آفات گیاهی
سنک تخم پنبه Oxycarenus hyalipennis
(Hem: lygaeidae)
معرفی آفت
حشره کامل و لارو آفت از بذور رسیدة پنبه و سایر گیاهاان Malvaceae تغذیه نموده و به هیچ وجه صدمه ای به الیاف پنبه وارد نمی سازند. سنگ شیرةکوتیلدون بذر را مکیده و بذور صدمه دیده. قوة نامیة خود را از دست می دهند.
زیست شناسی:
زمستان را به صورت حشره کامل روی علفهای هرز خانوادة Malvaceae مانند ختمی می گذراند. در بهار شروع به فعالیت نموده و پس از اینکه بوته های پنبه رشد کردند به مزارع پنبه مهاجرت می نمایند. حشرات ماده پس از جفت گیری با نر، تخمهای خود را روی قوزه های باز شده روی الیاف پنبه قرار می دهند. تخمها در حرارت 35-30 درجه ظرف مدت 4 روز و حرارت 6/14 درجه سانتی گراد 43 روز بعد تفریخ می شند. دارای 5 سن پورگی، دورةپورگی در نسل تابستانه حدود سه هفته و در نسل پائیزة 6 هفته می باشد. این سنک 4-3 نسل در سال دارد.
کنترل:
1-قوزه ها و محصول پنبه هر چه زودتر برداشت و جمع آوری شود که حشره موفق به تخمریزی روی آنها نشود. مبارزه شیمیایی علیه سایر آفات در کنترل سنکها موثر است.
شته پنبه Aphis gossypi
(Hom: Aphididae)
معرفی آفت
شته پنبه پلی فاژ بوده و مانند دیگر شته ها با مکیدن شیره گیاهی باعث پیچیدن برگها و عدم رشد سر شاخه ها می گردند. به علاوه عسلک فراوان حاصله از آن روی گیاهان را پوشانده که قارچهای ساپروفیت روی آن رشد کرده و باعث فوماژین می شوند. ناقل حدود 70 نوع بیماریهای ویروسی در گیاهان می باشد که مهمترین آنها عبارتند از:
Bean Common mosaic-Bean yellow mosaic-Beet mosaic-Cucumber mosaic
برای این شته 70 گونه میزبان گزارش شده است. در ایران مرحوم افشار آن را جزء آفات پنبه، جالیز، سبزی ها و گیاهان صنعتی و علوفهی ای گزارش کرده و دواچی و تقی زاده آن را به عنوان آفات مرکبات و فرح بخش این آفت را روی گوجه فرنگی، خربزه، هندوانه، خیار و… گزارش کرده است.
زیست شناسی:
در مناطق گرمسیر سیکل زندگی آن Anholocyclic بوده و در مناطق سردسیر به صورت Holocyclic می باشد. در شرایط عادی طول عمر یک شته از بدو تولد تا مرگ، یک ماه طول می کشد. در مناطق گرمسیر تا 59 نسل آن شمارش شده است.
کنترل شیمیایی انواع شته های پنبه:
1- مونوکرتوفوس(نواکرون) SL40% یک لیتر 2-1 نوبت
2- ایمیداکلوپراید(کونفیدور) SC 35% و 250سی سی درهکتار
3- متاسیستوکس EC25% و 1لیتر
4- پی متروزین(چس) WP 25% و 1کیلوگرم در هکتار
وبلاگ مهندسی کشاورزی
علل پیدایش آفات
علل پیدایش آفات
مقدمه:
بطور کلی با افزایش بی رویه جمعیت بشر، نیاز به غذا مشکل اساسی او بشمار میرود. بشر برای رفع این نیاز در طی قرن بیستم دست به اعمالی زد که باعث بوجود آمدن مشکلات بزرگتری در طبیعت شد. که مهمترین آنها آلودگی محیط زیست است که برای رفع این مشکل، از طریق کاربرد روشهای نادرست مشکلات دیگر فرا روی انسان قرار گرفت.
* آفت چیست؟ چه عواملی باعث به وجود آمدن آفات میشوند؟
آفت موجودی است که خسارت اقتصادی داشته باشد.
علل پیدایش آفت در سه موضوع اصلی خلاصه می شود:
۱) وارد شدن موجودات به مناطق جدید (تهاجم) Invasion؛
۲) تغییرات اکولوژیکی؛
۳) تغییرات اجتماعی – اقتصادی.
تهاجم یکی از موضوعات بسیار مهمی است که مخصوصاً در طی قرن اخیر بدلیل سهلالوصول شدن مسافرتها، بسیار گسترش پیدا کرده است. در واقع تعداد بسیار زیادی از آفات مهم و کلیدی در نقاط مختلف دنیا آفاتی هستند که از یک نقطه یا منطقه پَراکنش بومی به مناطق جدید وارد شدهاند و بدلیل اینکه این آفات بدون دشمنان طبیعی خود به مناطق جدید وارد میشوند عموماً تبدیل به آفت میشوند. مثالهای بسیار زیادی در این زمینه در کشورهای اروپایی و در ایران وجود دارد. به عنوان مثال در راسته (Hemiptera) تعداد زیادی از شپشکها مثل (Quadraspidiotus pernisiosus) یا شپشک هایسان ژوزه مثل (Chrysomphalus dictyospermi) یا شپشک سپردار قهوهای، سپردار قرمز یا (Aonidiella aurantii)، و(Aonidiellacitri)، یا شپشک استرالیایی مثل (Icery apurchasi) وجود دارند.
کرم ساقه خوار برنج (Chilo suppresalis) از راسته (Lepidoptera). مگس مدیترانهای میوهای (Ceratitis capitata) از راسته (Diptera). از زیر رده (Acari) گونههایی مثل (Panonychusulmi) و (Panonychus citri) از گونههای بسیار مهم هستند که از طریق گیاهان زراعی و گیاهان زینتی و احتمالاً مرکبات از نقاط مختلف دنیا وارد کشور ما شدهاند.
نقش قرنطینه
در ایران قرنطینه نقش مهم جلوگیری از ورود آفات جدید به کشور را به عهده دارد. برای مثال پس از بررسیهای لازم توسط موسسه تحقیقات آفات و بیماریها روی نوعی چمن وارداتی از کشور هلند (برای تعویض چمن استادیوم آزادی) از ورود آن به کشور جلوگیری بعمل آمد.
دومین عامل که باعث تبدیل موجودات به آفت میشود تغییرات اکولوژیکی است. تغییرات اکولوژیکی با تاریخچه کشاورزی قرین است. هر عملی که انسان در طبیعت انجام میدهد نوعی تغییر اکولوژیکی به همراه دارد. تغییرات اکولوژیکی در طی سده اخیر بسیار زیاد بوده است. تک کِشتیهای وسیع، استفاده از واریتههای پر محصول، و عملیات اَگرو تکنیکی مثل سمپاشی باعث شده است که تعادل در اکوسیستم و طبیعت به هم بخورد.
حتی کشت گیاهان زینتی در گلخانه نوعی تغییر اکولوژیکی است. معمولاً از طریق وارد کردن دشمنان طبیعی، آفات در گلخانهها را کنترل میکنند. در اکوسیستم طبیعی و در شرایط طبیعی زنجیرههای غذایی بسیار پیچیده توسط تعداد بسیار زیادی آفت و دشمنان طبیعی ایجاد شدهاند. از آنجا که سموم در طی نیم قرن اخیر این زنجیره پیچیده را بر هم زدهاند، برای ایجاد تعادل مجدد زنجیرههای غذایی بین گونههای گیاهخوار، پارزیتوئیدها و پرداتورها حداقل به پنجاه سال تلاش مداوم نیاز داریم.
در بین عوامل بر هم زننده تعادل اکولوژیک، قطعاً سموم و ترکیبات شیمیایی از اهمیت بسیار زیادی برخوردارند. بطوریکه سمپاشی زیاد بخصوص برای مدت طویل در محیط باعث تقویت ژن مقاوم در برابر این ترکیب شیمیایی شده و در طی سالیان متمادی، این جمعیت از طریق زاد و ولد افزایش پیدا میکند. و نهایتاً بعد از مدتی یک جمعیت مقاوم به سموم در طبیعت ظاهر میشود.
همچنین کاربرد سموم، باعث ایجاد آفت در مواردی نیز میشود. آفات ثانوی آفاتی هستند که از طریق کاربرد ترکیبات شیمیایی بوجود میآیند. بدین صورت که آفت خاصی در طبیعت که دارای جمعیت پایینی نیز میباشد بر اثر استفاده سموم از بین رفته ولی گونههایی که آفت محسوب نمیشوند بعد از مدتی به آفات خطرناک تبدیل میشوند.
ارتباط حشرات با زندگی انسان
در گذشتههای دور تا کنون حشرات به شکلهای مختلف با زندگی انسان ارتباط داشتهاند و براساس این ارتباط حشرات را به دو گروه تقسیم میکنیم:
1- حشرات مفید؛
2- حشرات مضر.
3¬ حشرات مفید:
اولین گروه از حشرات مفید، حشرات گرده افشان هستند. گرده افشانی به معنای انتقال گرده از پرچم به مادگی گل دیگر است. بعضی از گیاهان مقادیر زیادی گرده تولید میکنند که باد مهمترین عامل انتقال آنها محسوب میشود، ولی اکثر گیاهان مقادیر بسیار کمی گرده تولید میکنند که این گیاهان برای گرده افشانی خودشان نیاز قطعی به عامل خارجی دارند که مهمترین آنها حشرات هستند. در بین حشرات زنبورهای بالاخانوادهی آپویداها (Apoidea) مخصوصاً زنبور عسل با نام علمی آپیس میلیفرا (Apis mellifera) از بیشترین اهمیت برخوردار است.
دومین گروه از حشرات، حشراتی هستند که تولید فرآوردههای تجاری و غذایی میکنند. از جملهی این فرآوردهها عسل و موم است که توسط زنبور عسل و بعضی دیگر از گونههای زنبورهای خانواده آپیده ( Apoide ) تولید میشود. از دیگر این فرآوردهها ابریشم است که توسط پروانه کرم ابریشم با نام علمی بومبیکس موری ( Bombyx mori ) از خانواده بومبوسیده ( Bombycidae )و بعضی دیگر از گونههای این خانواده تولید میشود. یکی دیگر از فرآوردهها لاک است که در کشورهای جنوب شرق آسیا توسط نوعی شپشک تولید میشود. این شپشک در سطح ساقه بعضی از گیاهان مثل گونههای خاصی از انجیر، ترشحاتی تولید میکند. ضخامت لاک در بعضی از ساقهها به یک سانتیمتر میرسد، که کشاورزان برای استخراج لاک، این ساقهها را بریده و به تمام نقاط دنیا صادر میکنند. و بعنوان وسیلهی آرایشی، یا آزمایشگاهی کاربرد دارد.
آیا تغذیه زنبورها از گلها باعث خسارت به آنها می شود؟
تحقیقات نشان داده است که زنبور عسل به ازای هر یک ریال عسلی که تولید می کند 4 برابر آن در افزایش کمی و کیفی محصولات کشاورزی از طریق گرده افشانی نقش دارد؛ و لذا این نظریه به هیچ وجه درست نیست. گروه دیگر از حشرات مفید، حشرات حشرهخوار هستند و به دو گروه شکارگرها و پارازیتوئیدها تقسیم میشوند. حشرات شکارگر، حشراتی هستند که از طریق تغذیه حشرات آفت را مورد استفاده قرار میدهند و جمعیت آنها را در طبیعت کنترل میکنند مانند کفشدوزکهای خانواده ککسی نلیده ( Coccinellidea ) که حشرات کامل که لاروهای آنها از شته تغذیه میکنند یا بال توریهای خانوادهی کرایزوپیده ( Chrysopidae ) که آنها هم شکارگر شته هستند.
گروه دیگر از حشرات مفید پارازیتوئیدها هستند که تخم خود را بر روی بدن میزبان یا در داخل بدن میزبان قرار میدهند و بعد از اینکه لاروشان از داخل تخم خارج شد محتویات بدن میزبانشان را مورد تغذیه قرار میدهند و بعد از کامل شدن، و از بدن میزبان خارج میشوند و میزبان هم از بین خواهد رفت.
چه حشراتی در بعضی از شرایط مفید و در بعضی از شرایط دیگر مضر میباشند؟
از سال 1900 تا 1920 چندین گونه از کاکتوسها وارد استرالیا شدند. کاکتوسها فاقد دشمن طبیعی بودند و هیچ موجود زندهای از این گیاهان تغذیه نمی کرد. به همین دلیل به آفت بسیار مهمی تبدیل شدند و میلیونها هکتار از مزارع استرالیا را تحت پوشش قرار دادند. بعدها محققین استرالیایی پروانهایی بنام ( Cactoblastis cactorum ) را وارد استرالیا کردند و کاکتوسها را بطور کامل تحت کنترل در آوردند در حالیکه همین حشره ممکن است در شرایط دیگر بعنوان یک آفت مطرح شود.
گروه دیگر از حشرات مفید، حشرات پاکسازی کننده محیط هستند و به دو گروه اصلی تقسیم میشوند:
الف) حشرات مدفوعخوار؛ مانند سوسکهای خانواده اسکارابیده ( Scarabaeidae )که از مدفوع جانوران در اکوسیستمها تغذیه میکنند، و به این طریق محیط را هم از فضولات حیوانات پاک میکنند، و هم از افزایش جمعیت مگسهای مضر جلوگیری میکنند.
ب) حشرات لاشهخوار؛ مانند مگسهای خانواده کالیفوریده ( Calliphoridea ) و سوسکهای خانواده درمستیده ( Dermestidae ) ، که لاشه جاندارانی را که در طبیعت از بین میروند مورد تغذیه قرار میدهند و بدین ترتیب محیط را پاکسازی میکند.
گروه دیگر از حشرات مفید، حشرات خاکزی هستند بسیاری از حشرات یک بخش یا کل دوره زندگی خودشان را در داخل خاک سپری میکنند و از این طریق میتوانند در بهبود خصوصیات فیزیکی خاک نقش داشته باشند.
گروه بعدی از حشرات مفید، حشراتی هستند که بعنوان غذای سایر جانداران و یا حشرات با ارزش غذایی مطرح هستند. حشرات توسط گروههای مختلفی از موجودات مورد تغذیه قرار میگیرند، بعنوان مثال دوزیستان مانند قورباغهها، مارمولکها، بعضی از موشها و بعضی از گونههای پرندگان به ویژه بعضی از آنها که مختصراً از حشرات تغذیه میکنند. این پرندگان ارزش زیبایی شناختی دارند و چنانچه این حشرات در محیط نباشند این پرندگان هم که در واقع بصورت تخصصی از حشرات تغذیه می کنند از بین میروند.
گروه دیگر از حشرات مفید حشراتی هستند که ارزش هنری دارند مانند پروانهها، حتی در شعر بسیاری از شعرای ما از پروانه استفاده شده است.
حشرات مضر
حشرات مضر بطور کلی به سه گروه اصلی تقسیم می شوند:
۱- حشراتی که از گیاهان تغذیه میکنند؛
۲- حشراتی که از فرآوردههای انباری تغذیه میکنند؛
۳- حشراتی که انسان و سایر جانوران را مورد حمله قرار میدهند.
حال به شرح هر یک از این سه گروه میپردازیم.
1- حشراتی که از گیاهان تغذیه میکنند
الف) حشراتی که از گیاهان تغذیه میکنند ممکن است بصورت مستقیم به گیاه خسارت وارد کنند. مثل ملخها، لارو پروانهها و سوسکها که مستقیماً از بخشهای مختلف گیاه تغذیه میکنند اعم از برگ، گل، میوه و چوب.
ب) ایجاد خسارت از طریق تخم گذاری است، بعضی از حشرات مخصوصاً زنجرکهای خانواده سیکادیده (Cicadidae ) و زنجرکهای خانواده سیکادلیده (Cicadellidae ) از طریق تخمگذاری در سر شاخههای ظریف گیاهان به آنها خسارت وارد میکنند.
ج)ایجاد خسارت از طریق انتقال بیمارهای ویروسی،باکتریایی و مایکوپلاسمائی و احتمالاً قارچی
در بین حشرات دو گروه شتهها و زنجرکهای خانواده سیکادلیده (Cicadellidea ) از اهمیت بیشتری در نقل و انتقال عوامل بیماریزا گیاهی برخوردار هستند. همچنین سخت بالپوشان خانواده اسکولیتیده (Scolytidae ) در نقل و انتقال عوامل قارچی نقش دارند.
۲-حشراتی که به فرآوردههای انباری خسارت میزنند و خود نیز به سه دسته تقسیم میشوند
الف) اولین گروه آفات چوب میباشند.
چوب یکی از مهمترین محصولات است که در زندگی بشر نقش دارد. چوبهای صنعتی گاهی مورد حمله بعضی از حشرات قرار میگیرند از جمله مهمترین این حشرات موریانهها هستند.
چگونگی هضم چوب بوسیلهی موریانهها.
موریانهها خود قادر به هضم سلولز یا چوب نیستند. در داخل دستگاه گوارش موریانه تک سلولیهای فلازلداری زندگی میکنند که آنزیمهای مورد نیاز برای تجزیه سلولز را تولید میکنند و آن تک سلولیها هستند که باعث هضم سلولز میشوند. در واقع نوعی همزیستی بین تک سلولی و موریانهها از این طریق ایجاد شده است.
ب) دومین گروه از آفات فرآوردههای انباری، آفات پارچه و منسوجات هستند. تعدادی از حشرات از جمله پروانههای خانواده تینیده (Tineidae) و سخت بالپوشان درمستیده (Dermestidae) گاهی به منسوجات خسارت سنگینی وارد میکنند.
ج) سومین گروه از آفات مواد غذایی، انباری است. حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد محصولات کشاورزی بعد از مرحله کاشت و پس از برداشت در انبار توسط آفات مختلف از بین میروند. در بین آفات انباری سوسکهای خانواده درمستیده (Dermestidae ) و بروخیده ( Bruchidae ) و کورکولینیده (Curculionidae)، در بین پروانهها تعدادی از گونههای خانواده پیرالیده (pyralidae ) مثل پلودیا اینترپونکتلا (Plodia interpunctella) و افیستیا کونیلا (Ephestia Kuhniella ) از اهمیت زیادی برخوردارند.
3- حشراتی که انسان و سایر جانوران را مورد حمله قرار میدهند. آنها نیز به چند گروه تقسیم میشوند:
الف) حشرات آزار دهنده مثل تعدادی از پشهها و مگسها. گرچه ممکن است که ناقل بیماری مهمی نباشد ولی به هر ترتیب باعث سَلب آسایش از انسان میشوند. ب) حشراتی که نیش آنها سمی است. تعدادی از زنبورهای خانواده وسپیده (Vespidae) و اسفسیده (Sphecidae) و در مواردی زنبورهای بالاخانواده آپویدا (Apoidea ) که جزء حشرات مفید و گرده افشان هستند و انسان را نیش میزنند.
بعضی از انسانها به نیش زنبورها حساسیت شدیدی دارند و دچار شوک شدیدی میشوند و در مواردی مشاهده شده که نیش زنبور منجر به مرگ انسانی شده است.
