارزشمند در اين باره نوشته شده است. از مشهورترين متون درسي حوزه در زمينه علوم رياضي ميتوان به آثار خواجه نصيرالدين طوسي و «مفتاحالحساب» غياثالدينجمشيد كاشاني و «خلاصهالحساب» شيخ بهايي اشاره كرد.
در ميان دانشهاي رياضي، حوزهها به علم هيئت و نجوم بيشتر از شاخههاي ديگر آن توجه كردهاند، خاندان نوبخت از پيشگامان اين دانش بودند. آل بويه به ويژه عضدالدوله در ترويج آن بسيار كوشيد و رصدخانهاي در بغداد ساخت و سرپرستي آن را به «ابوسهل كوهي» سپرد.
خواجه نصيرالدين طوسي به تهيه مجموعهاي به نام «المتوسطات» اقدام كرد كه در بردارنده آثار دانشمندان يوناني بود، اين در حالي كه در تاريخ حوزههاي علمي جهان اسلام، كمتر كسي است كه در حد خواجه طوس به دانشهاي خالص و هيئت و نجوم خدمت كرده باشد، او رصدخانه مراغه را تأسيس كرد كه نخستين مؤسسه مستقل در جهان اسلام است.
از آخرين اساتيد علوم رياضي ميتوان به علامه «رفيعي قزويني»، «ميرزا محمدتقي مدرسرضوي»، «ميرزا عبدالرحمن مدرس»، «سيدحسن مشكان طبسي»، «ميرزا ابوالحسن شعراني» و «حسنزاده آملي» اشاره كرد.
*** «قانون» ابنسينا، مايه مباهات مكتب تشيع است
* طب
علماي شيعه، افزون بر «طبالصادق» و «طبالرضا»، از آثار محمدبنذكرياي رازي و حكماي ديگر نيز استفاده ميكردند. «هدايةالمتعلمين في الطب» ربيعبناحمد الأخوينيالتجاري، «قانون» ابنسينا، «قانونچه» محمدبنعمر چغميني به مدت بيش از هشت قرن از متون درسي حوزهها بودند.
اكنون پس از گذشت ساليان دراز كه از تاسيس مدارس حوزههاي علميه جهان تشيع ميگذرد و در برخي از دوران شاهد شكوفايي و پررونقي علوم مختلف در اين مراكز ديني بوديم، به گونهاي كه در سراسر كره خاكي برخي از اين علوم اسلامي سرآمد علوم جهان بوده است، اميدواريم كه بار ديگر اين مهم تحقق يابد و علماي معزز با سرلوحه قراردادن فرامين مقام عظماي ولايت در اسلامي كردن علوم انساني، جامعيت و جهانشولي علوم اسلامي را به رخ جهانيان بكشند و هر چه سريعتر چرخه توليد علوم اسلامي- الهي را به چرخش درآورند.
انتهاي پيام/ك
خبرگزاري فارس: نخستين مدارس ديني شيعي در نيمه اول هجري توسط امام علي(ع) در مدينه پايهگذاري شد و از آن زمان تاكنون، علماي شيعي با گسترش علوم اسلامي نقش مؤثري در شكوفايي علم جهان و توسعه تمدن اسلامي ايفا كردهاند.
به گزارش خبرنگار آيين و انديشه فارس، در اين يادداشت با استفاده از كتاب «مدارس و حوزههاي علميه شيعه» به قلم علياكبر ولايتي، گستره جغرافيايي حوزههاي علميه شيعه از آغاز تاكنون بررسي ميشود.
آموزههاي شيعي پس از رحلت جانسوز پيامبر رحمت صليالله عليه وآله وسلم توسط اميرالمؤمنين عليهالسلام در مسجد مدينه دنبال شد و امام علي عليهالسلام مسايل ديني را با استناد به كتاب خدا، سنت رسولاكرم صليالله عليه وآله وسلم و احاديث آن بزرگوار بيان ميكردند، پس سابقه حوزههاي علميه شيعه به قدمت تاريخ اسلام است.
نقش ممتازحضرت زهرا عليهاالسلام در حفظ خط روشن سنت و نقل احاديث، موجبات رونق حوزه علميه را فراهم كرد و اگر جانفشانيهاي آن دو بزگوار نبود، معلوم نبود با منع نقل و كتابت حديث چه بر سر دين ميآمد، امامحسنمجتبي عليهالسلام نيز كار ارشاد مسلمانان و تربيت شاگردان را ادامه دادند كه «شيخطوسي» اصحاب امامحسن عليهالسلام را تا چهل و يك نفر نوشته است، شاگردان اباعبداللهالحسين عليهالسلام بالغ بر يك هزار نفر ثبت كردهاند كه برخي از آنان در واقعه كربلا شهيد شدند.
پس از واقعه كربلا، امام زينالعابدين عليهالسلام به مدينه بازگشت و كار نشر معارف الهي را دنبال كرد كه شاگردان ايشان را 173 نفر برشماردند، در زمان امام محمدباقر عليهالسلام كه حوزههاي شيعي رونق بسياري گرفت و در زمان امام صادق عليهالسلام به اوج خود رسيد كه «شيخطبرسي» تعداد شاگردان ايشان را چهار هزار نفر بيان ميكند، روند فعاليت حوزه علميه مدينه تا زمان امام موسيبنجعفر عليهالسلام ادامه پيدا كرده تا اينكه با مهاجرت اجباري امام به خراسان و محدويتهاي اعمال شده از طرف بنيعباس موجب شد، اين روند تا زمان غيبت به كندي صورت گيرد، البته امامان معصوم عليهمالسلام در حد محدود به افاضات خويش ادامه ميدادند.
نگاهي گذرا به جغرافياي تاريخي و گستره حوزههاي علميه شيعه نشان ميدهد كه اين دانشگاههاي ارزشمند از نيمه اول هجري توسط اميرالمؤمنين عليهالسلام در مدينه پايهگذاري شد و سپس در بصره و كوفه ادامه يافت و تا زمان ما به شكل افتخار آميزي در شهرهاي بزرگ شيعهنشين جهان اسلام به خصوص ايران پس از انقلاب اسلامي رشد كرده است كه اصيلترين و مؤثرترين مجموعه توليد علم و ترويج علم اسلامي در تاريخ 1400 ساله دين است كه در مسير خود علماي صاحبنامي را پرورش داده است.
حوزههاي علميه شيعه نه تنها به بسط علم در ميان شيعيان بسنده نكرده است، بلكه حوزههاي علميه اهلسنت را تحت تاثير خود قرار داده است، با نگاهي به تاريخچه قديميترين دانشگاه اهلسنت يعني الازهر نشان ميدهد كه حكومت فاطميان پايه گذار اوليه آن بودهاند، اين دانشگاه در سال 395 هجري به فرمان «جوهرالكاتبالصقي»، سردار فاتح فاطمي در قاهره نخستين پايتخت تشيع بنا شد، دومين حكومت شيعي، حكومت آلبويه، مدارس شيعي را در بيشتر شهرهاي اسلامي تاسيس كرد، به گونهاي كه «فناخسرو عضدالدولهبويهي» در 367 قمري دستور طرح عمارت آستانه حسيني را داد.
از آنجايي كه مسائل اجتهادي به علت استمرار امامت تا 260 قمري كمتر مورد توجه قرار گرفت، امامان شاگردان خود را به تعقل و تفكر و اجتهاد سوق ميدادند، در اوايل دوره غيبت صغري تا نيمه دوم قرن چهارم مكتب «اهل حديث» يا «اخباريون» آرام آرام بر حوزه هاي علمي سايه انداخت كه با مسائل اجتهادي و استدلالي عقلاني مخالف بودند. با روي كار آمدن دولت شيعي «آلبويه» سلسله مدارس فلسفي شيعه شكل گرفت و عدهاي از متكلمان تواناي اماميه پا به عرصه تعقل و تفكر كلامي و فلسفي گذاشتند و حوزههاي علمي شيعي در شكوفايي تمدن اسلامي نقش مهمي را ايفا كردند. در اين برهه بود كه كتابهاي چهارگانه روايي «كافي»، «الاستبصار»، «من لايحضرهالفقيه»، «تهذيب» و كتابهاي چهارگانه رجالي به رشته تحرير درآمد و مكتب شيعه استحكام يافت، پس از آن ميبينيم كه حوزويان به خط رويارويي جدي و عالمانه با گروههاي اسلامي غير شيعه درآمدند و گروههاي مختلف را به مكتب اهلبيت عليهمالسلام فرا ميخواندند.
در پي فراز و نشيب تاريخي و احساس خطري كه خلفاي عباسي از علماي شيعه داشتند و با آتش زدن كتابخانههاي شيخ طوسي و سيد مرتضي و شكنجه علمان ديني، فراري دادن آنها كليد زده شد، بازهم علماي شيعه خسته نشدند و با فروپاشي بغداد بر اثر حمله مغولان، حوزههاي علميه شيعه با حضور دانشمنداني نظير «خواجهنصيرطوسي» و «علامهحلي» رونقي دوباره گرفت و با استقرار صفويان در قزوين مجدداً اهلحديث در حوزههاي علميه شيعي چيره شدند و اين روند ادامه داشت تا اينكه در قرن دوازدهم هجري «آيتالله وحيد بهبهاني»، زعيم حوزه علميه كربلا، مكتب اجتهادي را بر مكتب اخباري چيره ساخت .
با تحريم تنباكو توسط «ميرزا محمدحسنشيرازي» حوزه علميه شيعه قدرت خود را بيش از بيش نشان داد و به عنوان يكي از نقاط عطف سياسي تاريخ معاصر ايران اثر شگرفي به جاي نهاد، در همين راستا قيام «آخوند ملااحمدكاظمخراساني» صاحب «كفايه» و زعيم حوزه نجف، در ماجراي مشروطيت و قيام «شيخميرزامحمدتقي شيرازي» رهبر شيعيان جهان و زعيم حوزه علميه كربلا، در فتواي جنگ با انگليسيها و استقلال عراق را شاهد بوديم.
حوزههاي علمي شيعه جهان جنبشهاي فكري و مبارزات سياسي بسياري در تاريخ معاصر داشته است مانند، مبارزه با كشف حجاب در دوره پهلوي اول و حادثه خونين مسجد گوهرشاد خراسان و قيام نجف در ايام قدرت كمونيسم در عراق و آخرين نمونه آن قيام نقش آفرين حوزه علميه قم به رهبري امامخميني (ره) در پيروزي انقلاب اسلامي و استقرار جمهوري اسلامي ايران.
حوزههاي علميه تشيع در طول تاريخ اسلام به شرح ذيل است؛
*** علي(ع) نخستين شاگرد مكتب اسلام است
حوزه علميه مكه معظمه
با شروع نبوت حضرت ختمي مرتبت محمدمصطفي صلياللهعليهوآلهوسلم، ايشان نخستين آموزههاي دين اسلام را به حضرتخديجه عليهاالسلام و امامعلي عليهالسلام تعليم دادند، هنگامي كه دعوت اسلام به فرمان الهي علني و آشكار گرديد، پيامبراكرم صلياللهعليهوآلهوسلم در خانه حضرتخديجه عليهاالسلام، بازار عكاظ، كعبه مكرمه و منزل ارقمبنابيالارقم مخزومي به نشر احكام قرآني مبادرت ميفرمود، البته بايد خاطرنشان كرد، در آن شرايطي كه زعماي قريش دشمني شديدي با اسلام داشتند، بيشتر تعاليم اسلامي در خفا انجام ميشد.
پس از فتح مكه در مسجدالحرام علماي ديني به پاسخگويي مسايل اسلام مشغول شدند كه از جمله آنها ميتوان به؛ «ابوعبدالله عكرمه» از مردم بربر مغرب زمين و غلام ابن عباس كه داناترين مردم به تفسير قرآن و «عطاءبنرباحابومحمد» ايرانيتبار و از شاگردان ابنعباس و صحابي امامعلي عليهالسلام، مفتي و شيخالاسلام مكه، «امام ابومحمدعمرو» صحابه امام محمدباقر عليهالسلام كه او را امام كبير و شيخ زمان خود خطاب ميكردند، «ابوالوليدعبدالملك» از اكابر فقهاي شيعه و از اصحاب امامصادق عليهالسلام كه «آيتاللهوحيدبهبهاني» او را از ثقات روات حديث شيعه ميداند، «ابوخالد مسلم» كه امام شافعي از مظهر او كسب فيض كردهاست و از روايان حديث و صحابه امامصادق عليهالسلام ميباشد.
