مجله پزشکی : سرطان
«چرا من؟»
چه افرادی بیشتر به سرطان پستان مبتلا میشوند؟
بسیاری از افرادی که سرطان پستان در آنها تشخیص داده میشود از خود میپرسند: «چرا من؟» حقیقت آن است که پزشکان هنوز پاسخ این پرسش را نمیدانند. گرچه عوامل خطرساز شناختهشدهای احتمال بروز سرطان پستان را افزایش میدهند، در اکثریت موارد، سرطان پستان در زنانی ایجاد میشود که در معرض هیچیک از این عوامل نبودهاند!
آیا جنس در احتمال ابتلا به سرطان پستان نقش دارد؟
زن بودن مهمترین عامل خطرساز در ابتلا به سرطان پستان است، بهطوری که در مقابل هر ۱۰۰ نفر زن، تنها یک مرد به سرطان پستان مبتلا میشود. به عبارت دیگر، سرطان پستان در زنان صد برابر شایعتر از مردان است.
سن عامل خطرسازی در ابتلا به سرطان پستان است؟
شیوع سرطان پستان با افزایش سن بیشتر میشود. حدود ۸۰ درصد از کل موارد ابتلا به سرطان پستان در زنانِ بالای ۵۰ سال گزارش میشود. بهطور کلی، سرطان پستان در دو گروه سنی حداکثر شیوع را دارد: حدود ۲۰ درصد موارد در گروه سنی ۴۵ الی ۴۹ سال دیده میشود و حدود ۷۵ درصد آن در گروه سنی ۶۵ تا ۷۵ سال رخ میدهد. در بقیهٔ گروههای سنی شیوع سرطان پستان بسیار کمتر است. علت افزایش شیوع سرطان پستان در این دو گروه سنی شناخته شده نیست؛ اما شاید تغییر در میزان هورمونهای جنسی زنانه در آن مؤثر باشد.
آیا ابتلای یک پستان به سرطان، پستان دیگر را در معرض خطر بیشتری قرار میدهد؟
پستانها اعضای زوج هستند. بنابراین هر علتی که سبب ایجاد سرطان در یک پستان شده باشد، میتواند منجر به بروز آن در پستان دیگر نیز بشود، بخصوص اگر عامل اولیهٔ وراثت بوده باشد. مطالعات نشان داده است که خطر ایجاد سرطان در پستان مقابل کمتر از یک درصد برای هر سال است و در مجموع از پانزده درصد بیشتر نمیشود. برای مثال، در فردی که ده سال پیش سرطان پستان چپ خود را درمان کرده است، حداکثر ده درصد امکان ابتلا به سرطان پستان راست وجود دارد.بهطور کلی، در هر فردی که سابقهٔ سرطان پستان وجود داشته باشد، احتمال ابتلا به سرطان پستان مقابل پنج برابر بیشتر از فردی است که سابقهٔ سرطان ندارد. گاه هر دو پستان بهطور همزمان دچار سرطان میشوند و گاه سرطان پستان دوم سالها پس از سرطان پستان اول ایجاد میشود. در بعضی موارد، در صورتی که عوامل خطرساز برای فردی متعدد باشد، پستان مقابل را هم برمیدارند. در این صورت، خطر ابتلا به سرطان پستان مقابل از بین میرود. در صورت نیاز میتوان، در طی همین عمل و یا مدتی بعد از آن، پستان برداشتهشده را بازسازی کرد.
یکی از بستگان من مبتلا به سرطان پستان شده است، آیا من نیز مبتلا خواهم شد؟
وجود سابقهٔ فامیلی سرطان پستان تأثیر قابل توجهی در افزایش میزان خطر ابتلای سایر اعضای خانواده دارد، اما هر موردی از سرطان پستان در خانواده منجر به افزایش احتمال ابتلا در سایرین نخواهد شد. مثلاً اگر مادربزرگ فردی در سن ۷۵ سالگی دچار سرطان پستان شده باشد، این امر منجر به افزایش خطر ابتلای وی نخواهد شد. زیرا آن فرد به دلیل شیوع سرطان در این سنین به این بیماری مبتلا شده است. به عبارت دیگر، بالا رفتن سن، و نه یک عامل ژنتیکی، در ایجاد سرطان پستان نقش داشته است.اما برخی سوابق خانوادگی میتوانند حاکی از وجود اختلال ژنی و وراثتی باشند که مستقل از افزایش سن عمل میکند و خطر ابتلا به سرطان پستان را بهطور نسبی در فرد افزایش میدهد. این سوابق عبارتند از:
۱. وجود سرطان پستان در مادر، خواهر، یا دختر، بهویژه اگر در سنین زیر چهل سالگی بروز کرده باشد؛
۲. ابتلای دو نفر یا بیشتر از افراد خانواده به سرطان پستان که حداقل در یکی از آنها بیماری در سنین زیر پنجاه سالگی بروز کرده باشد؛
۳. ابتلای چندین نفر از افراد فامیل به سرطان پستان، سرطان تخمدان یا سرطان رودهٔ بزرگ.
در صورت وجود هر یک از موارد فوق، احتمال ژنتیکی بودن سرطان پستان مطرح میشود. بنابراین اگر در فردی سابقهٔ قوی فامیلی وجود داشته باشد، باید با پزشک خود مشورت کند و در صورت تمایل فرد و صلاحدید پزشک، آزمایشات ژنتیکی برای وی تجویز شود.
سن شروع قاعدگی در ابتلا به سرطان پستان مؤثر است؟
سن شروع قاعدگی در دختران هر جامعه با یکدیگر و با جوامع دیگر متفاوت است. قاعدگی در دختران چینی، ژاپنی و جنوب افریقا در سنین بالاتری آغاز میشود، در حالیکه شروع آن در دختران ساکن در ممالک غربی مانند امریکا و اروپا از سنین پایینتری است.
سن شروع قاعدگی در واقع مشخصکنندهٔ مدت زمان تماس با آثار تحریکی و سرطانزای هورمونهای تخمدانی است. بنابراین، هرچه سن قاعدگی بالاتر باشد، مدت زمان تماس با هورمونها کمتر میشود و خطر ابتلا به سرطان پستان کاهش مییابد. الگوی قاعدگی پس از شروع آن نیز حایز اهمیت است. به این معنا که هرچه قاعدگیهای منظم زودتر برقرار شوند، احتمال بروز سرطان پستان بیشتر میشود.
تحقیقات نشان میدهند که به ازای هر سال تأخیر در شروع قاعدگی، خطر ابتلا به سرطان پستان حدود ۱۵ درصد کاهش مییابد. در مقابل، احتمال ابتلا به سرطان با هر سال جلوتر افتادن قاعدگی، ۵ تا ۱۰ درصد افزایش خواهد یافت.
چرا سن شروع قاعدگی در افراد و جوامع مختلف متفاوت است؟
علت این امر بهدرستی مشخص نیست. دلیل عمدهٔ این اختلاف را شرایط تغذیهای میدانند. همچنین در افرادی که از میزان بیشتری گوشت در رژیم غذایی خود استفاده میکنند، در مقایسه با افرادی که بیشتر سبزیجات، حبوبات و غلات میخورند، سن شروع قاعدگی یک سال پایینتر است و بنابراین خطر ابتلا به سرطان پستان در آنان تا حدودی افزایش مییابد. از این رو، بهتر است از همان دوران کودکی از رژیم غذایی کمچرب شامل غلات و میوه و سبزیجات استفاده شود.
آیا سن شروع یائسگی در احتمال ابتلا به سرطان پستان تأثیر دارد؟
هرچه سن یائسگی (توقف خونریزی ماهیانه) پایینتر باشد، احتمال ابتلا به سرطان پستان کمتر میشود. در سنین قبل از یائسگی، زنان بهطور متناوب در معرض مقادیر زیاد هورمونهای جنسی قرار میگیرند، در حالیکه پس از یائسگی، میزان این هورمونها بسیار کم و ثابت میشود. نتایج تحقیقات در این زمینه حاکی از آن است که:
۱. احتمال ابتلا به سرطان پستان در زنانی که بهطور طبیعی قبل از ۴۵ سالگی یائسه میشوند، نسبت به زنانی که یائسگی طبیعی آنها پس از ۵۵ سالگی رخ میدهد، ۵۰ درصد کمتر است؛
۲. یائسگی قبل از ۳۵ سالگی احتمال ابتلا به سرطان پستان را ۶۰ تا ۷۵ درصد کاهش میدهد؛
۳. در زنانی که هر دو تخمدان آنها در سنین قبل از یائسگی با جراحی برداشته شده است، خطر ابتلا به سرطان پستان به وضوح کمتر میشود؛
۴. مطالعات نشان دادهاند که به ازای هر سال تأخیر در سن یائسگی، خطر ابتلا به سرطان پستان چهار درصد افزایش مییابد.
بچهدار نشدهام، آیا خطر ابتلا به سرطان پستان در من بیشتر است؟
طبق نتایج تحقیقات، زنانِ بدون فرزند، در مقایسه با گروهی که حاملگی داشتهاند، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به سرطان پستان هستند. منظور از حاملگی در اینجا یک دورهٔ کامل بارداری (حدود نه ماه) است، سقط در اوایل حاملگی یا دوران بارداری ناقص تأثیر مثبتی در جلوگیری از بروز سرطان پستان ندارد.
در گروه سنی زیر ۴۵ سال، خطر ابتلا به سرطان پستان در زنان بدون سابقهٔ حاملگی سه برابر زنان بچهدار است.
سن مادر در نخستین بارداری تأثیری در احتمال ابتلا به سرطان پستان دارد؟
نخستینبار در سال ۱۹۷۰ محققان اعلام کردند زنانی که نخستین بارداری آنها پس از ۳۵ سالگی بوده است، در مقایسه با زنانی که اولین حاملگی آنها بعد از ۱۸ سالگی انجام گرفته، سه برابر بیشتر به سرطان پستان مبتلا میشوند. از آن پس مطالعات گوناگونی در این زمینه صورت گرفت. بهطور کلی، وقوع اولین حاملگی در سن ۳۰ سالگی و بعد از آن، نسبت به وقوع اولین بارداری در سنین پایینتر از ۲۰ سالگی، احتمال ابتلا به سرطان پستان را سه برابر افزایش میدهد. از سوی دیگر، احتمال بروز سرطان پستان در چند سال نخست پس از حاملگی، ابتدا افزایش و سپس کاهش مییابد. علت این یافته نیز هنوز بهدرستی مشخص نیست.آیا حاملگیهای متعدد در ابتلا به سرطان پستان نقش دارند؟
یکی از ثابتترین یافتهها در مطالعات مربوط به سرطان پستان این است که با افزایش تعداد دفعات بارداری، احتمال ابتلا به سرطان پستان کمتر میشود. برای مثال، در زنان بالای ۴۴ سال، خطر ابتلا به سرطان پستان برای کسانی که چهار بچه یا بیشتر داشتهاند، در مقایسه با مادرانی که دارای یک الی سه فرزند بودهاند، به نسبت ۳ به ۱۰ است.
آیا سقط جنین تأثیری در سرطان پستان دارد؟
در مورد نقش سقط جنین در احتمال بروز سرطان پستان اختلاف نظرهای زیادی وجود دارد. نخستینبار در سال ۱۹۸۰ نشان داده شد که در زنان جوان، سقط در سه ماههٔ اول حاملگی خطر ابتلا به سرطان پستان را ۴/۲ برابر نسبت به همسالان آنها که سقط جنین نداشتهاند افزایش میدهد.
آیا شیردهی در احتمال ابتلا به سرطان پستان تأثیر دارد؟
بر طبق مطالعاتی که در امریکا انجامشده، هیچگونه ارتباطی میان شیردهی و سرطان پستان وجود ندارد. اما تحقیقات صورت گرفته در چین کاهش قابل توجه خطر سرطان پستان را در زنانی که فرزندان خود را شیر دادهاند نشان میدهد. علت این اختلاف احتمالاً مربوط به مدت زمان شیردهی است. تعداد کمی از زنان امریکایی فرزندان خود را بیشتر از شش ماه شیر دادهاند، در حالیکه زنان چینی برای مدت دو سال یا بیشتر شیردهی داشتهاند.
خطر ابتلا به سرطان پستان در دخترانی که از شیر مادر تغذیه کردهاند با آنهایی که با روشهای دیگری تغذیه شدهاند متفاوت است؟
میزان خطر ابتلا به سرطان پستان در دخترانی که از شیر مادر تغذیه کردهاند ۲۵ درصد کمتر از دخترانی است که از شیر مادر محروم بودهاند. علت آن ممکن است افزایش وزن دخترانی باشد که از شیر خشک تغذیه کردهاند.
آیا استفاده از قرصهای ضدبارداری میتواند تأثیری در میزان ابتلا به سرطان داشته باشد؟
قرصهای ضدبارداری از سال ۱۹۶۰ وارد بازار شدهاند. سالانه میلیونها زن از این روش برای جلوگیری از بارداری استفاده میکنند. از آنجا که این قرصها حاوی هورمونهای جنسی زنانه هستند، ممکن است مصرف آنها نقشی در تحریک سلولهای پستان و ایجاد سرطان داشته باشد. نتایج تحقیقات در این مورد متناقض است. آخرین مطالعات حاکی از آن است که در زمان مصرف قرصهای ضدبارداری، احتمال بروز سرطان پستان به میزان بسیار کمی افزایش مییابد. این میزان افزایش حتی تا ده سال پس از قطع قرصها نیز به قوت خود باقی میماند. اما پس از گذشت ده سال از زمان قطع قرص، خطر ابتلا به سرطان پستان در این زنان مشابه افرادی میشود که هرگز از قرص ضدبارداری استفاده نکردهاند.
آیا هورموندرمانی پس از یائسگی تأثیری در احتمال ابتلا به سرطان پستان دارد؟
با نزدیک شدن به حدود ۵۰ سالگی، تخمدانها فعالیت خود را بهتدریج از دست میدهند و تولید هورمون در آنها کاهش مییابد. این کمبود هورمونی در سالهای بعد منجر به تغییرات پیچیدهای میشود که میتواند در کیفیت زندگی پس از یائسگی نقش مهمی ایفا کند. هورموندرمانی جایگزین در زمان یائسگی و نقش آن در ابتلا به سرطان پستان در بسیاری از کشورهای دنیا مطالعه و بررسی شده است، اما نتایج ضد و نقیض حاصل برای اخذ تصمیم نهایی در این مورد کافی نبودهاند. چنین به نظر میرسد که هورموندرمانی تأثیر چندانی در احتمال بروز سرطان پستان ندارد. این درمان بهویژه تا ۵ سال پس از شروع، با هر روش و میزانی که دارو تجویز شده باشد، افزایشی در احتمال بروز سرطان پستان ایجاد نخواهد کرد.
آیا تغذیه نقشی در ابتلا به سرطان پستان دارد؟
از آنجا که تغییر رژیم غذایی یکی از عملیترین و سادهترین اقداماتی است که میتوان انجام داد، پاسخ این سؤال از اهمیت زیادی برخوردار است. بهتازگی محققان پیشنهاد کردهاند که میتوان با تغییر رژیم غذایی، تا ۳۵ مورد از هر ۱۰۰ مورد سرطان را پیشگیری کرد.مصرف غذاهای پرچربی در دوران کودکی و نوجوانی، و حتی دوران بارداری، نقش مهمی در افزایش خطر ابتلا به سرطان پستان ایفا میکند. هرچه میزان چربی اشباعشده، بخصوص از نوع حیوانی آن، در رژیم غذایی بیشتر باشد، خطر سرطانزایی افزایش مییابد.قندها در بسیاری از مواد غذایی شیرین، به صورت طبیعی یا مصنوعی، وجود دارند. بعضی از غذاهای آماده نیز حاوی انواع قند هستند. اما هیچگونه ارتباط ثابتشدهای میان این مواد غذایی و سرطان پستان وجود ندارد. البته، مصرف زیاد مواد قندی میتواند منجر به افزایش وزن شود و به این ترتیب نقشی را در افزایش احتمال ابتلا به سرطان پستان ایفا کند.
پروتئین در گوشت، ماهی، محصولات لبنی، تخممرغ، حبوبات، نان، آجیل و سویا یافت میشود. شواهدی موجود است که مصرف زیاد گوشت، بهویژه گوشت سرخشده، خطر ابتلا به سرطان پستان را افزایش میدهد. بنابراین جایگزینی آن با گوشت سفید (مرغ و ماهی) مناسبتر است. خوردن محصولات لبنی کمچربی، سبزیها، میوهها، حبوبات و سویا به سلامتی ما کمک زیادی میکند. استفادهٔ بیشتر از سبزیها و میوهها خطر ابتلا به سرطان پستان را کاهش میدهد. علت این امر مشخص نیست. میوهها و سبزیجات، به واسطهٔ نداشتن چربی و دارا بودن مقادیر زیادی ویتامین و مواد معدنی، ممکن است تأثیرات حفاظتی داشته باشند. تصور میشود که ویتامینها و مواد معدنی میتوانند از آسیبهای سلولی که به سرطانی شدن آنها میانجامد جلوگیری کنند. از جملهٔ این ویتامینها میتوان به ویتامین آ اشاره کرد.عدهای قهوه را عامل خطرسازی در ابتلا به سرطان پستان برشمردهاند. اما مطالعات زیادی نیز وجود ارتباط قطعی میان مصرف قهوه و ابتلا به سرطان را رد میکنند. همچنین تحقیقات انجامشده در مورد ارتباط ویتامین د و کلسیم با سرطان پستان نشان داده است که افراد در معرض نور خورشید کمتر از سایرین به سرطان پستان دچار میشوند. همانطور که میدانیم، نور خورشید منبع اصلی ایجاد ویتامین د در بدن انسان است.