ج) سومین گروه از حشراتی که به انسان خسارت میزنند حشرات انگل هستند و به دو گروه تقسیم میکنیم.
حشرات انگل
1) انگل خارجی؛
2) انگل داخلی.
1) حشرات انگل خارجی مثل ککها و شپشها و در مواردی ساسها که با تغذیه از خون انسان گاهی بیماریهایی را به انسان منتقل میکنند. ساسها در واقع نوعی سن هستند. در مبحثهای بعدی توضیح داده خواهد شد.
2)حشرات انگل داخلی مخصوصاً تعدادی از مگسها مثل خانواده کالیفوریده (Calliphoridae) و خانواده اُستریده (Oestridae) و خانواده تابانیده (Tabanidae) که از اهمیت زیادی برخوردارند. این مگسها عموماً تخم خودشان را بر روی چهارپایان وحشی و اهلی قرار میدهند. بعد از اینکه لارو از تخم خارج میشود وارد بدن چهار پایان میشود و مراحل نشو و نمای لاروی خود را در داخل بدن طراحی میکند و زمانی که میخواهد تبدیل به حشره کامل بشود در بسیاری از مگسها پوست سوراخ میکند. مثل خانواده استریده (Oestridae) که از اهمیت زیادی برخوردارهستند. سپس وارد خاک میشوند و تبدیل به شفیره و حشره کامل میشوند. و از این طریق کاملاً باعث ضعف جانوران مخصوصاً احشام و چهارپایان وحشی میشوند.
آخرین گروه از حشراتی که به انسان حمله میکنند حشرات ناقل از جمله خانواده کولیسیده (Culicidae) و سایکودیده (Psychodidae) هستند که از اهمیت زیادی برخوردارند. پشههای خانواده کولیسیده مراحل نشو و نمای لاروی خودشان را در داخل آب سپری میکنند. حشرات ماده قادر هستند انسان را نیش بزنند و همراه نیش زدن عوامل مختلف ویروسی و باکتریایی را وارد بدن میکنند. مثل پشهی مالاریا که چندین مرحله را در بدن انسان طی میکنند و در گذشته منجر به مرگ انسان میشده اما در حال حاضر واکسن مخصوص بیماری مالاریا ساخته شده است.
نمونه دیگر پشههای خاکی خانواده سایکودیده زیر خانواده فلابوتومینا (phlaebotominae) هستند که عامل بیماری سالک در انسان میباشند. این پشهها وقتی در روی صورت مستقر میشوند یک تک سلولی بنام لشمانیوز را وارد بدن میکنند و ایجاد بیماری سالک در روی پوست میکنند.
جمع آوری و انباشتن
________________________________________
مقدمه :
فقط تعداد کمی از حشرات سپردار نرم تن بوسیله خصوصیات ظاهری و گیاهان میزبان و محل آلودگی مورد مطالعه قرار می گیرند. در حالی که تعداد زیادی از آنها حتی در این رده قرار نمی گیرند. بنابراین اکثر زیادی از گونه ها باید وسیله مطا لعات میکروسکوپی به طور دقیق شناسایی شوند که در این روش نمونه های مجتمع روی اسلاید قرار می گیرند.این اسلاید ها به منظور فراهم کردن نمونه ها و مطا لعه آنها در اواسط قرن گذشته نیز مورد استفاده قرار می گرفتند. متخصصینی مثل آقای گریل در سال 1896 نیوزتید در سال 1903 و استین وی دن در سال 1929 روشهای مخصوصی را برای تهیه و انباشته کردن حشرات سپردار جهت مطا لعات میکروسکوپی ارائه دادند و این روشها اخیرا موردبازنگری و اصلاح قرار گرفته اند.آقایان سیلیر 1967 ،کوزارزیواسکی 1968 ، ویلیام وکستاراب 1972 و ویلی 1990 از کسانی بودند که این اصلاحات را انجام دادند . در این درس جمع آوری و روش نگهداری حشرات سپردار( coccidae) و روشهای نوین که باعث تهیه اسلاید های با کیفیت جهت مطالعات میکروسکوپی می شوند بررسی و مورد بحث قرار گرفته که این اسلاید ها هم از مواد تازه و هم از موادی که مدتها در انبار نگهداری شده اند به صورت خشک و مرطوب تهیه می شوند.در اینجا بیشترین تمرکز بر روی مراحلی مانند مرحله پوره و مرحله کامل حشره ماده بوده اما کمی هم در خصوص حشرات نر نیز مطالعه صورت گرفته است. این درس همچنین خصوصیات مورفولوژیکی حشرات سپردار را جهت بازیافت و فعال کردن مواد نگهدارنده برای مطالعات بیشتر مورد بحث قرار می دهد.
جمع آوری:
حشرات سپردار نرم تن ممکن است در هر قسمتی از گیاه میزبان ظاهر گردند یعنی از ریشه گرفته تا میوه . بعضی از گونه های سپردار به علت داشتن تخمدان های سفید و ضخیم کاملا قابل مشاهده می باشند که گاهی نیز رنگارنگ بوده و بوسیله مواد واکسی پوشیده شده اند. اما دیگر ارقام به سادگی قابل شناسایی نمی باشند .زیرا با تغییر وضعیت آب وهوایی خودشان را تغییر می دهند و یا کاملا پوشیده می باشند. عواملی که باعث شناسایی این حشرات توسط شخص جمع آوری کننده می شود عبارتند از:
مشاهده شدید فعالیت مورچه ها ،وجود شیره های چسبنده و بالاخره حضور آلودگی قارچ های سیاه رنگ .سپرداران نرم تن معمولا بر روی شاخه های درختان مخصوصا جاهایی که سایه بیشتری وجود دارد بر روی حفره های موجود بر تنه درختان و در بین جوانه ها و دیگر جاهای گیاه حضور دارند. در تمام گیاهان توجه به نقاطی مثل ریشه ها ، طوقه ،برگها،میوه ها و زیر پوسته تنه اهمیت بسیاری دارد. علاوه بر این می توان سپرداران نرم تن را در بقایای گیاهی نیز مشاهده و جمع آوری نمود.در حالی که بعضی از حشرات خانواده coccoide را می توان در بقایای گیاهی و برگهای مرده پیدا کرد. اما سپرداران نرم تن هیچگاه جدا از میزبان گیاهی نمی باشند. حشره نر سپردار نرم تن اغلب در کنار حشره ماده بر روی گیاه میزبان می باشد. اما حشرات دیگر این خانواده که به صورت خزیده حرکت می کنند. خصوصا نوع نر آنها به طور پراکنده در قسمتهای مختلف گیاه میزبان و یا دیگر گیاهان به طورجداگانه دور از نوع ماده مشاهده می شوند. حشرات نر را می توان بوسیله تله های مکنده، تله های رنگی، تله های چسبنده و تله های نوری جمع آوری نمود. وجود این نوع حشرات نر در کنار ماده هایشان تقریبا غیرممکن می باشد. اما وقتی که از تله های جنسی استفاده می شود می توان آنها را به راحتی جمع آوری نمود. به منظور تهیه و جمع آوری نمونه های عالی لازم است تا حشره ماده در مدت کوتاهی جمع آوری گردد. همچنین حشره در مرحله آخر پوست اندازی و دگردیسی باشد. زیرا در بسیاری از گونه ها ،بدن حشره به سرعت بزرگ و متورم شده و سپس سخت می گردد. جمع آوری نمونه های جوان راحتر می باشد. زیرا جمعیت جمع آوری شده شامل حشره ماده بالغ ،لارو و سنین مختلف حشره می باشد.
اما گونه های جمع آوری شده مخصوصا از مناطق معتدل و سرد احتیاج به مراقبت ویژه داشته زیرا این نمونه ها معمولا در یک مدت زمان بسیار کوتاه در سال قابل دسترسی می باشند.
حفظ و نگهداری:
باید حشرات جمع آوری شده را فورا بر روی اسلاید منتقل نمود. اما لازم است که به دقت آنها برای مطالعات آینده نگهداری شوند. به هر حال نگهداری مواد زائد برای آزمایش های بعدی نیز مناسب می باشد.
نگهداری به روش مرطوب:
هر چند نمونه های نگهداری شده در مایعات مختلف معمولا اسلاید های خوبی را نسبت به نمونه های خشک به وجود نمی آورند، اما تهیه مناسب آنها می تواندبا دقت و حوصله همراه باشد تا بتوان آنها را سال ها نگهداری کرد.بهترین ماده نگهداری کننده محلول اسید الکل و یا اسید لاکتیک و الکل می باشد. مشکل این مواد این است که الکل می تواند به سرعت تبخیر گردد و نمونه زرد و خشک شود. به این دلیل باید بعد از مدتی آن را به مایع اضافه کرد. بهترین ظروف نگهداری بطریهای شیشه ای با درب پیچی واشردار می باشد.حتی می توان بطری های کوچک را درون بطری های بزرگ حاوی الکل که درب آنها به راحتی بسته می شود نگهداری نمود. در حالی که مواد نگهداری شده در محلول را می توان بسیار بهتر از نمونه های خشک جابجا و انتقال داد.اما باید تمام حباب های هوا را در بطری ها که می تواند باعث از بین رفتن و خراب شدن مواد گردد،خارج کرد. بطری ها باید هر کدام جداگانه برچسب خورده و نکات لازم مثل تاریخ جمع آوری و دیگر اطلاعات بر روی آن نوشته شود.
نگهداری روش خشک :
نمونه هایی که حتی یکصد سال قبل جمع آوری شده اند وبه صورت خشک نگهداری می شوند، می توانند به صورت بهترین نمونه اسلایدی درآیند. نگهداری مواد به صورت خشک احتیاج به دقت زیادی دارد. زیرا بسیاری از گونه های خانواده coccidae دارای آب بسیار بوده که باید قبل از نگهداری به دقت خشک شده و آب خود را از دست بدهند.
از دست دادن آب باید یا بوسیله حرارت دادن ملایم و یا نگهداری در محل های خشک صورت گیرد. البته مشکلات زیادی نیز در این خصوص وجود دارد.اولین مشکل این است که ممکن است نمونه های خشک توسط سوسک های موزه ای و دیگر آفات انباری آسیب بینند.
بنابراین سپرداران باید اولا در ظروف بدون هوا و در خلاء همراه با نفتالین نگهداری گردند. دوم اینکه حشرات خشک شده بسیار شکننده بوده و ممکن است به راحتی شاخک ،پاها و دیگر قسمتهای بدن را از دست بدهند.مخصوصا اگر مواد مرتبا جابجا و دست به دست گردند .بنابراین نباید به آنها دست زد و یا مرتبا چک کرد. البته اگر آنها در ظروف با کیفیت عالی و مطمئن و در کمد نگهداری شوند، سالم خواهند ماند. نمونه های خشک را می توان در کمد های کوچک، ظروف شیشه ای و یا پلاستیکی که در دستمال کاغذی پیچیده شده باشند و داخل آنها حاوی پنبه یا پشم شیشه باشد نگهداری نمود تا نمونه ها جابجا نگردد.سپس این ظروف را می توان در کمد های بزرگ ضد حشره نگهداری کرد. فرستادن و انتقال نمونه از طریق پست اصلا جایز نمی باشد. زیرا باعث خراب شدن آنها می شود. تمام نمونه ها باید به طور کامل برچسب داشته باشند.
تهیه اسلاید:
روش های گوناگونی در خصوص نگهداری و اسلاید کردن حشرات سپردار بوسیله شرکت های مختلف ارائه شده است.همچنین روش هایی بوسیله ی آقایان سیلیرز(1967)،ویلیامز و کستاراب(1972) برای خانواده شبهه سپرداران و آقای ویلکی (1990) برای شته ها ارائه شده است. هر چند این روش ها برای سپرداران نرم تن مناسب می باشند، اما ما فکر می کنیم که این روش ها به علت بزرگ بودن اندازه حشره ماده سپردار نرم تن همیشه رضایت بخش نمی باشند.
همچنین باید در نظر گرفته شود که برای تمام مراحل زندگی مثل مرحله لارو و مرحله بلوغ حشره نر باید کانادابلاسم دائمی که جهت مطالعات طبقه بندی و کلیدی ارزشمند و مناسب می باشد، استفاده نمود.
مراحل تهیه اسلاید های میکروسکوپی دائم:
اولا بهترین اسلاید ها همیشه از مواد تازه جمع آوری شده تهیه می شوند. گذشته از سن مواد،روش های تهیه اسلاید معمولا شامل پنج و یاشش مرحله می باشد. این مراحل عبارتند از مرحله ی تثبیت،ساخت،از دست دادن آب،رنگ آمیزی،واضح کردن،آب گرفتن نهایی و اسلاید کردن.
روند دقیق قابل استفاده توسط افراد کاملا متفاوت است وهر کسی روش و روند خود را ترجیح می دهد. اما روش های زیر باید در خصوص تمام مراحل چرخه زندگی سپردار نرم تن در تهیه اسلاید از آنها و بالا بردن کیفیت اسلاید ها مورد استفاده قرار گیرند تا بتوان آنها را به طور دائم نگهداری کرد. روش تهیه مواد شیمیایی مختلف که در تهیه اسلاید مورد استفاده قرار می گیرند نیز در جدول 1 نشان داده شده است .نقطه نظرات و روش های جایگزین نیز بعد از این روش مورد مطالعه قرار گرفته اند.
1.تثبیت ا ولیه : نمونه های زنده باید در محلول اسیداستیک و الکل به مدت یک تا دو دقیقه تثبیت گردند. تمام نمونه ها، حتی اگر بخواهیم آنها را فورا اسلاید کنیم، باید تثبیت گردند. در صورت لازم می توان مواد را برای مدت زیادی در محلول اسید-الکل نگهداری کرد.
2.مرحله ساخت: بوسیله یک شکاف کوچک در محل شکم مقداری ماده هیدرواکسید پتاسیم 10 % KOH را به درون آن انتقال می دهیم و آن را به مدت 12 الی 24 ساعت در حرارت معمولی اتاق نگهداری می کنیم. عمل واضح کردن نمونه ها با KOH ممکن است بوسیله کمی حرارت سرعت یابد. اما نباید حرارت فراتر از 40 درجه سانتیگراد برود. زیرا در غیر این صورت نمونه ها رنگ آمیزی نخواهند شد. نمونه هایی که به شدت سخت و سفت شده اند را می توان به مدت حداقل یک هفته در KOH سرد نگهداری کرد تا نرم شوند.
3. مرحله آبگیری: آبهای موجود در بدن حشره را می توان بوسیله یک لوله بسیار کوچک به آرامی به خارج از بدن پمپ و انتقال داد. بیرون آوردن مواد داخل بدن حشره و عمل آبگیری باید به آرامی و به دقت انجام گیرد تا قسمتهای مختلف بدن و محل بند ها شکسته و آسیب نبینند.زیرا این قسمتها برای شناسایی لازم می باشند. بیرون آوردن مواد داخل بدن حشره به طور کامل بسیار حیاتی بوده و مراحل رنگ آمیزی نباید تا وقتی که همه مواد خارج نگردیده اند انجام گیرد. بعد از مرحله آبگیری،نمونه ها داخل آب تمیز قرار گرفته و سپس بتدریج به آنها اسید استیک اضافه می گردد تا اسید جایگزین آب شده و غلظت آن رفته رفته به 70 % رسیده و نهایتا نمونه ها به محلول 100 % اسید انتقال یابند.
4.مرحله رنگ آمیزی: در این مرحله به نمونه هایی که در محلول 100 % اسید استیک انتقال یافته اند به میزان یک قطره فاکسین اسید جهت هر یک الی دو سی سی اسید استیک اضافه می گردد.نمونه ها به مدت 1 الی 24 ساعت در این محلول نگهداری می شوند.( به هر 1 الی 2 سی سی اسید استیک یک قطره اسید فاکسین اضافه شده و نمونه ها به مدت 1الی 24 ساعت در این محلول نگهداری می شوند تا کم کم رنگ آمیزی شوند).
5.مرحله شستشو: نمونه ها به محلول اسید استیک برا ی شستشو و خارج کردن رنگ های اضافی انتقال می یابند.
6. مرحله واضح کردن: اگر مواد زائدی مثل واکس و یا مود چرب هنوز بر روی نمونه ها یافت شوند، می توان با اضافه کردن یک قطره زایلین به محلول اسید به مدت 15 الی 30 دقیقه آنها را حل و برطرف نمود.
7.تثبیت نهایی : در این مرحله نمونه ها را به داخل روغن شبدر انتقال داده و به مدت 24 ساعت نگهداری می کنیم . هر چند 24 ساعت لازم نمی باشد، اما این مدت باعث جایگزینی کامل روغن بجای آب از دست رفته از بدن حشره شده که در غیر اینصورت ممکن است باعث متورم شدن کانادابلاسما گردد.
8. مرحله اسلاید کردن: ابتدا یک قطره کوچک کانادابلاسما را روی اسلاید می ریزیم و سپس نمونه را به آن منتقل می کنیم .بعد به آرامی نمونه را فشار داده تا به ته قطره برسد. سپس نمونه را بوسیله لامل (پوشش شیشه ای) بدقت می پوشانیم . فقط در خصوص نمونه های محدب شکل و برآمده نباید به لامل فشار داد.استفاده از لامل های سفت و یا نازکتر باعث بزرگنمایی بهتر و استفاده دقیق تر از اسلاید ها می گردد.
قرار دادن لامل بر روی نمونه های تازه تهیه شده ممکن است باعث سر خوردن و خراب شدن نمونه در زیر لامل گردد. بنابراین باید اول نمونه های تازه را در یک قطره، کانادابلاسما قرار داد و سپس آنها را روی اسلاید گذاشته و بعد اسلاید را در داخل یک پتری دیش گذاشت و درب آن را بست تا هم کثیف نگردد و هم سطح قطره کانادابلاسما در بین 15 دقیقه الی 24 ساعت خشک گردد. در آخر با گذاشتن یک قطره کانادابلاسما بر روی لامل می توان اسلاید را پوشانید.
9. مرحله برچسب زدن اسلاید ها: ازش علمی هر نمونه بستگی به اطلاعات و آمار موجود بر روی اسلاید خواهد داشت. اسلاید های که فاقد اطلاعات آماری هستند تقریبا بیهوده و بلا استفاده می باشند. بنابراین کلیه اساید ها را باید بر چسب زد و اطلا عات لازم را بر روی آنها نوشت و اطلاعات کلی رادر کتاب راهنما نیز ثبت نمود.
خسارت مزرعه برنج (رتون )بر اثر حمله شب پره تک نقطه ای
لاروهای کامل به رنگ سبز با نوار طولی در طرفین و یک نوار پشتی در وسط دیده می شود.
لارو این آفت در تاریکی فعالیت می کند بطوریکه از برگ و اندام های هوایی بوته برنج خصوصاً جوانه مرکزی تغذیه می کند و آنرا کاملاً از بین می برد.
در مواقع خوشه دهی و رسیدن دانه ها به قطع خوشه ها می پردازد و باعث ریزش دانه ها می گردد.
برای مبارزه با آن می توان از روش های زراعی ، مکانیکی و شیمیایی استفاده کرد.