حوزه علميه مكه پس از شهادت «زيدبنعليبنحسين» و در عصر امامباقر عليهالسلام و امامصادق عليهالسلام مجمع محدثين و شيوخ روات اماميه و زيديه بوده است، در قرن سوم و چهارم نيز با روي كار آمدن دولتهاي فاطميين، آلبويه و آلاحمد حوزههاي اماميه در مكه رونق بسياري داشت و با روي كار آمدن دولتهاي صفوي و افشاريه حوزه اماميه مكه همچنان رونق خود را حفظ كرده بود.
*** «مدينه» نخستين مركز فرهنگي اسلام است
حوزه علميه مدينه منوره
با هجرت رسولاكرم صلياللهعليهوآلهوسلم به مدينه، ايشان در همان روزهاي ابتدايي حكومت اسلامي به نشر آموزههاي قرآني و اسلامي مبادرت فرمودند و بناي اوليه حوزه علميه مدينه را پايهگذاري كردند كه به حق بايد شهر مدينه را نخستين مركز فرهنگي اسلام در تاريخ دانست و با رحلت شهادت گونه رسولخدا صلياللهعليهوآلهوسلم و با شروع ممنوعيت نقل حديث از ايشان تا زمان «عمربنعبدالعزيز» (99ق) اين روند به كندي گراييد، هرچند كه امامعلي عليهالسلام و شيعيان ايشان در سالهاي خفقان به روايت احاديث همت ميگماشتند و فعاليت حوزه علمي مدينه به سرپرستي امامعلي عليهالسلام و حسنين عليهماالسلام تا دوره عثمان ادامه يافت، پس از شهادت امامعلي عليهالسلام و مراجعت حسنين عليهماالسلام به مدينه حوزه مسجدالنبي شور ديگري گرفت، امام سجاد عليهالسلام نيز پس از واقعه كربلا و بازگشت ايشان به مدينه، طالبان علم به دور ايشان حلقه زدند و از فضايل اخلاقي و تعليمات عاليه ايشان بهره بردند.
امامباقر عليهالسلام و امامصادق عليهالسلام علاوه بر نقل و استماع حديث و بيان احكام دين و تدريس ابواب فقه و تفسير، به مباحث مهم كلامي و ايجاد مكتب تعقل و تفكر پرداختند، به گونهاي كه در عصر امامصادق عليهالسلام حوزه علميه مدينه يكي از بزرگترين مدارس علمي اسلامي و هم طراز مدارس بزرگ جهان گرديد.
پس از شهادت امام ششم، فرزند برومندش امامموسيكاظم عليهالسلام رهبري امامت را بر عهده گرفت و در اين زمان به علت وجود فرقه «اسماعيليه» و «الناووسيه» حوزه علميه مدينه دچار اندكي ضعف و سستي شد، با آغاز حكومت عباسي حوزه علميه شيعي وارد مرحله تازهاي شد و بدين ترتيب آن حوزه به تدريج تا عصر غيبتكبري به بعضي از شهرهاي عراق و ايران منتقل گرديد.
از ويژگيهاي حوزه علميه مدينه ميتوان به تدوين نخستين تفسير قرآني، نخستين اثر فقهي در مسائل گوناگون،نخستين پايه گذاري علم نحو، نخستين صحيفه حاوي مسائل حلال و حرام اشاره كرد.
*** صاحب كتاب «الكافي» از حوزه علميه كربلا برخاست
حوزه علميه كربلا
اين حوزه به وسيله امامسجاد عليهالسلام، امامباقر عليهالسلام و امامصادق عليهالسلام رونق گرفت و مكاني براي تفسير قرآن و نقل حديث شد و سپس به وسيله «شيخ ابوالقاسمحميد» از بزرگان فقه شيعه محلي براي تدريس احكام دين و مسائل فقهي و علوم ديني تبديل شد كه شاگرداني چون «ابوجعفرمحمدبنيعقوبكليني» كه كتاب ارزشمند او «كافي»، يكي از كتب چهارگانه مورد استناد اماميه است، «شيخ ابوالحسنعليبنابراهيمقمي» صاحب تفسير معروف به «تفسير قمي»، «شيخ ابوعبدالله الحسين» را تربيت نمود.
دانشمندان ديگري همانند «شيخمفيد»، «شيخابواحمدجلود»، «سيدرضي»، «سيدمرتضي»، «شيخابواسحقثعالبي» و «ابوصلاحتقيالدينحلي» به طور مستقيم يا غير مستقيم وابسته به اين حوزه هستند، با حضور «ميرزايدومشيرازي» به حوزه علميه كربلا اين حوزه رونق ديگري يافت و با فتواي تاريخي «ميرزايدوم» عليه انگليسيها و مطالبه استقلال عراق، حقوق سياسي و دفع استعمار خارجي همه نگاهها متوجه حوزه علميه كربلا شد، تا زماني كه حزببعث اين حوزه را مانند ساير حوزههاي عراق به تعطيلي كشاند، روند پررونق حوزه علميه كربلا ادامه داشت و اكنون نيز چند سالي است شاهد شكوفايي و فعاليت اين حوزه هستيم.
از مدرسان اخير حوزه كربلا ميتوان به «شيخ موليحسيناردكاني»، «سيدمحمدصالح داماد»، «شيخزينالعابدين مازندراني»، «شيخحسن برغانيصالحي»، «سيدحسين مرعشيشهرستاني»، «سيدميرزاهادي خراساني»، «سيدميرزامهدي شيرازي» اشاره كرد.
*** امامعلي(ع) حوزه علميه كوفه را بنا نهاد
حوزه علميه كوفه
اين حوزه يكي از حوزههاي قديم و كهن شيعي بود كه به دست اميرالمؤمنينعليبنابيطالب عليهالسلام پس از بازگشت از جنگ جمل در 36 ق بنيان نهاده شد، در نهضت علمي و فكري حوزه كوفه، عدهاي از حكما و محدثين ايراني تبار سهم عظيمي داشتند، همچنين بسياري از خاندانهاي علمي شيعه كوفه از قرن اول تا غيبتكبري مانند «آلابيالجعد»، «آلابيالجهم»، «آلابيرافع»، «آلابيصفيه» و امثال آنها را نام برد. با آغاز غيبتكبري رفته رفته حوزه كوفه اعتبار و اهميت خود را از دست داد و پايگاه حوزه شيعي به كربلا و خراسان و قم و بغداد انتقال يافت.
*** تحصيل همزمان شيعه و سني در حوزه علميه بصره
حوزه علميه بصره
از نكات ممتاز حوزه علميه بصره به تحصيل فريقين سني و شيعه در كنار يكديگر ميتوان اشاره كرد، اين در حالي است كه مدرسه شيعي بصره، جنبش فكري و ميراث عظيمي را از خود به يادگار گذاشته است و چند قرن مهد تربيت عالمان ديني بود و مورخان حتي مخالفان شيعه، هرگز نقش تشيع را در مكتب ادبي و نحوي بصره انكار نكردند، مكتب بصره در نثر بدون رقيب بود و «جاحظ» را ميتوان از مكتب بصره مثال آورد و نيز ايرانيها سهم عظيم و نقس حساسي در تأسيس و پيشرفت اين مكتب داشتند، از زعماي اساتيد بصره، «يونسبنحبيب» كه تبحر او در علم نحو شهره آفاق است، «خليلبناحمد» صاحب كتاب معروف «العين» از بزرگان علماي ايرانيتبار مشهور شيعه كه «راغباصفهاني» در «محاضرات» خود خليل را جز چهار تني دانسته كه در اسلام هيچ كسي به مقام علمي او نرسيده است، نام برده است.
حوزه بصره تا اواخر سده سوم و آغاز سده چهارم هجري دوران شكوفايي خود را سپري كرد و در تمام زمينههاي علمي از جمله تفسير، قرائات، نحو، ادب، لغت، شعر، فقه، حديث و كلام اثرات گرانبهايي را به يادگار نهاده است.
*** نقش ممتاز سلمانفارسي در تأسيس حوزه علميه بغداد
حوزه علميه شيعي بغداد
بخشي از جنبش و تكاپوي بزرگ كلامي و فقهي را در حوزههاي علميه شيعه، حوزه علميه بغداد به خود اختصاص داده است و لقب قديميترين مدرسه كلامي شيعه را دريافت كرده است، اين حوزه فعاليت خود را از دوران امامجواد عليهالسلام آغاز كرده و متكلمان برجستهاي را پرورش داده است.
در بررسي تاريخ تشيع در بغداد، به نقش پررنگ سلمانفارسي و تأسيس حوزه مدائن برخورد ميكنيم، نقش شيعيان در ساخت بناي اوليه شهر بغداد كاملاً مشهود است، به گونهاي كه از اين شهر به عنوان يكي از مراكز تجمع شيعيان از بدو فتح عراق نام برده ميشود؛ از آنجايي كه رفتار خلفاي عباسي با تشيع متفاوت بود و هرگاه شيعيان آزادي عمل ميگرفتند ، رشد فرهنگي شهر بغداد را شاهد بوديم و هنگامي كه درصدد كشتار شيعيان بر ميآمدند، رو به انحطاط ميرفت.
ثقةالاسلام «شيخابوجعفرمحمد» (329ق) فرزند «يعقوبكليني» رياست فقهاي شيعه را در عصر «مقتدربالله» به دست گرفت، «شيخالمشايخابوعبداللهمحمد»(413ق) معروف به «شيخمفيد» از بزرگان متكلمان و فقهاي اماميه، «علمالهدي شريفمرتضي»، «شيخابوجعفرمحمد طوسي» معروف به «شيخالطائفه» از علمايي بودند كه تا اوايل قرن پنجم در حوزه علميه شيعي بغداد حضور داشتند.
با تصرف بغداد به دست «طغرلبيكسلجوقي» خلافت عباسيان پايان يافت و با ورود سپاهيان مغول حوزه بزرگ شيعي بغداد متلاشي شد و كتابخانههاي بزرگ اماميه با آتش خشم آنها سوزانده شد، به طوري كه 80 هزار كتاب نفيس در كتابخانه «سيدمرتضي» طمعه حريق شد و «شيخطوسي» كه شاهد سوزاندن كتابخانه خود بود، ناگزير شد مخفيانه به حوزه كربلا برود و مدتي بعد به نجف اشرف هجرت كرد و مدرسه نجف را بنيان نهد.
*** شيخطوسي بنيانگذار حوزه علميه نجف
حوزه علميه نجف اشرف
با هجرت «شيخطوسي» به نجف شالوده آن شكل گرفت و توسعه يافت و از نيمه دوم قرن پنجم تأسيس شد و تا اوايل قرن دهم هجري روبه افول نهاد و تا زماني كه برخي از علماي بزرگ شيعه ايران مانند «شيخملااحمد مقدساردبيلي» به نجف اشرف هجرت نكردند، اين روال ادامه داشت، شاگردان زيادي تحت تربيت عالم بزرگ شيعه «مقدساردبيلي» قرار گرفتند كه از جمله آنها «شيخ ملاعبدالله يزدي» از اكابر علوم عقلي، «سيدمحمد عاملي» صاحب «المدارك»، «شيخابومنصورحسن» صاحب «المعالم» ميتوان اشاره كرد، دوران طلايي حوزه نجف با دستور «آيتالله بهبهاني» به شاگرد خود «سيدمهدي بحرالعلوم» مبني بر تأسيس مكتب اصولي در اين حوزه آغاز شد.
