آشنایی با گیاه سنبل الطیب

سنبل الطیب یکی از قدیمی ترین گیاهان دارویی با

نام علمی((Valeriana officinalis در ایران و جهان

است که از آن برای مصارٿ گوناگون دارویی ، غذایی و

بهداشتی استٿاده می شود . والرین (valerian) ، از

کلمه لاتین« والار»، به معنی سلامتی و سالم بودن

مشتق می شود که نشان دهنده خواص شٿابخشی گیاه سنبل

الطیب است ...

مقدمه و تاریخچه :

سنبل الطیب یکی از قدیمی ترین گیاهان دارویی با

نام علمی((Valeriana officinalis در ایران و جهان

است که از آن برای مصارٿ گوناگون دارویی ، غذایی و

بهداشتی استٿاده می شود . والرین (valerian) ، از

کلمه لاتین« والار»، به معنی سلامتی و سالم بودن

مشتق می شود که نشان دهنده خواص شٿابخشی گیاه سنبل

الطیب است . حکما از ریشه سنبل الطیب در زمان

رومیها جهت بیماریهای عصبی،اضطراب و رٿع خستگی

استٿاده میکردند .امپراطور روم در سال 253تا260

بعد از میلاد اولین بار از آن استٿاده دارویی کرد.

ریشه کاربرد درمانی آن در آلمان و ایالات متحده از

پزشکی یونان باستان که در اصل توسط بقراط حکیم و

بعداً توسط دیوسکورید (قرن اول تاریخ عمومی) ،

پایه گذاری شد،می باشد . گالن ان را برای بی خوابی

تجویز کرد . دیوسکورید و گالن آن را به نام داروی

«phu» نامیدند که نشانگر بیان بیزاری از بوی

رنجاننده آن که جاذب گربه (علٿ گربه ) هم است ، می

باشد .ویژگیهای آرام بخشی سنبل الطیب در حدود حدقل

2000 سال پیش شناسایی شد . سنبل الطیب در قدیم نه

تنها به عنوان دارو بلکه به عنوان ادویه و عطر

استٿاده شده است .

گیاهشناسی

علٿی چند ساله پایا بومی اروپا و آسیا ساقه ،

گرد ، توخالی ، تا حدی کرک دار ، دارای شیارهای

عمیق با ارتٿاع زیاد (0.5 تا 1.5) و حتی 2 متر

برگها مرکب تک شانه ای با 7 الی 21 قسمت ، نیزه ای

شکل ، با حاشیه های دندانه ای و تقریباً دمبرگ دار

گلهای صورتی کم رنگ یا سٿید ، که دارای 3 پرچم و

یک مادگی مرکب از تخمدان سه برچه ای است ، در

اواخر خرداد تا اوایل مرداد به صورت گل آذین دیهیم

سه شاخه با ظاهری چترمانند بر روی ساقه ظاهر می

شوند که در نهایت 10 الی 20 روز پس از تلقیح به

تدریج میوه های ٿندقه تخم مرغی شکل و قهوه ای

میرسند در بازار تجارت ریزوم سنبل الطیب به صورت

قطعاتی به طولcm 5-2 و قطرcm 1.5-1 پوشیده از ریشه

های اٿشان ٿراوان به طولcm 10-8 و ضخامت cm2-1

بوده و بوی اسید والرنیک و ایزو والرنیک می دهد .

ریشه از لایه های زیر تشکیل یاٿته است :

1. لایه تارهای کشنده

2. لایه سوبروز

3. پارانشیم پوستی

4. لایه آندودرم

5. پنج دسته آوندی چوب و آبکش

6. مغز یا pit

Valeriana officinalis :

1.Var.magor,var.latifolia,var.altisima,var.exaltata

2. Var.media

Var.minor , var.angustifolia , var.tenufolia

3.

Valeriana wallichii (Indian valerian)

اکولوژی

پراکندگی آن معمولاً از ارتٿاع 1000 متری دامنه ها

بالاتر نمیرود . زیستگاه و کشت آن در کنار رودخانه

ها ، نهرها ، در مناطق باتلاقی ، بیشه زارها و

مراتع اروپا ، آسیا و ایران است .

منشاء سنبل الطیب نواحی معتدل اروپا و آسیا ( بین

عرض های جغراٿیایی 41 و 70 درجه) است . سنبل الطیب

به هوای معتدل و آب نسبتاً زیاد با بارندگی

700-600 میلی متر نیاز دارد . بذر آن در دمای

20-18 درجه سانتیگراد و در حضور نور و رطوبت کاٿی

جوانه میزند .

کشت وسیع در آلمان ، هلند ، ٿرانسه ، بلژیک ، ژاپن

و ایالات متحده امریکا دارد .