از روش غیر شیمیایی مبارزه با این آفت می توان با نصب تله های مخصوص و حفر گودال های طولی در مسیر تهاجم لاروها و حذف علف های هرز اطراف مزارع پرداخت .
در روش بیولوژیک می توان از زنبور پرازیت تخم بنام telenomus minimus استفاده نمود. برای مبارزه شیمیایی به محض مشاهده اولین علائم خسارت می توان از کاربایل 85 % به مقدار 3-2 کیلو یا تری کلروفون 80 % به مقدار یک کیلوگرم در هکتار استفاده کرد.
مزرعه خسارت دیده متعلق به سید هادی سجادی در روستای کونر از بخش رودبست، شهرستان بابلسر استان مازندران می باشد عکس های گرفته شده در تاریخ 25/7/1386 می باشد.
عکس های لارو و پروانه تک نقطه ای در شب مورخه 25/7/1386 در مزرعه سید هادی سجادی گرفته شد. مساحت شالیزار حدود 6000 شش هزار مترمربع می باشد.
کرم میوه گوجه فرنگی
Heliotis armigera
Syn. : H.zea
(Lep., Noctuidae)
این آفت بسیار پلی فاژ بوده و روی میزبانهای مختلف تیپهای خسارتی متفاوتی دارد
مناطق انتشار
این آفت همه جایی بوده و در همه نقاط جهان شامل اروپا، استرالیا، آفریقای جنوبی، شمالی و مرکزی یافت می شود.
شکل شناسی حشره کامل
عرض بدن با بال های باز 25-30 میلیمتر است. بال های جلویی در افراد ماده زرد تا پرتقالی و قهوه ای متمایل به خاکستری روشن با نوارهای نامنظم تیره رنگ در یک سوم انتهایی هستندروی هر بال یک لکه کوچک گرد به رنگ سیاه و یک لکه لوبیایی تیره وجود دارد ،در حالی که در افراد نر به رنگ خاکستری متمایل به سبز بوده و حاشیه انتهایی آنها مجهز به لکه های تیره رنگ می باشد. بال های عقبی خاکستری روشن و دارای نوار تیره عریض انتهایی و یک لکه قهوه ای قاعده ای هستند طول لاروها در حداکثر رشد به30-32 میلمیتر می رسد. رنگ آنها متغیر بوده ولی عموماً به رنگ سبز با خطوط تیره و روشن در طول بدن مشاهده می شوند تخم ها نیز نیم کروی، غالباً مجتمع و به رنگ زرد روشن می باشند
تخم کرم میوه گوجه فرنگی Helicoverpa armigera
لارو کرم میوه گوجه فرنگی Helicoverpa armigera
لارو کرم میوه گوجه فرنگی Helicoverpa armigera
خسارت
لاروهای جوان پس از خروج از تخم ابتدا از پارانشیم برگ تغذیه نموده و رگبرگها را باقی می گذارند.قسمت عمده خسارت این آفت در اثر حمله لاروها به قسمتهای بارور گیاه شامل گل، غنچه، کپسول و میوه انجام می شود. آلودگی در میوه ای آلوده به صورت حفره های لاروی سیاه رنگی که داخل آنها مملو از فضولات آفت است دیده می شود در مواردی نیز خسارت آفت با فساد میوه ها تشدید می شد. آستانه زیان اقتصادی این آفت از یک منطقه به منطقه دیگر متغیر است
لارو کرم میوه گوجه فرنگی روی میوه گوجه فرنگی
لارو کرم میوه گوجه فرنگی روی میوه گوجه فرنگی
زیست شناسی
این آفت زمستان را به صورت شفیره در داخل خاک سپری می کند در بهار وقتی دما به 18-20 درجه سانتیگراد رسید پروانه ها به تدریج ظاهر شده و طی چند روز جفتگیری و تخمریزی می کنند. هر حشره ماده 500-2700 تخم می گذارد.لاروها با سوراخ کردن میوه باعث ورود قارچهای فوماژین به میوه می شوند و آن را پوسیده و غیر قابل استفاده می کنند.این آفت دارای 5 نسل در سال است.
لارو کرم میوه گوجه فرنگی داخل میوه گوجه فرنگی
روش های کنترل
الف ـ زراعی
1ـ شخم عمیق: با توجه به زمستان گذرانی آفت در داخل خاک، شخم عمیق پس از برداشت محصول در به هم زدن پناهگاه زمستانه و زیر خاک کردن شفیره های زمستان گذران مؤثر واقع می شود.
ب ـ میکروبی
اـ استفاده از B.t
2ـ استفاده از ویروس (NPV(Nuclear polyhedrosis virus
ج ـ دشمنان طبیعی
زنبور پارازیتویید Habrobracon hebertor Say از عوامل کنترل بیولوژیک این آفت در مزارع گوجه فرنگی می باشد. زنبور فوق، اکتوپارازیت مرحله لاروی این آفت است.
دـ شیمیایی
در صورت اقتصادی بودن جمعیت آفت می توان از سمومی نظیر لاروین 80Df درصد به میزان یک کیلوگرم در هکتار، امولسیون 50درصد اکامت به میزان 5/1 لیتر در هکتار، آندوسولفان 35% به نسبت 5/1 لیتر در هزار و دیازینون 60% به نسبت 1 در هزار پس از رزیش گلها استفاده نمود علاوه بر این به کارگیری دیپترکس و سوین 80 درصد نیز نتیجه مطلوبی در کنترل آفت داشته است.
منبع:سبزینه
روغن ولک
گروه شیمیایی : هیدروکربن آلیفاتیک
ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی : گاهی خصوصیت روغنها را بر حسب جرم مولکولی آنها بیان می کنند . روغنهای بسیار سبک خاصیت حشره کشی چندانی ندارند به عکس در صورتیکه از مولکولهای روغنی بسیار سنگین استفاده شود علاوه بر آفت ؛ گیاه میزبان هم صدمه خواهد دید . آن دسته از هیدروکربنها برای مبارزه با آفات روی گیاهان به کار گرفته می شوند که نقطه جوش آنها دقیقا کنترل شده و عمدتاً از هیدروکربنهای پارافینی تشکیل شده باشند . خلوص روغن از نظر وجود هیدروکربنهای غیر اشباع را با درجه سولفوناسیون نشان می دهند . اگر درجه سولفوناسیون روغن 100 باشد یعنی صد در صد از هیدروکربنهای اشباع شده تشکیل شده است . بنابراین هر قدر درجه سولفوناسیون از 100 کمتر باشد میزان هیدروکربنهای غیر اشباع بیشتر است . درجه سولفوناسیون در تعیین روغنها برای سمپاشی زمستانه و تابستانه موثر می باشد . مثلاً روغنهای با درجه سولفوناسیون 85 تا 95 برای سمپاشی تابستانه و روغنهای با درجه سولفوناسیون 65 تا 75 برای سمپاشی زمستانه مناسبند . روغنها را به صورت امولسیون فرموله می کنند . این امولسیون را تنها یا همراه با حشره کشهای دیگر رقیق کرده و مصرف می نمایند .
ماندگاری در محیط زیست : تجزیه زیستی روغنهای امولسیون شونده توسط میکروارگانیزمهای موجود در خاک صورت می گیرد . عواملی که می توانند بر سرعت تجزیه زیستی اثر بگذارند عبارتند از : شرایط محیطی از قبیل دما ؛ رطوبت ؛ بارندگی ؛ نوع خاک و میکروارگانیزمها .
سمیت : LD50 بیشتر از mg/kg4300
یکی از مزایای روغنها نسبت به حشره کشها کم خطر بودن آنها برای انسان است به طوریکه باقیمانده سم روی محصولات برای انسان خطرناک نمی باشد . روغنها سمیتی برای پرندگان و حشرات مفید ندارند ولی ماهیها و زنبورهای عسل تا حدی به این سم حساس هستند .
موارد مصرف : روغنها از طریق بستن منافذ تنفسی باعث مرگ حشرات می شوند . همچنین با انحلال قشر مومی جلد حشره باعث می شوند که حشره بوسیله نیروی کشش سطحی آب گرفتار آید . اینگونه خواص روغنها در روش مبارزه با لارو پشه با پهن کردن یک لایه نازک روغن روی سطح آب مورد استفاده قرار می گیرد .
روغنها را در دفع آفات در موارد زیر بکار می برند .
1- برای سمپاشی تابستانی بر ضد شپشک آردآلود ؛ سپردارها و شته ها .
2- برای سمپاشی زمستانی بر ضد شپشکهای گیاهی ؛ کنه های گیاهان ؛ تخم عده ای از حشرات و بعضی از لاروهای زمستانی .
3- بر ضد انگلهای خارجی مانند کک ؛ شپش و کنه .
4- به عنوان حامل و حلال حشره کشها .
5- جهت مخلوط کردن با امولسیون بعضی از حشره کشها مانند ترکیبات فسفره به منظور بالا بردن اثر حشره کشی آنها .
روغنها را به صورت امولسیون فرموله می کنند . این امولسیون را تنها یا همراه با حشره کشهای دیگر رقیق کرده و مصرف می نمایند . در این صورت روغن به صورت یک ورقه نازک پایدار روی سطح سمپاشی شده باقی می ماند . باید توجه داشت که میوه های هسته دار و نیز مرکبات تا اندازه ای نسبت به روغن حساسند . به طور کلی در مورد کاربرد روغنها باید احتیاطاتی را رعایت کرد که مهمترین آن عبارتند از :
1- در بهار و تابستان باید قبل از سمپاشی با روغن درختان را آبیاری کرد .
2- سه هفته قبل و بعد از سمپاشی با روغن از کاربرد گوگرد روی گیاه باید خودداری نمود .
3- اگر روغن با سم همراه باشد باید احتیاطات مربوط به سم رعایت شود . فرمولاسیون : امولسیون 80% و 90% بدون آب
فرمولاسیون مسموم آفتکش
- نام عمومی؛
- نام تجارتی؛
- نام شیمیایی؛
- فرمول بسته شیمیایی؛
- فرمول ساختمانی.
هر آفتکش یا سم دارای چندین نام میباشد.
نام عمومی (Entry name)
نام عمومی (Entry name) که توسط شرکت سازنده ارائه میشود و باید توسط موسسه استاندارد جهانی یا (International Standard Organization) که نام مخفف آن (ISO) است مورد تایید قرار گیرد. برای مثال کارباریل (Carbaryl) نام عمومی ترکیبات شیمیایی از گروه (Carbamatha) است.
نام تجارتی (Trade name)
نام دیگر سموم، نام تجارتی آن است که توسط کارخانه سازنده آن ارائه می شود. هر سم معمولاً دارای چندین نام تجارتی است، زیرا بسیاری از سموم توسط شرکتهای مختلف ساخته میشوند. نام تجارتی (Trade name) را با علامت ® نشان میدهند.
نام شیمیایی
نام دیگر ترکیبات شیمیایی، نام شیمیایی آن است که اجزاء یک ترکیب شیمیایی را نشان میدهند. برای مثال نام شیمیایی کارباریل (Carbaryl)، (Naphtyl methyl carbamate)میباشد.
فرمول بسته شیمیایی
نام دیگر ترکیبات شیمیایی فرمول بسته شیمیایی است. این فرمول نشان دهنده، تعداد اتمهای تشکیل دهندهی مولکول سم است. بعنوان مثال در مورد (Carbaryl)، فرمول بسته شیمیایی C8H12O2N است.
فرمول ساختمانی
فرمول ساختمانی، نام دیگری از ترکیبات شیمیایی است که نشان دهنده نحوه اتصال اتمهای مختلف در داخل ملکول سم میباشد.
فرمولاسیون سموم
فرمولاسیون سموم، به صور مختلف سم اطلاق میگردد. فرمولاسیون مشخص میکند که یک سم چگونه باید بکار برده شود. مثلاً اگر سمی به صورت گَرد باشد، فرمولاسیون نشان میدهد که برای استفاده از آن از دستگاه گرد پاش استفاده شود. ولی اگر سمی بصورت امولسیون باشد، برای استفاده از آن حتماً نیاز به محلولپاش داریم. در کل فرمولاسیون سموم را در سه گروه اصلی تقسیم بندی میکنند.
فرمولاسیونهای مختلف سموم
۱ – فرمولاسیونهای خشک؛
۲ – فرمولاسیونهای مخصوص محلولپاشی؛
۳ – فرمولاسیونهای گازی یا شبه گازی.
فرمولاسیونهای خشک
- گردها یا فرمولاسیونهای پودری (Dustable powder) و (Dust)
- گرانول (Granules)
- میکرو کپسولهاMicro capsulated formulated) (
- خمیرها (Pastes)
فرمولاسیونهای خشک، انواع مختلفی دارند که دسته اول گردها یا فرمولاسیونهای پودری(Dusts) و (Dustable power) هستند. این فرمول، مخلوطی فیزیکی از ترکیب سم با یک ماده حامل یا(Carrier) است. مواد حامل عموماً رُسها، مانند (Montmorilonit)و (Caolonit) یا پودر سیلیکاتها مانند پودر (Talk) و موادی مانند (Perlite) میباشند. گردها گیاه سوزی شدیدی روی گیاهان ایجاد نمیکنند، ولی برای تعدادی از حشرات، مانند حشرات گرده افشان مثل زنبورهای گرده افشان مضر میباشند. زیرا در لابهلای موهای سطح بدن آنها تجمع پیدا میکنند و به کلنی زنبورهای عسل منتقل میشوند و همچنین بر روی لاروهای آنها نیز تاثیرات مخربی دارند.
گروه دوم (Granules) میباشند و برای جلوگیری از اثر (Drift) یا باد بردگی سموم ساخته شدهاند. وقتی از گرد آفت کش در طبیعت استفاده میشود، در اثر وزش باد، مقداری از گرد به خارج از منطقه مورد استفاده منتقل میشود که اصطلاحاً به این موضوع (Drift) یا باد بُردگی میگویند، برای مقابله با این عامل گرانولها ساخته شدند.
گرانولها، سمومی هستند که اطراف آنها را یک ماده حامل، مانند پودر تالک(Talk) یا رُسهای وِرمیکولیت (Vermicolite) در بر میگیرد. قطر این گرانولها عموماً ۲۵صدم میلیمتر تا 5 میلیمتر است و در داخل خاک استفاده میشوند. تعداد زیادی از سموم که به این صورت ساخته میشوند، سیستمیک هستند و از طریق ریشه گیاهان جذب میشوند و حشراتی را که در روی قسمت سبزینه فعالیت میکنند را از بین میبرند.
گروه دیگر این سموم، میکرو کپسولها (Micro capsulated formulation) هستند. میکرو کپسولها سمومی هستند که اطراف آنها را پوششی از جنس ژلاتین یا آگار (به صورت جامد یا مایع) و در مواردی مواد پلیوانیل در برمیگیرد. میکرو کپسولها سموم را بتدریج آزاد میکنند و برای مبارزه با مگسها و پشهها استفاده میشوند.
گروه دیگری از سموم خشک، طعمههای مسموم هستند. طعمههای مسموم در واقع با مواد غذایی که مورد علاقه آفات، یا جوندگان هستند مخلوط شده و از این طریق مورد استفاده قرار میگیرند. البته در مواردی طعمههای مسموم ممکن است به صورت آماده وجود داشته باشند که این طعمهها عمدتاً برای جوندگان بکار میروند. در مورد گیاهان زینتی، بیشتر شامل ملخها و آبدزدکها میشوند.
گروه دیگری از ترکیبات شیمیایی، خمیرها (Pastes) هستند. در این فرمولاسیون، ماده سمی را با یک ماده که خاصیت فرار بودن دارد مخلوط میکنند و بعد مقداری ماده چسبناک به آن اضافه میشود. از جمله این سموم، ترکیبی است بنام آنتی تارلو که برای مبارزه با آفات چوبخوار در داخل ساقه و تنه درختان مورد استفاده قرار میگیرد.
بطور کلی در بین سموم، گَردها بیشترین خطرات را برای جانداران مخصوصاً حشرات مفید دارند.
فرمولاسیونهای مخصوص محلولپاشی
- گردهای خیس شونده Wetable powder
- امولسیون شوندهها Emulcitable concentrate
- امولسیونهای معکوس Inverted emulsion
- محلولهای قابل حل در آب Water solvable concentrate
- پودرهای قابل حل در آب water solvable powder
- سوسپانسیونهای کلوئیدی Flowable
- فرمولاسیون غلیظ با حجم کم Ultra volume
- محلولهای روغنی Oil solution
- فرمولاسیون آماده مصرف Ready to use
قطر گردهای خیس شونده حدود 3 میکرون است و وقتی داخل آب حل شوند بصورت سوسپانسیون نسبتاً پایداری در میآیند.
طبقه بندی سموم
اولین گروه از سمومی که بشر از آنها برای مبارزه با آفات استفاده کرد، سموم معدنی بود که بصورت گَرد مورد استفاده قرار میگرفتند.
* سموم
- سموم معدنی
- روغنها
- هیدروکربنهای کلره
- حشرهکشها
- سموم فسفره
- کارباماتها
- کنهکشها
- حلزونکشها
- سموم گازی
- سموم هورمونی
سموم معدنی
- گوگرد معدنی
- ترکیبات آرسنیکی
- ترکیبات فلوئوره
از دیگر ترکیبات معدنی میتوان به ترکیبات آرسنیکی و ترکیبات فلوئوره اشاره کرد که این ترکیبات بطور کلی در روی گیاهان ایجاد گیاه سوزی میکنند، و در حال حاضر کاربرد آنها بسیار محدود میباشد. از جمله ترکیبات معدنی که هنوز هم به صورت کم و بیش و در رابطه با برخی از آفات و عوامل بیماریزا کاربرد دارد گوگرد است که برای مبارزه با قارچها استفاده میشود. ولی گوگرد، بر روی حشرات مفید، مخصوصاً بر روی کنههای شکارگر اثرات مخربی دارد و لذاکاربرد بسیار محدودی دارد.
گوگرد معدنی
ترکیبات آرسنیکی
- گِل گوگرد
- محلول در آب (آرسنیک سفید، ارسنیات سدیم، ارسنیت سدیم)
- گوگرد آسیابی
- غیر محلول در آب (سبز پاریس، ارسنیات کلسیم، ارسنیات سرب)
- گوگرد قابل تعلیق در آب
- گوگرد کلوئیدی
- مخلوط پلیسولفور
ترکیبات فلوئوره
- فلوئورید سیدم
- فلوئوروآلومینات سدیم
- فلوئوروسیلیکات سدیم
- فلوئوروسیلیکات باریوم
روغنها
دومین گروه سموم روغنها هستند. روغنها به شکلهای معدنی، حیوانی و گیاهی در مبارزه با آفات کاربرد دارند، ولی بیشترین کاربرد آنها مربوط به روغنهای نفتیاست. در گذشته ترکیبات روغنی که از نفت استخراج میشدند، برای مبارزه با آفات و مخصوصاً شپشکها و کنهها مورد استفاده قرار میگرفتند که به شدت ایجاد گیاه
سوزی می کردند. اما ترکیباتی که در حال حاضر مورد استفاده قرار می گیرند گیاه سوزی ندارند. درجه سلفوناسیون ترکیباتی که در تابستان برای مبارزه مورد استفاده قرار می گیرد.بین 90 تا 98 درصد و برای ترکیباتی که در زمستان مورد استفاده قرار می گیرد بین ۷۰ تا 90 درصد می گیرد.