در آغاز نيمه قرن سيزدهم هجري حوزه درس «شيخمحمدحسن نجفي» معروف به «صاحبجواهر» پيش از ساير حوزهها در افق نجف درخشيدن گرفت، پس از وفات اين عالم رباني ، حوزه درس «شيخ انصاري» رونق بسياري گرفت و از اين زمان بود كه اصول جديد و نوگرايي در مكتب فقهي ايشان مشاهده ميشود، در نيمه دوم قرن چهاردهم حوزه علميه نجف منحصراً به «سيدابوالحسن اصفهاني»، «ميرزاحسين نائيني» و «آقاضياء عراقي»، سپس به شاگردان اين سه نفر، «سيدعبدالله شيرازي»، «سيدابراهيم اصطهباناتي» معروف به «ميرزا آقا» و «سيدعبدالهادي شيرازي» و «سيدمحسن حكيم»، پس از وفات همگي آنها زعامت حوزه نجف به «آيتالله خوئي» رسيد و بعد از وفات او هم اكنون حوزه نجف را «سيدعلي سيستاني» اداره ميكند.
*** «عطاء» ايرانيتبار، آخرين شخص از فقهاي تابعين در يمن بود
حوزه يمن
پس از اسلام آوردن مردم يمن شاهد تشكيل دو حوزه كهن شيعي، حوزه علميه شيعه اماميه و حوزه زيديه در اين كشور بوديم ، از معروفترين مدرسان حوزه اماميه يمن به «ابوعبدالرحمن طاووس» فرزند «كيسان يماني» از اصحاب امامسجاد عليهالسلام كه اعلم علماي زمان در احكام حلال و حرام بود، نام برده ميشود كه جمع زيادي از تابعين از ايشان حديث روايت كردهاند. «عطاء» فرزند «مركبود يماني» كه ايرانيالاصل است، وي آخرين شخص از فقهاي تابعين در يمن بود كه قرآن را گردآوري كرد.
«ابورشيدبنحنش» فرزند «عبدالله صنعاييماني» از بزرگ دانشمندان حوزه شيعي يمن به مصر رفت و حوزه شيعي را در مصر اداره كرد، «شيخ ابوعمروه معمر» از اصحاب امامصادق عليهالسلام و ايرانيتبار كه در نشر فرهنگ اهلبيت عليهمالسلام و مكتب تشيع نقش بي نظيري داشت، در حوزه علميه زيديه يمن، علماي بزرگي چون «اماميحيي» ، ملقب به الهادي الي الحق و برادرش «شريف عبدالله» ديده ميشود.
*** تشكيل دولت شيعي فاطمي در اندلس موجبات تقويت حوزه علميه را فراهم كرد
حوزه اندلس
با تصرف اندلس به دست مسلمانان، شيعيان نيز به اين سرزمين هجرت نمودند، اما هنگامي حوزه شيعي در اين شهر تشكيل شد كه دولت شيعي فاطمي در آنجا مستقر شد و علماي شيعه براي انتشار مكتب اهلبيت عليهمالسلام در راه اندلس به رفت و آمد پرداختند، «شيخ ابوالعباساحمد» فرزند «عماد مهدويتميمي» از تونس به اندلس مهاحرت كرد، مطالب نوين و شيوه تدريس، قدرت بيان و حسن تفهيم در درس كلام باعث شد، شاگردان زيادي از اطراف به حلقه درس وي بپيوندند، از زعماي ديگر اين حوزه، «شيخ ابوعبدالله محمد» معروف به «ابنابار بلنسياندلسي» كه به مقام اجتهاد رسيد ذكر كرد.
***نخستين بار كتابهاي دايرةالمعارف گونه فقه شيعه توسط «علامهحلي» تدوين يافت
حوزه علميه حله
بنيانگذار و مؤسس مدرسه حله «شيخ ابوعبداللهفخرالدينمحمد عجليحلي» معروف به «ابنادريس» از روساي مذهب و ارباب فتوا بود، او پس از يك قرن بعد از وفات جد مادرش «شيخالطائفه شيخطوسي» نهضت اصلاح طلبي خود را آغاز كرد و با داخل كردن نكات علمي دقيق در فقه شيعه به آن رنگ و رونق خاصي بخشيد و در سير تكاملي آن نقش مهمي داشت، حوزه علمي او در حله از حلقههاي بزرگ درس شيعه در آن عصر بود و اصناف علما از دور و نزديك از عرب و عجم از محضرش بهرهمند ميشدند، از ديگر علماي برجسته حوزه حله «شيخابوالمظفر سديدالدين يوسفبنعلي حلي» از شيوخ علماي حديث و طرق اجازت است كه فرزندش «علامهحلي» فتاواي او را در مؤلفات خود نقل كرده است.
حوزه علميه حله قبل از حمله مغول در اوج شكوفايي بود و پس از فروپاشي بغداد و هجرت علماي اين ديار به حله در عصر «محققحلي» به اوج خود رسيد، «شيخنجمالدين ابوالقاسمجعفر» معروف به «محققحلي» از بزرگان علماي اماميه كه خدمتي بزرگ در سير تكاملي فقه اماميه انجام داد، كتاب «الشرايع» او از متون مهم فقه شيعي به حساب ميآيد.
خواهرزاده او «علامهحلي» نيز يكي از اكابر فقهاي شيعه است كه نظام حقوقي شيعه را در مباحث فقهي،تفريعي و تنقيح مباني فقه اماميه پايهگذاري كرد و براي نخستين بار كتابهاي دايرةالمعارف گونه، فقه شيعه را تدوين كرد، فرزند «علامهحلي» معروف به «فخرالمحققين» يكي از معروفترين شاگردان «شهيداول» بود، در اين حوزه به تدريس ميپرداخت.
*** ابوذر غفاري، نخستين استاد حوزه علميه جبلعامل است
حوزه جبل عامل
هنگامي كه ابوذر غفاري به دستور عثمان به اين منطقه تبعيد شد، مردمان اين منطقه به تشيع گرويدند، به حق ميتوان او را اولين استاد شيعي منطقهاي وسيع از لبنان نام برد كه به ذكر مناقب و فضايل اهلبيت عليهالسلام و نقل حديث ميپرداخت، در قرن پنجم هجري يكي از شاگردان «شيخ طوسي» به نام «ابوعبدالله محمدبنهبةالله طرابلسي» صاحب «الزهرة في احكامالحج و العمره و الوساطة بين النفي و الاثبات» از بطن اين حوزه درخشيد، «ابنبراج» ديگر بزرگ عالم شيعي حوزه جبل عامل از ائمه فتوي به قاضيالقضات طرابس منصوب شد.
**** خاندان «شهيداول» حوزه جزين را تأسيس كردند
حوزه جزين
اين حوزه از مدارس جبل عامل است كه در سده هفتم هجري از سوي خاندان «شهيداول» پايهگذاري شد و به شكوفايي رسيد، نخستين فرد از علماي «آل شهيداول»، «شيخ طه» است، حوزه جزين در آغاز نيمه دوم قرن هشتم به دست تواناي «شيخ شمسالدين ابوعبدالله محمد» فرزند مكيعاملي معروف به «شهيداول» در قريه جزين اداره ميشد كه شاگردان بسياري را تربيت كرد. از آنجايي كه «شهيداول» رستاخيز علمي عظيمي را در جزين پياده نمود و به تعيين وكلايي در اكثر مراكز شيعي مبادرت كرد، حاكم سربداري خراسان از او براي هدايت شيعيان و قبول مرجعيت دعوت كرد، «شهيداول» اين دعوت را نپذيرفت و كتاب لعمه را كه ظرف يك هفته نگاشته بود، براي امير فرستاد.
***سكانداري آل شهيدثاني بر حوزه علميه جباع
مدرسه جباع
اين مدرسه يكي از مراكز مهم تربيت مجتهدان و عالمان شيعي به شمار ميآمد كه طي چند قرن مشعل فروزان مكتب اهلبيت عليهالسلام را برافراشتند، اين حوزه توسط جد سوم «شهيدثاني» به نام «شيخصالحبنمشرف» بنيان نهاده شد، پدر «شهيدثاني» ، «شيخنورالدين فرزنداحمدجبعي» معروف به «ابنالحاجة» از زعماي حوزه جباع به حساب ميآمد، علي عاملي معروف به «شهيد ثاني» كه براي تحصيل به دمشق، عراق، حجاز و مصر سفر كرده بود، پس از وفات پدر به جباع بازگشت و يكي از تاثيرگذارترين رهبران ديني لقب گرفت.
پس از وي نيز فرزندان، نوادگان و شاگردان هدايت حوزه جبع را ادامه دادند كه نام علمايي چون «شيخ جمالالدين ابومنصور حسن»، فرزند شهيدثاني معروف به «صاحبمعالم»؛ «سيدمحمدبنعلي موسويجبعي» ، دخترزاده شهيدثاني معروف به «صاحبمدارك»؛ «شيخ فخرالدينمحمد»، نوه شهيدثاني و مؤلف «روضةالخواطر»؛ «شيخحسين» فرزند «عبدالصمدجبعي» پدر «شيخبهايي» به چشم ميخورد، از آثار «شهيدثاني» در جبع مسجدي است كه تا عصر حاضر به نام او معروف است و اين مسجد محل تشكيل حوزه درس وي و مقر رهبري او بوده است.
*** مهاجرت علماي مدرسه كركنوح در زمان صفويه به ايران
مدرسه كركنوح
كرك نوح درمنتهياليه جنوب كوههاي لبنان و منسوب به حضرتنوح عليهالسلام است، اين حوزه از قرن نهم هجري، آوازه بلندي داشت و در قرن دهم به اوج علمي خود رسيده بود، اكثر مهاجرين عصر صفوي از علماي جبلعامل به ايران در عصر صفوي از مجتهدان كرك نوح بودند كه از معروفترين آنان «محققثاني» است كه «شاهطهماسب» منصب شيخ الاسلامي قزوين را به وي تفويض نمود.
در اواخر قرن دهم هجري و بعد از شهادت «شهيداول» و «شهيدثاني» و پس از شكست سخت «شاه اسماعيلاول» در چالدران از «سلطانسليم عثماني» و شيوع شيعهكشي در قلمرو عثمانيان، عدهاي از علماي حوزه جبل عامل به كشور ايران مهاجرت كرده و در قزوين، ري و قم سكني گزيدند.
***شيخ ابوالفتوح رازي از اكابر شيعي، رهبري حوزه علميه ري را برعهده داشت
حوزه ري
زمان فعاليت حوزه ري را از سال 275ق بيان ميكنند و به علت دوري از پايتخت عباسيان ، اندك اندك به يكي از پايگاه هاي مهم حركت فكري و مذهبي شيعي در ايران مبدل گرديد، حوزه ري در ميان علماي خود «شيخ ابوالحسن عبدالجبار» از اكابر متكلمان اماميه را دارد و از مدرسين بلند آوازه حوزه ري، «شيخ ابوالفتوح رازي» از علما و شيوخ مفسران شيعه كه سالها اين حوزه را رهبري ميكرد، ميتوان ذكر كرد.
*** «شيخ بهايي» در حوزه علميه قزوين مشرب اصولي را رونق داد
حوزه علميه قزوين
اين حوزه قدمتي تاريخي دارد و از ديرباز مهد پرورش و خاستگاه عالمان و مجتهدان بوده است، از ميان اصحاب ائمهمعصومين عليهمالسلام «اسلمديلميقزويني» را ميتوان نام برد، پدرش به كوفه هجرت كرد و به خاندان اميرالمؤمنين عليبنابيطالب عليهالسلام پيوست و پسرش «اسلم» قاري قرآن در ركاب سيدالشهدا عليهالسلام به شهادت رسيد.
بسياري از اصحاب ائمه عليهمالسلام در حوزه قزوين بساط تدريس گستردند و كرسي حديث را به خود اختصاص دادند، مانند «طاهرحاتم قزويني» از اصحاب امامرضا عليهالسلام ، «شيخابوالفرج مظفر» از سفراي حجةبنالحسن عجلاللهتعاليفرجهالشريف.
با انتخاب قزوين به عنوان پايتخت اسلامي دولت صفويه توسط «شاهطهماسب»، دوره تاريخي حوزه علميه قزوين آغاز شد و كم كم اين حوزه به يكي از مراكز مهم علمي و فرهنگي شيعه تبديل گرديد و با استقرار دو مكتب رقيب فلسفي؛ «دواني» و «دشتكي»، مكتب فقهي قزوين با طرح اختيارات فقيه، مسئله نماز جمعه، خراج، مقاسمه و شيوه حكومت اسلامي پايهگذاري شد.