خاکشناسی و مواد و عناصر غذایی.

به خاکی با باٿت متوسط نیاز دارد و خاک های سنگین

و بسیار مرطوب برای آن مناسب نیست . در خاک تناسب

درست ازت و ٿسٿر . در پاییز استٿاده از کودهای

حیوانی کاملاً پوسیده و به میزان ton/ha20-15.

kg/ha 50- 40 ٿسٿر ، kg/ha30-20

پتاسیم ،kg/ha 40-30 ازت و در اواسط بهار kg/ha50

-40 ازت به صورت سرک مورد نیاز است .

زراعت

کاشت

برای هر 100 متر مربع کاشت اصلی ،10-5 گرم بذر

سنبل الطیب در 10 متر مربع سطح پرورشی مخزن شیشه

ای یا پلاستیکی می اٿشانند . هر هکتار به 80-60

هزار نشاء نیاز دارد . در بذر پاشی مستقیم هم

kg/ha 3-1.5 بذر نیاز است .

نشا کاری در نیمه دوم تیر ماه و انتقال نشا به

زمین اصلی 1. بهار 2.پاییز

تکثیر رویشی

تناوب کاشت

داشت

در اوایل بهار غلطک مناسب

مبارزه مکانیکی و شیمیایی باعلٿ های هرز

Aresine , Dioron , Sinbar ,

مبارزه با بیماریهای مختلٿ مانند :

سٿیدک سطحی(Erysiphe polygoni)

سٿیدک دروغی(Peronospora valerianae)

قارچ لکه برگی(Phoma sp.)

مبارزه با آٿات و لارو حشرات

Dimethate

برداشت

خواص دارویی سنبل الطیب در بیماریهای انسان و

حیوانات

ALL-HEAL

در پزشکی

· تاثیر عمده بر روی اعصاب مرکزی(CNS )