درجه سولفوناسیون مقدار درصد هیدروکربنهای اشباع نشده، خارج شده از روغن (در مراحل تصفیه) میباشد. به این معنی که اگر روغنی دارای درجه سولفوناسیون 98 درصد می باشد. حدود 98 در صد از هیدرو کربن های اشباع نشده آن در طی مراحل تصفیه از روغن خارج شده اند.
هیدروکربنهای کلره
گروه دیگری از سموم هیدروکربنهای کلره هستند و از اولین سموم آلی مصنوعی هستند که توسط بشر برای مبارزه با آفات ساخته شدهاند. علیرغم خدمات بسیار ارزندهای که در طی جنگ جهانی به انسان کردهاند، بعد از مشخص شدن پایداری بسیار شدید آنها در طبیعت، بسیار محدود شدند. این سموم بصورت انتخابی عمل نمیکنند و همهی اجزاء طبیعت، اعم از انسان و سایر گروههای جانوری را تحت تاثیر قرار میدهند. بعلاوه در بافتهای چربی نیز تجمع پیدا میکنند. ترکیبات کلره نیز به چند دسته تقسیمبندی میشوند که عبارتند از:
1– ددت و آنالوگهای آن (دِدِت متوکسی کلر)
۲– هگزا آلکروسیلکوهگزان یا گامکسان (لیندین)
۳– سیکلودینها (آلدرین، دیآلدرین، هپتاکر ، کلردان و آندوسولفان )
۴– پلی کلروترپن ( توکسافن و استروبان)
ددت - از جمله سمومی که برای مبارزه با آفات ساخته شده است ولی بعد از آن، آنالوگهای مختلفی از این سم در مبارزه با آفات مورد استفاده قرار گرفتند.
گامکسان - یکی از سموم این گروه به نام لیندین برای مبارزه با آفات ریشه خوار مثل سوسکهای ریشه خوار خانواده (Scabaeidae) مورد استفاده قرار میگیرد.
پلی کلروترپن – از جمله این حشرهکشها توکسافن است که در گذشته کاربرد بسیار زیادی در مبارزه با آفات پنبه داشته ولی در حال حاضر سموم بهتری جایگزین آن شده است.
حشره کشها
گروه دیگر از حشرهکشها، حشرهکشهای گیاهی هستند. گیاهان از حدود ۴۰۰ میلیون سال قبل بر روی کره زمین زندگی میکردند و برای مقابله با آفات، ترکیبات مختلفی در آنها تکامل پیدا کرده است. برخی گیاهان خواص ضد تغذیه دارند و برخی در مواردی منجر به مرگ حشرات میشوند. استفاده از حشرهکشهای گیاهی در حال حاضر بسیار محدود شده است. علیرغم اینکه در برخی از کشورهای آفریقایی در حال حاضر هم تعدادی از گیاهان را برای استحصال سم، کِشت میکنند.
از مهمترین حشرهکشهای گیاهی عبارتند از:
الف) نیکوتین؛ که از ترکیبی از بعضی گیاهان مانند(Nicotina rustica) و (Nicotina tubacum)استخراج میشود و بر علیه شتهها و سایر حشرات مکنده مثل زنجرکها، بسیار موثر است.
ب) روتنون؛ که از گیاهانی مانند (Derris elliptica) استخراج میگردد و بر روی حشرات مکنده فوقالعاده موثر است. این سم روی ماهیها هم تاثیر میگذارد.
ج) ریانودین؛
د) پیرترین؛ (Pyrethrins) که سابقهی کار با آنها بسیار قدیمی است و اولین بار در ایران و توسط ایرانیها استفاده شده است، و از گیاهان کریزانتِموم (Chrysantemum) استخراج میشود.
امروز ترکیبات متعددی بر اساس (Pyrethrins) ساخته شده است و بر علیه بسیاری از حشرات بکار گرفته میشوند مانند آلترین، دلتامترین، سپترامترین و تعداد دیگر که سموم تماسی و گوارشی هستند و اثر ضربهای بسیار شدیدی دارند.
سموم فسفره
گروه دیگر از سموم، سموم فسفره هستند که بسیار متنوع و دارای گروههای متعددی میباشند و در مقایسه با سموم کلره دارای مزایا و معایبی میباشند. سموم فسفره عبارتند از:
- مشتقات اسید فسفریک (تترااتیل پیروفسفات، هپتنوفوس، دیکرووس، فسفامیدون، دیکروتوفوس و مونوکروتوفوس و غیره)؛
- مشتقات اسید فسفر و تیوبیک (پاراتیون، متیل پاراتیون، اکسی دی متون متیل، فنیتروتیون، فنتیون، دیازینون، فوکسیم، پیریمفوس متیل، پروپتامفوس، تری ازوفوس)؛
مشتقات اسید فسفر و دی تیوئیک (مالاتیون، آزینفوس متیل، فوزالون، اتیون، فوسمت، متیرا تیون، فنتوات، فوریت، تیومتون، دیمتوات، فورموتیون)؛
- مشتقات اسید فسفریک (نظیر تری کلروفن)؛
- مشتقات فسفر و آمیدات (متامیدوفوس، آسفات).
مزایای سموم فسفره
1- دارای تاثیر سریع هستند؛
2- در طبیعت دوام زیادی ندارند؛
3- اثر کنهکشی و حشرهکشی آنها از ترکیبات کلره شدیدتر است؛
4- در بافت چربی و زنجیرههای زیستی تجمع پیدا نمیکنند؛
5- میزان مصرف آنها در واحد سطح نسبت به ترکیبات کلره کمتر است.
معایب سموم فسفره
1- بروز مقاومت در آفات بویژه آفات چند نسلی؛
2- سمیت شدید برای انسان و جانوران خونگرم؛
3- طیف تاثیر وسیع آنها باعث ظهور آفات ثانوی میشود.
کارباماتها
ترکیبات کاربامات گروه دیگری از سموم هستند که نخستین آنها سمی بنام (Physostigmine) است که از گیاهی با نام (Physostigma venenosum) که محل رویش آن در آفریقای جنوبی میباشد استخراج میشود.
ترکیبات کاربامات سمومی هستند که هسته مرکزی آنها اسید کاربامیک (COONH2) است و شامل دو گروه اصلی میباشند.
ترکیبات کاربامات
1- دی متیل کارباماتها (پیرولان، ایزولان، دی متیلان، پریمیکارب). برای مبارزه با مگسها مورد استفاده قرار میگیرند اما امروزه کاربرد آنها محدودتر شده است؛
2- متیل کارباماتها که دارای استفاده وسیعی هستند و به چندین گروه تقسیم میشوند:
الف) نفتیل کارباماتها (کاربایل)
مهمترین ترکیب این گروه کاربایل است که علیه حشرات، نرمتنان و کنههای دامی موثر است؛
ب) متیل کارباماتهای هتروسیکلیک (کاربوفوران، بندیوکارب)
یکی از مهمترین ترکیبات این گروه کاربوفوران است که دارای خاصیت سیستمیک بوده و علیه آفات خاکزی، برگخوار و ساقهخوار و نماتدها موثر است. کاربوفوران سمی بسیار قوی است که به دلیل اثر فوقالعاده قوی بصورت گرانول ساخته میشود و در داخل خاک برای مبارزه با آفات مورد استفاده قرار میگیرد. این سم سیستمیک بوده و از طریق ریشه گیاهان جذب می شود و حشراتی را که در روی گیاهان جمع میشوند را از بین میبرد
ج) فنیل کارباماتها (مگزاکاربات، پروپوکسور، میتو کارب)
پروپوکسور سمی با دو نوع فرمولاسیون میباشد که یک نوع آن برای مبارزه با حشرات خانگی (به صورت حشرهکش) و نوع دیگر برای شتهها و کنهها در گلخانهها و مزارع استفاده میشود؛
میتوکارب دارای طیف وسیعی بوده و علیه گروههای مختلفی از حشرات، کنهها و نرمتنان و حتی سخت بالپوشان، دوبالان، پروانهها مورد استفاده قرار میگیرد؛
د) اُگزایمها (آلدیکارب، متومیل و تیودیکارب)
همه جزء سموم سیستمیک هستند و علیه طیف وسیعی از آفات در مزارع و گلخانهها استفاده میشوند.
کنهکشها
گروه دیگری از آفتکشها، کنه کشها هستند که طیف وسیعی از سموم را شامل میشوند. کنهها مخصوصاً کنههای خانواده (Tetranychidae) از جمله آفات بسیار مهم گیاهان زینتی و محصولات گلخانهای به شمار میآیند. برای مبارزه با این آفات، تعدادی از سموم فسفره، کلره و کاربامات مورد استفاده قرار میگیرند و در عین حال تعدادی کنهکش اختصاصی نیز وجود دارند.
کنهکشها
- سموم گوگردی؛
- گوگرد معدنی؛
- سموم گوگرد آلی؛
-سولفونها (تترادیفون)؛
- سولفوناتها (فنزون، کلرفنزون)؛
- سولفیتها (پروپارژیت)؛
- سولفیدها (تتراسول، کلرفن سولفید).
سموم گوگرد آلی دارای ساختمان شیمیایی شبیه به ساختمان شیمیایی (D.D.T) هستند اما با این تفاوت که به جای اتم کلر مرکزی، اتم گوگرد قرار گرفته است. این ترکیبات، همه مراحل مختلف سنی کنهها، از جمله تخم آنها را از بین میبرند.
گروه دیگر از کنهکشها، آنالوگهای د .د .ت هستند- کلروفنتول - دیکلوفول - کلروپروپیلات - کلروبنزیلات - بروموبروپیلات .
نیتروفنولها گروه دیگر از کنهکشها هستند.
- دینوبوتون، بیناپاکریل؛
- این ترکیبات علاوه بر خاصیت کنهکشی، خاصیت قارچ کشی نیز دارند.
آخرین گروه کنهکشها اُرگانوتینها هستند.
- سی هگزاتین، آزوسیکلوتین، فن بوتاتین اکساید؛
- در ساختمان شیمیایی آنها اتم قلع (Sn) وجود دارد؛
- همه مراحل متحرک کنهها را از بین میبرند؛
- بعضی از آنها علاوه بر خاصیت کنهکشی، خاصیت دور کنندگی و ضد تغذیهای نیز دارند.
حلزونکشها
گروه دیگر از آفتکشها حلزونکشها هستند، حلزونها گاهی اوقات و تحت شرایط خاصی با عنوان آفات نسبتاً مهم محصولات گلخانهای و گیاهان زینتی در میآیند.
برای مبارزه با حلزونها سمومی که مورد استفاده قرار میگیرند محدود هستند.
- مهمترین ترکیب مورد استفاده در مبارزه با نرمتنان متالدئید است؛
- بعضی از حشرهکشها نظیر کاربایل، میتوکارب و مگزاکاربات خاصیت نرمتنکشی نیز دارند.
متالدئید سمی تماسی و گوارشی است و همانند سایر سموم بصورت محلولپاش مورد استفاده قرار میگیرد. برای تولید یک طعمهی مسموم برای حشرات، سبوس را با گرد متالدئید مخلوط میکنیم و بتدریج مقداری آب به آن اضافه میکنیم، البته نباید آب به مقداری باشد که سبوس خمیر گردد. بعد از اضافه کردن آب طعمه را بصورت یکنواخت یا بصورت کپه در محیطهایی که با نرمتنان مبارزه میکنیم قرار میدهیم.
سموم گازی
گروه دیگری از سموم، سموم گازی هستند. تعدادی از سموم وقتی در شرایط مناسب محیطی قرار میگیرند تبدیل به گاز شده و از راه تنفس انواع حشرات و موجودات را از بین میبرند.
سموم گازی
- کلروپیکرین، اتیلن دی بروماید، متیل بروماید، اتیلن اکساید و فسفین؛
- سموم گازی عموماً بر روی همه مراحل رشد حشرات و سایر بندپایان موثر هستند؛
- از سموم گازی برای ضدعفونی خاک و از بین بردن آفات محصولات انباری استفاده میشود.
سموم گازی برای انسان فوقالعاده خطرناک هستند علیالخصوص سم متیل بروماید که باعث بیهوشی و حتی مرگ میشود، به همین خاطر در کاربرد این سم حتماً از افراد متخصص استفاده شود.
مینوز های برگ
چرخه زندگی
مینوز شمشاد: حشهر نر در بهار هنگام شکوفه کردن گیاهان ظاهر میشود و سپس حشره ماده شروع به تخمگذاری در سطح زیرین برگها میکند. بطوریکه هر تخم را بطور عمیق در بافت برگ قرار میدهد. بطور متوسط 29 عدد تخم میگذارد و ساعاتی پس از گذاشتن اولین تخمها میمیرد. تخمها پس از حدو سه هفته باز میشوند و لاروهای جوان شروع به تغذیه از قسمتهای نرم از بافت پارانشیم میکنند.
معدنها یا تاولهای بزرگ از اواسط تابستان تا بهار بعدی قابل دیدن هستند. این حشرات زمستان را بصورت لارو درون برگها میگذارنند. در بهار مجدداً فعالیت خود را آغاز میکنند و بسرعت میرویند. جمعیتها در اواخر ماه آوریل دیده میشوند. در هر سال هم یک نسل دارند.
مینوز کیالک: حشره بالغ در ماه می (MAY) زمانیکه اولین برگها و شکوفهها شروع به باز شدن میکنند، ظاهر میشوند. در هر برگ 5ـ1 تخم بصورت انفرادی و در لایه اپیدرم در سطح بالایی برگها میگذارند. لاروها بمدت 2 هفته بین دو سطح برگ تغذیه میکند. آنها بیشتر بسمت حاشیه برگها تونل میکنند. در اواسط جولای شاخ و برگ را ترک میکنند و به زمین میافتند و شروع به ساختن خانههای گلی جهت زمستانگذارنی میکنند. در هر سال یک نسل تولید میکنند.
مینوز بلوط: حشره ماده مینوز بلوط تخمهایش را بر روی سطح برگ میگذارد و هر لارو جوان برگ را سوراخ میکند و در درون آن اقدام به ایجاد تونلهایی در جهات مختلف مینماید. اگر تونلها در برگها بسیار زیاد ب اشند مرگ برگ را در پی خواهد داشت. عموماً بلوطهای سفید و قرمز مورد حمله قرا رمیگیرند. لاروها سپس درون برگها تبدیل به شفیره میشوند و سپس بهمان صورت در برگهای خشک شده در روی زمین زمستانگذرانی میکنند. بسته به منطقه و گونه مینوز از 5ـ2 نسل در سال تولید میکنند.
مینوز فان: حشره بالغ تخمها را بصورت انفرادی و در برگهای جوان میگذارد. فانهای خاکستری، کاغذی و سفید از میزبانهای مطلوب آن بشمار میروند. این مینوز بندرت از فانهای سیاه، زرد، سفید اروپایی یا رودخانهای تغذیه میکند. لاروها از بین دو سطح بالایی و زیرین برگ تغ ذیه میکنند و یک تاول پوک را در آن ایجاد میکنند. دوره لاروی در 15ـ10 روز بطول میانجامد. زماینه لارو بالغ میشود سوراخی را سرتاسر برگ ایجاد میکند و به زمین میافتد. سپس خانهای میسازد و تبدیل به شفیره میشود. سه هفته طول میکشد تا به حشره بالغ تبدیل شود. در هر سال 4ـ2 نسل تولید میکند.
مینوز راج: حشرات بالغ در حدود ماده می (MAY) پس از اینکه چندین برگ جدید تشکیل شدند ظاهر میگردند که ممکن است بیشتر از چند هفته ادامه پیدا کند. حشرات ماده تخمهایشان را در شکافهای سطح زیرین برگها میگذراند. لاروها بحض اینکه از تخم بیرون میآیند دالانهای بلند و باریکی در برگها ایجاد میکنند. پس از تغذیه به شفیره تبدیل میشود و درون برگها زمستانگذارانی میکنند یک نسل در سال تولید میکنند.
خسارت
مینوها باعث ایجاد لکههای زرد در برگها و ریختن نابهنگام آنها میشوند. این گیاهان ضعیف میشوند و شاخ و برگ کم پشتی دارند. ادامه هجوم این آفات باعث خشکیدن سرشاخهها و ضعیفی بیش از حد گیاهان میشود و همچنین باعث مستعد شدن آنها در مقابل بیماریها و از بین رفتن قسمتهای زرد گیاه در زمستان و سرما میشود. یمنوز کیالک میتواند آفت بسیار مهمی علیه دیگر گیاهان گونه Crataegus SP باشد. درختان مورد حمله شدید این آفت از دور به رنگ قهوهای دیده میشوند و بنظر میرسند که بوسیله آتش سوزانده شدهاند. خ سارت این درختان مدت زمان زیادی طول نمیکشد اما باعث کاهش زیبایی و بازار پسندی می شود. مینوز بلوط معمولاً باعث خسارت جدی در گیاهان نمیشود. اگر طول دوره خسارت زایی آفت بالا باشد باعث کاهش ارزش گیاهان زینتی میشود. مینوز فان بوسیله درختان قوی جذب میشود و این گیاهان معمولاً چندین سال در برابر هجوم این آفت مقاومت میکنند. خسارت عمده این گیاه باعث کاهش زیبایی و بازارپسندی گیاهان میزبان است مینوز راج در دو مرحله حشره بالغ و لاروی باعث خسارت درختان میشود. حشرات بالغ در اثر تغذیه باعث ایجاد زخهای گرد و کوچک در روی برگ میشوند و همچنین در اثر تغذیه نامنظم باعث بد شکل شدن برگها میشود. خسارت شدید میتواند ب اعث ریختن برگها میشود بخصوص اینکه درخت تا بهار سال آینده بدون برگ باقی میماند. این خسارت میتواند مخرب باشد بخصوص زمان فروش راجهای کریسمس.
در جاهایی که این آفت بمقدار زیادی وجود دارد باعث کاهش قدرت رشد و نیرو و توان درختان میشود. در صورت حمله شدید آفت گیاهان بهیچ وجه قابل استفاده نیست.
مبارزه غیر شیمیایی
کنترل اکثر مینوزها بوسیله سوختن برگها در پاییز امکانپذیر است زیرا که لاروها یا شفیرهها درون برگها زمستانگذارنی میکنند.
مبارزه شیمیایی
سموم زیادی جهت مبارزه با مینوزهایی که در شاخ و برگهای ریخته شده روی زمین زمستانگذرانی میکنند قابل دسترس است و میبایست در مرحله تخمگذاری آفت در شاخ و برگها استفاده شود.
مینوز لکه گرد
Leucoptera scitella
(Lep: Lyontiidae)
این حشره تاکنون در استانهای تهران، مرکزی، گرگان، منطقه شاهرود، خراسان، آذربایجان و اصفهان دیده شده است ولی احتمال دارد در سایر نقاط مهم میوهخیز کشور نیز فعالیتی داشته باشد. فعالیت این حشره تاکنون روی سیب، گلابی، به، گیلاس، آلبالو، گوجه، آلو، ازگیل و تمشک دیده میشود.