آیا افزایش وزن ارتباطی با ابتلا به سرطان پستان دارد؟
مطالعات گوناگون نشان دادهاند که چاقی، بهویژه پس از یائسگی، احتمال بروز سرطان پستان را افزایش میدهد. افزایش وزن به میزان ۴۰ درصد بیشتر از وزن مطلوب میتواند خطر ابتلا به سرطان پستان را در زنان یائسه بیشتر کند. اما در مورد ارتباط افزایش وزن با سرطان پستان در سنین قبل از یائسگی، نتایج تحقیقات برخلاف انتظار دانشمندان بوده است. به این صورت که افزایش وزن در این سنین نهتنها خطر ابتلا به سرطان پستان را افزایش نمیدهد، بلکه ممکن است آن را حدود ۱۰ الی ۲۰ درصد کاهش دهد. در ادامه ثابت شد که چاقی در قسمت شکم، بیشتر از چاقی در نواحی باسن و ران، با سرطان پستان در ارتباط است.
آیا اندازهٔ پستانها عامل مؤثری در ابتلا به سرطان پستان است؟
در معیارهای جهانی، زنان امریکایی، استرالیایی و اروپایی پستانهای بزرگی دارند. این زنان، بیشتر از سایر زنان ساکن در همین ممالک که پستانهای آنها کوچک است، در معرض خطر ابتلا به سرطان پستان هستند. برعکس، زنان چینی، ژاپنی و کرهای که پستانهای کوچک دارند کمتر به سرطان پستان مبتلا میشوند. بنابراین ارتباط واضحی میان اندازهٔ پستان و احتمال بروز سرطان پستان وجود دارد. البته، این ارتباط علت و معلولی نیست. در نتیجه به این معنا نیست که اگر زنی پستانهای بزرگی دارد، به احتمال بیشتری دچار سرطان پستان خواهد شد.
ورزش کردن میتواند خطر ابتلا به سرطان پستان را کاهش دهد؟
بررسی تعداد زیادی از قهرمانان ورزشی زن نشان داده که میزان ابتلا به سرطانهای رحم، تخمدان و پستان در آنها کمتر است. همچنین تحقیقات در مورد زنان در سنین قبل از یائسگی مشخص کرده است که ورزش میتواند شیوع سرطان پستان را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. ورزش سنگین در طول دوران کودکی و نوجوانی تولید هورمونهای تخمدانی را کاهش میدهد و بنابراین از احتمال بروز سرطان پستان در سالهای آینده میکاهد. اما در مورد ورزش در بالغین، نمیتوان بهطور قطعی نتیجهگیری کرد. احتمالاً در دوران بزرگسالی نیز ورزش آثار پیشگیریکنندهای در ابتلای فرد به سرطان پستان دارد. با ورزش کردن، انرژی مصرف میشود و تعادلی میان انرژی ورودی (غذای مصرفی) و انرژی خروجی (ورزش) حاصل میشود. این تعادل از افزایش وزن جلوگیری میکند.
آیا سیگار کشیدن عامل خطرزایی در ابتلا به سرطان پستان محسوب میشود؟
سالهاست که آثار زیانبار سیگار در ابتلا به سرطان ریه، بیماریهای قلبی و سایر امراض کاملاً شناخته شده است. در مورد ارتباط کشیدن سیگار با بروز سرطان پستان نیز مطالعات زیادی انجامشده، اما نتایج آنها قطعی نیست. بعضی آمارها نشان میدهند که سیگار کشیدن باعث افزایش احتمال ابتلا به سرطان پستان میشود، زیرا زنان بیشتر از مردان نسبت به عوارض زیانبار سیگار حساس هستند. علت این اختلاف آن است که سیگار میتواند در هورمونهای جنسی زنانه تأثیر بگذارد و منجر به تغییر وضعیت شیمیایی بدن زنان شود. تأثیرات ضداستروژنی سیگار در زنانی که سیگار میکشند به سهولت قابل مشاهده است. چنین زنانی ظاهر مردانه پیدا میکنند و ویژگیهای ظاهری زنانهٔ خود را از دست میدهند و برای نمونه، موهای آنها ریزش پیدا میکند. به علاوه، تجمعاتی از مویرگهای خونی بر روی صورت و پشت دستهای آنها ایجاد میشود.
آیا هیجان و اضطراب نقشی در ابتلا به سرطان پستان دارد؟
هیجان و اضطراب احتمال بروز سرطان پستان را افزایش نمیدهد. اما با اطمینان میتوان گفت که هیجان بیش از حد برای سلامت جسمانی و روانی مضر است.
میزان درآمد و سطح اجتماعی زنان در ابتلای آنان به سرطان پستان مؤثر است؟
مطالعات گوناگون در سراسر دنیا نشان دادهاند که هرچه میزان درآمد خانواده بیشتر باشد، احتمال بروز سرطان پستان افزایش مییابد. این ارتباط احتمالاً علت و معلولی نیست، بلکه ناشی از آن است که افرادی که از نظر اقتصادی در رفاه بیشتری هستند، تغذیهٔ متنوع و بیشتری دارند و در نتیجه از نظر قد و وزن، نسبت به همسالان خود در خانوادههای با درآمد کمتر، از میزان رشد بالاتری برخوردارند. این عوامل منجر به بروز قاعدگی زودرس در دختران اینگونه خانوادهها میشود. بنابراین، تغذیهٔ بیشتر و مصرف مواد پرکالری، قد و وزن بالاتر و سن کمتر شروع قاعدگی میتواند به افزایش خطر ابتلا به سرطان پستان در افراد ثروتمند بینجامد.
دکتر سیده شمیلا رضوی، متخصص جراحی عمومی
"مقابله با سرطان سینه"
دکتر" ملانی پولکا" ، رئیس بخش تحقیقات انجمن مبارزه با سرطان آمریکا در این ارتباط می گوید : به جرأت می توان گفت خطری که در این زمینه زنان را تهدید می کند ، تنها ۱۱ درصد است ، اما در عین حال روش هایی وجود دارد ، که این میزان را کمتر می سازد. اکنون راهکارهایی که خطر ابتلاء به سرطان سینه را به میزان ۵۰ درصد کاهش می دهد را به شما ارائه می دهیم :
۱. در غذای خود میوه و سبزیجات را بگنجانید.
خوردن تعدادی فلفل سبز ، یک نارنگی ، یک لیوان آب میوه ، انواع میوه و سبزیجات که سرشار از آنتی اکسیدان های موسوم به کارو تنوئیدها هستند ، نشان داده است که این خوردنی ها به محض ورود به بدن ، اثر تمام مواد سرطان زایی که در بدن وجود دارند ، را خنثی می سازند.
۲. روش آسیایی ها را پیشه خود سازید.
زنان چینی و ژاپنی نسبت به زنان دیگر ، با عادات غذایی خویش ، خطر ابتلا به سرطان را به میزان نصف ، کاهش داده اند . پزشکان معتقدند تنها مصرف بالای چای سبز در کشورهای آسیایی ، چنین موقعیتی را برای زنان به وجود آورده است. چای سبز به میزان بسیار زیادی ، دارای آنتی اکسیدان هایی به نام " پلی فنول" است ، که کار مبارزه با انواع بیماری ها ، به ویژه سرطان سینه را بر عهده دارند . بنابر آزمایشات انجام شده ، این آنتی اکسیدان ها ۲۵ بار بیشتراز ویتامین Eدر جوان نگاه داشتن سلولها موثر هستند.
همچنین تحقیقات جدید نشان داده است ، چای سبز ، رشد غدد سرطانی را به میزان ۷۰ درصد کاهش می دهد . برای دستیابی به منافع بی شمار این آنتی اکسیدان ، کافی است در روز حداقل ۴ فنجان چای سبز ، میل کنید . همچنین می توانید همراه با غذا ، از کپسول های گیاهی که عصاره این چای در آنها استفاده شده ، مصرف کنید. این کپسول های گیاهی با نام " تکرین" در تمامی فروشگاه های عرضه داروهای گیاهی یافت می شود.
۳. معاینات پزشکی سالیانه را فراموش نکنید.
به عقیده محققین ، با انجام معاینات سالیانه ، پس از ۴۰ سالگی یا زودتر ، (در صورت داشتن سابقه خانوادگی) ، می توان به میزان ۳۰ درصد ، خطر ابتلا به این سرطان را کاهش داد . همچنین می توان با انجام مرتب ماموگرافی ، بیش از ۶۰ درصد خطر ابتلا به سرطان را کاهش داد.
۴. مصرف روزانه شیر، پنیر و حتی بستنی را افزایش دهید.
زنانی که در روز حداقل ۳ لیوان شیر می نوشند ، به میزان ۵۰ درصد کمتر به این سرطان دچار می شوند. پروتئین و کلسیم موجود در شیر یا پنیر با سلولهای سرطانی مبارزه می کند. همچنین می توان کلسیم را از طریق قرص یا کپسول نیز به بدن رسانید.
۵. فعالیت های ورزشی خود را افزایش دهید.
تحقیقات انجام شده نشان می دهد ، زنان ورزشکار ۴۰ درصد کمتر از سایر زنان دچار سرطان سینه می شوند. پزشکان معتقدند که تداوم ورزش روزانه، در عین این که وزن را ثابت نگاه می دارد، به عدم ابتلا به این بیماری پس از دوران یائسگی نیز کمک شایانی می کند. چرا که زنان عموماً در دوران یائسگی با اضافه وزن پیش آمده ، ۴۰ درصد بیش از زنان دیگرامکان ابتلا به سرطان پیدا می کنند. متخصصان سرطان شناسی، حداقل ۳۰ دقیقه ورزش بدنسازی و یا ورزش های سخت بدنی را به میزان سه بار در هفته ، توصیه می کنند.
باور غلط در مورد سرطان
شما هم این داستان ها را شنیده اید؟ سرطان مغز کودکی را که همه ی شب با گوشی موبایل خود صحبت می کرد را خورد. یا فردی به خاطر سوار شدن بیش از حد روی دوچرخه به سرطان بیضه مبتلا شده است. شایعات و باورهای غلط پیرامون سرطان بسیار است و گاهی افراد نمی توانند دروغ و حقیقت را از هم تشخیص دهند.
اطلاعات درست درمورد سرطان بسیار با ارزش است چون هرچه بیشتر در مورد این بیماری بدانیم، بیشتر میتوانیم این بیماری را از خود دور کنیم. باورهای غلطی که در زیر به آنها اشاره می کنیم، توسط پزشکان از سرتاسر جهان گزارش شده اند. کاری که شما باید بکنید این است که این مطالب را خوانده و دیگران را هم از حقیقت امر مطلع بکنید.
۱) فقط خانم ها به سرطان سینه مبتلا می شوند
اگر از کسی شنیدید که سرطان سینه فقط مخصوص خانم ها است و مردان به آن مبتلا نمی شوند، بدانید که اشتباه است. تحقیقات پزشکی ثابت کرده است که حتی در لاغرترین مردان نیز در بافت های دور سینه شان، مجراهای سرطانی شیر دارند.
واقعیت این است که اگر سالانه ۱۵۰۰ مرد محتمل به گرفتن سرطان تشخیص داده شوند، ۵۰۰ مورد به سرطان مبتلا نخواهند شد. پس به یاد داشته باشید: گرچه احتمال ابتلای مردها به سرطان سینه به خاطر کمتر بودن مجراهای شیری در آنها کمتر است، اما هنوز احتمال ابتلا برای آنها وجود دارد.
۲) تلفن همراه و سایر امواج رادیویی باعث ابتلا به سرطان می شوند
چند سال پیش فردی از یک کارخانه ی تولیدی گوشی موبایل شکایت کرد، چون تصور می کرد امواج دالکترومگنتیک خارج شده از این گوشی باعث شده که او به سرطان مغز دچار شود. روزنامه های و مجلات به شدت این جریان را دنبال می کردند و این قضیه، داستان صفحه ی اول همه ی روزنامه ها و مجلات شده بود.
چند ماه بعد دانشمندان اعلام کردند که هیچ ارتباطی بین سرطان مغز و گوشی های همراه وجود ندارد. متاسفانه روزنامه ها خبر تکذیب این اتفاق را چاپ نکردند و افراد کمی فقط متوجه بی تاثیری تلفن همراه روی مغز شدند. به همین دلیل امروزه %۳۰ مردم تصور می کنند که گوشی موبایلشان می تواند باعث مرگ آنها شود.
۳) دود و آلودگی هوا می تواند به اندازه ی دود سیگار سرطان زا باشد
یک نفر روزی می گفت اگر در هوای تهران تنفس کنی، انگار روزی یک بسته سیگار کشیده ای. واقعیت این است که در مقایسه با سیگار، دود و آلودگی هوا تاثیر کمی بر سلامتی بدن دارد. بنابر تحقیقات پزشکی، تقریباً %۸۷ از موارد سرطان ریه بخاطر سیگار کشیدن بوده است. و اگر با فردی سیگاری ازدواج کنید، %۳۰ احتمال ابتلا به سرطان ریه در شما بیشتر از زمانی است که با فردی غیرسیگاری ازدواج کنید. حرف آخر این است که درست است که دود و آلودگی هوا برای شما خوب نیست، اما درمورد مسئله ی سرطان ریه، درمقایسه با سیگار کاملاً بی تاثیر است.
۴) اسپری های حشره کش باعث مرگ می شود
تقصیر شما نیست که در آپارتمانی زندگی میکنید که پر از سوسک است، اما این شمایید که باید با آن مقابله کنید. در چنین مواردی، اسپری های حشره کش اولین وسیله ی دفاعی شما به نظر می رسد. اما اگر این مواد شیمیایی باعث کشتن سوسک ها می شود، آیا باعث کشتن شما هم شود؟ واقعاً خیر.
بودن طولانی مدت در معرض این مواد، در موش ها ایجاد سرطان کرده است اما شما چون به عنوان نابود کننده هستید، لازم نیست که نگران باشید. گرچه بهتر است تا می توانید کمتر در معرض اسپری های حشره کش قرار بگیرید و همیشه دستورالعمل و احتیاطهای نوشته شده بر روی اسپری را جدی بگیرید.
۵) عمل جراحی باعث پخش شدن سرطان به همه ی قسمت های بدن می شود
استفاده از تیغ های گینسو برای جراحی ممکن است باعث انتشار سلول های سرطانی به جریان خون شود، اما با بیوپسی (بافت برداری) چنین امکانی وجود نخواهد داشت. جراحان بسیار دقیق عمل میکنند و قادر به از بین بردن تومرها و رشد سرطان بدون انتشار آن می باشند. اگر کسی چیزی غیر از این به شما گفت، مطمئن باشید که اشتباه است. پس به هیچ وجه از تیغ جراحی نترسید، چون ممکن است جانتان را نجات دهد.
۶) سرطان به صورت ارثی در خانواده منتقل می شود
سرطان سینه و سرطان های کلورکتال ممکن است به صورت ارثی منتقل شوند. اما در اکثر موارد سرطان از سایر عوامل ناشی شده و به صورت یک معما باقی می ماند. حتی اگر شما ژنی از یک بیماری را به ارث برده باشید، فقط احتمال ابتلای شما به آن بیماری افزایش می یابد. پس اگر عمویتان سرطان کلورکتال داشت، نگران نباشید، چون دلیلی ندارد که شما هم حتماً به آن مبتلا شوید.
|
۶ علامت هشدار برای سرطان
|
در سنین بالا، هر نوع تغییر در اجابت مزاج باید بررسی شود و علتش كشف شود. به علت آن كه در این سنین احتمال سرطان دستگاه گوارش بهخصوص روده بزرگ و بهخصوص در قسمتهای انتهایی آن زیاد است. اگر به تازگی دچار یبوست شدهاید و یا اسهال پیدا كردهاید، هر دو میتواند علامت خطر باشد. ضمن آن كه در مردان احتمال بروز سرطان روده بزرگ بیشتر از زنان است و مصرف كم فیبر در رژیم غذایی و همینطور مصرف سیگار احتمال بروز آن را بیشتر میكند. ۲. وجود خون در ادرار: این هم در آقایان محتملتر و مهمتر است. دلایل مختلفی از جمله عفونت قسمتهای مختلف دستگاه ادراری، سنگ كلیه و غیره میتواند با وجود خون و در نتیجه قرمز شدن ادرار همراه باشد. ۳البته هر قرمزی نشانه خون نیست و مصرف برخی داروها یا بیماریهای كبدی نیز میتواند رنگ ادرار را تغییر دهد۳ اما یكی از مهمترین دلایل وجود خون در ادرار، پیدایش سرطان در یكی از قسمتهای دستگاه ادراری، تناسلی است. مثلا در پروستات یا مثانه ممكن است تومور یا بدخیمی وجود داشته باشد. این سرطان معمولا، بهخصوص در مراحل اولیه، درد ندارند گاهی تنها علامت آنها همین قرمز شدن ادرار است. آزمایش ساده ادرار میتواند وجود خون در آن را ثابت كند. ۳. كاهش وزن: اگر حداقل ۱۰ درصد وزن بدن در یك ماه اخیر كم شده باشد، بدون آن كه به رژیم لاغری خاصی عمل كرده باشید، نشانه قابل توجهی است. مثلا فرد ۷۰ كیلویی در عرض یك ماه، ۶۳ كیلو یا كمتر بشود. در این صورت ممكن است سرطان در هر قسمت بدن رخنه كرده باشد. پزشك با پرسیدن سایر علائم و انجام بررسیهای لازم برای شایعترین سرطانها با هر سن و جنسی كه هستید، وجود یا عدم وجود سرطان و همینطور محل احتمالی آن را تعیین میكند. البته ممكن است با اولین مراجعه متوجه شوید كه علت كاهش وزن شما مشكل دیگری است و خیلی سریع و راحت بتوانید آن را حل كنید. ۴. تغییر رنگ و اندازه خالها: هم میتوانند نشانه مهمی باشند. اگر متوجه این سرنخها شدید، از دستشان ندهید و مراجعه كنید. البته ممكن است نمونهبرداری از بافت و بررسی روی آن تشخیص سرطان پوست نباشد، ولی بههر حال شما چیزی از دست ندادهاید. ۵. توده در پستان: در زنان معاینه دورهای پستانها اهمیت دارد. معاینه به منظور جستجوی توده یا گرههای كوچك در داخل بافت پستان صورت میگیرد كه ممكن است نشانهای از وجود بدخیمی در آنها باشد. بهترین زمان برای معاینه در حمام و جلوی آینه است. شیوه صحیح انجام این معاینات را میتوانید از كارمندان بهداشتی۳بهخصوص ماماها۳ بخواهید. ۶. ضعف ایمنی: پیدا شدن زخم یا جوش یا هر نوع ضایعه پوستی كه دیرتر از معمول خوب میشود. این علامت مربوط به موقعی است كه به هر دلیلی سیستم ایمنی و ترمیم بدن ضعیف شده یا خوب كار نمیكند. دیابت شیرین یك علت شایع ضعف ایمنی است. دلیل دیگر ممكن است سرطان باشد. و البته دلایل مهم دیگری هم میتوانند دخیل باشند. اهمیت ضعف بارز سیستم ایمنی آن است كه مصداق گندیده شدن نمك است۳ چون اگر این سیستم خوب كار نكند یعنی بدن در مقابل انواع عفونتهای مختلف بیدفاع است . |
آگاهی مردم در مورد سرطان
از جمله ناآگاهی های دیگر آنکه ۳۲ درصد افراد نمی دانستند که مردان بیشتر از زنان در طول عمر خود در معرض ابتلا به سرطان هستند.