از استادان مهم حوزه قزوين «شيخبهايي» است كه در اين حوزه درس خواند، دانش آموخت و مشرب عقلي و اصولي را پي گرفت، البته بايد اذعان كرد كه با انتقال پايتخت به اصفهان و شكوفايي حوزه علميه آنجا از اهميت حوزه قزوين كاسته شد، ولي با حمله افغانها به اصفهان بار ديگر حوزه علميه قزوين رونق خود را به دست گرفت و شاگردان مكتب «وحيد بهبهاني» فقه اجتهادي را در قزوين استوار كردند و همچنين مكتب فلسفي قزوين به همت «آخوند ملا آقاي قزويني» بار ديگر شكوه گذشتهاش را بازيافت.
در قرن چهاردهم هجري «سيدابوالحسن رفيع قزويني» حكيم و فقيه بلند آوازه نيز كه از برجستهترين اساتيد فلسفه صدرايي بود، در حوزه علميه قزوين تدريس ميكرد.
*** حوزه علميه قم،بزرگترين حوزه علميه جهان تشيع
حوزه علميه قم
از مدارس شيعي قديم است و تاريخ تأسيس آن به عصر امامان معصوم عليهالسلام بر ميگردد كه پناهگاه مجتهدان و فقهاي جعفري بود، چرا كه به علت دوري از پايتخت عباسيان مكاني امن براي آنها به شمار ميآمد، از چهرههاي درخشان حوزه قم در عصر ائمه عليهمالسلام خاندان «برقيقمي» بودند كه كرسي تدريس و رهبري علمي را در حوزه قم به عهده داشتند، به گونهاي كه «ابوعبدالله محمدبرقيقمي» از شيوخ علماي حديث شيعه و از اصحاب امام موسيكاظم عليهالسلام، امامرضا عليهالسلام و امامجواد عليهالسلام ميتوان نام برد.
با مهاجرت جمعي از علماي اماميه از اصفهان به قم ، حوزه قم رونقي دوباره گرفت و به دست تواناي «ميرزاابوالقاسم قمي» صاحب قوانين از شاگردان «آيتالله وحيدبهبهاني» تجديد حيات يافت و شعبه مدرسه كربلا در قم بنياد گرفت، تا اينكه يا سكني گزيدن «ميرزايقمي شيخ عبدالكريم حائري» نهضت فكري در حوزه قم آغاز شد و در عصر او اين حوزه آوازه بلندي يافت.
پس از وفات «آيتالله سيدحسين طباطباييبروجردي»، طلاب علوم ديني در حوزه درس علما و مراجع بزرگي نظير «امام خميني»، «گلپايگاني» و «مرعشينجفي» شركت داشتهاند، امروزه حوزه علميه قم عظيمترين حوزههاي علميه شيعي در جهان است و رهبري علمي جهان تشيع را به خود اختصاص داده است.
*** امامرضا(ع) مؤسس حوزه علميه خراسان است
حوزه علميه مشهد
حوزه خراسان نقش بيبديلي در نهضت علمي اماميه ايفا كرده است، اين حوزه كه در اواسط قرن دوم هجري به دست مبارك امامرضا عليهالسلام تأسيس شد كه «شيخطوسي» اصحاب امامرضا عليهالسلام را 317 نفر ضبط كرده است ، پس از شهادت امامهشتم عليهالسلام اين حوزه به فعاليت خود ادامه داد و «شيخطوسي» در اين حوزه پرورش يافت و در 408 ق به بغداد رفت.
در قرن پنجم و ششم درگيريهاي فكري و عقيدتي بسياري در حوزه خراسان شكل گرفت كه تمامي آن دلالت بر وسعت و گستردگي اين حوزه قديمي دارد، در هنگامه درگيريهاي فكري «شيخ ابوعلي» مشهور به «شيخطبرسي» از اركان علماي اماميه بر صحنه اين دانشگاه شيعي ظاهر شد كه مهمترين آثار او «مجمع البيان» است، بعد از او فرزندش «شيخ رضيالدين» او هدايت حوزه خراسان را عهدهدار شد كه از مؤلفات وي «مكارمالاخلاق» است، «شيخ ابوالفضلعلي طبرسي» صاحب «مشكاةالانوار» و «خواجه نصيرالدينابوجعفرمحمد طوسي» از ديگر علماي به نام اين حوزه بودند.
حمله هلاكوخان مغول به ايران خرابيهاي بسياري برجاي گذاشت و يكي از اثرات آن از هم پاشيدگي تمامي حوزههاي علميه شيعي در غالب شهرهاي ايران بود، اما با ظهور خاندان جويني كه خود اهل خراسان بودند، بازسازي حوزه اين شهر و ساير حوزههاي شيعي شروع شد.
در قرن هشتم جنبش سربداران حاكميت خراسان را در دست گرفت، با فرستادن نماينده خود به جبل عامل خواستار حضور «شهيد اول» براي تدريس و هدايت شيعيان در مشهد شدند، ولي«شهيداول» درخواست را اجابت نكرد و در عوض كتاب «اللمعةالدمشقية» را به عنوان قانون و راهنماي حكومت سربداران براي وي ارسال داشت.
با تأسيس دولت صفويان دوباره حوزه شيعي خراسان تجديد حيات يافت، در اين هنگام كه ازبكها خراسان را محل تاخت و تاز خود قرار داده بودند، به شهادت «شيخ فضلاللهخراساني» معروف به «عمادالدينطوسي» از علماي بزرگ خراسان و گروهي از علما اقدام كردند، پس از اين واقعه «حرعاملي» از شيوخ علماي حديث به تدريس در اين حوزه پرداخت و به تربيت شاگرداني بسيار همت گماشت، كتاب «وسائل الشيعه» از آن اوست.
هنگامي كه «آيتالله وحيدبهبهاني» در كربلا استقرار يافت، شاگردش «سيدمحمدمهدي اصفهانيخراساني» را به مشهد گسيل داد، در نيمه دوم قرن چهاردهم هجري هدايت حوزه و ندريس در مشهد با خاندان «آل شهيدي» بود و در نيمه آخر قرن چهاردهم هجري «سيدمحمدهادي ميلاني» از مراجع تقليد شيعيان از كربلا به مشهد مهاجرت كرد و رهبري حوزه خراسان را به دست گرفت، حوزه مشهد امروزه بعد از حوزه علميه قم از حوزههاي بزرگ جهان تشيع است و شمار زيادي از طلاب علوم ديني در آن مشغول به تحصيلاند.
***حوزه اصفهان مولود مبارك مدرسه قزوين بود
حوزه علميه اصفهان
تاريخ حوزه شيعي اصفهان به عصر صفويان بر ميگردد ، هنگامي كه «شاهعباساول» دستور انتقال پايتخت را به اصفهان صادر كرد، مردم اصفهان از قبل از اين تاريخ گرايش سني مذهب داشتند و بايد گفت كه حوزه اصفهان مولود مبارك مدرسه قزوين بود، حوزه اصفهان به دست تواناي علماي بزرگ قزوين مانند «شيخبهايي»، «ميرداماد»، «ميرفندرسكي» و «شيخ لطفالله» تأسيس شد و در آن تمامي علوم اسلامي به علاوه طبيعيات، رياضيات و شگفتيهاي معماري تدريس ميشد.
چهرههاي برجسته ديگري كه موجب شكوفايي حوزه اصفهان بودند، عبارتند از، «شيخمحمدتقي مجلسي» معروف به «مجلسياول»، فرزندش «شيخمحمدباقر مجلسي» معروف به «مجلسيدوم» صاحب «بحارالانوار»، «صدرالمتالهين شيرازي»، «ملامحمدصالح مازندراني» صاحب «شرحاصولكافي»، «ملامحمدباقر سبزواري»، «محققخوانساري»،«مدقق شيرواني».
پس از حمله افاغنه به اصفهان، حوزه علميه دچار فروپاشي شد و سالها بعد «وحيدبهبهاني» فعاليت خود را از سر گرفت، شاگردان ايشان نظير «حجتالاسلام سيدمحمدباقر شفتي» صاحب «مطلعانوار»، «شيخابراهيم كرباسي» صاحب «اشارات» در زمينه علوم عقلي و اجتهادي درخشيدند، امروزه اصفهان با دهها مدرسه علوم ديني داراي حوزه فعال و پر تحركي است.
و اكنون! 1432 از هجرت پيامبر صلياللهعليهوآلهوسلم براي نشر معارف دين اسلام ميگذرد، اينكه رسيدن معارف اسلامي به دست ما جز در سايه تلاش علماي معظم و جانفشانيهاي آنان نميتوانست تحقق يابد، عالمان ديني كه تحت شرايط سخت و خفقان سياسي و اجتماعي، مامور به حفظ احاديث و مباني ديني بودند، چه زياد بزرگ عالماني كه در اين راه به شهادت رسيدند و چه زياد بزرگ عالماني كه كتابخانههاي بزرگشان دچار آتش بغض و خشم جاهلان و مستبدان حاكم قرار گرفت! آنهايي كه جز رضاي الهي چيز ديگري را نميجستند، اينجاست كه انقلاب اسلامي ايران به عنوان ميراثدار تاريخ تشيع؛ قبلهگاه دلهاي عاشقي شده است كه در پرتو آن به انتظار صاحب اصلي خود نشستهاند و همچنان راه ائمهمعصومين عليهمالسلام و اولياي دين را ادامه ميدهند.
انتهاي پيام/ك
خبرگزاري فارس: مديركل صدا و سيماي مركز فارس گفت: شبكه فارس از شب گذشته براي نخستين بار در بين ديگر شبكههاي تلويزيوني برنامههاي 24 ساعته خود را به صورت رسمي افتتاح كرد.
به گزارش خبرگزاري فارس از شيراز، محمدباقر كشفي در مراسم شروع به كار پخش شبكه 24 ساعته فارس اظهار داشت: با اجرايي شدن اين شبكه شاهد بزرگ ترين رويداد فرهنگي در استان فارس هستيم.
كشفي با اشاره به اينكه به فرموده مقام معظم رهبري فارس در قله قرار دارد، افزود: در سال جهاد اقتصادي نخستين گام براي تمام متوليان و دستگاههاي فرهنگي و هنري به ويژه توليدكنندگان و هنرمندان ارائه برنامههاي متنوع در شبكه 24 ساعته است.
مديركل صدا و سيماي مركز فارس خاطرنشان كرد: استان فارس به عنوان قطب پزشكي، دانشگاهي، صنايع الكترونيك، گردشگري و ظرفيتها و استعدادهاي متنوع جغرافيايي و داشتن خرده فرهنگها به عنوان رنگينكمان از جايگاه فرهنگي ويژهاي در كشور برخوردار است.
وي اضافه كرد: شبكه 24 ساعته با داشتن 5 ميليون بيننده استاني در صدد افزايش باورهاي ديني و اعتقادي و تحقق مطالبه آحاد جامعه به ويژه كودكان و نوجوانان با پخش و توليد فيلم و سريال و برنامههاي آموزنده، تفريحي و مانيتور كردن فيلمها و سريالهاي خارجي به زبان فارس در جلب رضايت شهروندان نسبت به ديگر استانها پيشگام است.
كشفي با تاكيد بر اينكه استان فارس داراي هنرمندان و پيشكسوتان فراواني است، گقت: در اين شبكه سراسري برنامههايي شامل شعر، موسيقي، تلهفيلم، انيميشن، و كود ك با ضوابط فرهنگي پخش ميشود.
مديركل صدا و سيماي مركز فارس در ادامه از پخش هفت تلهفيلم ظرف چند ماه آينده از شبكه 24 ساعته اين استان خبر داد.
وي تصري كرد: فيلمهاي توليدي شبكه فارس، امكان پخش در شبكه سراسري را دارد.
كشفي از آموزش و پرورش و ديگر نهادها و دستگاههاي فرهنگي خواست كه براي غني كردن اوقات فراغت دانشآموزان با توليد فيلمهاي آموزشي و پخش از شبكه استاني فارس اقدام كنند.