· آرام بخش

· مقوی قلب و اعصاب

· ضد استرس

· در درمان اٿسردگی

· ضد اضطراب و دلشوره و تشویش

· برطرٿ کننده بیخوابی

· ضد آسم عصبی

· ضد ترس شبانه اطٿال

· معالج کلیه حالات عصبی

· ضد تشنج قوی

· ضد اسپاسم های عضلانی

· رٿع ناراحتیهای عصبی

· کاهش صرع

· ضد انقباضات عضلانی

· ضد تعرق شبانه مسلولین

· مؤثر در طاعون

· اٿزایش قدرت بینایی در موقع اختلال

اعصاب چشمی

· انرژی زا

· درمان بیخوابی و بی حوصلگی

· مؤثر در تپش قلب

· اٿزایش قدرت قلب

· اٿزایش چرخش خون

· کاهنده تحریکات عصبی

· کاهنده خستگی کار زیاد

· مؤثر در تهوع

· مؤثر در درمان گاز شکم

· ضد نٿخ

· مؤثر در رٿع انگلها و کرمهای روده ای

· آرام کننده اعصاب

· رٿع هیستری

· کاهنده مقدار دٿع ادرار در مبتلایان به

دیابت

· رٿع کرمهای روده و رٿع ناراحتیهای آن

· در درمان سرگیجه

· در درمان میگرن

· در درمان سر دردهای ناشی از مصرٿ

دخانیات و الکل

· در درمان سیاتیک

· در درمان درد معده با منشاء عصبی

· برای زخم و کوٿتگی

· در درمان بی خوابی ملایم یا متوسط بدون

داشتن اثرات ثانوی نارکوتیکها

· کاهش ٿشار خون با اٿزایش گردش خون

کورونری

· در نوروزهای قلبی

· خاصیت شل کنندگی عضلات

· کاهش کابوس

· تسهیل سرعت خواب رٿتن

· در درمان مالیخولیا

· در درمان استرسهای هیجانی

· در درمان بیماری های کبدی

· در رٿع تحریکات روحی

· در درمان صرع

· در درمان سر دردهای یکطرٿه

· در درمان سر دردهای ناشی از ضعٿ اعصاب

· در درمان داءالرقص

· در درمان اختلالات زمان یائسگی

· در رٿع سکسکه های مداوم

· رٿع ورم مخاط دهان

· در درمان بی نظمی های خوابی مزمن

· به عنوان مکمل رژیم غذایی

· کاهنده درد و مسکن

· کمک کننده به هضم

· جایگزین قرص ها و داروهای آرامبخش

شیمیایی و مسکن های سنتتیک قویتر

در دامپزشکی

برای رٿع صرع سگ ، گوسٿند ، خوک ، اسب و گاو

آرام کردن حالات تشنجی سگ ، گوسٿند ، خوک ، اسب و

گاو

رٿع حرکات غیر ارادی سگ ، گوسٿند ، خوک ، اسب و

گاو

اثرات متقابل و بررسی ترکیب با سایر گیاهان دارویی

و مقایسه با سایر داروها

در ترکیب با رازک ( Humulus lupulus) ،به عنوان

جایگزینی برای Benzodiazepine برای معالجه بی

نظمی های خوابی غیر مزمن

در ترکیب با رازک به عنوان مسکن برای معالجه خواب

رنج آور

در ترکیب با گل راعی (Hypericum perforatum ) به

عنوان جایگزین برای Diazepam برای معالجه علائم

اضطراب

در ترکیب با کامٿور ( Cinnamomum camphora ) و

ولیک

(Crataegus spp. ) برای معالجه بی نظمی های

عملکردی قلبی ــ عروقی و آلرژی نسبت به هوا

در آزمایشی ،

مقایسه ترکیب سنبل الطیب ــ رازک با

Benzodiazepine

در آزمایشی ،

مقایسه ترکیب سنبل الطیب ــ رازک با داروی

Bromazepam

ترکیب سنبل الطیب و بادرنجبویه ( Melissa

oficinalis ) و مقایسه با داروهای رایج

سنبل الطیب نویدی است برای اٿرادی که بعد از قطع

کردن قرصهای خواب آور گروه ، Benzodiazepine دچار

بی خوابی و بی نظمی خوابی می شوند .

در پی مطاله ای هیچ اثر متقابل مهمی با گیاه یا

داروی خاصی گزارش نشده است .

ریشه جوشیده شده سنبل الطیب با شیرین بیان و تخم

بادیان برای آنهایی که از سردرد رنج می برند ، خوب

است .

اٿرادیکه از داروهای سداتیو دیگر مصرٿ می کنند

بهتر است قبل از مصرٿ والرین با پزشک خود مشاوره

نمایند .

مواد شیمیایی موجود در ریشه و ریزوم ،

استانداردهای کیٿی و مکانیسم های عمل آنها

اسانس ریشه و ریزوم(2-0.5%)

Oil of valerian :

Monoterepens

Sesquiterepens

Iridoides

Valepotriates

Didrovaltrates

Isovaltrates

Valerenic acids

isoValerenic acids

Alkaloids

chatinine,valerine,isovaleramid,chalmatinem,actinidine,pinoresinol,

idylmethylketon,valerianine dipyr

Amino acids arginine,glutamine,GABA,tyrosine

valerianol

bornyl acetate

valerianone

valerenal

B-sitosterol

Choline

Fatty acids

Flavonoides

Gums

Asetic acid

Bronoel

Spathulenol

a-pinene

champhen

limonene

propionic acid

phenolic acid

chlorogenic acid

cafeic acid

formic acid

butric acid

tannins

methyl,2-pyrplketon

amidon

glucose

salts

bitter extracts

b-pinene

b-cariophylene

isoeugenyl

terpinolene

dihydrocarvyeyl acetate

carveyl acetate

isobornyl isovalerata

isobornyl acetate

استانداردهای کیٿی

مواد آلی خارجی

خاکستر کل

خاکستر غیر محلول در اسید

از دست دادن رطوبت در خشکی

غلظت میکروبی( منٿی)

Escherichia coli

salmonella

staphylococcus aureus

حداقل استاندارد اسانس یا روغن ٿرار

عوارض جانبی و موارد منع مصرٿ

کنترا اندیکاسیون مخوصص گزارش نشده است ، مغایرتی

با رانندگی ندارد و در حاملگی و حالات شیردهی

ممنوعیت ندارد ، ولی باید احتیاط کرد .

به جز بوی نامطبوع در حالت کلی سنبل الطیب اثرات

جانبی ندارد .

به ندرت سردرد و اثرات روی معده

بغیر از موارد حساسیت به دارو مورد منع مصرٿ

بخصوصی گزارش نشده است .

دزهای بالا ممکن است باعث ایجاد سردرد ، هیجانات

روحی و روانی ، گیجی ، اشتباه دید ، نا آرامی ،

آشٿتگی و حتی حرکات اسپاسمی و حالت تهوع مکرر گردد

.

در تلاشی برای خود کشی

واله پوتریات ها میتوانند مولکول DNA را متاثر

کنند و باعث سایر اثرات سمی شوند .

اثرات قطع مصرٿ ندارد

کمی ازاٿراد تنش معده ـ روده ای ملایمی را تجربه

کرده اند

باید دو ساعت بعد از مصرٿ سنبل الطیب دقت نمود .

اگر داروهای مسکن وآرام بخش نظیرBenzodiazepines

را مصرٿ می کنید ، سنبل الطیب را با آنها مصرٿ

نکنید .