همه اینها لزوم اطلاع رسانی بیشتر به مردم در زمینه های بهداشتی را نشان می دهد. از جمله باید بدانند عدم مصرف سیگار و مشروبات الکلی، محدود کردن غذاهای چرب، مصرف بیشتر میوه و سبزیجات، ورزش منظم، حفظ وزن مناسب و دوری از آفتاب در پیشگیری از سرطان مؤثرند.
● سرطان
سرطان نوعی اختلال در سرعت تکثیر و تمایز سلولی است که می تواند در هر بافتی از بدن و در هر سنی رخ دهد و با حمله به بافت های سالم بدن موجب بیماری شدید و در نتیجه مرگ شود . سالانه در اثر ابتلا به انواع سرطانها افراد بسیاری از بین می روند این بیماری پس از اختلالات قلبی عروقی دومین علت شایع مرگ و میر در جهان و ایران است .
از مهمترین عوامل موثر در ایجاد سرطان می توان به موارد زیر اشاره نمود که در این بین برخورداری از عادات غذایی خاص به طور روز افزوی به عنوان علت سرطان مطرح میشود .
۱) عوامل فیزیکی
بخصوص اشعه ماورای بنفش ( نور آفتاب ) و پرتوهای یونیزه کننده ( تصویر برداری تشخیصی و انفجارات اتمی ) .
۲) عوامل شیمیایی
موادی مثل آهن ، نیکل ، کروم ، آرسنیک ، هیدروکربورها ، آروماتیک ، قطران ، پنبه نسوز ، بعضی از رنگها ، حشره کش ها ، نگهدارنده های مواد غذایی مانند نیتریت ، بعضی از قارچها مثل آسپرژیلوس ، بعضی از داروها مثل DES ، سیگار و ذرات معلق موجود در هوای شهرهای صنعتی و مدرن .
۳) عوامل ارثی
استعداد خانوادگی و آمادگی ژنتیکی بخصوص در ابتلا به سرطان های معده ، پستان ، روده بزرگ ، ریه و رحم موثرند . خطر سرطان بیشتر است مثل سندرم داون یا منگولیسم که شانس ابتلا به سرطان خون در اینها بیشتر است .
۴) عوامل ویروسی
بخصوص سرطان های دهانه رحم ، حلق و بینی و نوعی از سرطان خون .
۵) سن فرد
در افراد مسن ، به علت اینکه هم سیستم ایمنی ضعیف می شود و هم به مرور زمان تغییراتی در هسته سلو لها حاصل می شود ، شیوع سرطانها افزایش می یابد . البته بعضی از سرطان ها فقط در سنین پایین بروز می کند و برخی دیگر نیز فقط مختص سنین جوانی هستند .
۶) منطقه جفرافیایی
دیده شده است که بعضی از انواع سرطانها در یک منطقه جغرافیایی بیشتر دیده می شوند ، به عنوان مثال سرطان مری در شمال ایران و سرطان معده در کشور ژاپن شایع تر است .
۷) نحوه تغذیه و وضعیت فرهنگی و اقتصادی
ازدواج در سنین پایین یکی از عوامل مهم در ایجاد سرطان دهانه رحم است . بر عکس سرطان پستان در افرادی دیده میشود که ازدواج و حاملگی در سنین بالا داشته اند . قابل ذکر است که عمل شیردهی جنبه محافظتی در برابر سرطان پستان دارد . سرطان آلت تناسلی در مردانی که ختنه نشده اند دیده می شود . بیشتر سرطان ها با شیوع بالتری در مردان ، طبقات پایین اجتماع ، جوامع شهر وافراد مسن روی می دهند .
تغذیه نامطلوب و نا مناسب در ایجاد سرطان های روده بزرگ مقعد و پستان نقش بسزایی دارد . سیگار کشیدن ، تغذیه بد و ورزش نکردن ، همه باعث ضعف سیستم ایمنی می شوند . یک زندگی پر از جنجال واسترس نیز همین اثر را دارد . اکثر افراد با اگاه شدن از ابتلا به سرطان دچار ترس زیادی می شوند ، بطوری که در اثر فلج احساسس و روانی حاصله ضعف ایمنی آنها تشدید می یابد . امیدوار بودن به زندگی و داشتن روحیه ای بالا حتی می تواند یک بیماری بدون علاج را بهبود بخشد .
در جمعیت هایی که میزان سبزی ها و فیبر ( سلولز غیرقابل جذب ) در رژیم غذایی آنها کم است . میزان بروز سرطان روده بزرگ افزایش می یابد . شواهد نشان می دهد که احتمال بروز این سرطان ها در بین افرادی که از رژیم گیاهی تبعیت می کنند ، پایین تر است .
چربیها احتمالاً خطر سرطان روده بزرگ ، پستان و پروستات را افزایش می دهند ، اما در این بین ، رابطه سرطان پستان با رژیم های پرچرب محتمل تر است .
عده ای عقیده دارند که برخی افزودنیهای خوراکی ( مواد شیمیایی خاص برای ایجاد رنگ و طعم غذاها ) سرطان زا هستند و عده ای دیگر اثر آنها را محافظتی می دانند . مصرف غذاهای دودزده مانند ماهی دودی که حاوی بنزوپروپن می باشد ، با بروز سرطان و برعکس کمبود کالری دریافتی از آن پیشگیری نماید . چاقی ممکن است خطر بروز سرطان رحم را افزایش دهد و مصرف زیاد مشروبات الکلی با پیدایش سرطانهای دهان ، حلق ، حنجره و مری در ارتباط است . البته از آنجا که افراد معتاد به مشروبات الکلی اغلب به مصرف دخانیا نیز عادت داشته و از کمبودهای تغذیه ای و ویتامین ها برخوردارند ، نقش الکل در ایجاد سرطان را تقویت می کنند . اعتقاد بر این است که الکل و کمبودهای تغذیه ای ناشی از مصرف آن ، احتمال بروز سرطان را با افزایش سرطان زایی تنباکو بالا می برد .
کمبود برخی از مواد غذایی نیز ممکن است احتمال بروز سرطان را . به عنوان مثال ، سرطانهای روده بزرگ و پستان با کمبود ویتامینهای A,B ( ریبوفلاوین ) و C در ارتباط می باشند .
بعضی از غذاها ممکن است اثر محافظتی در برابر سرطان داشته باشد که از جمله اینها می توان به افزودنیهای غذایی مثل هیدروکسی تولوئن بوتیله و هیدروکسی آنیزول بوتیله اشاره نمود . عده ای از محققین عقیده دارند که ویتامین های A ,B,C در حقیقت اثرات ضد سرطانی دارند ، هر چند گزارشهای منتشر شده در این مورد ضد و نقیض هستند .
همچنین مشخص شده که میکرو ارگانیسم های لاکتو باسیلوس بوولگاریس و استروپتوکوکوس ترموفیلوس که در ماست یافت می شود ، تکثیر سلولهای توموری رامهار می کنند .
مصرف ویتامین E فولات ها و شبه کاروتن ها ( وابسته های شیمیایی ویتامین A ) نیر توصیه شده است .
● سرطان چیست ؟
سرطان یک بیماری است . این بیماری وقتی ایجاد می شود که سلولهای یک عضو یا بافتی از بدن به طور غیر طبیعی رشد و تکثیر پیدا کنند . این سلولهای غیرطبیعی معمولاً توده ای ایجاد می کنند که غده نامیده میشود . اما گاهی هم این سلولها بدون ایجاد رشد و تومور رشد و گسترش پیدا می کنند ، بدین ترتیب که از طریق گردش خون یا لنف به نقاط دیگر بدن تهاجم نموده و موجب پیشرفت بیماری می شوند .
● آیا همه تومورها بدخیم ( سرطانی ) هستند ؟
نه . تومورهایی که فقط در یک نقطه از بدن ایجاد شده و به دیگر نقاط تهاجم نکنند ، سرطانی نیستند . این تومورها خوش خیم نامیده می شوند . اما آنها هم می توانند به طور جدی ایجاد بیماری کنند . مثل وقتی که در مغز یا دیگر سطوح بسته ی بدن ایجاد می شوند . تومورهایی که تمایل به تهاجم و خراب کردن سلولها و بافتهای مجاور را داشته و به سرعت در تمام بدن گسترش پیدا می کنند ، سرطانی هستند . این تومورها بدخیم نامیده می شوند .
● آیا سرطان فقط یک بیماری است ؟
نه کله سرطان به بیش از ۱۰۰ بیماری که در آنها سلولها رشد و تکثیر غیرطبیعی و خارج از کنترل دارند ، اطلاق می شود . خیلی از سرطانها اگر زود تشخیص داده شده و تحت معالجه قرار گیرد . قابل درمان می باشند .
● لوسمی چیست ؟
لوسمی یک نوع سرطان خون است که در آن گلبولهای سفید خون بسیار زیاد می شوند .
● آیا بچه ها هم سرطان می گیرند ؟
بله ، اما نه به اندازه ی بزرگسالان . لوسمی بیشترین سرطان را در بچه ها شامل می شود . سرطان چهارمین علت مرگ در کودکان بعد از بیماریهای نوزادی ، ناهنجاریهای ارثی و تصادفات می باشد .
● آیا سرطان در زنان و مردان یک جور است ؟
بله ، به جز سرطان هایی که در اندام های جنسی به وجود می آید . اما میزان ابتلا به سرطان های مختلف در زنان و مردان ، ممکن است به یک اندازه نباشد .
آیا خانمهایی که زایمان کرده اند کمتر از آنهایی که بچه دار نشده اند ، به سرطان مبتلا می شوند ؟
به نظر می رسد که در مواردی این طور باشد . خانمهایی که هرگز زایمان نکرده اند در ابتلا به سرطان سینه مستعدتر از خانمهای بچه دار می باشند . خانمهایی که رابطه جنسی زیادی دارند . بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم هستند .
● سرطان با چه سرعتی پیشرفت می کند ؟
این فرق می کند . انواع مختلف سرطانها رشد و گسترش متفاوتی دارند . حتی سرعت پیشرفت یک نوع بیماری از یک شخص تا شخص دیگر ، ممکن است متفاوت باشد .
● سرطان چطو در نقاط دیگر بدن پخش میشود ؟
گسترش سرطان در بدن که متاستاز نامیده می شود به صورت های زیر اتفاق می افتد :
۱) سلولهای سرطانی از بافت یا عضو منشاء به بافتهای مجاور حمله کرده و آنها را مبتلا می کنند .
۲) سلولهای سرطانی از طریق رگهای لنفاوی به عقده های لنفی رسیده و از آنجا به نقاط مختلف بدن می رسند .
۳) سلولهای سرطانی وارد دستگاه گردش خون شده و در تمام بدن پخش می شوند .
● آیا سرطان در حال افزایش است ؟
درصد موارد جدید سرطان تشخیص داده شده در جهان ، در حال افزایش سالانه است . برای مثال بین سالهای ۱۹۷۰ تا ۱۹۸۸ موارد ابتلا به سرطان به میزان ۲/۱% در مردان و ۳/۰% در زنان افزایش سالانه داشته است . یک علت این افزایش احتمالاٌ تغییر میانگین عمر مردم است . بدین معتی که مردم بیشتری امکان زندگی طولانی تری پیدا کرده اند ، بنابراین به سنینی که سرطان شیوع بیشتری دارد ، می رسند.
جالب است که توجه شود در طول این دوره ۱۸ ساله ، سرطانهای ریه ، ملانوما و سرطانهای لنفاوی در زنان و مردان افزایش پیدا کرده است . درصد سرطان کولورکتال در مردان تغییری نداشته اما در سرطانهای معده در میان زنان و مردان و به مقدار کمی سرطان دهانه رحم دربین زنان کاهش مشاهده می شود .
● آیا میزان مرگ در اثر سرطان در زنان ومردان متفاوت است ؟
بر طبق بررسی سال ۱۹۹۱ ، به نظر می رسد مردان بیشتر از زنان به علت ابتلا به بیماری سرطان ، جان سپرده اند ، آمار به دست آمده به صورت زیر می باشد :
چگونه میزان مرگ و میر ناشی از سرطان با علل دیگر مرگ مقایسه می شود ؟
سرطان دومین عامل مرگ و میر در کشور های توسعه یافته بعد از بیماریهای قلبی – عروقی می باشد و در کشورهایی مانند کشور ما علت سوم یا چهارم است..
چه مقدار احتمال دارد که من سرطان بگیرم ؟
با فرض اینکه روند شیوع سرطان در همین حد بماند حدود ۳۵% احتمال دارد که شما در طول زندگی تان به یکی از انواع سرطان مبتلا شوید . این برآورد شامل سرطانهای پوست نمی شود .
اگر شما زن هستید ، حدود ۱۰% خطر مبتلا شدن به سرطان سینه ، ۶% خطر ابتلا به سرطان کولوکتال و بیش از ۳% خطر ابتلا به سرطان ریه شما را تهدید می کند . اگر مرد هستید ، ۸% خطر ابتلا به سرطان پروستات ، حدود ۶% خطر ابتلا به سرطان کولورکتال و حدود ۹% خطر ابتلا به سرطان ریه ( بخصوص اگر سیگار می کشید ) شما را تهدید می کند .
● عوامل ایجاد کننده و ممانعت کننده ی سرطان چه چیزی موجب سرطان می شود ؟
علل ایجاد بسیاری از انواع سرطان هنوز نا شناخته است . اما تحقیقات به طور قوی این فرض را تأئید می کنند که حدود ۸۰% از همه ی انواع سرطان ، بستگی به شیوه زندگی دارد . برای مثال عاداتی مانند سیگار کشیدن شما ، غذایی که می خورید و مدت زمانی که در معرض نور خورشید قرار می گیرید ، هم همی توانند بسیار مهم باشند .
سرطانهایی که به این علل ایجاد می شوند ، ممکن است با تغییر شیوه و عادات و انتخاب روش سالمتر زندگی ، کاهش پیدا کنند .
مواد شیمیایی صنعتی مانند ، پنبه ی نسوز ، میتل کلراید و بنزن خطر ابتلا به بعضی از انواع سرطانها را افزایش می دهند .
● چه ارتباطی بین رژیم غذایی و سرطان وجود دارد ؟
رژیم غذایی شامل فیبرهای گیاهی ، سبزیجات و میوه ها می توانند خطر ایجاد بعضی از سرطانها را کاهش دهند . رژیم غذایی پرچربی ، الکل و سیگار ، غذاهای کنسرو شده ، که دارای نیتریت هستند ، و غذاهای نمک سود به افزایش بعضی از انواع سرطان ها منتهی می شوند .
تحقیقات نشان می دهد که افزایش سرطان سینه و کولورکتال به رژیم غذایی پرچربی مربوط است . چاقی در خانمها به خصوص در دوران بعد از یائسگی ، باعث افزایش ابتلا به سرطان آندومتر ( جسم رحم ) می شود . ورود مقدار زیادی الکل به بدن همراه با سیگار ، خطر ابتلا به سرطانهای دهان ، حلق ، نای ، مری و مجاری فوقانی تنفسی را به مقدار زیادی افزایش می دهد . سیگار ، مواد دارای نیتریت و غذاهای نمک سود ، موجب افزایش خطر ابتلا به سرطان معده می شوند .
از طرف دیگر، غذاهایی با مقدار زیاد الیاف گیاهی می توانند باعث محافظت بدن در مقابل سرطان کولورکتال ، معده و مری و در درجه ی بعد سرطانهای ریه ، دهان ، حلق و مثانه باشند.