زیستشناسی
این آفت در نقاطی با ارتفاع حدود 2000 متر دارای سه نسل در ارتفاع 2200 متر دارای دو نسل و در نواحی مانند کرج چهار نسل در سال دارد. زمستان را به صورت شفیره داخل پله زرد پوستکهای تنه و شاخههای قطور درختان و داخل شکافهای موجود روی آنها، محل انشعاب شاخهها، داخل علفها، روی برگهای خشک ریخته شده درخت میزبان و داخل شکافهای موجود در خاک پای درختان به سر میبرد. جفتگیری پروانهها تقریباً بلافاصله بعد از خروج آنها از پیلههای شفیرگی آغاز و تخمریزی نیز به فاصله کوتاهی صورت میگیرد.
تخمها به صورت انفرادی و در سطح زیرین برگها قرار داده میشوند. تعداد تخمها حداقل 33 و حداکثر 84 و متوسط 58 عدد میباشد. دوره جنینی در نسلهای مختلف متفاوت است. در نسلهای تابستانه این دوره در نقاط مرتفع (1950 متر) 12 تا 15 روز و در کرج 7 تا 10 روزم یباشد.
لاروها از محل اتصال تخم به برگ اپیدرم تحتانی برگ را سوراخ کرده و دخل پارانشیم شده و خود را به زیر اپیدرم فوقانی برگها میرسانند. دالانها گهگاه و مخصوصاً در گلابی رنگی قهوهای و تیره دارند. فضولات لاروی در مسیر حرکت لارو درد اخل دالان دیده میشوند. لاروها پس از رسیدن به نهایت رشد، پوسته دالان خود را در سطح روئی برگ پاره کرده و در خارج از آن در جستجوی محل مناسب برای شفیره شدن برمیآیند. در این زمان است که میتوان تعداد زیادی از آنها را در حالتی آویزان از شاخ و برگ درختان دید که درصد رساند خود به قسمتهای پایینی درختان و یا سطح خاک میباشند.
کنترل:
مینوزها دارای دشمنان طبیعی زیادی می باشند بنابراین باید از سمپاشی بی رویه خوداری کرد.
کنترل شیمیایی:
1-دیفلوبنزورون(دیمیلین) WP25% به نسبت 5/. در هزار به محض تفریخ تخمها
2-دلتامترین(دسیس) EC2.5% به نسبت 5/. در هزار
3-پرمترین(آمبوش) EC25% به نسبت 5/. در هزار
4-فن پروپاترین(دانتیل) EC10% به نسبت 6/. در هزار
5-استامی پراید(موسیپلان) SP20% به نسبت 5/. در هزار
مبارزه تلفیقی با مینوزها
این آفت دارای دشمنان طبیعی متعددی است که در برنامه مبارزه تلفیقی باید به آنها توجه داشت و با جلوگیری از سمپاشیهای بیرویه نسبت به حفظ و حمایت آنها اقدام نمود.
تعداد نسل هر چهار گونه در نقاط مختلف مشابه یکدیگر است به عبارت دیگر در نقاط بسیار مرتفع (2200 متری) همه آنها دو نسل و در نقاط بینابینی (حدود 2000 متر) همه آنها سه نسل و در مناقی شبیه کرج همه آنها چهار نسل در سال دارند. شروع و پایان نسلها در همه نقاط تحت بررسی تقریباً مشابه میباشد.
با توجه به موارد فوق به این نتیجه میرسیم که در زمینه مبارزه شیمیایی بر علیه این مینوزها میتوانیم مبارزه را بر اساس مهمترین آنها در منطقه برنامهریزی نمود و همه را به عنوان یک گونه تلقی نماییم. اصولاً در مورد مینوزها و بر اساس تجارب سالیان اخیر اگر مبارزه خوب انجام شود حتی در نقاطی با چار نسل حداکثر دو سمپاشی کافی خواهد بود. نکتهای که از اهمیت زیادی برخوردار نباشد بهتر است که در صورت لزوم مبارزه را روی نسل دوم پیاده کرد و در آن صورت این سمپاشی را میتوان با سمپاشی علیه نسل اول کرم سیب تلفیق نمود. در همین رابطه خوشبختانه مبارزه با نسل سوم تفاوت چندانی از نظر زمانی با زمان مبارزه با نسل دوم کرم سیب نخواهد داشت. یک چنین تلفیقی را در نقاط دو و چهار نسلی نیز میتوان در مورد کرم سیب و این مینوزها انجام داد. ولی اگر در ارتفاعات مبارزه علیه نسل اول مینوزها الزامی باشد در آن صورت میتوان سمپاشی علیه آنها را با سمپاشی علیه لیسهها که در نقاط مرتفع تقریباً از جمعیتی قابل توجه برخوردارند تلفیق نمود.
عملیات شخم پاییزه پس از ریختن برگها نیز میتواند از تراکم آفت بکاهد.
سرشاخه خوار هلو ((Peach twig borer
Anarsia lineatelia
(Lep: Gelechiidae)
در اکثر استانهای کشور انتشار داشته و از آفات مهم درختان هلو، بادام، زردآلو، آلو، سیب و خرمالو میباشد. همچنین به قیسی، زالزالک و ازگیل نیز خسارت میزند. خسارت آن در درجه اول روی انواع زردآلو میباشد. لاروها این حشره در اول بهار غالباً داخل سرشاخهها شده و باعث خشک شدن آنها و ایجاد سرشاخههای فرعی میگردند. در نسل بعد وارد میوه هلو، بادام و آلو شده و همراه با کرم سیب و کرم آلو موجب از بین رفتن آنها میگردند.
زیستشناسی:
این حشره زمستان را به صورت لارو سن 2 در داخل جوانههای درختان میگذارند. لاروها در مرحله Pink یا صورتی شدن غنچهها از محلهای زمستانی، خارج ابتدا از غنچهها و سپس از گلها تغذیه مینمایند. بعد از ریزش گلبرگها وارد سرشاخههای جوان شده و از بالا به سمت پایین شروع به تغذیه مینمایند. لاروها هنگامی که به قسمتهای سخت و خشبی رسیدند آن را ترک نموده و سرشاخه دیگری را مورد حمله قرار میدهند. لاروها سپس میوههای نارس را مورد حمله قرار میدهند. سوراخ ورودی لاروهای مزبور اکثراً در محل اتصال دم به میوه قرار دارد که این امر موجب ریزش میوهها میگردد. لاروها پس از رشد کامل از میوه خارج میشوند و در شکاف کلوخههای سطح خاک، برگهای پوسیده و لابهلای علفهای هرز زیرد رختان پس از تنیدن پیله فوقالعاده ظریف تبدیل به شفیره میشوند. گاهی شفیره در شکاف تنه و شاخههای قطور درختان تشکیل میگردد. در شرایط دماوند ظهور حشرات کامل نسل زمستانی از اواخر خردادماه شروع میگردد. پروانهها پس از جفتگیری تخمهای خود را به صورت انفرادی و بندرت در دستههای چندتایی میگذراند. پروانههای این نسل تقریباً کلیه تخمهای خود را بر روی میوهها و بندرت روی قسمتهای انتهایی سرشاخههای جوان و سلولزی میگذراند. حشرات کاملی که از این نسل ایجاد میگردند مجدداً روی سرشاخهها تخمریزی میکنند و لاروهای حاصله زمستان گذرانی مینمایند. این حشره در شرایط متفاوت 2 تا 3 نسل دارد.
کنترل:
1. مبارزه مکانیکی: جمعآوری میوههای آلوده ریخته شده و معدوم کردن آنها چه در نسل زمستانی و چه در نسل اول تابستانی، همچنین هرس بهاره درختان قبل از کامل شدن دوران تغذیه لاروهای داخل شاخه در کاهش جمعیت آفت بسیار مهم است.
2. پیش آگاهی: استفاده از فرمون جنسی (با نام تجارتی Anamone) برای تعیین تاریخ دقیق سمپاشی بسیار مفید است. بهترین زمان سمپاشی برای نسل اول در مرحله Pink و مرحله ریزش گلبرگها(همراه با هرس) و در نسل دوم در اواسط تیرماه است که در این موقع میوههای قیسی تازه شروع به تغییر رنگ نمودهاند.
3. کنترل شیمیایی: ازسموم نفوذی مانند دیازینون استفاده می کنیم
مینوز لکه مارپیچی برگ
Lyonetia clerkella
(Lep: Lyonetiidae)
این حشره در استانهای تهران، مرکزی، خراسان، آذربایجان، کردستان، باختران و اصفهان روی سیب، گلابی، به، گیلاس، آلبالو، گوجه، آلو، زالزالک و ازگیل دیده شده است.
زیستشناسی
تعداد نسل آن مانند گونه قبل میباشد. زمستان را به صورت حشره کامل در پناهگاههای مختلف از جمله زیر پوستکهای تنه و شاخهها، لابهلای برگهای ریخته، زیر بقایای گیاهی و داخل دالانهای خالی حشرات چوبخوار و پناهگاههای مختلف موجود در خاک میگذراند. خروج حشرات کامل در بهار با باز شدن جوانههای برگ هم زمان میباشد. در این زمان گلها هنوز نشکفتهاند. به نظر میرسد که حشرات کامل به محض خروج بدون اینکه تغذیهای بنمایند، جفتگیری میکنند.
تخمها به صورت انفرادی در سطح زیرین برگ گذاشته میشوند. حشره ماده تخم خود ار زیر اپیدرم میگذارد. اولین دالانهای لاروی را میتوان بلافاصله پس از گل دید. دالان لاروی باریک و بلند و مارپیچ است. طول این دالانها گهگاه از ده سانتیمتر نیز تجاوز مینماید. خسارت ناشی از لاروهای این نسل ناچیز است که علت اصلی آن را باید تلفات شدید حشرات کامل در طول زمستان دانست.
شفیره خارج از دالان لاروی و داخل پیله سفید رنگی به شکل گهواره که در چهار گونه خود بوسیله تار به سطح برگ چسبیده است، تشکیل میشود. لارو برای شفیره شدن معمولاً برگهایی را انتخاب میکند که عاری از دالان لاروی باشند. لاروها معمولاً به صورت گروهی در یک مکان شفیره میشوند. شفیرهها در هر دو سطح برگ دیده میشوند. ولی در کل تعداد آنها در سطح زیرین برگها بیشتراز سطح روئی است.
کنترل:
مینوزها دارای دشمنان طبیعی زیادی می باشند بنابراین باید از سمپاشی بی رویه خوداری کرد.
کنترل شیمیایی:
1-دیفلوبنزورون(دیمیلین) WP25% به نسبت 5/. در هزار به محض تفریخ تخمها
2-دلتامترین(دسیس) EC2.5% به نسبت 5/. در هزار
3-پرمترین(آمبوش) EC25% به نسبت 5/. در هزار
4-فن پروپاترین(دانتیل) EC10% به نسبت 6/. در هزار
5-استامی پراید(موسیپلان) SP20% به نسبت 5/. در هزار
مبارزه تلفیقی با مینوزها
این آفت دارای دشمنان طبیعی متعددی است که در برنامه مبارزه تلفیقی باید به آنها توجه داشت و با جلوگیری از سمپاشیهای بیرویه نسبت به حفظ و حمایت آنها اقدام نمود.
تعداد نسل هر چهار گونه در نقاط مختلف مشابه یکدیگر است به عبارت دیگر در نقاط بسیار مرتفع (2200 متری) همه آنها دو نسل و در نقاط بینابینی (حدود 2000 متر) همه آنها سه نسل و در مناقی شبیه کرج همه آنها چهار نسل در سال دارند. شروع و پایان نسلها در همه نقاط تحت بررسی تقریباً مشابه میباشد.
با توجه به موارد فوق به این نتیجه میرسیم که در زمینه مبارزه شیمیایی بر علیه این مینوزها میتوانیم مبارزه را بر اساس مهمترین آنها در منطقه برنامهریزی نمود و همه را به عنوان یک گونه تلقی نماییم. اصولاً در مورد مینوزها و بر اساس تجارب سالیان اخیر اگر مبارزه خوب انجام شود حتی در نقاطی با چار نسل حداکثر دو سمپاشی کافی خواهد بود. نکتهای که از اهمیت زیادی برخوردار نباشد بهتر است که در صورت لزوم مبارزه را روی نسل دوم پیاده کرد و در آن صورت این سمپاشی را میتوان با سمپاشی علیه نسل اول کرم سیب تلفیق نمود. در همین رابطه خوشبختانه مبارزه با نسل سوم تفاوت چندانی از نظر زمانی با زمان مبارزه با نسل دوم کرم سیب نخواهد داشت. یک چنین تلفیقی را در نقاط دو و چهار نسلی نیز میتوان در مورد کرم سیب و این مینوزها انجام داد. ولی اگر در ارتفاعات مبارزه علیه نسل اول مینوزها الزامی باشد در آن صورت میتوان سمپاشی علیه آنها را با سمپاشی علیه لیسهها که در نقاط مرتفع تقریباً از جمعیتی قابل توجه برخوردارند تلفیق نمود.
عملیات شخم پاییزه پس از ریختن برگها نیز میتواند از تراکم آفت بکاهد
مینوز لکه تاولی زیر برگ
Phyllonorycter blancardella
(Lep: Gracillariidae)
این حشره تاکنون در استانهای تهران، مرکزی، خراسان، آذربایجان، اصفهان، لرستان و همدان دیده شده است. گیاه میزبان آن در درجه اول سیب بوده و بعد از آن گوجه، آلو، ازگیل، گیلاس، آلبالو، گلابی، به و زالزالک قرار دارند.
زیستشناسی
تعداد نسل آن مانند گونه اول و زسمتان را به صورت شفیره داخل دالانهای لاروی در برگهای ریخته شده درختان میزبان میگذارند. اوج پرواز پروانههای حاصل از شفیرههای زمستان گذران در جریان شکوفایی گلها میباشد. تخمگذاری تقریباً بلافاصله پس از خروج حشرات کامل و جفتگیری آنها صورت میگیرد.
تخمها روی سطح زیرین برگها به طور انفرادی گذاشته میشوند. دوره جنینی تخم در نسل اول از 11 تا 22 روز در نقاط مختلف متفاوت است. لاروها در موقع خروج پوسته تخم را در محل اتصال آن به اپیدرم تحتای برگ سوراخ کرده و از همانجا داخل نسج برگ میشوند. محل تغذیه لارو در تمام سنین بین دو اپیدرم میباشد. دالان لاروی بسیار مشخص است بدین معنی که در کل بیضوی بوده و طول آن 10 تا 12.5 و عرض آن 5 تا 7 میلیمتر میباشد. رنگ دالان در سطح زیرین برگ سبز است. دور تا دور دالان رنگی روشنتر از خود دالان دارد. اپیدرم تحتانی برگ در محل دالان قدری متورم شده در حالیکه در اپیدرم فوقانی چنین حالتی وجود ندارد و در عوض محل دالان که سبز کم رنگ است به علت تغذیه مخصوص لارو دارای نقاط تیره و روشن میباشد. بدین معنی که لاروها در ضخامت برگ تغذیه نقطه به نقطه کرده و در نتیجه اپیدرم فوقانی چنین حالتی را به خود میگیرد. لارو برای شفیره شدن از دالان خارج نمیشود ولی مقداری از آن از دهانه سوراخ خروجی بیرون میماند به طوریکه پروانه بتواند به راحتی خارج گردد. در این حالت پوسته شفیرگی تا مدتها در دهانه سوراخ خروجی به چشم میخورد.
کنترل:
مینوزها دارای دشمنان طبیعی زیادی می باشند بنابراین باید از سمپاشی بی رویه خوداری کرد.
کنترل شیمیایی:
1-دیفلوبنزورون(دیمیلین) WP25% به نسبت 5/. در هزار به محض تفریخ تخمها
2-دلتامترین(دسیس) EC2.5% به نسبت 5/. در هزار
3-پرمترین(آمبوش) EC25% به نسبت 5/. در هزار
4-فن پروپاترین(دانتیل) EC10% به نسبت 6/. در هزار
5-استامی پراید(موسیپلان) SP20% به نسبت 5/. در هزار
مبارزه تلفیقی با مینوزها
این آفت دارای دشمنان طبیعی متعددی است که در برنامه مبارزه تلفیقی باید به آنها توجه داشت و با جلوگیری از سمپاشیهای بیرویه نسبت به حفظ و حمایت آنها اقدام نمود.
تعداد نسل هر چهار گونه در نقاط مختلف مشابه یکدیگر است به عبارت دیگر در نقاط بسیار مرتفع (2200 متری) همه آنها دو نسل و در نقاط بینابینی (حدود 2000 متر) همه آنها سه نسل و در مناقی شبیه کرج همه آنها چهار نسل در سال دارند. شروع و پایان نسلها در همه نقاط تحت بررسی تقریباً مشابه میباشد.
با توجه به موارد فوق به این نتیجه میرسیم که در زمینه مبارزه شیمیایی بر علیه این مینوزها میتوانیم مبارزه را بر اساس مهمترین آنها در منطقه برنامهریزی نمود و همه را به عنوان یک گونه تلقی نماییم. اصولاً در مورد مینوزها و بر اساس تجارب سالیان اخیر اگر مبارزه خوب انجام شود حتی در نقاطی با چار نسل حداکثر دو سمپاشی کافی خواهد بود. نکتهای که از اهمیت زیادی برخوردار نباشد بهتر است که در صورت لزوم مبارزه را روی نسل دوم پیاده کرد و در آن صورت این سمپاشی را میتوان با سمپاشی علیه نسل اول کرم سیب تلفیق نمود. در همین رابطه خوشبختانه مبارزه با نسل سوم تفاوت چندانی از نظر زمانی با زمان مبارزه با نسل دوم کرم سیب نخواهد داشت. یک چنین تلفیقی را در نقاط دو و چهار نسلی نیز میتوان در مورد کرم سیب و این مینوزها انجام داد. ولی اگر در ارتفاعات مبارزه علیه نسل اول مینوزها الزامی باشد در آن صورت میتوان سمپاشی علیه آنها را با سمپاشی علیه لیسهها که در نقاط مرتفع تقریباً از جمعیتی قابل توجه برخوردارند تلفیق نمود.
عملیات شخم پاییزه پس از ریختن برگها نیز میتواند از تراکم آفت بکاهد
مینوز لکه تاولی روی برگ
Phyllonorycter corylifoliella
(Lep: Gracillariidae)
این حشره در استان تهران، مرکزی، خراسان، آذربایجان، اصفهان و فارس روی سیب، به و گلابی دیده شده است و خسارت خفیف آن روی زالزالک و ازگیل در برخی نواحی کوهستانی شمال تهران نیز مشاهده شده است.
زیست شناسی
تعداد نسل آن مانند گونه اول میباشد. زمستان را به صورت لاروهای سن آخر داخل دالانهای لاروی در برگها ریخته شده پای درختان میگذارند. به محض مساعد شدن هوا این لاروها تبدیل به شفیره شده و پروانهها خارج میگردند. در موقع خروج پروانه از پوسته شفیردگی حدود دو سوم از پوسته شفیرگی بیرون از سوراخ ایجاد شده روی دالان قرار میگیرد. اولین پروانهها زمانی ظاهر میگردند که درختان سیب در گل هستند. جفتگیری و تخمریزی تقریباً بلافاصله انجام میشود. تعداد تخمی که یک ماده میگذراد حدود 54 عدد میباشد.