مديركل صدا و سيماي مركز فارس اضافه كرد: با توجه به اينكه حدود 13 ساعت به زمان پخش برنامههاي صدا و سيماي فارس اضافه شده است، اميدواريم تا با همان تعداد كاركنان با همكاري هنرمندان اين استان بتوانيم برنامههايي با كيفيت مطلوب ارائه دهيم.
انتهاي پيام/خ30
خبرگزاري فارس: با سخنان وزير ارشاد و معاون هنري اين وزارتخانه، طي مراسمي برگزيدگان مسابقه كارتون «شيطان در مقابله با كتابهاي مقدس» معرفي شدند.
● گزارش تصويري مرتبط
-------------------------------
به گزارش خبرنگار هنرهاي تجسمي فارس، مراسم اختتاميه و اهداي جوايز به برگزيدگان مسابقه بينالمللي كارتون و كاريكاتور «شيطان در مقابله با كتابهاي مقدس» عصر ديروز با حضور محمد حسيني وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي، حميد شاهآبادي معاون هنري وزير ارشاد،حسين پارسايي مدير بنياد رودكي و مسعود شجاعي طباطبايي دبير اين مسابقه در تالار رودكي برگزار شد.
* وزير ارشاد: با قرآنسوزي نور قرآن خاموش نخواهد شد
بنابر اين گزارش، سيدمحمد حسيني وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي در مراسم اختتاميه و اهداي جوايز به برگزيدگان مسابقه كارتون و كاريكاتور «شيطان در مقابله با كتابهاي مقدس» حضور يافت و در سخناني با تقدير از همه هنرمنداني كه در اين مسابقه شركت كردند گفت: از همه هنرمندان متعهدي كه در اين موضوع بيتفاوت نبودند و بلافاصله واكنش نشان دادند و با استعداد و ذوق خدادادي خود اين ماجرا را بي جواب نگذاشتند سپاسگزاريم.
وي افزود: اتفاقاتي از اين قبيل از صدر اسلام وجود داشته است و كساني در مخالفت با پيامبر و قرآن اقداماتي از قبيل شكنجه، تبعيد و حصر اقتصادي را انجام ميدادند تا مانع تأثيرگذاري قرآن بر مردم باشند چون ميدانستند كه قرآن حتي عرب تندخو و خشن را تحت تاثير خود قرار ميدهد. در دوران انقلاب نيز مشابه اين مسائل را شاهد بوديم كه اقدام «سلمان رشدي» در ضديت با قرآن و اسلام و كاريكاتورهاي توهينآميز نسبت به پيامبر از آن جمله است.
حسيني تصريح كرد: مخالفان با قرآن واسلام با جبهه حق، عدالت و صلح سازش ندارند و به دنبال منافع خود هستند، آنها جنگي 8 ساله را به كشور ما تحميل كردند و هواپيماي مسافربري ما را در خليج فارس هدف قرار دادند و از باني اين رفتار نيز قدرداني شد همانطور كه قطعاً در آينده «تريجونز» را به خاطر قرآن سوزي مورد تقدير قرار خواهند داد.
وزير فرهنگ وارشاد اسلامي تأكيد كرد: با اين اقدامات ضد اسلامي، مردم دنيا با فطرت انساني و خدايي خود بيشتر به عظمت قرآن پي ميبرند همان طور كه امروز قرآن پرفروشترين كتاب دنياست و در نمايشگاه كتاب امسال نيز غرفهاي اختصاصي براي آن در نظر گرفته شده است كه بسيار مورد توجه قرار گرفته است.
وي همچنين گفت: حافظ كتاب مقدس قرآن كسي ديگر است و ما تنها وظيفه خود را كه صيانت از قرآن است انجام ميدهيم اما با طرح كاريكاتورهاي توهينآميز و قرآن سوزي اين نور خاموش نخواهد شد و مردم دنيا از آن بهرهمند ميشوند و مدينه فاضله و آرمانهاي بشري كه صلح،عدالت، امنيت و رفاه است تحقق خواهد يافت.
در ادامه اين مراسم مسعود شجاعي طباطبايي دبير نمايشگاه كارتون «شيطان در مقابله با كتابهاي مقدس» در مراسم اختتاميه و اهداي جوايز به برگزيدگان اين مسابقه درباره هدف از برگزاري اين مسابقه گفت: سابقه اقدامات توهينآميز عليه اسلام و قرآن به انتشار طرحهاي توهينآميز يك كاريكاتوريست دانماركي در يكي از نشريات دانمارك بازميگردد كه از آن تاريخ به بعد اين 12 طرح توهينآميز كه به غلط عنوان كاريكاتور را بر آن گذاشتهاند در نشريات ديگري در سطح اروپا و آمريكا به چاپ رسيد و عجيبتر اين كه آنگلا مركل صدراعظم آلمان از كاريكاتوريست اين طرحها قدرداني كرد و اين در حالي است كه انتشار اين طرحهاي توهينآميز دل ميليونها مسلمان را در سراسر جهان به درد آورد و آنها را آزرده خاطر كرد. اخيراً نيز در سپتامبر سال 2010 يك كشيشنما به نام «تري جونز» اعلام كرد كه قصد دارد قرآن كتاب آسماني مسلمانان را بسوزاند و روز 29 اسفندماه را روز محاكمه قرآن ناميد و طي مراسمي اين كتاب مقدس را به آتش كشيد كه بازتاب بسياري در رسانههاي جهان داشت. اين اقدام واكنشهاي متعددي را در سراسر كشورهاي مسلمان جهان به همراه داشت.
وي افزود: بنياد رودكي و خانه كاريكاتور در واكنش به اين عمل شيطاني مسابقه بينالمللي كارتون و كاريكاتور با مضامين «شيطان در مقابله با كتابهاي آسماني» و «فطرت انساني» و كاريكاتور چهره «تري جونز» به عنوان سمبل اين اتفاق زشت برپا كرد. اين نمايشگاه ضرورتي بود تا با نشان دادن واكنش هنرمندان فرهيخته از 52 كشور جهان ثابت كنيم هيچگاه هيچ هجمهاي نميتواند ارزشهاي ديني را مورد چالش قرار دهد.
شجاعي با اشاره به گنجاندن بخش «شيطان در مقابله با فطرت انساني» گفت: براي آن كه بتوانيم مشاركت هنرمندان كشورهاي غيرمسلمان را نيز به همراه داشته باشيم اين بخش را اضافه كرديم چرا كه معتقديم خداوند فطرت پاكي را در وجود انسان به وديعه گذاشته است كه هر كسي را متوجه خير و شر ميكند و اين انگيزهاي بود كه هنرمندان غيرمسلمان نيز در در اين مسابقه مشاركتي گسترده داشته باشند.
دبير اين مسابقه همچنين درباره آمار شركتكنندگان اين مسابقه گفت: در اين مسابقه 346 هنرمند از 52 كشور جهان با 1830 اثر شركت كردند كه از ميان اين آثار 403 اثر به صورت آنلاين روي سايت ايران كارتون قرار گرفت.
* شاهآبادي: هنرمندان دنيا با زبان هنر به هجمه عليه قرآن پاسخ ميدهند
به گزارش فارس، همچنين حميد شاهآبادي معاون هنري وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي در مراسم اختتاميه و اهداي جوايز به برگزيدگان مسابقه بينالمللي كارتون و كاريكاتور «شيطان در مقابله با كتابهاي مقدس» گفت: از همه هنرمنداني كه هتك حرمت به كتاب آسماني ما قرآن را برنتافتند و با هنرشان نشان دادند كه نسبت به تعلقات ديني حساس هستند، سپاسگزارم.
وي افزود: جامعه هنري ما بارها نشان داده است كه نسبت به اين موضوعات بيتفاوت نيست و امروز نيز در اين نمايشگاه شاهد واكنش جامعه هنري به بياحترامي نسبت به شعائر ديني مسلمانان هستيم و اين مسابقه بينالمللي نشان داد كه هنر مرز نميشناسد و همان طور كه دشمنان ما درصددند كه سرمايههاي عظيم ما را مورد هجمه قرار دهند، هنرمندان دنيا نيز پاسخ آنها را با زبان هنر ميدهند.
شاهآبادي با تأكيد بر ضرورت توجه بيشتر به عرصه هنر گفت: هنرهاي تجسمي نشان داده است كه پيامآور خوبي براي فرهنگ، سنت و دين ما است. اگر چه در همه حوزههاي هنر كشور شاهد فعاليتهاي هنرمندان در رشتههاي مختلف هستيم اما امسال سالي است كه كاريكاتور اولين قدم خود را به اين شكل برداشته است و در ساير بخشهاي هنري نيز وقايع پيش رو را با حساسيت دنبال خواهند كرد.
وي ادامه داد: در عرصه هنر فعالان دلسوزانه و به طور جدي، دنبال تبيين اهداف و سياستها ومعرفي آداب و فرهنگ و آييني هستند در حالي كه تاكنون چنان كه بايد و شايد، مورد توجه نبوده است.
معاون هنري وزير ارشاد تأكيد كرد: هنرهاي تجسمي ايران به اندازه سينما و ديگر هنرها پر سروصدا نيست ولي هنرمندان آن با تلاش و جديت بسيار نسبت به موضوعات مختلف حساسيت نشان ميدهند و نسبت به وقايعي كه رخ ميدهد، بيتفاوت نيستند.
شاهآبادي همچنين گفت: هنرمندان نيازمند آن هستند كه احساس كنند نتيجه كار و تلاششان ديده ميشود.
او به هنر كاريكاتور اشاره كرد و گفت: كاريكاتوريستهاي كشورمان در سال گذشته نيز فعال بودند و شاهد تلاش آنها در جشنواره هنرهاي تجسمي نيز بوديم و در آينده نزديك هم در حوزه تروريسم شاهد فعاليت هنرمندان كاريكاتوريست وعكاس خواهيم بود.
در ادامه اين مراسم جوايز برگزيدگان اين مسابقه اهدا شد.
جوايز برگزيدگان اين مسابقه در دو بخش كارتون موضوعي با عنوان «شيطان در برابر كتابهاي مقدس» و «شيطان در برابر فطرت انساني» و بخش كاريكاتور چهره «تريجونز» اهدا شد.
در بخش موضوعي اين مسابقه «عباس ناصري» از ايران، «جيتت كاستانا» از اندونزي و «تومي تومدين» از اندونزي به ترتيب جوايز اول تا سوم اين مسابقه را شامل لوح تقدير، تنديس جشنواره و مبلغ 1500 دلار از آن خود كردند.
همچنين از آثار «ناصر برفرازي» از ايران، «يوري كوزوبوكين» از اوكراين،«مسعود ضيايي زردخشويي» از ايران،«آرس» از كوبا و «آيت نادري» از ايران با اهداي لوح تقدير و تنديس جشنواره تقدير شد.
در بخش كاريكاتور چهره «تريجونز» نيز «الويس كورالس رودريگوئز» از كوبا «عليرضا طاهري» از ايران و « علي نوروزي» از ايران به عناوين اول تا سوم دست يافتند و لوح تقدير، تنديس جشنواره و مبلغ 1500 دلار به آنها تعلق گرفت.
در بخش تقديريها نيز از آثار «آيدين ارجمندي» از ايران، «ادواردو دلوس سنتوس» از اروگوئه، «مويسس دماسدو» از برزيل، «عمر زوالوس ولارد» از پرو و «محمت تورال» از تركيه با اهداي لوح تقدير و تنديس جشنواره تقدير شد.
آثار اين مسابقه را دو هيئت داوري ايراني و خارجي شامل «بهمن عبدي»، «عليرضا ذاكري» و «حسين صافي» از ايران و «ناجي بناجي» از مراكش، «جي بوسكو» از برزيل داوري كردند.
انتهاي پيام/ا
خبرگزاري فارس: در آيين اختتاميه نخستين جشنواره و نمايشگاه بازيهاي رايانهاي تهران با حضور وزير ارشاد، با برگزيده شدن بهترينهاي بازيهاي رايانهاي در بخشهاي مختلف، دو بازي «كوهنورد» و «گرشاسب» به عنوان بهترين بازي سال انتخاب شدند.