از سرطان پستان بیشتر بدانیم
مطالعه روی ۳ هزار پرستار زن مبتلا به سرطان سینه نشان داد که پرستارانی با فعالیت بدنی معادل یک ساعت یا بیشتر پیاده روی در روز، شانس بیشتری برای زنده ماندن در مقایسه با بیماران فاقد تحرک داشته اند.مطالعه دیگری نشان می دهد زنانی که رژیم غذایی با چربی پایین داشته اند، بعد از درمان سرطان سینه کمتر شاهد عود این بیماری بوده اند. محققان در مطالعه دیگری دریافته اند میلیون ها نفر از زنانی که برای کاهش کلسترول خون خود استاتین مصرف می کنند، مزایای دیگری نیز به دست می آورند. به نظر می رسد این داروها خطر پیشرفت سرطان پستان را به نصف کاهش می دهند. محققان هشدار می دهند که این تحقیق همچنان ناواضح و غیر قابل اطمینان است و برای حصول اطمینان از نتایج آن، باید در تحقیقات آینده تکرار شود، ولی نتایج پیشنهاد می کند که روش هایی که برای درمان ناراحتی های قلبی مفید بوده اند ممکن است در سرطان پستان نیز موثر باشد. این دو بیماری به طور همزمان ۵۴۰هزار زن را در عرض یک سال به کام مرگ می کشانند.در حال حاضر محققان می گویند ارتباط بین مبارزه با بیماری قلبی و سرطان سینه نوعی انطباق و هماهنگی پیدا کرده است.
ورزش می تواند با کاهش استروژن عامل موثری برای مقابله با این سرطان باشد، در حالی که داروهای استاتین مسیر مشخصی که به بسیاری از سرطان ها منجر می شود را می بندد.دکتر وندی چن از بیمارستان بریگهام و زنان و موسسه سرطان دانا فاربر می گوید: هیچ کدام از اینها ربطی به بیماری قلبی ندارد. ولی به رغم این قضیه روش های جدید به مراتب جالب تر از روش های مرسوم پیشگیری از سرطان پستان هستند. غیر از برداشتن کامل پستان با جراحی، تنها راه اثبات شده برای پیشگیری از این سرطان، مصرف تاموکسیفن یا داروهای مشابه است که می تواند خطر ابتلا به سرطان رحم را افزایش دهد.پزشکان، درمان با داروهای استاتینی را کاملا بدون خطر می دانند و آنها را تجویز می کنند. اما از این گذشته، یک رژیم غذایی سالم و ورزش چه صدمه ای به بدن می رساند؟ آیا راه رسیدن به سلامت قلب می تواند برای مقابله با سرطان پستان مفید باشد؟ برخی متخصصان می گویند لزوما اینگونه نیست، در حالی که تحقیقات اخیر به شکلی ایده آل یافته های خود را اعلام کرده اند. متخصصان در مرکز پیشگیری از سرطان پستان درباره یافته های اخیر مشغول بحث و جدل هستند و اعتقاد دارند این یافته ها بیش از آنچه که نتیجه بخش باشند، مورد توجه قرار گرفته اند. دکتر لیزا شوارتز، عضو هیات علمی دانشکده پزشکی دارموث می گوید: نکته مهم این است که ما بیشتر از آنچه می دانیم، اظهارنظر نکنیم. و دکتر چن می افزاید: من هرگز این روش ها را به عنوان جایگزین روش های اصلی به کار نمی برم.
به هر حال استفاده از راه هایی که برای حفاظت قلب وجود دارد، می تواند در مورد سرطان پستان هم به شکلی بی خطر به کار رود، ولی در حال حاضر می توان به آخرین یافته ها در این زمینه اشاره کرد.
● ورزش
مطالعات اخیر پیشنهاد می کند که فعالیت بدنی ممکن است در جلوگیری از ابتلا به سرطان پستان موثر باشد. در آخرین مطالعه، دانشمندان بوستونی روی این مسئله کار کردند که آیا ورزش می تواند نرخ زنده ماندن زنان مبتلا به سرطان پستان را افزایش دهد یا خیر؟ بیشترین فایده، زمانی مشاهده شد که بیماران سه الی پنج ساعت در هفته ورزش می کردند. در مقایسه با زنان غیر فعال، این زنان در عرض چهار سال، ۵۰ درصد کاهش مرگ و میر داشته اند، ولی به هر حال این مطالعه به جای اینکه حالت کنترلی و مقایسه گروه مورد و شاهد باشد، بر معاینه کلینیکی و روش توصیفی متکی بوده است. در نتیجه نمی توان با قاطعیت گفت که عواملی نظیر روش زندگی آیا تاثیر مستقیمی در این نتایج دارد یا خیر؟ در مورد نتایج این تحقیق دکتر میشل هولمز، عضو هیات علمی دانشکده پزشکی هاروارد و بیمارستان بریگهام و زنان که مدیریت انجام این تحقیق را برعهده داشته، می گوید: شما هرگز نمی توانید مطمئن باشید. فقط می توان گفت ورزش می تواند برای شما مفید باشد.
● رژیم غذایی کم چرب
مطالعات اخیر انجمن سرطان شناسی بالینی به سرپرستی دکتر روان کلبلوسکی از موسسه تحقیقاتی علوم پزشکی لس آنجلس نشان داد که زنان مبتلا به سرطان پستان که تحت درمان قرار گرفته اند، می توانند با رعایت یک رژیم غذایی کم چرب خطر عود مجدد این سرطان را کاهش دهند. مطالعات نشان داد زنانی که ۳۳ گرم در روز چربی می خورند، در مقایسه با زنانی که ۵۰ گرم در روز چربی می خورند، ۲۴ درصد کمتر در معرض خطر عود سرطان قرار دارند. در این تحقیق ۲ هزار و ۴۰۰ زن مورد بررسی قرار گرفتند. تاثیرات این روش چندان زیاد نبود. دکتر چن می گوید: رژیم غذایی کم چرب برای پیشگیری از سرطان پستان کمتر موثر بوده است. او می گوید: کاهش وزن باید هدف اصلی این روش باشد که مدارک مستندتری در مورد مزایای آن وجود دارد.
● استاتین ها
این دسته دارویی، یکی از پرفروش ترین داروهای حال حاضر دنیا هستند، دلیل آنهم واضح است؛ این دارو کلسترول HDL که کلسترول مضر خون است را کاهش می دهد و بدین ترتیب خطر بیماری قلبی را نیز کاهش می دهد. یعنی با یکی از بزرگترین قاتلان بین المللی مقابله می کند! اینکه این داروها چطور می توانند بر ضد سرطان پستان نیز موثر باشند، هنوز در دست بررسی است.محققان با بررسی مدارک پزشکی ۴۰ هزار زن دریافتند، زنانی که استاتین مصرف می کرده اند، به شکل واضحی کمتر در معرض خطر پیشرفت سرطان پستان بوده اند. گرچه یک بار دیگر این یافته ها نیز بر مبنای مطالعات توصیفی شکل گرفته اند. در واقع سایر محققان دریافته اند که شاید استاتین ها خطر ابتلا به سرطان پستان را کاهش ندهند. مثل همه داروها، استاتین ها هم اثرات جانبی دارند. نگرانی فزاینده ای درباره عضلات و کلیه در مورد برخی از انواع داروهای استاتینی وجود دارد. تا اینجای قضیه، به قول دکتر شوارتز، زنان حق دارند مشکوک باشند.
از هر ۸ زن، یک نفر سرطان پستان میگیرد
خوشبختانه پس از چند سال كه صحبت از افزایش روز افزون ابتلا به این بیماری در بین بانوان بود، امسال اعلام شد كه ابتلا به این بیماری در برخی از كشورها كاهش یافته كه یكی از علل این تغییر را كاهش مصرف داروهای هورمونی در بانوان یائسه میدانند.
● تشخیص به موقع ، درمان كامل
از طرف دیگر باتوجه به پیشرفتهای جدید در تشخیص زودرس این بیماری و درمان صحیح و بدون عارضه آن، دیگر این بیماری یك بیماری لاعلاج و كشنده نیست بلكه در صورتی كه این بیماری به موقع تشخیص داده شود و برای درمان آن در اسرع وقت اقدام شود، به خوبی و بدون برداشتن كامل سینه قابل درمان است و بیمار زندگی خوب و بدون عارضهای خواهد داشت. باتوجه به اهمیت تشخیص زودرس در درمان این بیماری، در سراسر دنیا تحقیقات فراوان برای ابداع روشهای جدید تشخیص زودرس انجام گرفته و یا در حال انجام است.
● زنده باد ماموگرافی
یكی از روشهای خوب برای تشخیص زودرس سرطان پستان در بانوان، انجام ماموگرافی به صورت چكآپ است یعنی قبل از اینكه توده سرطانی آنقدر بزرگ شود كه از سوی بیمار یا پزشك قابل تشخیص باشد، در ماموگرافی كشف شده و در همان ابتدا و قبل از گسترش به سایر بافتها درمان لازم انجام شود.
معمولا توصیه میشود كه این كار در بانوان ۴۰ تا ۵۰ ساله هر دو سال یك بار و در بانوان بالای ۵۰ سال، هر سال یك بار انجام شود و به همراه آن از سوی پزشك معاینه نیز انجام شود. انجام این كار در برخی كشورها توانسته مرگ و میر در اثر سرطان پستان را به طور چشمگیری كم كند و بیماران با عملهای جراحی كوچكتر و كم عارضهتر نتایج بهتری از درمان خود بگیرند. افرادی كه در خانواده آنها سابقه سرطان پستان در سنین پایین وجود داشته است ممكن است لازم باشد ماموگرافی را از سن پایینتری شروع كنند كه در این صورت پزشك جراح آنها را در جریان خواهد گذاشت.
● درمان بدون برداشتن كامل سینه
یكی از مسائلی كه در درمان سرطان پستان برای بانوان بسیار ناخوشایند است، برداشته شدن سینه است. تا چند سال قبل هر خانمی كه مبتلا به این بیماری میشد، پستان مبتلای او كاملا برداشته میشد كه قبول این درمان برای اكثر بانوان سخت و با مشكلات روحی بسیار همراه بود.
در حال حاضر خوشبختانه در اغلب موارد میتوان برای درمان سرطان پستان فقط توده سرطانی و مقدار كمی از نسوج سالم اطراف آن را برداشت و سینه را برای بیمار حفظ كرد كه این نوع عمل جراحی اصطلاحا عمل "حفظ سینه" نامیده میشود. فقط شرط اول برای انجام این كار تشخیص و اقدام سریع است كه قبل از بزرگ شدن و گسترش تومور، درمان انجام پذیرد.
بنابراین به بانوان عزیز توصیه میكنیم به جای اینكه درمان خود را به دلیل ترس از نقص عضو به تعویق بیندازند، هر چه سریعتر برای درمان اقدام كنند تا دچار عوارض پیشرفت بیماری نشوند.
● موقتی بودن عوارض
برخی از بانوان نیز از درمانهای كمكی مانند شیمیدرمانی به دلیل عوارض آن مانند ریزش مو در هراس هستند، باید گفت بیمارانی كه تومور آنها به وسیله ماموگرافی و قبل از رسیدن به یك سانتیمتر كشف میشود در بسیاری از موارد نیازی به انجام درمانهای كمكی ندارند و درمان آنها بسیار ساده است.
در عین حال بیمارانی كه شیمیدرمانی برای آنها تجویز میشود باید بدانند كه این درمان برای از بین بردن سلولهای سرطانی در بدن انجام میشود و تمام عوارض آن گذرا و قابل برگشت است.
یكی دیگر از عوارضی كه بسیاری از بیماران از آن نگران هستند تورم دست پس از عمل جراحی است كه به دلیل خارج كردن غدد لنفاوی گرفتار در زیر بغل اتفاق میافتد كه در این مورد نیز تشخیص سریع و درمان به موقع میتواند مانع از پیشرفت تومور به غدد لنفاوی و عوارض ناشی از آن شود و در عین حال روشهای جدید جراحی نیز كه در كشور ما قابل انجام هستند تا حد زیادی از این عارضه جلوگیری میكنند.
با توجه به نكاتی كه در بالا گفته شد واضح است كه درمان سرطان پستان در سالهای اخیر با موفقیتهای امیدوار كنندهای همراه بوده است كه استفاده از محسنات این درمانهای جدید، منوط به برخورد منطقی بیماران با این بیماری و اقدام سریع و بدون تاخیر آنان برای درمان است. امیدواریم با آموزش بانوان برای شناخت علایم اولیه این بیماری و فراهم آوردن امكانات تشخیص زودرس برای تمامی بانوان ارجمند كشورمان بتوانیم این بیماری مهلك را كنترل كنیم و دیگر شاهد مراجعه بیماران در مراحل پیشرفته و غیرقابل علاج نباشیم.
افشای تشخیص سرطان
اگر یاد بگیریم احساسات خود را بجای پنهان کردن، ابراز کنیم، بهتر می توانیم با مشکلات روبرو شویم و بهتر به یکدیگر یاری برسانیم. در موضوع مورد بحث ما، معمولاً بیمار، خانواده و دوستان وی در یک زمان از تشخیص بیماری مطلع نمی شوند. بیشتر اوقات بیماران عقیده دارند که مخفی نگاه داشتن تشخیص بیماری از آنها، موجب خطا در تصمیم گیری های مهم درباره زندگی، آینده و همچنین درمان شان می شود.
از سوی دیگر، خانواده های بیماران اظهار می کنند که بیمارانی که تشخیص را از خانواده شان پنهان می کنند، نه تنها فرصت های طلایی ابراز عشق و حمایت را از آنها دریغ می کنند، بلکه آن « فشار به گونه وصف ناپذیری وحشت آور » را نیز بایستی به تنهایی تحمل کنند.
اعضای خانواده و دوستان نزدیک نیز بار هیجانی بزرگی را متحمل می شوند و لذا بایستی بتوانند آزادانه احساسات خود را با یکدیگر و با بیمار در میان بگذارند.
حتی به بچه ها نیز باید حقیقت را گفت. وقتی واقعیت را به آنها نمی گوییم ممکن است قضیه را بدتر از آنچه که هست تصور کنند. ممکن است بیمار بخواهد خودش مستقیماً حقیقت را به بچه ها بگوید و یا اینکه ترجیح دهد یک دوست نزدیک یا فرد مورد علاقه اش این کار را انجام دهد.
هنگامی که انسانی از بیماری خود و یا یکی از اطرافیانش مطلع می گردد دچار یک شوک عصبی و فشار روانی می شود. شاید احساس ترسی آمیخته با انکار نیز با وی همراه گردد. وجه تفاوت افراد مختلف، در سرعت رهایی آنها از این فشارها است. مدت زمانی که طول می کشد تا فردی خود را از این شوک خارج کند و واقعیت را بپذیرد با سایرین متفاوت است. بنابراین جدول زمانی هیجانات هر فرد را فقط خودش می داند. این زمان می تواند با توجه به شخصیت فرد، اطرافیان و میزان حمایت آنها و نیز شدت و نوع سرطان متفاوت بوده و می تواند در بهترین حالت از حتی یک روز یا در بدترین حالت تا ابد ادامه پیدا کند.
معمولا در یک زمان خاص، بیمار و خانواده یا دوستانش از مساله آگاه نمی شوند. بنابراین می توان دو حالت را از نظر تقدم زمانی آگاهی از تشخیص بیماری در نظر گرفت:
۱ - ابتدا بیمار متوجه شود.
۲ - ابتدا خانواده متوجه شود.
حالت ۱) آیا باید حقیقت را گفت؟
اکثر افراد مبتلا به سرطان بسته به موقعیتی که دارند به این نتیجه می رسند که بهترین کار آن است که تشخیص بیماری به همه گفته شود تا « فرصت حمایت و نگهداری » آنها از بیمار صلب نگردد. به نظر می رسد ابراز ترسها و امیدها در مجموع، سهل تر از پنهان کردن آن است. البته این مخصوص افرادی است که خانواده دارند.
اگر خانواده ای نباشد، بهتر است به چند تن از دوستان نزدیک واقعیت را بگوئید. بدیهی است که پیمودن این راه با یک همراه و ملازم آسان تر خواهد بود. این احتمال هست که بعضی دوستان با آگاهی از مساله از شما دور شوند. به دلایل مختلف. اهمیتی ندهید. ادامه دهید و خواهید دید که نیرو، حمایت و شفقت نهانی زیادی را در وجود به ظاهر دورترین همراهان خود کشف خواهید کرد و از انسانیت آنها شگفت زده خواهید شد.
یک بیمار سرطانی نباید بیماری خود را بصورت یک راز نزد خود نگاه دارد. با این عمل بیمار فرصت ابراز احساسات و اضطرابهایی را که در اثر این بیماری در وی پدید می آید از دست داده و خانواده و دوستان وی نیز فرصت یاری، حمایت و همراهی را پیدا نمی کنند. بطور کلی زندگی همه ما کوتاه و زودگذر است و هیچ تضمینی وجود ندارد که هر یک از ما امروز را به پایان برسانیم. ضمن اینکه تلاش در مخفی نگاه داشتن بیماری هم بی نتیجه است زیرا اطرافیان با دیدن حالات روحی و نا امیدی شما ناراحت می شوند اما نمی دانند مساله چیست. بهتر است هنگامیکه از آن فشارهای اولیه رهایی یافتید و احساس آمادگی کردید، حقیقت را بگویید.
حالت ۲) خانواده تصمیم گیر
بدون شک باید به یک بیمار سرطانی حقیقت را گفت. زمان بسیار ارزشمند است و ممکن است بیمار خواسته ها و آرزوهایی داشته باشد که بخواهد انجام دهد، از این رو وقتی حقیقت را بداند می تواند تصمیم صحیحی بگیرد.