تخمها انفرادی و در سطح رویی برگها قرارداده میشوند. محل تغذیه لاروی به شکل تاولی در سطح فوقان برگ جلب نظر مینماید که گهگاه این تاولها باعث تا شدن برگ و دوخته شدن دوپهنه آن بهممیگردند. این تاولها را در نقاط مختلف برگ میتوان مشاهده نمود، اندازه آنها متغیر، به طول 17 تا 26 و عرض 12 تا 18 میلیمتر است. پوسته تاولها نازک بوده و فضولات لاروی داخل آنها دیده میشود. شفیرگی داخل دالانهای لاروی انجام میشود.
کنترل:
مینوزها دارای دشمنان طبیعی زیادی می باشند بنابراین باید از سمپاشی بی رویه خوداری کرد.
کنترل شیمیایی:
1-دیفلوبنزورون(دیمیلین) WP25% به نسبت 5/. در هزار به محض تفریخ تخمها
2-دلتامترین(دسیس) EC2.5% به نسبت 5/. در هزار
3-پرمترین(آمبوش) EC25% به نسبت 5/. در هزار
4-فن پروپاترین(دانتیل) EC10% به نسبت 6/. در هزار
5-استامی پراید(موسیپلان) SP20% به نسبت 5/. در هزار
مبارزه تلفیقی با مینوزها
این آفت دارای دشمنان طبیعی متعددی است که در برنامه مبارزه تلفیقی باید به آنها توجه داشت و با جلوگیری از سمپاشیهای بیرویه نسبت به حفظ و حمایت آنها اقدام نمود.
تعداد نسل هر چهار گونه در نقاط مختلف مشابه یکدیگر است به عبارت دیگر در نقاط بسیار مرتفع (2200 متری) همه آنها دو نسل و در نقاط بینابینی (حدود 2000 متر) همه آنها سه نسل و در مناقی شبیه کرج همه آنها چهار نسل در سال دارند. شروع و پایان نسلها در همه نقاط تحت بررسی تقریباً مشابه میباشد.
با توجه به موارد فوق به این نتیجه میرسیم که در زمینه مبارزه شیمیایی بر علیه این مینوزها میتوانیم مبارزه را بر اساس مهمترین آنها در منطقه برنامهریزی نمود و همه را به عنوان یک گونه تلقی نماییم. اصولاً در مورد مینوزها و بر اساس تجارب سالیان اخیر اگر مبارزه خوب انجام شود حتی در نقاطی با چار نسل حداکثر دو سمپاشی کافی خواهد بود. نکتهای که از اهمیت زیادی برخوردار نباشد بهتر است که در صورت لزوم مبارزه را روی نسل دوم پیاده کرد و در آن صورت این سمپاشی را میتوان با سمپاشی علیه نسل اول کرم سیب تلفیق نمود. در همین رابطه خوشبختانه مبارزه با نسل سوم تفاوت چندانی از نظر زمانی با زمان مبارزه با نسل دوم کرم سیب نخواهد داشت. یک چنین تلفیقی را در نقاط دو و چهار نسلی نیز میتوان در مورد کرم سیب و این مینوزها انجام داد. ولی اگر در ارتفاعات مبارزه علیه نسل اول مینوزها الزامی باشد در آن صورت میتوان سمپاشی علیه آنها را با سمپاشی علیه لیسهها که در نقاط مرتفع تقریباً از جمعیتی قابل توجه برخوردارند تلفیق نمود.
عملیات شخم پاییزه پس از ریختن برگها نیز میتواند از تراکم آفت بکاهد
سایت گیاهپزشکان
آفات مهم گلخانه
توضیحات:
یک حلزون بالغ گلخانه حدود70-50 میلیمتر طول دارد.رنگ بدن آنها خاکستری با سیاه و بدون علائم مشخص(نقش و نگارهایی )است.
پوشش بدن دارای دانه های کمی است.بخش مرکزی بدن که برهنه است(بدون صدف)ذارای یک شیار نعلی شکل می باشد.سوراخ تنفسی قسمت راست نیمه عقبی بدن قرار گرفته.ماده مخاطی هم بیرنگ است.
تخم ها:
تخمهای این آفت کدر و تا اندازه ای سفید، بیضی شکل و حدود 5/2 میلیمتر ضخامت دارند.
زیست شناسی:
پراکندگی:این حلزون اولین بار از آمریکا به اروپا معرفی شد و در تمام مناطق معتدل دنیا یافت می شود.
خسارت:
حلزون گلخانه با تمام حلزون های دیگر از نظر اینکه در خاک پنهان می شوند متفاوت است.این آفت می تواند باعث ایجاد خساراتی به ریشه و ساقه می شود.اگد تعداد اندکی از این حلزونها در روی گیاهان دیده شود بدین معنی است که تعداد زیادی از این آفت در سطح زیرین خاک وجود دارند.
چرخه زندگی:
تخمهایشان را در یک تونل در 5-3 سانتی متری سطح خاک می گذارند که ممکن است بصورت انفرادی یا خوشه ای(حدود 16تایی)می گذارد.حشره بالغ انتهای این تونل را توسط ماده ای لزج می پوشاند که پس از خشک شدن شبیه سطح خاک می شود.تخمها بسته به دمای محیط پس از 24-11 محیط باز می شوند.بکرزایی در این آفت دیده شده است.مطالعات چنین نشان می دهد که حلزونها قسمتهای خشک را در طول روز ترجیح می دهند و در شب به مناطق مرطوب تغییر مکان میدهند.
کنترل:
اولین مرحله از کنترل این آفت گذاشتن طعمه بر سر راه این آفت است.اگر بخواهیم اثر این طعمه ها افزایش یابد بهتر است آنها را در زیر یک تخته ، صفحه ،گلدان یا در زیر یک سطح هموار قرار دهیم.برای مبارزه شیمیایی بهتر است که به نشریه های شرکت تعاونی یا مدیریت آفات رجوع نماییم یا با آژانسهای توصیه سموم مشورت کنیم.
مگس سفید Trialeurodes vaporariorum
مگس سفید Trialeurodes vaporariorum
Aleyrodidae,hom
مگسهای سفید گلخانه به تعداد زیادی میزبان حمله میکنند. میزبانهای اقتصادی و مهم آن عبارتند از: لوبیا، کدوی چینی، خیار، کدوی خوراکی، بادمجان، لوبیای سبز، فلفل سبز، کاهو، گیاهان زینتی، بنت فنسول، سیبزمینی، کدو تنبل، رز، توت فرنگی. سیبزمینی شیرین، گوجه فرنگی، توتون، تنباکو، شاهی، هندوانه. همچنین بسیاری از علفهای هرز بعنوان میزبان ثا نویه برای این آفت عمل مینمایند.
پراکندگی
این آفت پراکندگی جهانی دارد. پراکندگی آن بطور گسترده در سرتاسر نواحی استوایی و زیر استوایی میباشد و در گلخانههایی که در مناطق معتدل قرار دارند ظاهر میشود. مگس سفید گلخانه اولین بار در سال 1907 در اوهایو گزارش ثبت شد و هم اکنون در تمام نقاط این جزیره پراکنده شده است.
خسارت
پورهها و حشرات کامل شیره گیاهی را از برگها میمکند. خسارت، اغلب قابل مشاهده نیست. جمعیت بالای حشره باعث کاهش قدرت گیاه میزبان میشود. حشرات بالغ و جوان از خود عسلک ترشح میکنند. این ماده چسبناک محیط گشت مناسبی برای قارچهای دودهای هستند. عسلک و قارچهای دودهای باقیمانده در گیاه بطور قابل توجهی بازار پسندگی گیاهان و میوهای را کاهش میدهند.
بیولوژی
طول سیکل زندگی این آفت (از تخم تا حشره بالغ) با دمای هوا تغییر میکند. در هاوایی سیکل زندگی آن بین 25ـ19 روز کامل میشود. اطلاعات بیشتر در مورد توسعه مر احل زندگی این آفت در Hargreaves (1915) و Lloyd (1922) یافت میشود.
تخمها
تخممها دوکی شکل، تقریباً اینچ طول و تخمگذاریهای اولیه تخمها برنگ زرد کمرنگ تا سبز میباشد که قبل از بیرون آمدن لاروها از تخم، این تخمها برنگ ارغوانی تیره تا سیاه درمیآیند. تخمها به ریز برگها چسبیدهاند که اغلب بصورت دایرهای یا نیم دایره قرار میگیرند. در تخمگذاریهای جدید تخمهای گذشته شده زرد هستند و چند روز قبل از بیرون آمدن لاروها تخمها برنگ سیاه تغییر مییابند. (7ـ6 روز پس از تخمگذاری)
پورهها
این آفت 3 تا 4 سن پورگی دارد. اولین مرحله لاروی Crawler نام دارد. این Crawlerها تقریباً اینچ طول رنگ، سبز روشن و چشمان قرمز براق دارند آنها پس از یافتن محل مناسب به زیر برگ متصل شده و تغذیه را شروع میکنند. پاها در بقیه سنین پورگی غیرفعال میشوند. بدین گونه پورهها غیر متحرک میشوند و در همان محلی از برگ که توسط Crawler انتخاب شده بدون حرکت به تغذیه ادامه میدهند. این مراحل در روی سطح برگ کاملاً صاف (همسطح برگ) هستند و دیدن آنها بدلیل رنگ شفاف سبز پورهها بسیار مشکل است.
به غیر از اندازه، در مرحله آخر پورگی از نظر ظاهری کاملاً شبیه بهم میباشند. مراحل پورگی بین 17ـ9 روز کامل میشود. اولین مرحله پورگی 7ـ3 روز، دومین مرحله 8ـ4 روز، سومین مرحله 4ـ2 روز، طول دوره لاروی با دمای هوا و میزان متغیر است. طول دوره زندگی در دماهای خنکتر افزایش مییابد.
شفیرگی
منظور از آخرین مرحله پورگی اغلب “شفیره” نام دارد زیرا مگسهای سفید بالغ از این مرحله پدیدار میشوند. بدن حشرات در این مرحله ضخیمتر از دیگر مراحل است و تارهای مومی بلند در ناحیه بیرونی بدن در این مرحله دیده میشود. طول این دوره بین 7ـ3 روز میباشد.
حشرات بالغ
حشرات بالغ تقریباً طولشان اینچ است. رنگشان زرد کمرنگ و دارای دو جفت بال که با موم پودری سفید پوشیده شدهاند، می باشند. در حالت استراحت بالها بصورت مسطح و خوابیده قرار گرفتهاند. حشرات بالغ عموماً 40ـ21 روز عمر دارند. حشرات ماده بطور متوسط بیش از 100 تخم در طول زندگی خود میگذارند.
رفتار
مراحل مختلف زندگی این حشره عموماً بصورت طبقههای عمودی در روی گیاه میزبان دیده میشود. حشرات بالغ روی برگهای جوانتر دیده میشوند و تخمهایشان را در این سطوح میگذراند. مراحل مسنتر این حشره در سطوح پایینتر گیاه دیده میشوند. شفیرهها و حشرات جوان بالغ در سطوح و لایههای پائینی گیاه دیده میشوند.
مدیریت آفت
مگس سفید گلخانه در محصولات گلخانهای به طرق مختلف انتقال مییابد:
1ـ از طریق قلعهها و گیاهانی که از آنها گیاهان اصلی را در گلخانه تکثیر میدهیم.
2ـ از طریق گیاهان مسنتر همان گیاه در گلخانه
3ـ از طریق علفها یهرز یا گیاهان آلوده در گلخانه
4ـ از طریق گیاهان یا علفهای هرز اطراف و بیرون گلخانه
5ـ از طریق پرسنل گلخانه و کسانی که گلهای سفید بالغ را در لباسهایشان به درون گلخانه منتقل میکنند و بدین طریق بعنوان یک اینکولوم اولیه عمل مینمایند.
ـ برنامه کنترل میبایست زمان مشاهده، اولین مگسهای سفید در گلخانه آغاز شود.
ـ برای کنترل بیولوژیک یک عملیات Monitoring (پیش آگهی) پیوسته انجام دهیم. به این علت که ممکن است جمعیتی از پارازیتها بطور خودکار تشکیل شده باشند و یا بهر علتی پارازیتها قادر به کنترل مگسهای سفید نباشند.
ـ دما نقش بسزایی در توسعه پارازیتهای Encarsia دارد و بنابراین تأثیر دما در اثر متقابل پارازیت و میزبانش (مگس سفید) میباشد. دمای گلخانه باید در یک حد مطلوب حذف شود تا اثر متقابل پارازیت و میزبان افزایش یابد. بعنوان مثال دمای بحرانی برای پارازیت روی گوجه فرنگی و نسبت قنسول تقریباً 74 فارنهایت است.
کنترل شیمیایی
مگل سفید گلخانه به بسیاری از حشرهکشهای ترکیبی مقاوم است. صابونهای (شویندههای) حشرهکش و روغنها در مقابل این آفت بسیار مؤثر هستند. شواهدی وجود دارد که سمپاشی زینهای سیلیسی نیز بسیار مؤثر است.
کنههای تار عنکبوتی
چهار گروه از کنهها در گلخانه مهم هستند: 1ـ کنههای تار عنکبوتی (کنه دو نقطه تار عنکبوتی) 2ـ کنه تار عنکبوتی کاذب یا کنه پهن 3ـ کنههای پهن و Cyclamen 4ـ کنههای جوانه، گ الزا، زنگسار یا کنههای اریونید
شناسایی
1ـ کنه دو نقطه تار عنکبوتی: این نوع کنهها دارای تخمهای کروی هستند که رنگشان زرد کمرنگ متمایل به قرمز است در سطح زیرین برگها تخمگذاری میکنند. در بدن پورهها و حشرههای بالغ در نقطه برجسته برنگ سبز متمایل به قهوهای دیده میشود. این کنهها تارهایی را برای محافظت خودشان میتنند. خسارتشان شامل نقاط برنزه بر روی برگهاست.
2ـ کنههای تار عنکبوتی کاذب یا کنههای صاف: این نوع کنهها چرخه زندگی طولانیتری را نسبت به کنههای دو نقطه تار عنکبوتی دارند. تخمهایشان به رنگ قرمز براق و بیضی شکل است که در هر دو سطح برگ و بصورت دسته جمعی تخمگذاری میکنند. کنههای بالغ قرمز و سیاه هستند و تار تولید نمیکنند. خسارت آنها شامل نقاط نقرهای روی برگ است اما ساقهها هم برخی اوقات مورد حمله قرار میگیرند.
3ـ کنههای پهن: (Broad mites) این نوع کنهها (شکل شماره 2) تخمهایشان را با تعداد زیادی برجستگی یا مفصل تولید میکنند.
که در زیر میکروسکوپ بشکل جواهرآلات بنظر میرسند. پورهها در میان درز و شکافهای برگها و گیاهان میمانند. پس از مقداری رشد پورهها وارد یک مرحله ساکن از چرخه زندگی میشوند. مادهها در ابتدای ظهور بسیار شفاف و براق هستند اما پس از مدت کمی کاهی رنگ میشوند و یک برجستگی نواری شکل سفید رنگ در پشت بدن آنها ظاهر میشود.
خسارت آنها در سطح زیرین برگهای جوان دیده میشود که لبه برگها بحالت کنگرهدار درمیآید و شبیه به علائم خسارت فیزیولوژیک است.
این کنهها تخمهایشان شفاف و دوکی شکل است. در سنین پورگی بدن در پشت پاهای سوم جمع شده خسارت باعث بد شکل شدن جوانهها میشود و این کنهها را نمیتوان بر روی سطح باز برگها یافت. این کنهها به گل داوودی حمله نمیکند. (شکل 2)
4ـ بدن کنههای جوانه و زنگار یا کنههای اریوفید کشیده و مخروطی شکل است و در دو انتهای آن تیز شده و دارای پاهای بسیار کوتاه هستند. (شکل 3). خسارت آنها شامل تولید گال ، بد شکل کردن یا رنگ پریده کردن بافت گیاه است.
روشهای Monitoring: کنهها بسیار کوچک هستند و دیدن آنها با چشم غیر مسطح بسیار مشکل است. استفاده از یک عدسی 10 X قابلیت شما را برای دیدن این آفات و تخمهایشان افزایش میدهد. کنههای تار عنکبوتی را میتوان بوسیله آثار خسارت خود کنهها و یا علائم و نشانههای هجوم کنه مثل پوستههای حشره یا تار عنکبوت مشخص که ایجاد میکنند، تشخیص داد. کنه تار عنکبوتی براحتی قابل مشاهده است. قطعات دهانی آنها بسیار کوچک است که Chelicerae برای ایجاد سوراخ در سلولها و Palpi برای مکیدن شیره آنها استفاده میشود. نتیجه این فعالیت ایجاد گروههای کوچک از سلولهای خالی است که از دور بصورت لکههای تیره بنظر میرسند. این لکهها پس از مدتی برنگ قهوهیا یا برنز درمیآیند. برگهای آلوده شده ظاهری برتری پیدا میکنند با توجه به اینکه بیتش راین خسارات در اطراف رگبرگهای اصلی دیده میشود. به ترین روش دیدن کنهها، تخمها و پوستههایشان بررسی تصادفی سطح زیرین برگها میباشد. همچنین بوسیله روش تکاندن که در آن بخشهای گیاه بر روی یک تکه کاغذ یا کارت سفید تکانده میشوند تشخی صداد. بدین ترتیب کنههای ریخته شده بر روی کاغذ را از روی حرکتشان میتوان تشخیص داد.
این روش بویژه برای گیاهان همیشه سبز یا گیاهان کوچک برگ بهتر جواب میدهد.
کنترل زراعی
برخی از فعالیتها در گلخانه باعث جلوگیری از طغیان کنهها میِوند. استفاده از گیاهان غیر الوده و بدون آفت و بریدن قسمتهای آلوده الزامی است. دانستن اطلاعات کافی در مورد گونهها / واریتههای قابل طغیان میتواند به کشاورز در اجتناب از کاشت آن گیاهان یا آگاهی از گیاهان مستعد بعنوان گیاهان شاخص کمک کند. استفاده از روشهای آبیاری نیز میتواند روی جمعیت کنهها مؤثر باشد. استرس کم آبی بهترین روش برای جلوگیری کنههاست در حالیکه سیستم آبیاری (آبپاشی) از بالا مناسب جلوگیری از طغیان کنهها نیست.