● گزارش تصويري مرتبط
-------------------------------
به گزارش خبرنگار سينمايي باشگاه خبري فارس «توانا»، آيين اختتاميه نخستين جشنواره و نمايشگاه بازيهاي رايانهاي تهران شامگاه دوشنبه 19 ارديبهشتماه با حضور سيدمحمدحسيني وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي ، رضا تقيپور وزير ارتباطات و فناوري اطلاعات، جواد شمقدري معاونت سينمايي، بهروز مينايي دبير جشنواره، بهرام عظيمي، رامبد جوان ، نهاوندي و... در تالار وحدت برگزار شد.
بنا براين گزارش، در ابتداي مراسم نيما كرمي ضمن خير مقدم به داوران، بازي سازان و مهمانان، نخسيتن جشنواره مستقل بازيهاي رايانهاي را مطلوب خواند و گفت: با توجه به همت بازيسازان ايراني و حمايت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي مي توان آيندهاي روشن و درخشان را براي اين هنر-صنعت پيشبيني كرد.
*بايد فرهنگ خود را از طريق بازيهاي رايانهاي به دنيا عرضه كنيم
در ادامه برنامه بهروز مينايي روي سن آمد و در شرح جريان شكلگيري نخستين جشنواره مستقل بازيهاي رايانهاي متني را قرائت كرد و گفت: تابستان 89، زمستان 89، بهار 90 ايران، تهران، برج ميلاد ، آثار فراوان توليد شده ، شور و نشاط، برنامه كودك، رنگين كمان، شخصيتهاي ايراني، مدارس، شلوغيهاي بزرگراه همت، حكيم، شيخ فضلالله نوري، اتوبوس، فناوريها، بازيهاي موبايل تمامي اين موارد باعث شد رويداد جشنوراه شكل گيرد و ما همگي شاهد يك اتفاق فرهنگي، فناوري، رسانهاي براي فعالان اين عرصه باشيم و جشنواره فرصتي براي نمايش توانمنديها و مجالي است بررسي دستاورها و مكاني است براي تعاملات، جشنواره ويتريني است از وضعيتهاي پيشفرض، و مأمني است براي توانمنديها و خلاقيتها و در آخر بايد بگويم نمايشگاه فرصتي است براي باور جوانان ما، گرچه امروز در سطح منطقه كشوري پيشرو محسوب مي شويم اما اين پشرو بودن تضمين هميشگي ندارد.
وي در ادامه افزود: استقبال گسترده از نمايشگاه و جشنواره بازيهاي رايانهاي مسئوليت ما را چند برابر كرد و نشان داد كشور نياز به بازيهاي رايانهاي بيشتري دارد و خانوداههاي ايراني توقع دارند كه بازيهاي ايراني بازي كنند و بازار نيز چنين توقعي دارد ، جوان ايراني هم مي تواند و در بازار بينالمللي نيز محصولاتشان ديده شده و روز به روز در حال پيشرفت است، اين نمايشگاه وظيفه ما را سنگينتر كرده است بايد بازيهاي بيشتري بسازيم و با توجه به اين كه دانشجويان و دانشآموزان به دنبال فضايي براي رشد و شكوفايي خود دراين زمينه هستند بايد جديتر در حوزه اين هنر-صنعت قدم بگذاريم تا بتوانيم فرهنگ خود از طريق بازي به دنيا عرضه كنيم.
وي تأكيد كرد: جديت مديران فرهنگي كشور و پيگيري مطالبات جوانان مي تواند سهم بازيهاي رايانهاي را به گونهاي ديگر رقم بزند، اميد داريم در جشنوارههاي بعدي بازيهاي بهتر و بيشتري را شاهد باشيم و بايد كميت و كيفيت بازيهاي رايانهاي بهتر از ين باشد و عرصه را براي نقشآفريني هر چه بيشتر جوانان هموار كنيم.
به گزارش فارس، در ادامه برنامه كليپ نمايشگاه و كليپ هيئت داوران بخش جنبي و دانشآموزي جشنواره پخش شد و پس از آن، مهمانان ويژه محمد نويد معاون وزير آموزش و پرورش، يوسف نوري رئيس مركز فناوري و اطلاعات و داوران بخش دانش آموزي كه متشكل از اسلامزاده، آذين، احمدي و بهرامي بودند به روي سن آمده و امير حسن شبيري براي بازي "چهار بر يك " ، آرش اسماعيلي براي "مدافع جهان "، محمدرضا آرشيان براي "رسام " را مورد تقدير قرار دادند، جايزه برتر نيز به علي رمضاني نراقي و امير اتابك محمدي براي بازي "يك اشتباه كوچولو " رسيد.
هيت داوران بخش جنبي؛ مهدي سجادهچي، محراب قاسم خاني ، آرمان آرين، حميد بهرامي، فائز عليدوستي و سهيل اشراقي در بخش طراحي كاراكتر و بازي نامه نويسي از مژگان ميرزايي، سحر اسلامي، نرگس شاعري براي بازي نويسي "اويال " تقدير كرده و با اهداي جايزه برتر به فاطمه كشفي، احسان سرابيان، مرتضي محمد، آنها را مورد تجليل قرار دادند.
در ادامه برنامه اسماعيل تبار مدير كل ارشاد تهران و رجبي فروتن مدير كل سمعي و بصري معاونت سينمايي به آوين ضيايي و امير جلالي براي "آذرخش " جايزه دادند و اميرحاج نوروزي و علي حاج نوروزي نيز به طور مشترك براي بازي "وايفر " مورد تقدير قرار گرفتند، سيد محمد خورشي و محمدرضا واحدي نيز براي "ماوراي زبان " جايزه گرفتند.
به گزارش فارس، پس از پخش كليپ بهرام عظيمي، عليرضا معراجي، فريد فرخنده كيش، شهاب كشاورز، امير سحرخيز به روي سن آمدند تا مراسم تقدير از گروه اول برگزيدگان را انجام دهند.
در اين بخش تنديس بهترين گرافيك به سهيل دانش اشراقي براي بازي "گرشاسپ " رسيد و تيم طراحي اين بازي رايانهاي، سهيل دانش اشراقي و محد مدرس تنديس بهترين طراحي كاراكتر را از آن خود كردند و پيام آزادي نيز با بازي "گرشاسپ " براي بهترين موسيقي از نفرات برتر شناخته شد.
در گروه دوم بخش اصلي نيز رامبد جوان، بابك نمازيان، مهدي زنگنه، منوچهر مرادي، سيد علي سيداف بر روي سن آمده و به حسين حسينيان و هادي اسكندري براي طراحي بازي "گرشاسپ " ديپلم افتخار و به فرهود فرهمند براي بازي "كوهنورد " تنديس اهدا كردند.
در بخش پيادهسازي فني نيز مهدي جدي مدير پروژه "سياره ميترا " و ناصر ژيان و چنگيزي براي "گرشاسپ " مورد تقدير قرار گرفتند.
دربخش بهترين بازي نامه نيز ديپلم افتخار به مهدي ابوالهاشم براي "عصر پهلوانان " رسيد و براي "دزد و مرغ فلفلي " نيز از فاطمه خدايي با ديپلم افتخار تقدير شد.
به گزارش فارس، در بخش پاياني اين مراسم وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي به همراه وزير ارتباطات و فناوري اطلاعات و دبير جشنواره بهترينهاي بازيهاي رايانهاي را مورد تقدير قرار دادند.
بنابراين گزارش، در بخش بهترين بازي كوچك از بين نامزدهاي موجود، ديپلم افتخار به سيدمحمدعلي وزيري براي بازي رايانهاي "خارج از سرزمين " رسيد و تنديس اين بخش و مبلغ 20 ميليون ريال به مهدي بهرامي براي ساخت بازي "بو " تعلق گرفت.
در بخش بازي آنلاين بازي "آسمان دژ " تنديس و مبلغ 30 ميليون ريال به فرزان ملكآرا به عنوان مدير پروژه تعلق گرفت.
تقدير ويژه هيئت داوران و مبلغ 15 ميليون ريال به مرتضي رضايي مدير پروژه "ميرمهنا " رسيد و مهدي خداشناس نيز براي بازي رايانهاي "گاندو " لوح تقدير و 10 ميليون ريال از آن خود كرد.
همچنين بازي "داستان دوستان " كه تهيهكنندگي آن را كانون پرورش فكري كودك و نوجوانان برعهده داشت، لوح تقدير و 10 ميليون ريال دريافت كرد.
به گزارش فارس، در بخش پاياني مراسم "گرشاسب " بهترين بازي سال به رأي هيئت داوران شناخته شد و اميرحسين فصيحي به عنوان مدير پروژه اين بازي رايانهاي به همراه لوح تقدير 15 ميليون ريال دريافت كرد و لوح تقدير و تنديس بهترين بازي سال و 50 ميليون ريال به بازي "كوهنورد " به تهيه كنندگي مؤسسه فرهنگي تبيان رسيد.
به گزارش فارس، بهرام عظيمي قبل از اهداي جوايز به ذكر خاطرهاي پرداخت و گفت: در سالهاي 79 و80 كه بنده در خانه كاريكاتور ايران تدريس ميكردم، دو نفر نوجوان 17 ساله نزد من آمدند و گفتند قصد دارند بازي رايانهاي بسازند و از من خواستند براي آنها طرح بزنم اما بايد اعتراف كنم كه چون آنها نوجوان بودند و پولي نيز نداشتند آنها را جدي نگرفتم و بايد همين جا از اين دو نفر از صميم قلب عذرخواهي كنم و مطمئنم اين دو نفر نيز جزو نفرات برتر اين جشنواره هستند و اميدوارم من را براي اين كه استعداد و هنر آنان را جدي نگرفتهام ببخشند.
پس از اين اعترافات صادقانه عظيمي حضار به مدت چند دقيقه متوالي به تشويق وي پرداختند.
انتهاي پيام/ا
خبرگزاري فارس: جلد دوم «چريكهاي فدايي خلق» از سوي موسسه مطالعات و پژوهشهاي سياسي و به قلم محمود نادري منتشر و در نمايشگاه كتاب عرضه شده است.
به گزارش خبرگزاري فارس، جلد دوم «چريكهاي فدايي خلق» از سوي موسسه مطالعات و پژوهشهاي سياسي و به قلم محمود نادري منتشر و در نمايشگاه كتاب عرضه شده است.
جلد نخست كتاب «چريكهاي فدايي خلق» به نخستين كنشهاي اين گروه تا سال 57 اشاره شده و نويسنده در مقدمه كتاب مينويسد: «تاريخ سياسي را عموماً؛ و تاريخچهي گروههاي سياسي را خصوصاً؛ نميتوان بدون بهرهبرداري از اسناد دولتي و به ويژه اسناد دواير و مراكز اطلاعاتي بازخواني كرد. اگر تمامي افراد موثر در يك گروه سياسي بتوانند خاطرات خود را به رشته تحرير كشند باز هم نميتوان از اسناد اطلاعاتي بينياز بود. اگر ادعا شود اسنادي كه در آرشيوهاي سازمانهاي اطلاعاتي امنيتي موجود است؛ ميتواند مهمترين نقش را در بازآفريني رويدادهاي سياسي ايفا كند؛ سخني بيمورد و گزافه نيست.»
نويسنده در اين اثر با توجه به اسناد و شواهد موجود و رعايت اصل وفاداري به متن واقعه تلاش كرده است قضايا و رخدادها را با رعايت جزئيات به مخاطب و تاريخ ارائه دهد. او در اين اثني به دور از سهلانگاري نگارشي و تحقيقاتي، دخل و تصرف علائق شخصي و گروهي و ... توانسته است متني قابل تأمل به نوشتار در بياورد.
جلد نخست اين مجموعه حدود سه سال پيش منتشر شد و جلد دوم اين روزها در نمايشگاه كتاب به مخاطب عرضه و رونمايي شده است. در پيشگفتار اين جلد محمود نادري مينويسد: «سه سال پس از انتشار جلد نخست كتاب، اينك جلد دوم آن كه رويدادها و تحولات اين سازمان پس از پيروزي انقلاب اسلامي را مورد توجه قرار داده است.».