هر یک از افراد سالم فرصتهای مهمی در زندگی دارند. در افراد مبتلا به سرطان تجلی این فرصتها واضح تر و ملموس تر است چرا که آنها احساس می کنند که زندگی کوتاهتری خواهند داشت. اگر چه این احتمال وجود دارد که یک بیمار سرطانی بیش از یک فرد سالم عمر کند اما این حق را دارد که واقعیت را بداند تا بتواند درباره مابقی عمرش تصمیم بگیرد.
درصورتیکه تشخیص از بیمار مخفی نگاه داشته شود، آنگاه حمایت روانی از سایر افراد خانواده نیز غیر ممکن می شود زیرا آنها هم نخواهند توانست در مقابل بیمار احساسات خود را بروز دهند و باستی مرتبا نقش بازی کنند. بهر حال بیمار ناگزیر است که حقیقت را بپذیرد حتی اگر برایش غیر قابل باور، سخت و شکننده باشد.
از سوی دیگر هنگامی که به فرد، نوع بیماریش را می گویید، ممکن است که خود وی سعی در پنهان داشتن آن از خانواده اش ( بمنظور عدم ناراحتی شان) داشته باشد، در حالیکه این عمل باعث تنها ماندن، به تنهایی بار غم را به دوش کشیدن و محبوس کردن افکار و احساسات در درون خود، می شود.
● نتیجه:
بیمار عزیز! بیماری خود را پنهان نکن و به انسانهایی که فکر می کنی می توانند یاری رسانت باشند بگو. قطعا می توانی پیدایشان کنی. در بین خانواده، دوستان، همکاران و حتی غریبه ها.
دوستان، اطرافیان و خانواده بیمار! بیماری را از وی پنهان نکنید. او حق دارد بداند. حق دارد به آرزوهایی که آنها را به آینده های دور موکول کرده برسد. بالاخره روزی خواهد فهمید و آن روز هرگز شما را به دلیل این کوتاهی نخواهد بخشید.
● آیا باید به بچه ها هم حقیقت را گفت؟
هدف از برملا کردن تشخیص سرطان برای بچه ها، آن است که به آنها فرصت پرسش سؤالهایشان درباره بیماری و ابراز احساساتشان پیرامون این واقعه داده شود. مسلم است که هیچ یک از ما مایل نیست فرزندانش احساس درد و ناراحتی کنند ولی دردی که آن را درک می کنند آسان تر تحمل میشود تا افکار وحشتناکی که به اشتباه در تصوراتشان راه یافته. عده ای هنوز هم در صحبتهایشان می گویند که احساس واپس خوردگی دوران کودکی خود را به عنوان فرزند یک بیمار سرطانی به یاد دارند. آنها به یاد می آورند، در آن زمان که کودکی بیش نبوده اند و یکی از افراد خانواده مبتلا به سرطان شده بود، چه ناراحتی عمیقی بر خانواده حکمفرما بوده و آنها این ناراحتی را لمس می کرده اند اما از دانستن علت آن محروم بوده اند. این افراد در اثر این عدم توجه و توهم غیر معقول بودن نیازها و توقعاتشان، دچار سردرگمی و آسیب می شوند.
برخی والدین که سعی کرده اند واقعیت را از اطفال خود پنهان کنند، بعدها افسوس می خورند که چرا در طول بیماری فرزندان را مطلع نکرده اند. علی رغم تصور موجود، بچه ها در هنگام درک یک موقعیت جدید، ظرفیت شگفت انگیزی از خود نشان می دهند. در حالی که اگر حقیقت را از آنها پنهان کنیم، تغییرات محسوس و آشکار دنیای اطرافشان به آنها می گوید که حتما چیز مهمی اتفاق افتاده. به این ترتیب واقعیت را از آنچه که هست وخیم تر و وحشتناک تر احساس می کنند.
سن اطفال و بلوغ روانی آنها دو عامل اصلی تعیین کننده میزان و نحوه افشای حقیقت به آنهاست. برای اینکه بچه ها حقیقت را بهتر درک کنند، می توان آنها را در جمع افرادی که مسبب دلخوشی و سرگرمی آنها هستند قرار داد و سپس این مساله را به آنها منتقل کرد که یک چیز غیر معمول در خانواده پیش آمده است.
شاید پدر یا مادر مبتلا به سرطان بخواهد خودش حقیقت را به فرزندش بگوید، در این حالت می تواند بگوید: « مدتی است که من مریض هستم، این طور نیست؟ اسم مریضی من سرطان است. من نمیتوانم آنقدر که دلم می خواهد با تو بمانم. این برای همه ما سخت است ولی من هنوز هم تو را واقعاً دوست دارم » .
بدون تردید موقعیت دردناکی است. بنابراین بهتر است پس از این مکالمه یکی از نزدیکان یا دوستانی که رابطه عاطفی عمیقی با فرزند دارد، بیشتر با او صحبت کرده و به او دلگرمی داده و بگوید: « مادر شما بیمار است، دکترها تقریباً مطمئن هستند که می توانند او را خوب کنند ولی بعضی وقتها معالجاتی که برای مادرت انجام می دهند موجب ناراحتی و درد او می شوند. کار خاصی نیست که انجام بدی اما مادر به حمایت و درک تو احتیاج دارد » . البته این دلگرمی و مراقبت نباید به اینجا ختم شود و تا زمانی که خانواده به وضعیت عادی باز گردد باید بصورت مستمر و بدون وقفه ادامه داشته باشد.
● تنهایی؟..............هرگز
همانطور که گفته شد، مهمترین دلیل و بایستی افشای تشخیص، چه برای بالغین و بزرگسالان و چه برای کودکان، آن است که:
تحمل بیماری سرطان برای یک تن به تنهایی، بسیار دشوار، زجر آور و رنج آور است.
هیچ انسانی نباید این بار سنگین را در تنهایی و غریبی به دوش بکشد. گاهی اوقات با وجود حمایت های اطرافیان باز هم احساس تنهایی و بی حمایتی می کنید. این طبیعی است. اگر تمام انسانهای دنیا هم از شما حمایت کنند باز هم شما فرقی با آنها خواهید داشت که آن تفاوت می تواند شما را از سایرین جدا کند. به نظر من باید به سوی حمایت بروید، نباید منتظر باشید تا دیگران آمده و محبت و عشق شان را نثار شما کنند. نترسید و عشق تان به زندگی، اطرافیان و دوستانتان را فاش و عیان بگویید (من خودم بزودی این کار را خواهم کرد) و هیچوقت چنین وانمود نکنید که از حمایت سایرین بی نیاز هستید چرا که در این صورت، صرفاً لحظات تنهایی تان بیشتر و غمبارتر می شوند. هنگامی که یکی از ما در تلاش برای مبارزه و غلبه بر سرطان است، نیاز به حمایت متقابل دارد. هیچیک از طرفین نباید از زیر بار مسئولیت هایشان به هر دلیل شانه خالی کنند.
می توانیم اضطراب، ناراحتی، نگرانی و افسردگی درونی خود را با دیگران در میان بگذاریم و نیز میتوانیم عشق، محبت و ایثار خود را نیز از راههای که به ظاهر کمی دشوار یا بی ثمر به نظر میرسند، به اطرافیانمان ابراز کنیم.
اگر به شما خبر دهند مبتلا به سرطانید ، چه می کنید؟
برای كسی كه همین الان به او گفته شده مبتلا به سرطان است، چه توصیه ای دارید؟
من به او خواهم گفت:
- از جزئیات بیماری خود آگاه شوید. نخست ببینید نام سرطان چیست، اندازه اش چقدر است ، محل آن كجاست، از كجا شروع شده و آیا تاكنون انتشار پیدا كرده یا خیر. ببینید سرطان شما از نوع بسیار مهاجم یا با رشدی آهسته است و اما در مقوله درمان های موجود، لازم است درباره میزان موفقیت و عوارض جانبی هركدام از آنها پرس وجو كنید. بدون اطلاعات، ممكن نیست درك دقیقی از مشكل داشته باشید.
- كسی را همراه خود داشته باشید. نكته دوم این است كه درك كنید، این یك موقعیت بحرانی است و ممكن است توانایی شما در حفظ و ارائه هر گونه اطلاعات معنی دار در حد صفر باشد. بنابراین همیشه كسی را - ترجیحاً فرد مورد اعتمادی كه می توانید روی وی حساب كنید - همراه خود داشته باشید؛ كسی كه مورد علاقه و محبت شماست. وجود كسی كه بتواند پیام های ضروری را حفظ كند، بسیار كمك كننده خواهد بود.
چه وقت به متخصص سرطان (انكولوژیست) مراجعه می كنید؟
بستگی دارد به نوع سرطان، مرحله پیشرفت آن و گزینه های درمانی كه در اختیار شما قرار دارند. سرطان های بسیاری هستند، كه نیاز به متخصص سرطان دارند. برای مثال، برخی از سرطان ها، مانند سرطان سلول های بازال پوست را می توان با عمل جراحی خارج كرد، طوری كه احتمال عود بیماری عملاً صفر خواهد بود. از سوی دیگر، سرطان های دیگر، چون برخی تومورهای تیروئید، بهتر است توسط متخصصین تیروئید درمان شود، چه پزشكان بیشتر نسبت به درمان این گونه سرطان ها آگاهی دارند. در مورد اكثر سرطان ها، این فكر خوبی است كه موضوع را با یك متخصص سرطان در میان گذاریم، و نظر وی را نیز جویا شویم. از پزشك تان بپرسید كه بهترین متخصص برای نوع خاص سرطان شما كیست.
فكر خوبی است كه نظر پزشك دیگری را نیز جویا شویم؟
همیشه جویا شدن نظر یك متخصص سرطان را توصیه می كنم. ممكن است این فرد، مثلاً كسی باشد كه از تخصص و تجربه در مراقبت از بیماران سرطانی برخوردار است، مانند كسانی كه در مراكز درمانی ویژه بیماران سرطانی مشغول به كارند. به طور معمول، اینگونه مراكز بخشی از دانشگاه یا یك مركز درمانی بزرگ اند. با وجود این كه جویا شدن یك نظر تخصصی دیگر معقول و منطقی به نظر می رسد، ولی وقت تان را برای یافتن شش، هفت متخصص و پزشك در مراكز مختلف تلف نكنید. اگر نظر دو تن از آنها یكسان باشد، به احتمال بسیار زیاد باقی متخصصین سرطان نیز چیزی شبیه آن به شما خواهند گفت.
در مورد انتخاب پزشك معالج تان، به چه نكاتی باید توجه داشته باشید؟
به دنبال پزشكی باشید، كه:
- خوب گوش می كند. یافتن پزشكی كه گوش به نگرانی های شما بسپارد، بسیار مهم است. با وجود چنین پزشكی یافتن پاسخ به سئوالات بسیار آسان تر خواهد بود.
- واضح توضیح می دهد. در پی پزشكی باشید كه درباره بیماری، گزینه های درمانی و آینده آن به خوبی و با زبانی قابل فهم توضیح می دهد.
- خوب می فهمد. لازم است به تفاوت درك خود به عنوان بیمار و پزشك از آن چه كه در بین ما می گذرد، توجه داشته باشید. اگر از مطالبی كه گفته می شود، سردرنمی آورید، كسی را با خود همراه داشته باشید.
سعی كنید با پزشك خود، همكار باشید. بهترین رابطه با پزشك، رابطه همكاری است.
در بحث پیرامون گزینه های درمانی، چه نكاتی را باید در نظر بگیرید؟
هنگام صحبت با پزشك پیرامون درمان، توجه داشته باشید كه:
- شیوه های درمانی همواره در حال تغییرند. از دیرباز، ستون اصلی درمان اكثر سرطان ها، جراحی بوده و هست. لیكن به خاطر داشته باشید، كه هم اكنون حركتی به سمت اعمال جراحی كمتر تهاجمی در جریان است. به عنوان مثال، یك نسل پیش، خانم های مبتلا به سرطان پستان، با اعمال جراحی اساسی و بزرگ درمان می شدند. امروز، در بیشتر موارد، این كار با برداشتن توده سرطانی و حاشیه ای از بافت سالم در اطراف آن و سپس پرتودرمانی و گاه نیز شیمی درمانی و هورمون درمانی صورت می گیرد. نتیجه آن كه سرانجام عضو بیمار حفظ خواهد شد. این رویكرد، بسی موثرتر از اعمال جراحی گسترده است.
- ممكن است گزینه های درمانی تغییر كنند. اطلاعات كافی پیرامون بیماری خود و رویكردهای رایج برای درمان آن به دست آورید. برخی از سرطان ها، به پرتو اشعه پاسخ بهتری می دهند، در حالی كه دیگران به شیمی درمانی، هورمون درمانی یا تركیبی از همه اینها بهتر جواب می دهند. بسیار پیش می آید كه منتظر ماندن و كاری صورت ندادن بهتر است. برخی از سرطان ها علائم اندكی را موجب می شوند، و هیچ درد و مشكلی ندارند حتی ممكن است مدت های طولانی غیرفعال باقی بمانند. در این گونه موارد، اقدام به درمان نقشی در بهبود كیفیت زندگی نخواهد داشت. از سوی دیگر برخی سرطان ها، برعكس، بسیار مهاجم اند احتمالاً مشكلات مهمی را موجب می شوند. طبیعی است كه در این گونه موارد، اقدام به درمان توصیه می شود. بپرسید بدون اقدام به درمان چه اتفاقی رخ خواهد داد و پاسخ را با نتایج مورد انتظار از درمان مقایسه نمایید.
- درمان عوارضی در پی خواهد داشت. دقت كنید كه هر درمانی ممكن است عوارض و مشكلاتی به دنبال داشته باشد. لازم است بین فواید و مضار هر شیوه از درمان سرطان به نوعی مقایسه صورت گیرد. این شما هستید كه سرانجام باید تصمیم بگیرید. مثلاً اگر فرد جوانی هستید كه بیماری تان علاج قطعی دارد، ممكن است مایل باشید آثار و عواقب بسیار شدید درمان را تحمل كنید تا شانس ریشه كن شدن بیماری را از دست ندهید. ولی اگر ۸۵ سال از عمرتان می گذرد و امید چندانی نیز به علاج قطعی بیماری خود ندارید، چرا باید عوارض جانبی بد درمان را تحمل كنید، آن هم تنها به امید یكی دو ماه بیشتر زنده ماندن؟
- از پزشك خود بپرسید، حاصل درمان چه خواهد بود. برای مثال، ممكن است پزشك بگوید با اقدام به درمان ۵۰ درصد به احتمال زنده ماندن شما افزوده خواهد شد. این حرف بزرگی است؛ ولی اگر این ۵۰ درصد، به معنای اضافه شدن هشت هفته به ۱۲ هفته قبلی است، آن هم سراسر توام با تهوع و استفراغ های بسیار شدید، و ضعف و خستگی فراوان، احتمالاً چیز زیادی گیرتان نخواهد آمد.
آیا همه درمان های سرطان ها عوارض جانبی وحشتناك دربر ندارند؟
نه، لزوماً. درمان های سرطان ها، البته، آثار و عوارضی را دربردارند، ولی بیشتر آنها را می توان پیش بینی و درمان نمود یا تخفیف داد. به طور كلی، اكثر قریب به اتفاق این عوارض برگشت پذیرند، و تمام هم و غم پزشك باید این باشد كه در تحمل عوارض مذكور یار و یاور شما باشد.
هنگام انتخاب درمان حتماً به فكر عوارض جانبی آن باشید، ولی این را هم بدانید كه ممكن است وضع آن طورها هم كه به شما گفته اند، بد نباشد. آن چه را كه باید از درمان انتظار داشته باشید، از پزشك خود بپرسید. این كه حال تان چقدر بد خواهد شد؟ درمان چه مدت به طول خواهد انجامید؟ چقدر زحمت دارد؟ اگر اكنون در هفته ۵۰ ساعت كار می كنید، آیا خواهید توانست پس از اقدام به درمان، نیز همین مقدار كار كنید؟ یا این كه تنها خواهید توانست مثلاً ۲۰ ساعت در هفته كار كنید؟ حتماً پاسخ این سئوالات را بیابید. انتخاب درمان بسته به تصمیم شماست.
نقش خانواده و دوستان چیست؟
آنها می توانند آرزومند بهترین نتایج از درمان شما باشند. ولی از سوی دیگر، دوستان و اعضای خانواده می توانند با ارائه اطلاعات غلط و پرس وجوهای بی مورد مشكلی را بر مشكلات شما بیفزایند. ممكن است به دلیل ناآگاهی از آثار و عواقب درمان های تهاجمی، بی وقفه بر انجام آنها اصرار بورزند. ولی دوستان و خانواده می توانند نقشی اساسی در زنده ماندن بیماران مبتلا به سرطان نیز ایفا كنند. مطالعات متعدد همبستگی روشنی را بین زمان زنده ماندن این بیماران و تماس های اجتماعی شان یافته اند. ولی از محدودیت های خویش آگاه باشید. بد نیست كه گاهی استراحتی كنید، و دوباره به جمع بپیوندید. در هیچ موردی خود را سرزنش نكنید.
و نكته آخر این كه اولویت ها و محدودیت های خود را بشناسید.
اگر می خواهید سرطان مری نگیرید ...
سرطان مری چیست ؟
سرطان مری یا سرطان "ازوفاژ" ، بیماری است كه در قسمتی از دستگاه گوارش اتفاق می افتد كه حلق را به معده متصل
می سازد . این قسمت كه مری نام دارد به شكل یك لوله است .
سرطان مری چگونه ایجاد می شود؟
علت دقیق ایجاد سرطان مری مشخص نیست . به نظر می رسد كه مصرف الكل ، سیگار ، غذا و نوشیدنی های بسیار داغ خطر ابتلا به این بیماری را افزایش می دهند .