کنترل بیولوژیک
تعدادی گونه شک ارچی علیه کنههای تار عنکوبی در گلخانه در دسترس میباشد. گونههای Phytoseiulus Persimilis، Mesoseiulus longipes، (Galendromus Occidentalis) و Neoselius Californicus، (Amblyseius Californicus) در بازار تحت نام تجاری Spidex® (بصورت بطری) و Spidex-Plus® (بصورت کیسههای کاغذی) این شکارچیهای کنه خواص بینظیری دارند. بعنوان مثال M.occidentalis میتواند دامنه بزرگ یا رطوبت و بخار را میتواند تحمل کند و یا برخی از گونههای دیگر میتوانند سمومی مثل azinphosmethyl (Guzathion®) و Carbaryl (Sevin®) را تحمل کنند. گونه M.longipes شرایط گرم و خشک را بهتر میتواند تحمل کند. گونه M. Californicus در تراکم کمتر کنههای تار عنکوبتی بهتر میتواند زندگی کند و در دوره طولانیتری با کنهها مبارزه میکند.
بکارگیری چندین گونه از شکارچیها نتیجه بهتری را دربر خواهد داشت. بهترین راه کاربرد اینست که این شکارچیها را بصورت پیشگیرانه و در چندین مقطع زمانی قبل از تشخیص اولین آفات یا خسارت آنها در گلخانه رهاسازی کرد. گهگاه از آنها برای پایین آوردن جمعیت بالای کنهها در گلخانه و بعنوان حشرهکشهای طبیعی در تعداد زیاد استفاده میشود. از آنجایی که این شکارچیها قیمت بالایی دارند میبایست قیمت تهیه و رهاسازی را نیز ملاحظه کنیم. از این گذشته بکارگیری آفتکشها قبل و بعد از رهاسازی شکارچیهای کنه ممکن است اثرات منفی در مبارزه داشته باشد.
کنترل فیزیکی
پاشیدن آب به مقدار زیاد و با فشار بالا بطوریکه در برخی کاربردها با دستگاههایی همچون Water Wand و Jet-All Water آزمایش شده میتواند بسیاری از کنهها را از میان شاخ و برگ گیاه بیرون براند و یا اینکه موقتاً آنها را در جای خود ثابت نگه دارد. بطوریکه در گزارشات میتوان دید پرورش دهندگان رز در شرق Texas از این ابزارها بطور موفقیتآمیزی علیه کنهها و جهت متوقف کردن آنها استفاده میکنند.
کنترل شیمیایی
جدول شماره 2 لیستی از تولیدات ثبت شدهای از حشره / کنهکشهای گیاهان زینتی که در حال حاضر استفاده میشود را نشان میدهد. هدف از انتشار چنین لیستی، جمعآوری مثالهای ویژهای از تولیداتی است که دارای مواد موثر مختلف هستند. تعداد زیادی از محصولات در بازار وجود دارند که دارای واد مؤثر یکسان در ترکیبشان هستند که ممکن است از نظر فرمولاسیون یکسان یا غیریکسان باشند.
بسیاری از حشرهکشها نیز خاصیت کنهکشی دارند، در حالیکه برخی از حشرهکشها فقط بر روی گروه معینی از گونههای کنهها مؤثر هستند. (جدول 1) یا اینکه هیچ وجه اثری روی کنهها ندارند. در واقع استفاده بیش از اندازه برخی از حشرهکشها میتواند باعث طغیان کنهها در آینده شود. زمانیکه در گلخانه هم کنه و هم حشره آفت وجود دارد استفاده از یک ترکیب حشرهکش ـ کنهکش بهترین روش کنترل شیمیایی بحساب میاید.
قبل از رهاسازی شکارچیهای کنه، برای کاهش جمعیت کنهها میتوان از صابونهای حشرهکش استفاده کرد زیرا که این ترکیبات پس از خشک شدن هیچ نوع باقیمانده مضری برای دشمنان طبیعی برجا نمیگذارند.
کنه کشهای مختلف ویژگیهای کاربردی مختلفی دارند. بعنوان مثال کنهکش Avid® از برخی جوانب سیستمیک است زیرا که بداخل سلولهای گیاه تیمار شده نفوذ میکند اما همین کنهکش اگر در سطح برگ باقی بماند. سرعت تجزیه میشود. همچنین یک نحوه اثر بینظیر را بر روی سیستم عصبی کنه دارد مشلات گیاهسوزی کمی ایجاد میکند. کنهکش Pentac® به آرامی اثر میکند به پرتوهای ماوراء بنفش حساس است، مشکلات گیاهسوزی کمی هم ایجاد میکند. مقاومتی هم در کنهها گزارش نشده است. Thiodan® بر روی برخی از واریتههای داودی گیاهسوزی ایجاد میکند. صابونهای کنهکش ـ حشرهکش هیچ نوع با قیماندهای ایجاد نمیکنند. Sulfar بعنوان یک کنهکش ثبت شده، بر روی سبزیجات و گیاهان زراعی باعث گیاهسوزی بالایی میشود، باقیماندههایی بر روی گیاهان ایجاد میکند، مقداری خاصیت قارچکشی دارد و قیمت ارزانی دارد. برخی از تولیدات سمی هم نسبت به بقیه اثرات بسیار زیانبار بیشتری بر روی دشمنان طبیعی ایجاد میکنند و برخی از گونههای شکارچی کنهها هم نسبت به آفتکشها از خود مقاومت نشان دادهاند.
کمک کنندهها (مواد کمکی):
مواد افزودنی به مخزن (پخش کنندهها، چسبندهها، بافرها) میتوانند بازدهی کنهکش استفاده شده را بالا برند. یک دستورالعمل خوب به شرح زیر است: یک ماده کمکی را زمانی استفاده کنید که قابلیت افزایش دهنگی اثر سم در آن به اثبات رسیده باشد. استفاده از پخش کنندهها یا مرطوب کنندهها در افزایش اثر اکثر کنهکشها نقش مؤثری دارند. بخصوص بر روی گیاهانی که برگهیشان لایه مومی (Wax) دارد از شویندهها بعنوان افزایش دهنده قدرت نفوذ کنهکش در بدن کنه استفاده میشود. از طرف دیگر استفاده از برخی مواد کمکی در کنهکشها مثل (ie-Nu-Film-P plus Auid®) باعث کاهش اثر کنهکش میشود و یا استفاده از موادی همچون (ie-spreader-sticker materials or agricultural oil plus joust®) باعث گیاهسوزی میشود. همیشه قبل از استفاده از مواد کمکی برچسب پشت سموم و مواد کمکی را مطالعه کنید. تحقیقات در مورد اینکه آیا اضافه کردن موادی همچون تولیدات فرمونی باعث افرایش اثر کنهکشها میشود بینتیجه مانده است.
تریپس گلخانه(Heliothrips haemorrhoidalis)
معرفی آفت
این تریپس توسط Bouche در سال 1833 از نمونههای گرفته شده در گلخانهای در اروپا و با نام علمی Thrips haemorrhoidalis معرفی شد. Packard این گونه را برای اولین بار در سال 1870 معرفی کرد و آنرا تریپس گلخانه نامید. این حشره با نام معمول تریپس گلخانه و با نام علمی Heliothrips haemorrhoidalis) Bouche) که توسط انجمن حشرهشناسی آمریکا موافقت شده شناخته شده میباشد.
نام مترادف Thrips haemorrhoidalis Bouche 1833
پراکندگی
اگرچه این آفت از اروپا منشأ گرفته است اما یک گونه مخصوص دنیای جدید (نیمکره غربی یا آمریکا) است. این آفت احتمالاً از نواحی گرمسیری آمریکا و بوسیله گیاهان زینتی به اروپا معرفی شد. این حشره در برزیل غرب هند و آمریکای مرکزی بر روی گیاهان زراعی و وحشی یا فت میشود. برخی اوقات در ماههای گرم سال از گلخانههای شمال فلوریدا خارج میشود. در اروپا، آلمان، انگلیس، فرانسه، ایتالیا، وین، فنلاند، فلسطین و شمال آفریقا یافت میشود. با توجه به عادت زندگی این تریپس احتمالاً میتواند در بیشتر گلخانههای دنیا وجود داشته باشد.
در پرواز بسیار ضعیف است و بیشتر اوقات را در مناطق سایهدار روی گیاهان میگذارند.
توصیف و زندگی آفت
تخمها سفید و موزی شکل هستند و بصورت انفرادی در بافت گیاه گذاشته میشوند. انتهای تخم معمولاً بوسیله یک لنز دستی دیده میشود. رنگ لارو در مراحل ابتدایی تا حدودی سفید و با چشمان قرم زاس. رنگ لارو پس از تغذیه متمایل به زرد میشود. لارو بالغ بطور متوسط 1 میلیمتر طول دا رد. این حشره دو مرحله لاروی دارد که سپس پوست اندازی میککند و به پیش شفیره (Prepupa) تبدیل میشود که دارای رنگ زرد، چشمان قرمز، بالهای کوتاه است.
حشره در مرحله شفیرگی کمی بزرگتر و دارای بالها و چشمان درشتتر است. در این مرحله هم رنگش متمایل به زرد است که با افزایش سن به تیرگی میگراید. در این مرحله شاخکها رو به بالا و عقب به روی سر قرار دارند حشره در مراحل پیش شفیرگی و شفیرگی تغذیهای ندارند.
سر و سینه (thorax) در حشره بالغ تیره مایل به مشکی هستند و شکم از زرد به زرد مایل به قرمز و سپس به قهوهای و در آخر به سیاه تغییر رنگ میدهد. دماهای خنک با عث تأخیر در تغییر رنگ میشود. پاها زرد کمرنگ باقی میمانند و شاخکها در حشره بالغ شامل 8 سگمنت میباشند.
تریپس در گلخانه بکرزا (parthenogenic) است یعنی اینکه بدون جفتگیری تولید نسل میکند و نرها بندرت دیده میشوند. مادهها تخمهای خود را در درون برگ یا میوه قرار میدهند. درست کمی قبل از باز شدن تخم، آنها تاول میزنند. اگر از یک تردستی استفاده کنیم میتواند تا حدی در بررسی چگونگی ظهور جمعیتهای تریپس و ارتباط آن به مکان آنها در برگ کمک کند.
میزبانها
در فلوریدا این تریپس مخصوص پنبه است اما از روی گیاهان Viburnum، زغال اخته، آزالیه، انگور، خرما، Ardisia، ارکیده، آواکادو، گل شیپوری Crinum SP.، Ficus nitida، خرمای زایشی، Coleus SP.، افرا، ماگتولیا، انبه، Aspidium SP.، کوکب، سرخس، Guavas، کنف فلوکس، Pink و بسیاری دیگر از گیاهان زینتی هم جمعآوری شده است. در فلسطین بر روی پرتقال و در Ceylon از روی Garcinia mangostana گزارش شده است.
خسارت تریپس گلخانه بر روی میوههای در حال رشد مرکبات بصورت ایجاد لکه بر روی پوست میوه است (لکههیا گرد یا لکههای ضخیم و نامنظم) همچنین این نوع خسارت بر روی میوههای دسته جمعی (گروهی)یا در جاهایی که یک برگ یا یک سرشاخه در تماس مستقیم با میوه است دیده میشود.
اهمیت اقتصادی
این تریپس در درجه اول از شاخ و برگ گیاهان زینتی تغذیه میکند. در ابتدا به سطح زیرین برگ حمله میکند و با تغذیه بیشتر جمعیت خود را افزایش میدهد و به سطح بالایی برگ تغییر مکان میدهد. برگها بیرنگ و رنگ پریده میشوند و بین رگبرگهای فرعی (کناری) به شکلی دیده میشود. برگهایی که شدیداً آسیب دیدهاند زرد میشوند و میافتند. علاوه بر این بر اثر تغذیه تریپس قطرات بسیار کوچک مایع مایل به قرمز در هر دو سطح برگ دیده میشود که بوسیله تریپس ترشح شدهاند و رنگ این قطرات بتدریج سیاه میشود. این گلبولهای مایع (قطرات کوچک) از نظر اندازه بزرگ و سپس متوقل میشوند و بلافاصله یک گلبول دیگر شروع به تشکیل شدن میکند که در نتیجه این اعمال باعث بوجود آمدن لکههای سیاه در مناطق مورد هجوم است. این گلبولها ب عنوان بازدارندههای پرواتورها (شکارچیها) عمل میکنند.
در فلسطین تریپس گلخانه به برگها و میوههای مرکبات خسارت میزند اما باعث بوجود آمدن قطرات مذکور روی برگ نمیشود. خسارت روی میوه ممکن است قسمتهای مورد هجوم را بصورت فرو رفته و مشبک کند. این نوع خسارت بر روی میوههای نرسیده و کال دیده میشود.
در میوههای رسیده این نوع خسارت بخوبی قابل تشخیص نیست زیرا که در داخل پوست سالم میوه بدون فرو رفتگی ایجاد میشود. در کالیفرنیا با توجه به اطلاعات گذشته، تریپس گلخانه اقتصادیترین آفت بر روی آواکادو بشمار میرود.
مدیریت
این آفت فقط یک و شخص طبیعی مؤثر شناخت هشده دارد و آن Thripobius Semiluteus است که پارازیت لارو است و از برزیل و استرالیا در اواسط دهه 1980 به کالیفرنیا معرفی شد. در لارو پارازیت شده دو طرف بدن بجای اینکه مخروطی شکل باشند (لارو در تریپس سالم) بیشتر موازی هستند.
رنگ شفیره پارازیت شده در بین شفیرههای پارازیت نشده کاملاً مشکی است و این در حالی است که رنگ شفیرههای پارازیت نشده نیمه شفاف (زجاجی) است.
همچنین دیگر دشمنان طبیعی تریپس گلخانه که اثر کمتری هم دارند عبارتند از:
Megaphragma mymaripenne پارازیت تخم
Frank linothrips orizabensis
F. uespiformis شکارچی (پرداتور)
Leptothrips mali
این سه گونه اخیر به شکارچیهای سیاه نیز معروفند.
وبلاگ گیاهپزشکی
مدیریت اصلاح رفتار و پرورش حشرات
از سال ۱۹۶۰ به بعد بیشتر فعالیت محققین روی اثر بخشی و ایمنی حشره کشها متمرکز شده است و هدف کشف و اصلاح ترکیباتی بود که روی نمونه های انتخابی ما بدون به مخاطره انداختن و تصادفی کردن نتایج حاصله آسیبی به ارگانیسم هدف در محیط نزند .در این کاوش ترکیبات جدید حشره کشها، محققین را با راههای جدید بر هم زدن زندگی عادی و معمولی حشرات به شدت درگیر می کند .به طور قراردادی و عرفاً اکثر حشره کشها روی سیستم پرورش حشرات
از سال ۱۹۶۰ به بعد بیشتر فعالیت محققین روی اثر بخشی و ایمنی حشره کشها متمرکز شده است و هدف کشف و اصلاح ترکیباتی بود که روی نمونه های انتخابی ما بدون به مخاطره انداختن و تصادفی کردن نتایج حاصله آسیبی به ارگانیسم هدف در محیط نزند .در این کاوش ترکیبات جدید حشره کشها، محققین را با راههای جدید بر هم زدن زندگی عادی و معمولی حشرات به شدت درگیر می کند .به طور قراردادی و عرفاً اکثر حشره کشها روی سیستم عصبی حشرات تاثیر می گذارد که عملکرد مشابهی روی ما و سایر حیوانات دارد.
مهمترین پیشرفت در تکنولوژی شیمیایی در سه دهه گذشته کشف و شناسایی ترکیبات مواد شیمیایی است که رشد و پرورش ورفتار حشرات را اصلاح می کند این ترکیبات نه قبلاً شناسایی ونه تشخیص داده شده بودند با اینکه عوامل شیمیایی روی سیستم حشرات خون گرم متفاوتند،آنهامعتقدند که این روش سالم ترین شیوه می باشد .
● تجزیه و تحلیل عادی توسعه :
این مواد شیمیایی که گفته شد در رشد طبیعی و پرورش حشرات کما بیش امیدوار کننده بود که آنها را IGRS یا تنظیم کنندگان رشد حشرات یا PGRS تنظیم کنندگان رشد گیاهان نام دارند که اولین مرحله اثر آنها روی قدرت تحمل و دومین مرحله اثرآنها به هم زدن توازن ثبات می باشد.GRS ها زمانی موثر ند که حشرات نارس و نابالغ در دسترس باشند .
IGRS عمدتاً با به هم زدن فعالیت های حشرات و سیستم غدد درون ریز روی آنها اثر می گذارند.
عملکرد اساسی هورمونهای رشد: ترشح هورمونها از غدد درون ریز شامل پیله تنیدن و دگر دیسی می شود
هورمونهای اصلی و بنیادی جهت جریان دگردیسی: هورمون مغز، پوست اندازی وجوانی می باشد. که سلولهای عصبی ترشحی مغز Neurose Secretory در عقب مغز حشرات ترشحات مغزی را شامل که دیگر سیستم هورمونی را تحریک می کند.
وقتی هورمون مغز در خون ایجاد شد غدد پیش قفسه سینه را تحریک به هورمون پوست اندازی می کند، در نتیجه پیله تولید می شود. شکل بدن حشرات پس از بیرون آمدن از پیله به هورمون جوانی و ترکیبات آن در حشرات بستگی دارد . همراه با دگرگیسی تدریجی حشرات ، ترشح هورمون جوانی کاهش می یابد که نتیجتاًحشره کامل می شود .
در دگردیسی و عملکرد اندام تناسلی هورمونهای جوانی می توانند تاثیر بسیار مهمی روی دیاپوز، رفتار و ارتباطات داشته باشند و در این خاطر همان ترشح فرمون است.
تغییرو تبدیلهای آزمایشی از هورمون رشد تغییر در میزان هورمونهای اساسی در حشرات باعث انحراف و عدم انطباق و همچنین ناهنجاری و بد شکلی ساختار بدنی آنها می شود .
● دیگر پتانسیل های IGRS:
در تلاش برای متعادل ساختن به هم خوردگی میزان هورمون امکانات مختلفی وجود دارد و به طور بالقوه تجمع هورمون در خون حشرات هم می تواند کاهش یا افزایش یابد که باعث اختلال می گردد. در سطح افزایش هورمون مشاهده شد که تجزیه در بین سطوح بسیار آسانتر از تلاش برای تجزیه کردن سطوح کاهش یافته آن می باشد .
● کرم بلغور زرد رنگ با نام علمی Teneberio molitor
اگر تحت تاثیر دوزهای پایین هورمون جوانی قرار بگیرد حشره غیر طبیعی و دارای ویژگی های حالت شفیرگی در بعضی قسمت های بدن می باشد پوسته شفیرگی در غیر طبیعی به راحتی قابل برداشتن است در حالی که در حشره طبیعی اینطور نیست.
IGR های قابل استفاده وسیله ایده آل برای مدیریت آفات می باشد . به دو دسته تقسیم می شود .
۱) آنهایی که باعث اختلال در دگردیسی شده
۲) آنهایی که در جلد اندازی اختلال ایجاد می کنند .
IGR هایی که در دگرگیسی اختلال ایجاد می کنند آنالوگهای هورمون جوانی و تقلیدی هستند که نحوه فعالیت آنها عقیم کردن یا از بین بردن حشره می باشد . به عبارت دیگر باعث می شود که حشرات در مرحله نابالغی باقی بمانند.
IGR هایی که در جلد اندازی اختلال ایجاد می کنند شیمیایی هستند که یا مانع ساختن کتین شده یا اینکه باعث جلد اندازی بیش از موقع می گردد که باعث مرگ حشره می شود.