او در اين پيشگفتار با پاسخ به برخي منتقدان و كساني كه درباب اين كتاب اعلام نظرهاي غيرمربوط و غير تاريخي – علمي كردهاند به مواردي اشاره ميكند كه قابل تامل است. او در پايان اين پيشگفتار در اين مورد ميگويد: «در خاتمه بايد تاكيد كنم كه به رغم پافشاري بنا به ملاحظاتي، اسناد به تمامي در اختيار اينجانب قرار نگرفت؛ هرگاه بتوان از آن اسناد استفاده كرد بيترديد اين پژوهش جلد سومي هم خواهد داشت. ساحت تاريخنگاري جداي از ساحت سياست است. اميد است در نقد اين اثر اين دو ساحت در هم نياميزد».
جلد دوم «چريكهاي فدايي خلق» از سوي موسسه مطالعات و پژوهشهاي سياسي و به قلم محمود نادري در شمارگان 3000 نسخه در نمايشگاه كتاب تهران عرضه شده است.
انتهاي پيام/و
خبرگزاري فارس: وزير ارشاد با تأكيد لزوم بر حمايت مالي در اين عرصه از گروهاي سازنده خاطر نشان كرد: ما در طرح تفصيلي اشتغال سال 90 يكي از مواردي كه در اين طرح لحاظ كردهايم بازيهاي رايانهاي است، چراكه بايد در اين خصوص و درآمدزايي ساخت بازيهاي رايانهاي با تخصيص اعتبارات حمايت صورت گيرد.
به گزارش خبرنگار سينمايي باشگاه خبري فارس «توانا»، آيين اختتاميه نخستين جشنواره و نمايشگاه بازيهاي رايانهاي تهران شامگاه دوشنبه 19 ارديبهشتماه با حضور وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي سيدمحمدحسيني، جواد شمقدري معاونت سينمايي و بهرام عظيمي، رامبد جوان، بهروز مينايي دبير جشنواره، نهاوندي و... در تالار وحدت برگزار شد.
بنا براين گزارش، وزير فرهنگ ارشاد اسلامي قبل از تقدير از برگزيدگان ضمن ابزاز خشنودي از حضور در اين مراسم بيان داشت: از تمامي عزيزاني كه باعث رشد و رونق اين جشنواره شدند، بسيار سپاسگذارم چراكه اين نخستين جشنواره مستقلي است كه براي بازيهاي رايانهاي برگزار ميشود و زماني كه من در جمع دوستان در اين جشنواره و نمايشگاه حضور داشتم، ازدحام جمعيت و شور و شوق افراد نشان از استقبال گسترده مردم داشت و اين بسيار مسرتبخش است.
وي در ادامه افزود: بازي، مسئلهاي است كه نميتوان آن را ناديده گرفت، چرا كه ريشه در فطرت آدمي دارد و تفكر، تفريح و انديشههاي هر شخص در ابتدا به وسيله بازي رشد مييابد، حال آن كه در مورد بازيهاي رايانهاي نيز اين امر به صورت شديدتر و تحت عنوان آموزش غيرمستقيم مدنظر خواهد بود.
سيد محمد حسيني تأكيد كرد: دوستان ما در آموزش و پرورش براي مشاركت در اين امرهمت كردهاند و ما در مدارس و بخش دانشآموزي حضور پررنگ و مؤثري را شاهد بودهايم.
وزير فرهنگ ارشاد اسلامي در ادامه گفت: اگر به امر شنيدن در آموزش معتقد باشيم بايد بدانيم كه تعامل ديدن و شنيدن تأثيرگذاري بيشتري خواهد داشت و مانند فيلم سينمايي، ارتباطي يك طرفه نيست، اما در بازيها افراد مشاركت دارند بايد فكر كنند و مراحل را بگذرانند و به قولي هفت خان را طي كنند و در اين بين در برخي از بازيهاي رايانهاي گاهي اوقات روحيه خشونت ترويج ميشود چراكه بازي كننده بايد همه را به چشم دشمن نگاه كند و درصدد نابودي آنها برآيد اما با طرح بازيهاي مطابق با موازين اخلاقي و فرهنگي اسلامي -ايراني ميتوان بازي را طراحي كرد كه با فرهنگ و فطرت بشري مطابق باشد و انسان را به سمت رشد و كمال هدايت كند.
حسيني خاطر نشان كرد: ما در سرزميني زندگي ميكنيم كه پر از ميراثهاي گرانبهايي چون رويدادهاي تاريخي، پهلوانان، اسطورهها و افسانهها است و بايد وظيفهمان را در نسل جوان ايراني به درستي انجام دهيم و با استفاده از خلاقيت، ابتكار و فناوري به سرعت جايگاه خود را در سطح منطقه و جهان تثبيت كنيم و البته نبايد از آسيبهاي جسمي به دليل عدم تحرك زياد در استفاده از بازيهاي رايانهاي چشمپوشي شود و دوستان در جشنواره تدابيري ميانديشيدند، افراد پس از هر بازي مورد معاينه قرار ميگرفتند و تمامي واكنشهاي روحي و جسمي آنان مورد ارزيابي قرار ميگرفت تا ميزان آسيب هر بازي مشخص شود.
وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي با تأكيد لزوم بر حمايت مالي در اين عرصه از گروهاي سازنده خاطر نشان كرد: ما در طرح تفصيلي اشتغال سال 90 يكي از مواردي كه در اين طرح لحاظ كردهايم بازيهاي رايانهاي است چراكه بايد در اين خصوص و درآمدزايي ساخت بازيهاي رايانهاي با تخصيص اعتبارات حمايت صورت گيرد و بحث اشتغالزايي در اين باب تقويت شود.
حسيني در پايان در خصوص محدوديت فضاي برپايي جشنواره گفت: اين گونه فعاليتهاي فرهنگي نياز به فضاي وسيعتري دارد و من در اين خصوص با رئيس جمهور نيز صحبت كردهام چرا كه در برپايي نمايشگاه بينالمللي كتاب نيز ما با محدوديت جا مواجه هستيم و اگر مكان دائمي مناسبي در طول سال در اختيار ما قرار گيرد، نمايشگاه بينالمللي كتاب تهران، نمايشگاه رسانههاي ديجيتال، نمايشگاه مطبوعات، نمايشگاه بازيهاي رايانهاي و ساير فعاليتهاي مهم فرهنگي با سهولت و كيفيت بالاتر برگزار خواهد شد.
انتهاي پيام/ا
خبرگزاري فارس: سينماي سه بعدي در كشور چين هر روز كه ميگذرد محبوبيت بيشتري پيدا ميكند و صنعت سينماي چين در حال توليد چند فيلم سينمايي جديد است كه به صورت سه بعدي تهيه و توليد خواهد شد.
به گزارش خبرگزاري فارس، كمپانيها و شركتهاي فيلم سازي چين در هر دو بخش خصوصي و دولتي به سراغ پروژههايي رفتهاند كه در بين عموم مردم محبوبيت دارند و قرار است به شكل سه بعدي اكران عمومي شوند.
يكي از اين پروژهها فيلمي است درباره كوين جيان هنرمند چيني است. اين فيلم 75 دقيقهاي قرار است تماشاگران چيني را مشتاق ديدن فيلمهاي سه بعدي داخلي كند كه كاراكترهاي آن هنرمندان و بازيگران بومي هستند.
بعد از موفقيت زياد نسخه سه بعدي «آواتار» در چين، تماشاگران سينمايي اين كشور با يك تجربه جديد روبهرو شدند.
صنعت سينماي چين هم قصد دارد اين تجربه جديد را در بين فيلمهاي خود هم شاهد باشد.
ژانگ واكيان نقاش كلاسيك چيني سوژه يك فيلم سه بعدي ديگر است كه قرار است قصه خود را به زباني درام تعريف كند.
يك فيلم حماسي فانتزي به نام «شورشي» قصه اين تاريخي مربوط به سال 1844 را به صورت سه بعدي به نمايش خواهد گذاشت.
اين فيلم يكسري جلوههاي ويژه خاص دارد و واحدي كه براي خلق آنها افتتاح شده در فيلمهاي سينمايي ديگر هم مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
قرار است در صورت موفقيت مالي «شورشي» سه بعدي هم بازي ويديوئي آن وارد بازار شود و هم يك پارك موضوعي در ارتباط با آن تأسيس خواهد شد.
اين فيلم سه بعدي فانتزي يك نمايش بينالمللي وسيع و پر سر و صدا خواهد داشت.
رسانههاي گروهي چيني ميگويند صنعت سينماي اين كشور براي توليد محصولات سه بعدي خود از كمك همكاران بينالمللي خود در اروپا، ژاپن و آمريكا بهره خواهد گرفت.
تحليلگران اقتصادي سينما عقيده دارند سينماي چين براي موفقيت مالي بيشتر در جدول گيشه نمايش، بايد قيمت بليطهاي خود را ارزانتر از محصولات به بعدي خارجي ارائه كند تا فيلمهاي چيني بتوانند با فيلمهاي خارجي رقابت كنند.
انتهاي پيام/ا
خبرگزاري فارس: مسئول غرفه موسسه فرهنگي تحقيقاتي امام موسي صدر از عرضه مجموعه 2 جلدي «سيره و سرگذشت امام موسي صدر» براي نخستين بار در نمايشگاه بينالمللي كتاب خبر داد.
مهديه پاليزيان، مسئول غرفه موسسه فرهنگي تحقيقاتي امام موسي صدر در گفتوگو با خبرنگار باشگاه خبري فارس "توانا " در خصوص نمايشگاه كتاب امسال، اظهار داشت: فضاي غرفههاي بيست و چهارمين نمايشگاه بينالمللي كتاب تهران بسيار كوچك، تنگ و گرم است.
وي با بيان اينكه اين موسسه با 30 عنوان اثر كه 2 عنوان آن چاپ اول است در نمايشگاه بينالمللي كتاب حضور يافته است، اضافه كرد: مجموعه 2 جلدي «سيره و سرگذشت امام موسي صدر» توسط مهدي سرحدي ترجمه شده كه براي نخستين بار در بيست و چهارمين نمايشگاه بينالمللي كتاب به مخاطبان عرضه شده است.
پاليزيان ادامه داد: براي نخستين بار كتاب «همه براي زندگي» كه حاوي گفتارهاي تفسيري از امام موسي صدر است با ترجمه مهدي فرخيان در نمايشگاه بينالمللي كتاب حضور يافته است.
وي با بيان اينكه نرمافزارهايي با موضوع مستند امام موسي صدر مورد توجه و استقبال اقشار مختلف جامعه در بيست و چهارمين نمايشگاه بينالمللي كتاب قرار گرفته است، افزود: استقبال مردم از نمايشگاه كتاب امسال بيشتر از سال گذشته است.
انتهاي پيام/و
خبرگزاري فارس: يك تحقيق جديد سينمايي در استراليا نشان ميدهد 100 فيلم سينمايي داخلي كه در فاصله سالهاي 2007 تا 2009 اكران عمومي شدهاند، بيش از 101 ميليون بار توسط تماشاگران تماشا شدهاند.
به گزارش خبرگزاري فارس، اين تحقيق بر اين نكته دلالت ميكند كه محصولات سينمايي در اين كشور داراي يك عمر طولاني هستند. تحقيقكنندگان به اين نكته اشاره ميكنند كه در شرايطي كه طبع و ذائقه تماشاگران بينالمللي مدام در حال تغيير است، تماشاگران استراليايي روش و شيوه خاص فيلم ديدن را دارند.
تماشاگران استراليايي همچنان ارتباط خود با فيلمهاي داخلي را حفظ كرده و پس از پايان زمان اكران عموميشان، آنها را از طريق اينترنت، ويدئو، تلويزيون كابلي و دي وي دي تماشا ميكنند.
روث هارلي مسئول اين تحقيق ميگويد: خود ما هم در آغاز كار به نتيجهاي كه گرفتيم باور نداشتيم، ولي واقعيت امر اين است كه مردم استراليا علاقه خاصي به محصولات داخلي دارند و با گذشت زمان، علاقهشان به محصولات قديميتر بيشتر ميشود.