سرطان مری چه علایمی دارد ؟
در اغلب موارد اولین علامت عبارت است از این كه بیمار در بلع مواد غذایی دچار اشكال می شود . فرد ممكن است احساس كند كه غذا در گلویش گیر می كند . در ابتدا ممكن است این مشكل در حین بلع مواد غذایی جامد مثل سیب ، گوشت و .... باشد . بعداً ممكن است فرد برای بلع غذاهای نرم و حتی مایعات نیز دچار مشكل شود .
با پیشرفت بیماری ، مری تدریجاً تنگتر می شود . یكی از علایم زودرس بیماری ، درد در ناحیه قفسه صدری است . ممكن است فرد در حین بلع مایعات داغ دچار سوزش سر دل بشود . علایم دیررس بیماری شامل آبریزش از دهان ( به دلیل عدم بلع بزاق ) ، استفراغ حاوی غذاهای هضم نشده ، و كاهش وزن هستند .
علایم تنفسی نیز شایع هستند . خشونت صدا و سرفه در صورتی ایجاد می شوند كه سرطان به قسمت های مجاور و نزدیكش دست اندازی كرده باشد .
سرطان مری چگونه درمان می شود ؟
درمان سرطان مری اغلب توسط جراحی و رادیوتراپی صورت می پذیرد . در مواردی شیمی درمانی نیز جزو مراحل درمان قرار می گیرد . انتخاب نحوه درمان وابسته است به اندازه سرطان ، محل آن در مری و میزان انتشار آن به قسمت های مجاور . گاهی مواقع درمان های غیر جراحی نیز مورد استفاده قرار می گیرند . این روش ها عبارتند از روش برای گشاد كردن قطر داخلی مری به صورتی كه امكان بلع راحت تر برای بیمار فراهم شود . (به این روش بوژیناژ گفته می شود ) رادیو تراپی نیز ممكن است برای كوچكتر نمودن اندازه سرطان مورد استفاده قرار گیرد .
اثرات درمان تا چه مدت باقی می مانند ؟
در اكثریت موارد امكان درمان و علاج قطعی وجود ندارد . سرطان مری به سرعت رشد می كند . اغلب زمانی كه بیمار به پزشك مراجعه می كند و بیماری وی تشخیص داده می شود ، سرطان در مراحل پیشرفته رشد خود است . با این حال پیشرفت روش های جراحی ، رادیو تراپی و شیمی درمانی میزان امید به زندگی و میزان احساس راحتی بیماران در حین زندگی را بهبود بخشیده اند .
چه روشها و اقداماتی به كنترل بیماری و درمان آن كمك می كند ؟
- روش های زیر ممكن است به تخفیف و كنترل علایم شما كمك نمایند .
- وعده های غذایی كم حجم اما مكرر داشته باشید.
- توصیه های پزشك مشاور تغذیه خود را رعایت نمایید تا غذاهایی میل كنید كه قدرت شما را حفظ می نمایند و بعد از درمان درمان به شما مواد غذایی اضافی را كه برای كمك به ترمیم و بهبود شما لازم هستند ، می رسانند .
- استراحت و خواب كافی داشته باشید .
- اگر پزشك برای شما داروی ضد درد تجویز كرده است آن را مصرف نمایید .
- در طی درمان و دوره بعد از آن، نگاه مثبت و امیدوار خود را به آینده حفظ نمایید .
چگونه می توان از ابتلاء به سرطان مری پیشگیری كرد ؟
از آنجایی كه علل ایجاد كننده سرطان مری نامشخص هستند ، هیچ روش مطمئنی برای پیشگیری وجود ندارد كه صد درصد این اطمینان را ایجاد نماید كه فرد مبتلا نخواهد شد . از مصرف الكل و سیگار به طور كامل اجتناب نمایید .
برای معاینات دوره ای پزشكی مراجعه نمایید و به هر گونه تغییری در عملكرد قسمت های مختلف بدن خود توجه نمایید .
امان از این تورم
سیستم لنفاوی بدن از سلولهای مختلف، عروق و ارگانهایی مثل طحال تشکیل شده است اما اصلیترین قسمت این سیستم غدد لنفاوی هستند که حداقل تعداد آنها ۶۰۰ عدد است.
بیشتر این غدد لنفاوی در ناحیه سر و گردن و بعد در زیر بغلها و کشاله ران تجمع پیدا کردهاند. در هنگام مواجهه با عفونتهای باکتریایی و ویروسی و یا حتی در هنگام التهاب ناشی از بعضی بیماریها از جمله سرطان، این غدد لنفاوی متورم میشوند.
● علایم و نشانهها
بسته به علت تورم غدد لنفاوی، علایم گوناگونی ممکن است همراه با این اتفاق به وجود بیایند که میتوان به اینها اشاره کرد:
▪ بزرگ شدن یک غده لنفاوی بیش از یک سانتیمتر
▪ دردناک و حساس شدن غدد لنفاوی
▪ آبریزش بینی، گلودرد و بقیه علایم عفونت دستگاه تنفسی
▪ بزرگ شدن سراسری تمام غدد لنفاوی در بدن که ممکن است به خاطر یک عفونت شدید و یا آلودگی با ویروس HIV باشد.
▪ تورم اندامها به خاطر بزرگ شدن غدد لنفاوی و جلوگیری از تخلیه طبیعی خون و لنف اندام
▪ قرمز و ملتهب و دردناک شدن پوست روی غدد لنفاوی متورم
هرکدام از علایم فوق همراه با بزرگ شدن غدد لنفاوی میتوانند نشاندهنده بیماری خاصی باشند. گاهی اوقات هم این تورمها زودگذر وخوشخیم هستند و خودشان بهبود پیدا میکنند اما به طور کلی باید در صورت داشتن تورم غیرطبیعی غدد لنفاوی حتما به پزشک مراجعه کرد.
● کی برویم دکتر؟
خیلی از اوقات تورم غدد لنفاوی به خصوص غدد لنفاوی گردن چندان شدید نیست و بعد از مدتی با برطرف شدن علت زمینهای بیماری مثل سرماخوردگی یا گلودرد، خودبهخود برطرف میشود اما در صورت نگرانی خودتان و یا داشتن هر کدام از حالات زیر بهتر است سریعتر به پزشک مراجعه کنید. متخصص بیماریهای عفونی یا متخصص داخلی، بهترین گزینهها برای مراجعه اولیه هستند. این پزشکان بعد از تشخیص و در صورت لزوم میتوانند شما را به پزشکان دیگری مثل جراحی یا متخصص خون ارجاع دهند.
بزرگ شدن یک یا چند غده لنفاوی بدون دلیل خاص، بزرگ شدن مداوم یک غده یا بزرگ ماندن آن بیش از دو هفته، سفت بودن غده و غیرمتحرک بودن آن، همراهی آن با تب، تعریق شبانه یا کاهش وزن بدون دلیل، همراهی آن با گلودرد شدید و اختلال در تنفس یا بلع غذا و گرم و قرمز و دردناک بودن یک غده لنفاوی متورم، علایمی هستند که باید به خاطر آنها به پزشک مراجعه کرد.
● این تورم از کجا میآید؟
شایعترین علت بزرگ شدن غدد لنفاوی عفونت است؛ به خصوص عفونت ویروسی. اگر چه انواع دیگر عفونت هم میتوانند بسته به محل درگیری باعث بزرگ شدن غدد لنفاوی شوند، گلودرد چرکی، اوریون، سرخک، عفونت گوش، دندان عفونی و آبسه کرده، مونونوکلئوز عفونی، عفونت پوست و محل زخم و عفونتهای شدیدتری مثل سل و بعضی انواع بیماریهای مقاربتی از شایعترین دلایل عفونی لنفادنیت هستند. عفونت ناشی از چنگ زدن گربه و همچنین بیماری توکسوپلاسموز هم تورم چند غده لنفاوی را به دنبال دارند.
به غیر از این بیماریهای عفونی، بیماریهای التهابی مثل لوپوس یا آرتریت روماتویید و یا آلودگی با HIV و همچنین سرطانهایی مثل لمفوما و لوسمی (سرطان خون) و همچنین گسترش یا متاستاز هر نوع سرطان پیشرفتهای هم میتواند تورم غدد لنفاوی را موجب شود.
بزرگ شدن غدد لنفاوی به خودی خود یک علامت و نشانه است و فقط نشاندهنده این است که بدن در حال مبارزه با یک بیماری است اما گاهی خود این لنفادنیت هم میتواند مشکلزا شده و عوارضی را در پی داشته باشد. به وجود آمدن آبسههای عفونی و یا گسترش عفونت در خون (باکتریمی یا سپتی سمی) ممکن است به دنبال تورم شدید غدد لنفاوی به وجود بیاید.
● آزمایشهای تشخیصی
پزشک معمولا بعد از معاینه عمومی و گرفتن شرح حال بیماری از شما غدد لنفاویتان را از نظر اندازه، قوام، متحرک بودن و یا حساس بودن معاینه میکند و سپس بسته به تشخیص اولیه ممکن است آزمایشهایی را درخواست کند. آزمایش خون، متداولترین آزمایش است که بسته به تشخیص دکتر ممکن است انواع خاصی از آن مانند کشت خون یا بررسی دقیق آن در زیر میکروسکوپ هم درخواست شود.
تصویربرداریهای مختلفی مثل رادیوگرافی ساده از قفسه سینه (مثلا برای رد کردن بیماری سل)، سیتیاسکن برای تشخیص منبع عفونت یا التهاب و یا یک تومور هم ممکن است انجام شوند. کشت از محل زخم برای تشخیص نوع عفونت و سپس بیوپسی از غدد لنفاوی به وسیله سوزن (FNA) هم از دیگر آزمایشهای شایع است.
گاهی ممکن است پزشک بخواهد به جای FNA و خارج کردن بخشی از غدد لنفاوی، همه غده به طور کامل خارج شده و زیر میکروسکوپ بررسی شود. سونوگرافی هم یک آزمایش بیخطر است که گاهی در مورد بعضی بیماریها هنگام تورم غدد لنفاوی انجام میشود.
● درمان لنفادنیت
همانطور که میتوان حدس زد اصلیترین درمان لنفادنیت، درمان علت به وجود آورنده آن است. در مورد عفونتهای باکتریایی، آنتیبیوتیکها اصلیترین درمان هستند. بسته به نوع و میزان عفونت، آنتیبیوتیک ممکن است به صورت خوراکی یا تزریقی تجویز شود.
در مورد عفونتهای ویروسی مصرف آنتیبیوتیک به هیچ وجه صحیح نیست و با پایان دوره بیماری، معمولا غدد لنفاوی پس از مدتی به اندازه طبیعی خود باز میگردند.
در مواقع بیماریهایی مثل لوپوس و آرتریت روماتویید هم باید تورم غدد لنفاوی را با برطرف کردن التهاب بیماری به وسیله کورتون درمان کرد. لنفادنیتهای ناشی از سرطان هم اغلب فقط با درمان کامل سرطان بهبود مییابند.
اگرچه گاهی اوقات لازم است که برای جلوگیری از گسترش سرطان، این غدد لنفاوی را از بدن تخلیه کرد؛ مثل کاری که در مورد غدد لنفاوی زیر بغل، موقع درمان سرطان پستان انجام میشود.
درمانهای خانگی لنفادنیت را میتوان با کمپرس گرم روی محل تورم و مصرف مسکنهایی مثل ایبوبروفن، آسپرین و استامینوفن انجام داد. آسپرین و بروفن خود ضد التهاب هم هستند و علاوه بر برطرف کردن درد، کمی التهاب و تورم غدد لنفاوی را نیز کاهش میدهند. استراحت به میزان کافی هم در کاهش تورم غدد لنفاوی موثر است.
● تورم خوب، تورم بد
هر بزرگ شدن غدد لنفاوی نباید باعث نگرانی شما شود. همانطور که میدانید علت اکثر این لنفادنیتها میتواند یک عفونت ساده باشد. دو راه ساده برای تشخیص اینکه یک لنفادنیت خطرناک است یا معمولی وجود دارد: یکی اینکه این غده در کجا قرار دارد و دیگر اینکه چه احساسی دارد؛ مثلا بزرگ شدن غده لنفاوی در جلوی گردن همراه با گلودرد خیلی نگرانکننده نیست. اما تورم پشت گردن میتواند کمی نگرانکننده باشد.به طور کلی در تورم خوشخیم غدد لنفاوی معمولا این غدهها کوچک با حاشیه کاملا مشخص و با قوام خمیری هستند و اغلب متحرکاند یعنی از زیر انگشت حرکت میکنند.
غدد لنفاویای که حاشیه مشخص ندارند و پهناند، بیش از اندازه بزرگاند(حداقل بزرگتر از یک سانت)، بیشتر از دو هفته باقی ماندهاند و متحرک نیستند و قوام سفت و سختی دارند، معمولا برای پزشکان نگرانکنندهترند. همچنین دیدن غدد لنفاوی در جاهایی که معمولا غدد لنفاوی دیده نمیشوند مثل روی زانو، روی آرنج، پشت گردن توجه بیشتری را میطلبند در حالی که تورم غدد لنفاوی زیر گردن، کشاله ران و زیر بغل چندان غیرطبیعی نیست.
● به دکترمون چی بگیم؟
معمولا بسته به علامت بیماری نوع پزشکی که انتخاب میکنید، متفاوت است. گاهی به پزشک خانواده و پزشک عمومی مراجعه میکنید و گاهی به خاطر شدت بیماری به یک اورژانس؛ اما به هر حال در نظر داشته باشید، دانستن و آماده کردن اینکه به پزشکتان چه بگویید، میتواند به او و شما در تشخیص و درمان بیماری کمک کند.
علایم بیماریتان را بنویسید: انواع، مدت زمان حضور علایم، زمان شروع و هر نوع علایمی که خودتان فکر میکنید میتواند به بیماری مرتبط باشد. از علایم کوچکی مثل یک سرماخوردگی ساده یا شبه آنفلوآنزا در هفته گذشته هم نگذرید.
لیستی از احتمال آلودگیها و عفونتهایی که با آنها در تماس بودید، تهیه کنید. عوض کردن خاک باغچه، چنگ انداختن گربه خانگی، تماس با فرد مبتلا به بیماری، مصرف غذاهای خام یا خوب پخته نشده و یا هر نوع رفتار پرخطری را در این لیست بنویسید.
داروهایی که مصرف میکنید و سابقه بیماریهایتان را هم از قلم نیندازید. هنگام مراجعه به پزشک سعی کنید یکی از بستگان خود یا یک دوست را هم همراه ببرید.
از پزشک راجع به مسری بودن بیماریتان، میزان استراحت لازم، آزمایشها و اقدامات درمانی مورد نیاز و همچنین تاثیر بیماری بر مصرف داروهای دیگرتان هم سوال کنید.
● دکتر چه خواهد پرسید؟
به غیر از شرح حال معمول و سوالهایی از قبیل علایم بیماری و مدت زمان آنها و زمان شروع، پزشک ممکن است بعضی سوالات دیگر هم بپرسد که دانستن آنها باعث میشود شرایط معاینه و شرححال برایتان استرسزا نباشد و همچنین آمادگی پاسخگویی آن را داشته باشید.
پزشک ممکن است سوالاتی مانند این بپرسد که، آیا به تازگی وزنتان کاهش شدید پیدا کرده است؟ آیا به تازگی به منطقه خاصی مسافرت کردهاید؟ آیا اخیرا شریک جنسیتان یا رفتار جنسیتان را تغییر دادهاید؟ آیا رفتار جنسی ایمنی دارید (مثلا از کاندوم استفاده میکنید)؟ آیا سیگار میکشید؟ آیا کسی در خانواده شما سابقه سرطان دارد؟
● بیوپسی از غدد لنفاوی
بیوپسی از غدد لنفاوی برای خارج کردن بخشی از بافت این غده و مشاهده آن زیر میکروسکوپ انجام میشود. تشخیص بیماریهای عفونی و یا سرطان و همچنین آزمایشهای مختلفی مثل تست ژنتیک، کشت سلولها یا حتی مطالعه سیستم ایمنی هم به وسیله همین بیوپسی یا نمونهبرداری از غدد لنفاوی انجام میشود. این نمونهبرداری که با سوزنهای مخصوص و در شرایطی کاملا استریل صورت میگیرد FNA نام دارد. FNA را میتوان در کلینیک تخصصی و یا حتی مطب پزشک هم انجام داد. به غیر از FNA میتوان به وسیله خارج کردن کل توده و یا بیوپسی با سوزنهای ضخیم هم نمونهبرداری انجام داد. قبل از انجام بیوپسی حتما پزشک را از شرایط خودتان مثل داروهایی که مصرف میکنید، حساسیت به ماده بیحسی، بیماری انعقادی خون و یا شرایط مشابه مطلع کنید.
برای انجام FNA، پزشک ابتدا محل بیوپسی را ضدعفونی میکرده و سپس با سوزن معمولی و ماده بیحسکننده لیدوکائین پوست روی غده لنفاوی را بیحس میکند و سپس با سوزن مخصوص به غده لنفاوی نفوذ کرده و بخشی از بافت را که در داخل سوزن باقی مانده، خارج میکند. FNA خیلی سریع انجام میشود (بین ۵ تا ۱۵ دقیقه) و معمولا هیچ عارضهای ندارد. بعد از انجام این کار با کمی فشار روی محل نمونهگیری و بانداژ جلوی خونریزی گرفته میشود.
FNA اگر صحیح انجام نشود میتواند باعث گسترش عفونت در محل شود. قرمز و حساس شدن محل نمونهگیری، خارج شدن چرک، به وجود آمدن تب و تجمع مایع و کیست از محل نمونهگیری میتواند نشانه عوارض FNA باشد که البته چندان معمول نیست.