● انواع IGR
*****Pyriproxy fen - Kinoprene - Hydroprene –Methoprene-DioflubenZURon - Diofenolan- Buprofezin - Halofenozid-Methoxyfenozid – Hexaflumuron -Lufenuron *****
مثلا حشره غیر طبیعی تحت تاثیر دیفلوبنزورون در طول مرحله لاروی قرار گرفته است . در شفیره غیر طبیعی در قسمت شکم حا لت شفیرگی دارد اما در قسمت سر و سینه دارای حالت لاروی می باشد .
یا در لارو آرامی کرم چغندر Spodoptera exigua که در اثر تماس با تمام دیفلو بنزورون ایجاد شده است . تولیدکتین برای حشرات یک غریزه می باشد در نتیجه فرایند جلد اندازی در این حالت دچار اختلال شده و حشره نمی تواند از پوسته قبلی خود رها شود همچنین این ماده شیمیایی توسعه کوتیکول، در مراحل عینی تخم اختلال ایجاد می کند و باعث تفریح نشدن تخم می گردد.
● کرم ابریشم: Bombyx mori) silkworm )
▪ پراکندگی :
اینگونه تنهاعضوی از خانواده بومبی سیده می باشد این حشره به عنوان تولید کننده ابریشم در تمامی کشورها می باشد که یکی از این کشورها ایالات متحده آمریکا می باشد .
▪ اهمیت:
فرایند تولید ابریشم توسط کرم ابریشم را سری کالچر می گویند که بیش از ۳۰ قرن می باشد که روی آن کار می شود. اولین بار چینی ها دانستند که چگونه ابریشم را تولید کنند. ابریشم زمانی فرم می گیرد که لاروکامل، به دور خود پیله ای برای تبدیل به شفیرگی می تنند در این فرایند حداکثر ۹۱۴ متراز ابریشم توسط یک لارو تولید می شود.
برای فرایند های تجاری شفیرها از بین می روند چون اگر شفیرگی کامل شود باعث شکستن ارزش فیبری ابریشم می گردد . حداکثر سه هزار پیله برای تولید یک پوند ابریشم تجاری مورد نیاز است.
▪ ظاهر حشره :
شب پره سفید مایل به کرم دارای خطهای قهوهای کم رنگ در طول بال جلو می باشد. در بال آنها یک قوس حدود mm۵۰ می باشد. بدن پرمویی دارد. لارو لخت است، دارای یک شاخک مقعدی است. شفیره بزرگ، تخمها سفید مایل به زرد و نیمه کروی.
▪ چرخه زندگی:
شفیره ها اگراجازه داده شوند که به شب پره تبدیل شوند تغذیه نمی کنند، در طی ۲ - ۳ روز تبدیل به حشره کامل می شوند. در طی این دوره شب پره ۳۰۰- ۵۰۰ تخم می گذارد. کلونی ها در دمای ۲۵ درجه باشند، لاروها در سن ۶ ، ۱۲ ، ۱۸ روزگی جلداندازی کرده در طول دوره لاروی برگ های درخت توت به عنوان تغذیه برای آنها در نظر گرفته می شود، که هر لارو حدود gr ۹۰ از برگ مصرف می کنند.
● استفاده از فرمونها در جذب:
صد سال قبل این فرمونها توسط آقایbutenandt و همکارانش برای اولین بار شناسایی شد.
▪ طبقه بندی فرمونهای حشرات به ترتیب زیر است:
۱) فرمون جنسی --- pheromones: این ماده اغلب توسط حشرات ماده برای جلب نرها به جفت گیری تولید می شود، اما گاهی هم ممکن است توسط نرها تولید گردد، که در lep بسیار پیشرفته است. فرمونهایی که توسط ماده ها ترشح می شوند، توسط شاخک حساس حشرات نر دریافت می شوند.
۲) فرمون هشدار pheromones Alarm : برای حشرات اجتماعی مثل مورچه، زنبورها به کار می روند، باعث هشدار به حشرات در صورت خطر می شود. به عنوان مثال شکستن نیش در بدن قربانی زنبور عسل باعث کاهش alarm ph شده و منجر به جلب دیگر زنبورها برای نیش زدن می گردد.
۳) فرمون marking - pheromones - Trail: توسط مورچه ها و موریانه ها برای نشان دادن منابع به اعضای دیگر کلونی می باشد.
۴) فرمون تجمعی Aggregation pheromones : در جمعی از سوسکها دیده می شود و باعث می شود که حشرات به دور مکان غذایی تجمع پیدا کنند. عادت های تولید مثلی و مکان های زمستان گردانی جزء این مکانها محسوب می شوند. جمله سوسک سبوس در حمله به درختان معروف است.
۵) Epideictic pheromones: که به آنها spacing ph هم گفته می شوند. جزء معدود فرمونهایی هستند که حالت دفع کنندگی دارد تا جلب کنندگی. در سوسک سبوس lepidopter ، Dipter ، hymenopter hemipter و orthoptera دیده می شود.
● فرمونهایی که در نمونه برداری قرار می گیرند:
استفاده از فرمونهای جنسی یکی از قدیمی ترین روشهای نیمه شیمیایی به عنوان جلب کننده ها در مدیریت آفات می باشد. در حال حاضر هم فرمون جنسی و هم تجمعی برای پیش آگاهی فعالیتهای حشرات مورد استفاده قرار می گیرند.
تله های فرمونی مخصوصاً بسیار ارزشمند هستند، زیرا وقتی که تعدادی از گونه های آفت پایین می آید از این طریق می توان به عدم حضور و وجود آنها پی برد. مثلاً یک نوع تله ، تله بالی است که در پیش آگاهی lep و دیگر حشرات استفاده می شود. حشرات توسط طعمه فرمونی جلب می شود، به قسمت پایین تله که چسبناک می باشد می چسبند که بعداً شمارش به صورت منظم انجام می گیرد.
در پروانه ی برگ خوار نوار قرمزی Argyrotaenia velvtinana ، درشفیره و حشره کامل ولارو دیده می شود، که تله های فرمونی به طور منظم برای پیش آگاهی این گونه ها و دیگر Lep های آفت برای میوه ها استفاده می گردد.
در سوسک ژاپنی Popillia japolica بوسیله تله طعمه ای فنیتیل پروپنونات ایوگنول به دام افتاده است. تله های فرمونی و دیگر جلب کننده ها هزینه ی زیادی برای پیش آگاهی نیاز ندارند. اگر چه شرح این تله ها گاهی مشکل می باشند .
▪ برخی عوامل در تله های فرمون و بازدارندگی آنها در گرفتن حشرات دخالت دارند شامل:
۱) فرمونی که جلب کننده نباشد.
۲) فرمونی که در طول زمان مقدارش کم می شود.
۳) طرح تله (مثلاً رنگ)
۴) مکان تله
۵) دوام تله
● نتیجه:
بنابراین مهم است که ما طبیعت و امکانات ممکنه آن و استفاده از مواد شیمیایی را بهتر بشناسیم.
استفاده شیمیایی بر گسترش شناسایی حشرات و رفتار آنها: به انسان کمک می کند این مواد شیمیایی اغلب چند ویژگی دارد که از برجسته ترین آنها محیط و ایمنی انسان است که بیشتر ترکیبات در اثر تحقیقات شناخته شده اند و بعضی از آنها هنوز توسعه نیافته اند.
علاوه بر آن شناخت روشهای بهتر، ارزیابی و مدیریت بهبود روشها ، درآینده توسعه خواهد یافت.
منابع: وبلاگ آفات گیاهان
عصبی حشرات تاثیر می گذارد که عملکرد مشابهی روی ما و سایر حیوانات دارد.
مهمترین پیشرفت در تکنولوژی شیمیایی در سه دهه گذشته کشف و شناسایی ترکیبات مواد شیمیایی است که رشد و پرورش ورفتار حشرات را اصلاح می کند این ترکیبات نه قبلاً شناسایی ونه تشخیص داده شده بودند با اینکه عوامل شیمیایی روی سیستم حشرات خون گرم متفاوتند،آنهامعتقدند که این روش سالم ترین شیوه می باشد .
● تجزیه و تحلیل عادی توسعه :
این مواد شیمیایی که گفته شد در رشد طبیعی و پرورش حشرات کما بیش امیدوار کننده بود که آنها را IGRS یا تنظیم کنندگان رشد حشرات یا PGRS تنظیم کنندگان رشد گیاهان نام دارند که اولین مرحله اثر آنها روی قدرت تحمل و دومین مرحله اثرآنها به هم زدن توازن ثبات می باشد.GRS ها زمانی موثر ند که حشرات نارس و نابالغ در دسترس باشند .
IGRS عمدتاً با به هم زدن فعالیت های حشرات و سیستم غدد درون ریز روی آنها اثر می گذارند.
عملکرد اساسی هورمونهای رشد: ترشح هورمونها از غدد درون ریز شامل پیله تنیدن و دگر دیسی می شود
هورمونهای اصلی و بنیادی جهت جریان دگردیسی: هورمون مغز، پوست اندازی وجوانی می باشد. که سلولهای عصبی ترشحی مغز Neurose Secretory در عقب مغز حشرات ترشحات مغزی را شامل که دیگر سیستم هورمونی را تحریک می کند.
وقتی هورمون مغز در خون ایجاد شد غدد پیش قفسه سینه را تحریک به هورمون پوست اندازی می کند، در نتیجه پیله تولید می شود. شکل بدن حشرات پس از بیرون آمدن از پیله به هورمون جوانی و ترکیبات آن در حشرات بستگی دارد . همراه با دگرگیسی تدریجی حشرات ، ترشح هورمون جوانی کاهش می یابد که نتیجتاًحشره کامل می شود .
در دگردیسی و عملکرد اندام تناسلی هورمونهای جوانی می توانند تاثیر بسیار مهمی روی دیاپوز، رفتار و ارتباطات داشته باشند و در این خاطر همان ترشح فرمون است.
تغییرو تبدیلهای آزمایشی از هورمون رشد تغییر در میزان هورمونهای اساسی در حشرات باعث انحراف و عدم انطباق و همچنین ناهنجاری و بد شکلی ساختار بدنی آنها می شود .
● دیگر پتانسیل های IGRS:
در تلاش برای متعادل ساختن به هم خوردگی میزان هورمون امکانات مختلفی وجود دارد و به طور بالقوه تجمع هورمون در خون حشرات هم می تواند کاهش یا افزایش یابد که باعث اختلال می گردد. در سطح افزایش هورمون مشاهده شد که تجزیه در بین سطوح بسیار آسانتر از تلاش برای تجزیه کردن سطوح کاهش یافته آن می باشد .
● کرم بلغور زرد رنگ با نام علمی Teneberio molitor
اگر تحت تاثیر دوزهای پایین هورمون جوانی قرار بگیرد حشره غیر طبیعی و دارای ویژگی های حالت شفیرگی در بعضی قسمت های بدن می باشد پوسته شفیرگی در غیر طبیعی به راحتی قابل برداشتن است در حالی که در حشره طبیعی اینطور نیست.
IGR های قابل استفاده وسیله ایده آل برای مدیریت آفات می باشد . به دو دسته تقسیم می شود .
۱) آنهایی که باعث اختلال در دگردیسی شده
۲) آنهایی که در جلد اندازی اختلال ایجاد می کنند .
IGR هایی که در دگرگیسی اختلال ایجاد می کنند آنالوگهای هورمون جوانی و تقلیدی هستند که نحوه فعالیت آنها عقیم کردن یا از بین بردن حشره می باشد . به عبارت دیگر باعث می شود که حشرات در مرحله نابالغی باقی بمانند.
IGR هایی که در جلد اندازی اختلال ایجاد می کنند شیمیایی هستند که یا مانع ساختن کتین شده یا اینکه باعث جلد اندازی بیش از موقع می گردد که باعث مرگ حشره می شود.
● انواع IGR
*****Pyriproxy fen - Kinoprene - Hydroprene –Methoprene-DioflubenZURon - Diofenolan- Buprofezin - Halofenozid-Methoxyfenozid – Hexaflumuron -Lufenuron *****
مثلا حشره غیر طبیعی تحت تاثیر دیفلوبنزورون در طول مرحله لاروی قرار گرفته است . در شفیره غیر طبیعی در قسمت شکم حا لت شفیرگی دارد اما در قسمت سر و سینه دارای حالت لاروی می باشد .
یا در لارو آرامی کرم چغندر Spodoptera exigua که در اثر تماس با تمام دیفلو بنزورون ایجاد شده است . تولیدکتین برای حشرات یک غریزه می باشد در نتیجه فرایند جلد اندازی در این حالت دچار اختلال شده و حشره نمی تواند از پوسته قبلی خود رها شود همچنین این ماده شیمیایی توسعه کوتیکول، در مراحل عینی تخم اختلال ایجاد می کند و باعث تفریح نشدن تخم می گردد.
● کرم ابریشم: Bombyx mori) silkworm )
▪ پراکندگی :
اینگونه تنهاعضوی از خانواده بومبی سیده می باشد این حشره به عنوان تولید کننده ابریشم در تمامی کشورها می باشد که یکی از این کشورها ایالات متحده آمریکا می باشد .
▪ اهمیت:
فرایند تولید ابریشم توسط کرم ابریشم را سری کالچر می گویند که بیش از ۳۰ قرن می باشد که روی آن کار می شود. اولین بار چینی ها دانستند که چگونه ابریشم را تولید کنند. ابریشم زمانی فرم می گیرد که لاروکامل، به دور خود پیله ای برای تبدیل به شفیرگی می تنند در این فرایند حداکثر ۹۱۴ متراز ابریشم توسط یک لارو تولید می شود.
برای فرایند های تجاری شفیرها از بین می روند چون اگر شفیرگی کامل شود باعث شکستن ارزش فیبری ابریشم می گردد . حداکثر سه هزار پیله برای تولید یک پوند ابریشم تجاری مورد نیاز است.
▪ ظاهر حشره :
شب پره سفید مایل به کرم دارای خطهای قهوهای کم رنگ در طول بال جلو می باشد. در بال آنها یک قوس حدود mm۵۰ می باشد. بدن پرمویی دارد. لارو لخت است، دارای یک شاخک مقعدی است. شفیره بزرگ، تخمها سفید مایل به زرد و نیمه کروی.
▪ چرخه زندگی:
شفیره ها اگراجازه داده شوند که به شب پره تبدیل شوند تغذیه نمی کنند، در طی ۲ - ۳ روز تبدیل به حشره کامل می شوند. در طی این دوره شب پره ۳۰۰- ۵۰۰ تخم می گذارد. کلونی ها در دمای ۲۵ درجه باشند، لاروها در سن ۶ ، ۱۲ ، ۱۸ روزگی جلداندازی کرده در طول دوره لاروی برگ های درخت توت به عنوان تغذیه برای آنها در نظر گرفته می شود، که هر لارو حدود gr ۹۰ از برگ مصرف می کنند.
● استفاده از فرمونها در جذب:
صد سال قبل این فرمونها توسط آقایbutenandt و همکارانش برای اولین بار شناسایی شد.
▪ طبقه بندی فرمونهای حشرات به ترتیب زیر است:
۱) فرمون جنسی --- pheromones: این ماده اغلب توسط حشرات ماده برای جلب نرها به جفت گیری تولید می شود، اما گاهی هم ممکن است توسط نرها تولید گردد، که در lep بسیار پیشرفته است. فرمونهایی که توسط ماده ها ترشح می شوند، توسط شاخک حساس حشرات نر دریافت می شوند.
۲) فرمون هشدار pheromones Alarm : برای حشرات اجتماعی مثل مورچه، زنبورها به کار می روند، باعث هشدار به حشرات در صورت خطر می شود. به عنوان مثال شکستن نیش در بدن قربانی زنبور عسل باعث کاهش alarm ph شده و منجر به جلب دیگر زنبورها برای نیش زدن می گردد.
۳) فرمون marking - pheromones - Trail: توسط مورچه ها و موریانه ها برای نشان دادن منابع به اعضای دیگر کلونی می باشد.
۴) فرمون تجمعی Aggregation pheromones : در جمعی از سوسکها دیده می شود و باعث می شود که حشرات به دور مکان غذایی تجمع پیدا کنند. عادت های تولید مثلی و مکان های زمستان گردانی جزء این مکانها محسوب می شوند. جمله سوسک سبوس در حمله به درختان معروف است.
۵) Epideictic pheromones: که به آنها spacing ph هم گفته می شوند. جزء معدود فرمونهایی هستند که حالت دفع کنندگی دارد تا جلب کنندگی. در سوسک سبوس lepidopter ، Dipter ، hymenopter hemipter و orthoptera دیده می شود.
● فرمونهایی که در نمونه برداری قرار می گیرند:
استفاده از فرمونهای جنسی یکی از قدیمی ترین روشهای نیمه شیمیایی به عنوان جلب کننده ها در مدیریت آفات می باشد. در حال حاضر هم فرمون جنسی و هم تجمعی برای پیش آگاهی فعالیتهای حشرات مورد استفاده قرار می گیرند.
تله های فرمونی مخصوصاً بسیار ارزشمند هستند، زیرا وقتی که تعدادی از گونه های آفت پایین می آید از این طریق می توان به عدم حضور و وجود آنها پی برد. مثلاً یک نوع تله ، تله بالی است که در پیش آگاهی lep و دیگر حشرات استفاده می شود. حشرات توسط طعمه فرمونی جلب می شود، به قسمت پایین تله که چسبناک می باشد می چسبند که بعداً شمارش به صورت منظم انجام می گیرد.
در پروانه ی برگ خوار نوار قرمزی Argyrotaenia velvtinana ، درشفیره و حشره کامل ولارو دیده می شود، که تله های فرمونی به طور منظم برای پیش آگاهی این گونه ها و دیگر Lep های آفت برای میوه ها استفاده می گردد.
در سوسک ژاپنی Popillia japolica بوسیله تله طعمه ای فنیتیل پروپنونات ایوگنول به دام افتاده است. تله های فرمونی و دیگر جلب کننده ها هزینه ی زیادی برای پیش آگاهی نیاز ندارند. اگر چه شرح این تله ها گاهی مشکل می باشند .
▪ برخی عوامل در تله های فرمون و بازدارندگی آنها در گرفتن حشرات دخالت دارند شامل:
۱) فرمونی که جلب کننده نباشد.
۲) فرمونی که در طول زمان مقدارش کم می شود.
۳) طرح تله (مثلاً رنگ)
۴) مکان تله
۵) دوام تله
● نتیجه:
بنابراین مهم است که ما طبیعت و امکانات ممکنه آن و استفاده از مواد شیمیایی را بهتر بشناسیم.
استفاده شیمیایی بر گسترش شناسایی حشرات و رفتار آنها: به انسان کمک می کند این مواد شیمیایی اغلب چند ویژگی دارد که از برجسته ترین آنها محیط و ایمنی انسان است که بیشتر ترکیبات در اثر تحقیقات شناخته شده اند و بعضی از آنها هنوز توسعه نیافته اند.
علاوه بر آن شناخت روشهای بهتر، ارزیابی و مدیریت بهبود روشها ، درآینده توسعه خواهد یافت.
منابع: وبلاگ آفات گیاهان