در تحقيق هارلي و همكارانش روي اين نكته تأكيد ميشود كه فيلمهاي استراليايي در طول 2 سال گذشته حدود 10 درصد از كل فروش گيشه سينماهاي كشور را در برگرفتهاند.
اما در همين زمان، سهم فيلمهاي استراليايي در بازار ويدئو بيش از 60 درصد بوده است.
بر اساس همين گزارش است كه محققان ادعا ميكنند فيلمهاي استراليايي در درازمدت نه تنها ضرر نميكنند بلكه سودآور هم هستند.
هزينه معمول توليد يك فيلم سينمايي در استراليا بين 3 تا 5 ميليون دلار است و اگر فيلمي در جدول گيشه كمتر از3 ميليون دلار هم فروش كند، فروش موفقيتآميز درازمدت آن در بازار ويدئو، باعث كسب سود براي تهيهكنندگانش ميشود.
انتهاي پيام/ا
خبرگزاري فارس: مسئولان رسمي كشور چين درها را به روي سرمايهگذاري تهيهكنندگان خارجي بر روي محصولات سينمايي باز كرده است و از سرمايهگذاري بر روي فيلمهاي داخلي و محصول مشترك استقبال ميكند.
به گزارش خبرگزاري فارس، تهيه و توليد كنندگان بينالمللي كه طرحي براي توليد يك محصول مشترك سينمايي در چين دارند، اين روزها ميتوانند اين كار را با سرعت بيشتري انجام دهند.
رسانههاي گروهي در اين كشور آسيايي مينويسند سياست درهاي باز و اقتصاد آزاد دولت مركزي تأثير مثبت را بر روي صنعت سينماي چين هم گذاشته است.
به نوشته روزنامههاي چيني، هر روز كه ميگذرد شمار بيشتري از توليد كنندگان اروپايي، روسي، آمريكايي و حتي هندي راهي اين كشور ميشوند.
رابرت دارول يكي از وكلاي شركتهاي فيلمسازي كه سابقه كار 4 ساله در چين دارد ميگويد چينيها از حضور سرمايهگذاران سينمايي خارجي استقبال ميكنند.
اين در حالي است كه تحليلگران اقتصادي سينما هم ميگويند تمايل تهيه كنندگان خارجي براي توليد محصولات مشترك با چين بسيار افزايش يافته است.
به گفته منتقدان سينمايي، لوكيشنهاي جذاب در كنار معافيتهاي مالياتي و تمايل زياد چينيها براي توليد مشترك، باعث جذب هنرمندان خارجي شده است.
دارول تا به امروز بر روي دو محصول مشترك با چين همكاري كرده است. يكي از اين دو فيلم يك انيميشن سهبعدي است كه تا يك سال ديگر آماده نمايش خواهد شد.
صنعت سينماي چين از توليد محصولات مشترك استقبال ميكند، زيرا فرصتهاي كاري خوبي را براي دستاندركاران رشتههاي مختلف سينمايي كشور ايجاد ميكند.
چين قصد دارد با اين كار سرمايههاي فراري سينمايي را كه تا قبل از اين راهي كشورهايي مثل كانادا و چك ميشد، به سمت خود بكشاند.
انتهاي پيام/ا
خبرگزاري فارس: يك منتقد با بيان اينكه «برف روي شيرواني داغ» نقد جريان روشنفكري جدا مانده از سير اجتماعي جامعه است، گفت: «برف روي شيرواني داغ» اثري با ارزش، ديدني و گامي رو به جلو براي «محمد هادي كريمي» محسوب ميشود.
«جبار آذين» منتقد و مدرس سينما در گفتوگو با خبرنگار سينمايي فارس در مورد فيلم سينمايي «برف روي شيرواني داغ» ساخته محمدهادي كريمي، اظهار داشت: «برف روي شيرواني داغ» ساخته كارگرداني است كه پيشينهاي در روزنامهنگاري و تجاربي قابل تأمل در عرصه فيلمنامهنويسي دارد و در كارنامه فيلمسازياش دو فيلم سينمايي «غير منتظره» و «امشب شب مهتابه» را به ثبت رسانده است. فيلم جديد او اثري با ارزش، ديدني و گامي رو به جلو براي «محمد هادي كريمي» محسوب ميشود.
وي در ادامه تاكيد كرد: پيشتر كساني در عرصه سينما «خانه عنكبوت» و «خانهاي روي آب» را براي نمايش سستي و بيپايه بودن اين گونه خانهها ساخته و از سراب و آنها كه دل به سراب خوش كردهاند، سخنها گفتهاند و اين بار چنين بنايي با فيلم سينمايي «برف روي شيرواني داغ» توسط «محمد هادي كريمي» به سينما و مخاطب ارائه شده است. خانهاي كه مصالح آن از ميان خاك و خل انديشههاي به بن بست رسيده و افكاري شكل گرفته در حباب و سراب برخاسته است.
آذين تصريح كرد: «برف روي شيرواني داغ» روايت سينمايي تلخ ولي جذاب اضمحلال است. اضمحلال خانهاي بيبنياد و تفكراتي موهوم و منسوخ.
اين مدرس دانشگاه در ادامه به فارس، گفت: اين خانه پيرامون انديشههاي شاعري بنا شده كه توهمات، ابهامات و تخيلاتش مريداني در جاده ناكجا آباد دارد.
وي در ادامه خاطرنشان كرد: فيلم لحظه به لحظه تماشاگر را با ابعاد فكري و شخصيتي قهرمان داستان كه يك شاعر از نسل روشنفكران منزوي و جدا از مردم است، آشنا ميكند.
آذين ادامه داد: با عبور از مرزهاي گذشته و گريز به زمان حال علاوه بر ترسيم چهره واقعي در هم شكسته پرده بر ميدارد كه لحظههاي فروپاشي خود را در درون و برون تجربه ميكند. با آن كه اين فيلم واقعيتي تلخ را به صورت تلخ روايت ميكند ولي از طنز و اميد خالي نيست و اگر زواياي سراب انديشههاي پوشالي و فروپاشي دنياي ذهني ميگويد، وقتي مريدان و اطرافيان براي شايد بازگشت به زندگي استاد خود را ترك ميكنند از وجود راه ديگر و جاي ديگر براي اميد اشاره دارد.
اين منتقد در ادامه بيان داشت: «محمدهادي كريمي» جدا از تلاش براي نگارش فيلمنامه قوي كه روال و ساختار آن سنخيتي اندك با قصهگويي كلاسيك دارد، در مسير كسب تجربه در عرصه ساختار نوين سينمايي هم همت به خرج داده از همين رو گزينش، صحنهها و نمادهاي فيلمش در گستره داستان تصوير و سينما قابل توجه است.
اين مدرس دانشگاه در ادامه خاطرنشان كرد: فيلم «محمدهادي كريمي» در واقع نقد جريان روشنفكري جدا مانده از سير اجتماعي جامعه است كه خود فيلمساز هم با حضور و مجاورت چنين فضايي آن را لمس كرده و توانسته با موفقيت در نوشتن فيلمنامه و ساختن فيلمي خوش پرداخت با ساختار بصري و روايي محكم آن را ارائه كند.
«جبار آذين» در پايان اين گفتوگو در مورد بازيهاي و مسائل فني فيلم سينمايي «برف روي شيرواني داغ» نيز اظهار داشت: بازيهاي خوب «هنگامه قاضياني» (مژده)، «آناهيتا نعمتي» (سپيده) و «شهاب حسيني» (بهمن)، فلاشبكهاي به جا، غني از تصوير، محتوا و كارگرداني حرفهايتر «محمدهادي كريمي» را در مسيري موفق و استوار در سينما نشان داد.
انتهاي پيام/ا
خبرگزاري فارس: برنامههاي لغو شده صبح روز شنبه 17 ارديبهشت كه همزمان با شهادت حضرت فاطمه (س) بود روز چهارشنبه هفته جاري در سراي اهل قلم برگزار ميشود.
به گزارش خبرنگار فرهنگي فارس (توانا) بخش بينالملل نمايشگاه كتاب در صبح روز شنبه 17 ارديبهشت داراي برنامههاي جانبي بود كه به دليل همزماني با شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) لغو شده بود، سراي اهل قلم در ارائه برنامهاي جديد نشستهاي لغو شده را بدين صورت در برنامه جديد خود گنجانده است.
چهارشنبه 21 ارديبهشت ماه ساعت 13 تا 15، بررسي اهميت ترجمه از فارسي به عربي يا بالعكس با حضور غسان كلاس رايزن فرهنگي سوريه در ايران، محمدعلي آذرشب مشاور وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي، موسي بيدج رئيس دفتر ادبيات عرب حوزه هنري در سراي اهل قلم نمايشگاه كتاب برگزار ميشود.
همچنين بررسي عملكرد انجمنهاي دوستي در بيست و چهارمين نمايشگاه بينالمللي كتاب با حضور مسئولان انجمنهاي دوستي از ساعت 11 تا 12 در سراي اهل قلم نمايشگاه كتاب داراي نشست خواهد بود.
انتهاي پيام/و
خبرگزاري فارس: «سعدي افشار» شب گذشته به دليل وضعيت نامطلوب جسمي و بعد از 72 ساعت بيهوشي در منزل خود، امروز با همكاري حسين مسافر آستانه مدير مركز هنرهاي نمايشي به بيمارستان آسيا انتقال يافت.
اصغر دشتي در گفتوگو با خبرنگار تئاتر باشگاه خبري فارس «توانا»، اظهار داشت: حال «سعدي افشار» چندان مساعد نيست، در واقع شرايط او زماني كه از خانه به بيمارستان انتقال يافت، چندان مطلوب نبوده است.
وي افزود: در هر صورت شب گذشته با همكاري حسين مسافر آستانه توانستيم او را از اورژانس بيمارستان سينا به بيمارستان آسيا منتقل كرديم.
به گفته اصغر دشتي پاي «سعدي افشار» از دو ناحيه ران و زانو شكسته است، به همين دليل قرار است كه امروز ايشان مورد جراحي قرار گيرد.
اين كارگردان جوان تئاتر با اشاره به ضعف جسماني افشار، گفت: وضعيت نامناسب «سعدي افشار» به دليل 72 ساعت بيهوشي و سكشتگي پاي وي بوده است و اين كه هيچ كسي از وضعيت وي اطلاعي نداشته است.
انتهاي پيام/ا
خبرگزاري فارس: انتشارات مركز آموزشي و پژوهشي شهيد صيادشيرازي جديدترين تازههاي نشر خود را همانند كتاب «ناتو در قرن 21» و «اطلاعات راهبردي در عمليات تهران» و «غريب در گستره نبردهاي خاموش» در نمايشگاه بينالمللي كتاب حضور يافته است.
محمد حسين آخوندي مدير غرفه انتشارات مركز آموزشي و پژوهشي شهيد سپهبد صياد شيرازي در گفتوگو با خبرنگار ايثار و شهادت باشگاه خبري فارس «توانا» در خصوص جديدترين آثار انتشار يافته اين موسسه اظهار داشت: مركز آموزشي و پژوهشي شهيد صياد شيرازي با ارائه كتابهايي با موضوع جنگ رواني، پدافند غيرعامل، 11 سپتامبر و ناتو در قرن 21 توانسته است كتابهايي همچون «اطلاعات راهبردي عمليات پنهان» ترجمه فرزين هدايت، كتاب «الگوهاي رفتاري ايالات متحده آمريكا در قبال چين» تأليف رحمان نجفي سيار است كه براي نخستين بار در اين نمايشگاه عرضه شده است.
وي در ادامه افزود: كتاب «آموزش كاربردي» نوشته اصغر اصغرزاده، «كتابنامه قرارگاه سازندگي خاتمالانبياء»، «قطر» نوشته محمدحسن نامي و «بحرين» نوشته محمد حسن نامي و ابوالفضل شامي قرچلو، «فريب در گستره نبردهاي خاموش» نوشته بيژن حمزه ايل، از ديگر كتابهاي ارائه شده در غرفه انتشارات مركز آموزشي و پژوهشي شهيد صياد شيرازي است كه در نمايشگاه بينالمللي كتاب امسال براي مخاطبين ارائه شده است.
انتهاي پيام/و