اندازهگیری کیفیت زندگی از نگاه بیمار
در پاسخ به این سوالات و شبهات بود که همانطور که اشاره شد، از دو دهه گذشته، بحث کیفیت زندگی در حوزه درمان سرطانها بهطور جدی مطرح شد و به سرعت گسترش پیدا کرد. البته در روزهای ابتدایی که این موضوع دوران جنینی خود را میگذراند، سوالات بسیاری برای محققان، پژوهشگران و متخصصان بالینی مطرح بود. برای مثال چگونه کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سرطان را اندازهگیری کنیم؟ با توجه به اینکه کیفیت زندگی یک بحث کمی نیست و میتواند برای افراد گوناگون تعاریف و تعابیر مختلفی داشته باشد، در سنجش کیفیت زندگی چه ابعادی از موضوع باید اندازهگیری شود؟ یا چه زمانی باید کیفیت زندگی را اندازه گرفت؟ با چه ابزاری باید کیفیت زندگی را تعیین کرد؟ چه کسی باید کیفیت زندگی را اندازهگیری کند؟ و سوالاتی مشابه که در ادبیات این بحث به حد وفور یافت میشود و در مورد آن مقالات متعدد و گوناگونی نگاشته شده است که پرداختن به آنها از حوصله بحث فعلی ما خارج است.
اجمالا باید بدانیم که با گذشت زمان و یافتن پاسخ برای بیشتر این سوالات و نوعی اجماع و توافق علمی برای انتخاب ابزار سنجش کیفیت زندگی و نحوه اندازهگیری آن و رفع اشکالات متدولوژیک، امروزه اندازهگیری کیفیت زندگی وابسته به سلامت، به یکی از اجزای تفکیکناپذیر برنامه درمان بیماران مبتلا به سرطان تبدیل شده است. تقریبا در بیشتر کشورهای اروپایی و آمریکا و حتی در بعضی از کشورهای آسیایی و سایر نقاط جهان، امروزه در مراکز درمانی سرطان تلاش میشود با استفاده از ابزارهای سنجش معتبر، حتی در کارآزماییهای بالینی، کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سرطان سنجیده و اندازهگیری شود و با توجه به نتایج آن تصمیمات و اقدامات بعدی در مورد پروتکلهای درمانی دنبال گردد.
بهطور کلی کیفیت زندگی در مورد مبتلایان به سرطان، در دو حوزه اندازهگیری میشود:
۱) در زمینه عملکرد بیماران
۲) در زمینه عوارض ناشی از نفس بیماری و عوارض ناشی از درمان بیماری سرطان
نکته مهم در این سنجشها این است که این شاخصها از دیدگاه و نگاه بیمار مورد ارزیابی قرار میگیرد. درواقع این بیمار است که تعیین میکند چه احساس و چه برداشتی نسبت به تواناییهای جسمی و روحی خود دارد و عوارضی را که متحمل میشود، چگونه ارزیابی میکند. این اندازهگیری به گروههای بالینی کمک میکند تا ضمن دریافت احساسات و عواطف بیمار، چنانچه لازم باشد در درمان خود تجدیدنظر کرده و یا در کنار درمان، مداخلات دیگری را که به نظر میرسد لازم است، اعمال نمایند.
تبعیت از دستور پزشک برای تداوم درمان، امر بسیار مهمی است. در کنار مسایل اقتصادی درمان بیماران مبتلا به سرطان که خود بحث مستقل و جداگانهای است و هزینههای سنگینی را بر نظام درمانی و خانوادهها و مبتلایان تحمیل میکند، چنانچه در نیمه راه رها شود، به طور طبیعی آثار درمانی و اقتصادی جبرانناپذیری را همراه دارد. در بسیاری از درمانهای بیماران مبتلا به سرطان، به خصوص بیمارانی که ناچارند در کنار عمل جراحی، شیمیدرمانی را هم دنبال کنند، نشان داده شده است که بیش از نیمی از بیماران به خاطر عوارض و مشکلاتی که درمان دارد، آن را در نیمه راه رها میکنند. در چنین شرایطی اندازهگیری و سنجش کیفیت زندگی میتواند بسیار موثر و کمک کننده باشد تا ما بتوانیم درمان بیمار را کامل کنیم و او را آماده کنیم تا بتواند این فرآیند را به طور کامل پیگیری کند.
امروزه در کشور ما هم خوشبختانه تلاشهای فراوانی در این زمینه از سوی مراکز علمی و تحقیقاتی و پژوهشی به عمل آمده است و ابزارهای سنجش معتبر و بینالمللی به زبان فارسی برای اندازهگیری کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به سرطان وجود دارد. ضمن آنکه برای برخی سرطانهای خاص، ابزار اندازهگیری خاص هم به زبان فارسی وجود دارد که این ابزار مورد تایید مجامع علمی بینالمللی نیز قرار گرفتهاند. بنابراین با توجه به تلاش بیوقفهای که متخصصان سرطان شناسی، جراحان و دستاندرکاران درمان سرطان از خود نشان میدهند (که حقیقتا تلاش بسیار ارزشمندی است)، به نظر میرسد که ما هم باید به تدریج در مطالعات بالینی و اجرای پروتکلهای درمانی جدید و اصولا بررسی نیازهای بیماران، از این شاخصها استفاده کنیم. برای اینکه این کار میتواند به گروههای بالینی کمک کند که بیماران را به آینده درمان امیدوار کنند و باعث کاهش آلام و رنجهای آنان شوند و در عین حال چنانچه مداخلات جانبی برای آنها لازم است، برای آنها تدارک و فراهم کنند.
یکی از مسایل مهمی که در چارچوب بحث کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سرطان مطرح است، مسایل روانی و اجتماعی است. برای مثال بسیاری از بیماران سرطانی که مشغول به کار هستند، کار خود را از دست میدهند و بسیاری دچار افسردگی میشوند. بحث مشکلات روانی و اجتماعی بیماران مبتلا به سرطان، بحث بسیار طولانی و مفصلی است که باید به آن در جای خود پرداخته شود. وقتی راجع به اندازهگیری کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به سرطان بحث میکنیم، باید توجه داشته باشیم که بخشی از این بحث مربوط به مسایل و مشکلات روانی و اجتماعی این بیماران، خانوادههای آنها و در صورتی که بیمار دارای همسر و فرزند هم باشد، مسایل مربوط به آنها نیز مطرح میشود. همه این موارد هم در چارچوب بحث کیفیت زندگی مطرح میشود و هم به صورت جداگانه مورد توجه قرار میگیرند.
خلاصه اینکه اندازهگیری کیفیت زندگی بخشی از درمان یک بیمار سرطانی است. چرا که امروزه نمیتوان درمان یک بیمار مبتلا به سرطان را فقط به ابعاد بالینی خلاصه کرد. سرطان و درمان آن دارای ابعاد گوناگونی است، پس طبیعی است که در کنار مسایل بالینی این گونه مسایل هم مورد توجه قرار بگیرند. امروزه در زمینه سرطان، تخصصی داریم تحت عنوان «سایکوانکولوژی» و متخصصانی داریم با عنوان «سایکو انکولوژیست». این گروه به طور عمده به این دسته مسایل میپردازند و مداخلات لازم را برای بیماران انجام میدهند. امید است که بتوان در فرصت مناسبتری در این مورد اخیر بیشتر بحث کنیم و ابعاد بیشتری از موضوع را بررسی کنیم.
انواع سرطان و راههای پیشگیری را بیشتر بشناسیم
● امروزه غالبا میتوان سرطان را:
پیشگیری كرد، میتوان از بسیاری سرطانها با رعایت اصول بهداشتی از قبیل، سیگار نكشیدن، خوردن انواع غذاهای سالم، اجتناب از عوامل سرطانزای شناخته شده، پیشگیری كرد.
كاملا درمان كرد: كلید اصلی موفقیت در درمان تشخیص به موقع از طریق آگاهی از بدنتان، معاینه كامل و منظم، آگاهی از علایم هشدار دهنده است.
پیشگیری و تشخیص به موقع سرطان باید به عنوان بخشی از زندگی شما مدنظر قرار گیرد و این به خود شما بستگی دارد.
●● عوامل خطرساز برای بروز سرطان را بشناسید:
● عادتهای فردی:
▪ سیگار كشیدن، مصرف مشروبات الكلی (به ویژه همراه با توتون) و برنامه غذایی نامطلوب با سرطان ارتباط دارند.
● عوامل زیست محیطی:
▪ این عوامل شامل پرتوهای ماوراء بنفش خورشید، مواد شیمیایی در هوای آلوده، آب و غیره میباشند.
● خطرات شغلی:
▪ تماس بیش از حد با پرتوهای ایكس، تشعشع اتمی و مواد صنعتی نظیر تركیبات ارسنیك، كادمیوم، كلرید وینیل و الیاف پنبه نسوز با سرطان ارتباط دارد.
عدتهای فردی بسیار بیشتر از عوامل زیست محیطی یا خطرات شغلی موجب بروز سرطان میشوند.
● كارشناسان معتقدند كه سرطان:
ارثی نیست، دلیل وجود ندارد كه سرطان ارثی باشد. ولی تحقیقات نشان میدهد كه در بعضی خانوادهها ممكن است خطر ابتلا به یك سرطان خاص بیشتر باشد.
مسری نیست، گرچه ویروسها ممكن است در بروز بعضی سرطانهای گردن رحم نقش داشته باشند ولی سرطان از طریق میكروبها یا تماس اتفاقی منتشر نمیشود.
●● انواع شایع سرطان
● سرطان پوست:
▪ یكی از شایعترین اشكال سرطان است ولی درمان آن نسبتا ساده است. این سرطان در افرادی كه پوست آنها روشن است بیشتر بروز میكند.
● سرطان ریه:
▪ در میان تمامی سرطانها از همه كشندهتر است. بیشتر موارد در میان سیگاریها دیده میشود.
● سرطان پستان:
▪ بیشتر زنانی را مبتلا می سازد كه:
▪ بیش از ۵۰ سال سن دارند.
▪ دوره عادت ماهانه آنها در سنین پایین آغاز شده و یا در سنین بالاتری یائسه شدند.
▪ هیچگاه بچه نداشتهاند
▪ اولین فرزند خود را پس از ۳۰ سالگی به دنیا آوردهاند
▪ در خانواده آنها سابقه سرطان پستان وجود دارد.
● سرطان پروستات:
▪ (غدهای در زیر مثانه مردان) بیشتر، آقایان بالاتر از ۶۵ سال را مبتلا میكند.
● سرطان راست روده و روده بزرگ:
▪ برنامه غذایی دارای چربی حیوانی زیاد و سلولز كم یكی از عوامل ایجاد آن است.
● سرطان معده:
▪ در مردان شایعتر از زنان است.
● سرطان رحم و تخمدان:
▪ بیشتر زنان یائسه را مبتلا می سازد.
● سرطان گردن رحم:
▪ در بانوانی كه ازدواج در سنین پایین داشته و خانمهایی كه سیگار میكشند شایعتر است.
● سرطان لنفوم غیر هوچكینی
▪ دستگاه لنفاوی را مبتلا میكند كه بخشی از دفاع بدن در برابر عفونتهاست.
● سرطان مثانه:
▪ بیشتر افراد سیگاری را مبتلا میكند تا افراد غیر سیگاری.
● علایم سرطان؛
▪ این علایم لزوما نشانگر سرطان نیستند - فقط پزشك میتواند با اطمینان تشخیص دهد.
▪ هرگونه علایم مشكوك را به دكتر خود گزارش كنید.
۱ - سرطان پوست
▪ هرگونه ناراحتی غیر عادی پوست به ویژه در پوستهایی كه مرتبا در معرض آفتاب قرار دارند.
▪ خونریزی، خارش، درد یا هر تغییری در ظاهر برآمدگیها، خال یا زخمهای پوست
۲ - سرطان ریه
▪ سرفه دایم، وجود خون در خلط، درد سینه، عفونتهای مكرر.
۳ - سرطان پستان
▪ وجود توده در پستان، تغییر ظاهر یا بافت پستان، ضخیم شدن بافت، ترشح مایعات روشن یا خونی از نوك پستان.
۴ - سرطان پروستات
▪ ادرار دردناك یا همراه با دشواری، وجود خون در ادرار، جریان ضعیف یا منقطع ادرار، تكرر ادرار.
۵ - سرطان راست روده و كولون
▪ خونریزی از مقعد، تغییر اجابت مزاج، وجود خون در مدفوع، درد شكمی، مشروط بر اینكه خونریزی ناشی از بواسیر نباشد.
۶ - سرطان معده
▪ سوء هاضمه، بی اشتهایی، درد شكمی، كاهش وزن، استفراغ، وجود خون در مدفوع و استفراغ.
۷ - سرطان رحم و تخمدان
▪ علایم سرطان تخمدان شامل تورم شكم، درد شكمی و كاهش وزن هستند. علایم سرطان رحم عادتهای ماهانه شدید در بانوانی كه هنوز قاعده میشوند، ترشح واژن، خونریزی بین دورههای عادتهای ماهانه، خونریزی زنان پس از یائسگی.
۸ - سرطان گردن رحم
▪ خونریزی از مهبل در بین دورههای عادت ماهانه پس از آمیزش یا پس از یائسگی، ترشح خونابه.
۹ - سرطان لنفوم غیر هوچكینی
▪ غدههای متورم در گردن، زیر بغل یا كشاله ران، بی اشتهایی، تب، تعریق شبانه.
۱۰ - سرطان مثانه
▪ وجود خون در ادرار، تكرر ادرار، احساس درد یا سوزش به هنگام ادرار، دشواری در ادرار كردن
● راههای تشخیص سرطان
▪ خودآگاهی
▪ دقت كنید كه بدن شما در مواقع مختلف چگونه به نظر میآید و چه احساسی دارید. روشهای معاینه شخصی را یاد بگیرید و به طور منظم اجرا كنید.
● بانوان: آگاهی از پستانها
▪ دقت كنید كه پستانهای شما در حالت طبیعی چگونه به نظر آمده و احساس میشوند. پستانهای خود را از نظر تغییرات شكل ظاهر، وجود توده یا سفتی و ترشح وارسی كنید. پستانهای طبیعی در طی دوره عادت ماهانه ممكن است متفاوت به نظر آیند، بنابراین آنها را هر ماه در زمان خاصی معاینه كنید.
● آقایان: آگاهی از بیضهها
● همه:
▪ آگاهی از پوست
▪ تمامی سطوح پوست را به طور منظم از نظر تغییرات رنگ، شكل، اندازه خالها، ماه گرفتگیها یا وجود خالها و ماه گرفتگیهای جدید وارسی كنید. از یك آینه استفاده كرده یا از كسی كمك بگیرید.
● بررسیهای بیماریابی (غربالگری)
▪ بررسیهای بیماریابی منظم مهم هستند، در غیر این صورت از پزشكتان بخواهید شما را معاینه كند. بررسیهای بیماریابی میتوانند شامل تعدادی از این روشها باشند:
● پرتونگاری پستان (ماموگرافی)
▪ میتواند سرطان پستان را در مرحله اولیه نشان دهد. توصیه میشود زنان بالای ۵۰ سال هر سه سال یكبار ماموگرافی شوند.
● آزمایش پاپ اسمیر (بررسی ترشحات) گردن رحم
▪ میتواند سرطان را - حتی قبل از بروز هرگونه علایمی - با بررسی سلولهای گردن رحم تشخیص دهد. توصیه میشود زنان بالای ۲۰ سال هر ۳ تا ۵ سال یكبار آزمایش پاپ اسمیر بدهند.
● معاینه لگن:
▪ میتواند سرطان تخمدان و جدار رحم را نشان دهد. این معاینه معمولا بخشی از یك معاینه عادی بیماریهای زنان است.
● معاینه راست روده
▪ سرطان روده و غده پروستات را وارسی میكند. دكتر دیوارههای راست روده را با انگشت خود لمس میكند.
● روشهای ویژهای كه میتوان توصیه كرد عبارتند از:
▪ پرتونگاری، آزمایش ادرار، سی.تی اسكن، سونوگرافی، آزمایش خون، آزمایش خلط، تنفیه با ریه، نمونهبرداری، آزمایش خون در مدفوع
▪ چشمانداز بهبودی
▪ از طریق شیوههای درمانی زیر، بیماران بیشتر و بیشتری به زندگی فعال باز میگردند.
● جراحی:
▪ جراحی شامل برداشتن غده یا عضو سرطانی و بافت اطراف آن است. اگر تمامی سلولهای سرطانی برداشته شوند میتوان بیماری را متوقف كرد.
● شیمی درمانی:
▪ داروها و هورمونهایی برای حمله به سلولهای سرطانی و پیشگیری از تولیدمثل آنها استفاده میشوند.
● پرتودرمانی:
▪ دسته اشعههای پر انرژی (پرتوهای ایكس، كبالت، پرتوهای گاما) برای از بین بردن سلولهای سرطانی استفاده میشوند.
● درمان زیستی:
▪ این شیوه درمانی جدیدی است كه در آن پروتئینهایی به طور طبیعی ایجاد میشوند برای تحریك سیستم دفاعی بدن فرد به كار میروند.
▪ هرچه سرطان زودتر تشخیص داده شود شانس بهبودی بیشتر خواهد بود.
▪ پیشگیری بهترین امید است.
● برای حفاظت از خود میتوانید ۳ اقدام را انجام دهید:
۱ - سیگار نكشید.
▪ سیگار كشیدن موجب بروز ۳۰ درصد مرگهای ناشی از سرطان است. (خطر بیماری قلبی، بیماریهای تنفسی و غیره نیز بسیار افزایش مییابد.)
▪ برای ترك این عادت درك كنید كه چرا سیگار میكشید و چرا ترك آن مهم است.
▪ برای ترك آن برنامهریزی كنید
▪ از طریق تعیین یك تاریخ و انتخاب یك روش این كار را انجام دهید. (ناگهانی یا تدریجی قطع كنید).
▪ تصمیم بگیرید ترك كنید
▪ در انجام تصمیم خود پیگیر باشید. از شر زیرسیگاری و اشیای زایدی كه یادآور سیگار كشیدن هستند خلاص شوید. در صورت لزوم از جایگزینهایی نظیر آدامس یا چسبهای نیكوتین استفاده كنید.
● اگر ترك نمیكنید
▪ آسیب ناشی از سیگار را محدود كنید؛
▪ فقط نصف هر سیگار را بكشید.
▪ از فرو بردن دود سیگار خودداری كنید.
▪ هرگاه كه میتوانید روشن كردن سیگار را به تعویق بیاندازید.
▪ بعد از هر بار پك زدن، سیگار را در دستتان نگه دارید.
▪ حتی اگر سیگار نمیكشید، سیگار كشیدن غیر مستقیم (فرو بردن دود سیگار دیگران) میتواند خطر ابتلا به سرطان را افزایش دهد.
۲ - مراقب برنامه غذایی خود باشید
▪ میتوانید با خوردن غذاهای مناسب خطر ابتلا به بعضی سرطانها را به مقدار زیادی كاهش دهید.
▪ سبزیجات و میوه فراوان مصرف كنید
▪ سبزیجاتی نظیر هویج، كلم و گلكلم از این نظر خوب هستند.
▪ غذاهای سرشار از سلولز عبارتند از: سبزیجات، نان سبوسدار و حبوبات.
▪ مصرف چربی را كم كنید
▪ مصرف كره، روغن حیوانی و غذاهای سرخ شده را محدود كنید. از گوشت لخم استفاده كنید و چربی آن را بگیرید.
▪ مصرف غذاهای نمكسود و دودی را محدود كنید
▪ این غذاها عبارتند از سوسیس، كالباس، گوشت و ماهی دودی.
▪ از خوردن مشروبات الكلی خودداری كنید.
▪ از چاقی پیشگیری كنید
▪ از مصرف شیرینی و غذاهای بین وعده بپرهیزید، به طور منظم ورزش كنید. (اگر بیش از ۴۰ سال سن دارید یا دچار بیماری خاصی هستید، قبل از شروع برنامه ورزشی با پزشكتان مشورت كنید.)
۳ - از مخاطرات زیستمحیطی اجتناب كنید
▪ مقادیر بی ضرر برای تماس با بسیاری از عوامل مشكوك به سرطانزایی هنوز معلوم نشدهاند، با وجود این خود را به خطر نیاندازید.
▪ در سركار مراقبت سلامتی باشید
▪ از خطرهای موجود در محیط كار و میزان تماس خود با مواد سرطانزا آگاه باشید.
▪ از وسایل ایمنی شخصی نظیر ماسك اكسیژن و لباس محافظ استفاده كنید تا تماس با مواد سرطانزا را محدود كنید.
▪ در برنامههای بهداشتی شركت كنید كه به حفاظت در برابر خطر مواد شیمیایی در محیط كار كمك كرده و آن را مورد بحث قرار میدهند.
● همواره مراقبت باشید:
▪ مواد شیمیایی
▪ از استنشاق غبارها و بخارات شیمیایی پرهیز كنید.
▪ اشعه
▪ از برخورد غیر ضروری با اشعه X تا حد امكان خودداری نمایید.
▪ آلودگی
▪ هوا و آب بسیار آلوده ممكن است حاوی عناصر سرطانزا باشد. گرچه رابطه آنها با سرطان هنوز روشن نیست.ولی اجتناب از آلودگی كاری عاقلانه است.
▪ هر نكتهای كه میتوانید در این رابطه یاد بگیرید
▪ هرچه مردم بیشتر در مورد سرطان بدانند، كنترل سرطان زودتر به واقعیت میپیوندند.
▪ در مورد درستی برنامههای بهداشتی سوال كنید.
▪ در مورد تشخیص و پیشگیری از سرطان از برنامههای ترویج بهداشتی كه بوسیله واحدهای ترویج بهداشتی محل شما اجرا می شوند، یادداشت بردارید.
▪ از سازمانهای مبارزه با سرطان حمایت كنید.
▪ بنابراین در پیشگیری از سرطان به خود كمك كنید.
▪ از علل شناخته شده اجتناب كنید
▪ علایم هشدار دهنده سرطان را بشناسید و در صورت بروز این عوامل به پزشك خود مراجعه كنید.
▪ چكابهای منظم انجام دهید
▪ و از آزمایشهای بیماریابی مناسب غافل نشوید.
▪ عادتهای بهداشتی مناسب را تمرین كنید.
▪ تشخیص و پیشگیری از سرطان به شما بستگی دارد.
این زخم سینه مرهمی ندارد
در واپسین روزهای عمرش این پیام را به تمام بانوان جهان به یادگار گذاشت: «لطفا نسبت به هیچ چیز کوچک غیر عادی بیتفاوت نباشید و برای کمک به سلامت خویشتن تا حد امکان پافشاری کنید.» PAGET ● بیماری نوین
هر سال ۷ هزار زن در ایران به سرطان سینه مبتلا میشوند و با توجه به اینکه ۷۰ درصد این بیماران بالای ۵ سال عمر میکنند، اکنون حدود ۷۰ هزار زن مبتلا به این بیماری در کشور به زندگی ادامه میدهند. این بیماری نوع نادری از سرطان سینه است که در خارج سینه و در ناحیه هاله و نوک سینه بروز میکند و به شکل دانههای قرمز رنگی است که بعدها به صورت ضایعههای پوستی خشن ظاهر میشود. گاهی اوقات این جوشها خارش دارند و دردناک هستند ولی درسایر مواقع مشکلی ایجاد نمیکنند. آنها فقط زشت و مزاحم هستند و با هیچ نوع پمادی که توسط پزشک معالج و متخصص پوست تجویز میشود، محو نمیشوند. با قاطعیت میتوانم بگویم که زنان زیادی آگاهی ندارند که این دانههای کوچک قرمز رنگ روی سینه و هاله اطراف آن میتواند باعث بروز نوع نادری از سرطان سینه باشد. حادترین بخش این بیماری، بی خطر به نظر رسیدن علائم آن است. اغلب تصور میشود که یک نوع التهاب پوستی یا عفونت است و همین تشخیص نادرست باعث به تعویق افتادن شروع درمان این بیماری است. نتیجه یک بررسی که در دانشگاه تربیت مدرس انجام شده است، نشان میدهد حدود ۷۰ درصد از زنان مبتلا به سرطان سینه در ایران، به دلیل تاخیر در تشخیص و پیشرفته بودن مراحل بیماری، جان خود را از دست میدهند.
● نشانههایی از جنس سرطان
قرمزی مزمن، ترشحات و سخت شدن نوک سینه که باعث ایجاد خارش و سوزش میشود. معمولا یکی از نوک سینهها درگیر این بیماری میشود و تشخیص آن در ابتدا با انجام معاینات فیزیکی توسط پزشک و سپس انجام آزمایشات ماموگرافی تجویز شده توسط پزشک معالج صورت میپذیرد. اگرچه این قرمزی و ترشحات و سخت شدن تقریبا شبیه یک آماس پوستی (عفونت پوستی) است، اگر این علائم تنها در یکی از سینهها مشاهده شود، پزشک شما باید مشکوک به سرطان شود. پزشک برای اطمینان از تشخیص صحیح بیماری و ارائه درمان مناسب، باید نمونهبرداری از زخم را تجویز کند.
● کاهش ۱۰ ساله سن ابتلا به سرطان
بررسیهای مختلف در ایران نشان میدهد بیشترین سن ابتلا به سرطان سینه در ایران بین ۴۰ تا ۵۰ سال است این در حالی است که در سایر کشورها بیشتر مبتلایان در یک دهه بالاتر یعنی بین ۵۰ تا ۶۰ سال قرار دارند. گر چه هنوز از لحاظ علمی علت این پدیده مورد بررسی قرار نگرفته است اما عوامل ژنتیکی در درجه اول و عوامل محیطی شامل استرس و اضطراب میتواند در آن موثر باشد. پزشکان بر این باورند که تشخیص زودرس سرطان سینه در درمان آن موثر است به همین منظور زنان بالای ۲۵ سال حتما باید در خصوص این بیماری مورد معاینه پزشک قرار گیرند و زنان بالای ۴۵ سال نیز باید بهطور سالانه ماموگرافی انجام دهند. بنا به آمار، میزان بروز سرطان سینه در ایران ۲۳در یکصد هزار نفر است؛ یعنی هر سال در هر یکصد هزار زن، ۲۳ مورد ابتلای این بیماری تشخیص داده میشود.
سرطان سینه، یکی از شایعترین سرطانهایی است که زنان در سراسر دنیا به آن مبتلا میشوند. بنا بر گزارش سازمان بهداشت جهانی، سالانه یک تا ۲ درصد به میزان بروز این نوع سرطان در جهان افزوده میشود، که تقریبا نیمی از موارد شناسایی شده، در کشورهای در حال توسعه است. در ایران نیز سرطان سینه در راس سرطانهای زنان قرار دارد و بررسیهای مختلف نشان داده است که زنان ایرانی نسبت به زنان کشورهای غربی، یک دهه زودتر به این بیماری مبتلا میشوند.
این سرطان شایع به آسانی پیشگیری میشود
سینه از انواع غدد مترشحه می باشد که وظیفه آن تولید شیر است. سینه مانند سلولهای بدن به طور متناوب رشد کرده زمانی را نیز به استراحت می پردازد؛ دوره رشد و استراحت توسط ژن هایی که در مغز قرار گرفته اند کنترل و اداره می شود، هنگامی که ژنها دارای عملکرد مناسبی باشند به خوبی توانایی کنترل رشد سلول ها را دارند اما زمانیکه در عملکرد آنها نوعی ناهنجاری یا بی قاعدگی بروز کند، تسلط خود را روی رشد سلول ها از دست می دهند؛ به عبارتی دیگر سرطان پستان بدخیمی بافت اصلی پستان است که در آن سلول های نسج پستان که سازنده شیر برای تغذیه نوزادند دچار بدخیمی می شوند.
تشخیص سرطان پستان یکی از ناخوشایندترین وقایعی است که ممکن است در طول زندگی یک زن رخ دهد، باید گفت که فقط ۱۰ تا ۱۵ درصد سرطانها مادرزادی و موروثی هستند و ۹۰ درصد دیگر به افزایش سن و نوع زندگی افراد بستگی دارند. سرطان پستان، شایع ترین کانسر در زنان و اولین علت مرگ ناشی از سرطان در زنان ۴۰-۴۴ ساله است. این بدخیمی ۳۳ درصد سرطان های خانم ها را تشکیل داده و مسئول ۱۹ درصد از مرگ های وابسته به سرطان است. طبق آمار در سال ۲۰۰۵ در حدود ۲۱۶ هزار نفر مبتلا به نوع حاد ونزدیک به ۶۰۰۰ نفر نیز مبتلا به نوع مزمن آن بوده اند. سرطان سینه شایعترین سرطان در میان زنان کشور ما نیز به شمار می رود و حدود یک چهارم سرطان های زنان ایرانی مربوط به سرطان سینه است؛ به اعتقاد کارشناسان با مسن تر شدن جمعیت جوان کشور طی دهه های آینده شاهد افزایش آمار مبتلایان به سرطان سینه در کشور خواهیم بود. در حال حاضر نیز بیشتر مبتلایان به سرطان سینه در ایران حدود ۴۵ تا ۴۷ سال سن دارند این در حالیست که در سایر کشورها این سن ۱۰ سال بالاتر است! غربی شدن سبک زندگی مردم، آلودگی محیط زیست، استرس، بالا رفتن سن بارداری، افزایش مصرف لوازم آرایشی و کاهش تمایل به شیردهی در زنان، سن ابتلا به سرطان سینه را در ایران کاهش و شیوع آن را افزایش داده است ولی با این وجود کارشناسان علت اصلی بروز این سرطان در ایران را بیشتر به تغذیه نامناسب و چرب (به خصوص مصرف غذاهای آماده و بیرون از منزل)،بی تحرکی و ناراحتی های روحی می دانند.
با افزایش سن ریسک ابتلا به سرطان نیز افزایش می یابد اما اینطور نیست که تنها خانمهای مسن گرفتار این بیماری شوند. ریسک بروز این بیماری از آغاز تولد تا ۳۹ سالگی ۱ نفر از هر ۲۳۱ نفر تخمین زده شده است یعنی در حدود ۰.۵ درصد از کل افراد به این سرطان مبتلا می شوند، در ۴۰تا۵۹ سالگی این رقم ۱ به ۲۵ است (برابر با ۴ درصد) و در ۶۰تا۷۹ سالگی ۱ به ۱۵ است. (برابر با ۷ درصد).
بالا رفتن سن، عوامل ژنتیکی، سابقه خانوادگی ، عوامل هورمونی، یائسگی دیر رس، نداشتن سابقه زایمان یا زایمان اول تا ۳۰سالگی، عوامل محیطی از جمله عوامل تغذیه ای و نحوه زندگی، مصرف قرص های جلوگیری از بارداری به مدت طولانی- که البته هنوز بطور کامل اثبات نشده است-استفاده از بعضی داروهای هورمونی به خصوص استفاده از داروهای استروژنی در دوران یائسگی از جمله عوامل خطرزای اصلی در بروز سرطان پستان هستند که در صورت شناسایی این عوامل، پیگیری بالینی هر بیمار و درمان سریع و بهتر او امکان پذیر می شود.
اغلب کارشناسان معتقدند عدم استفاده از مشروبات الکلی و دخانیات، مصرف غذاهایی که بصورت آب پز تهیه می شوند، استفاده از سبزیجات و انواع میوه ها، استفاده کمتر از گوشت قرمز، شیر دادن به نوزاد (در زنانی که یکسال پس از زایمان به نوزاد خود شیر می دهند احتمال ابتلا به این بیماری ۵درصد کاهش می یابد) و در کل رعایت امور بهداشتی می تواند از عوامل اصلی پیشگیری از ابتلا به این نوع سرطان باشند. نکته مهم دیگر در ارتباط با پیشگیری از سرطان سینه همانطور که پیشتر نیز گفتیم رژیم غذایی است؛ یک رژیم غذایی بر پایه منابع گیاهی در مقایسه با رژیم های پرچرب و حاوی منابع حیوانی می تواند تا حد زیادی در پیشگیری از این سرطان مؤثر باشد.
بد نیست بدانید یکی از راه های تشخیص زود هنگام سرطان سینه خودآزمایی است. همه زنان از ۲۰سالگی باید اینکار را انجام دهند؛ در ۳۵سالگی یک ماموگرافی به عنوان ملاک اولیه و از سنین ۴۰ تا ۵۰سالگی نیز به صورت سالانه انجام شود.
معاینه سینه به صورت ماهانه توسط خود فرد برای تمامی زنان امکان پذیر است در این معاینات فرد باید سینه خود را از نظر اختلاف اندازه یا شکل، خروج خون یا ترشح، وجود گودی یا فرورفتگی های غیرطبیعی، لمس برجستگی، یا هر علامت غیرطبیعی دیگر بررسی نماید زیرا درمان موفقیت آمیز این سرطان بستگی به تشخیص اولیه و مراقبت های پزشکی متعاقب آن دارد و البته نباید فراموش کرد که بسیاری از برجستگی ها و ترشحات سینه سرطانی نیست ولی به هرحال بهتر است فرد زمان را از دست ندهد زیرا تشخیص ندادن عارضه و درمان به موقع بیمار، موجب درگیری دیگر اعضای بدن از جمله کبد، ریه و استخوان ها خواهد شد و به عبارتی «متاستاز» یا درگیری سایر اعضا ایجاد می شود؛ چنانکه بعد از معاینه و مشاهده نتیجه ماموگرافی و سونوگرافی سرطان پستان تأیید شود، نمونه برداری از توده در مرحله اول درمان انجام می شود و در صورتی که نتیجه آزمایشها تأیید کننده سرطان باشد، جراحی درمانی (از جمله برداشتن تمام نسج پستان و عضلات کوچک زیر سینه و لنف نودهای لنفاوی همان طرف یا خارج کردن تمام توده همراه با مقداری از نسج سالم و...) لازم است و نباید فراموش کرد که احتمال عود بیماری حتی ۱۵ تا ۱۷سال پس از اقدامات جراحی و درمانهای طبی وجود دارد در نتیجه ویزیت های مکرر توسط پزشک ضروری است.
در پایان ذکر این نکته ضروری است که افزایش فعالیت بدنی به مدت چهار ساعت در هفته تأثیر بسزایی در کاهش ابتلا به سرطان سینه دارد به طوری که طبق تحقیقات انجام شده، زنان ورزشکار ۴۰ درصد کمتر از سایر زنان دچار سرطان سینه می شوند؛ همچنین زنانی که مصرف حداقل ۳ لیوان شیر را در برنامه غذایی روزانه خود دارند به میزان ۵۰درصد کمتر به این سرطان دچار می شوند.
پس با کاهش مقدار چربی رژیم غذایی به خصوص چربی های اشباع و همچنین استفاده از منابع غذایی حاوی اسید فولیک شامل سبوس، جوانه گندم، کلم بروکلی، اسفناج، لیمو و... از ابتلا به سرطان سینه پیشگیری کنیم.