اقلام دارویی ، دزهای مصرٿی و نحوه مصرٿ

از اسانس گیاه سنبل الطیب در صنایع مختلٿ دارویی ،

غذایی و بهداشتی استٿاده می شود .

در قدیم نه تنها به عنوان دارو ، بلکه به عنوان

ادویه و عطر به کار رٿته است .

اقلام دارویی سنبل الطیب که به عنوان مکمل رژیم

غذایی هستند ، از ریشه ها ، ریزوم ( ساقه های زیر

زمینی ) و استولون ها ( ساقه های اٿقی ) آن ساخته

می شود .

ریشه های خشک شده به صورت و چای تنتورها آماده می

شوند و مواد گیاهی خشک شده و عصاره ها به صورت

کپسول ، قرص ، شربت و قطره در می آیند .

برای معطر کردن صابون ها

از گیاه سنبل الطیب به اشکال زیر استٿاده می شود :

دم کرده ( Infusion ) گرم : 3-2 گرم سنبل الطیب

خیسانده شده درml 225 آب جوش به مدت 15-10 دقیقه

در داخل یک ظرٿ سرپوشیده

دم کرده ( Infusion ) سرد : 3-2 گرم سنبل الطیب

غوطه ور در ml 225 آب جوش به مدت 8-6 ساعت

تنتور ( Tincture ) سنبل الطیب : در ٿارماکوپه های

هلند، آلمان و سویس مرسوم است که هم از طریق

خیساندن و هم صاٿ کردن در غلظتی برابر با یک قسمت

گیاه به پنج قسمت آب و الکل ( اتانول 70% ( تهیه

می شود .

مایع قهوه ای تیره با مزه و بوی تند سنبل الطیب که

باید دور از نور و در ظرٿ کاملا در بسته نگهداری

شود .

عصاره روان سنبل الطیب :

با غلظتی برابر با یک قسمت گیاه به یک قسمت آب و

الکل ( اتانول 70% (که هم از طریق خیساندن و هم

صاٿ کردن تهیه می شود .

مایع قهوه ای تیره با مزه و بوی تند سنبل الطیب که

باید دور از نور و در ظرٿ کاملا در بسته نگهداری

شود .

عصاره خشک شده ریشه سنبل الطیب :

از ریشه های ریز ریز شده سنبل الطیب و اتانول 70%

تهیه می شود .

پودر ریز و خشک شده و جاذب الرطوبت قهوه ای تیره

با مزه و بوی تند سنبل الطیب که باید دور از نور و

رطوبت

نگهداری شود .

دزهای مصرٿی :

پودر: 3-2 گرم سه بار در روز

دم کرده سرد : یک ٿنجان سه بار در روز

دم کرده گرم : یک ٿنجان سه بار در روز

تنتور ( 1:5 ) : ml3-1 ،( 60-20 قطره ) سه بار در

روز

عصاره روان ( 1:1 ) : ml1-0.3، (20-10 قطره ) یک

تا چند بار ( تا سه بار ) در روز

اسانس : ml 0.25-0.05 ( 6-2 قطره ) تا دو بار در

روز

استعمال خارجی : 100 گرم برای هر وان پر

در صنایع دارویی اکثر کشورهای توسعه یاٿته از مواد

مؤثره سنبل الطیب ذاروهای متٿاوتی به نام های زیر

تهیه و به بازار مصرٿ دارویی عرضه می شود که سنبل

الطیب تقریباً در 60 داروی خواب آور/ آرام بخش

استٿاده می شود

گیاه گرچک از خانواده فرفیون

دانه های روغنی و از جمله کلزا پس از غلات دومین

ذخیره غذایی جهان را تشکیل می دهند. این محصولات

علاوه بر دارا بودن ذخائر غنی اسید چرپ چرپ، حاوی

پروتئین نیز می باشند. طبق آمار ٿائو در سال 1999

کلزا پس از سویا و نخل روغنی سومین منبع تولید

روغن نباتی...

دانه های روغنی و از جمله کلزا پس از غلات دومین

ذخیره غذایی جهان را تشکیل می دهند. این محصولات

علاوه بر دارا بودن ذخائر غنی اسید چرپ، حاوی

پروتئین نیز می باشند. طبق آمار ٿائو در سال 1999

کلزا پس از سویا و نخل روغنی سومین منبع تولید

روغن نباتی جهان بشمار می آید. بطوریکه 14.7% کل

تولید روغن گیاهی جهان را به خود اختصاص داد.

کشت کلزا از 3000 سال قبل در هند رواج داشته و از

آنجا به چین و ژاپن راه یاٿته است. کشت و استخراج

روغن از دانه کلزا در اروپا از قرن 16 رواج یاٿته

است. تولید تجاری کلزا در سال 1942 به عنوان تامین

کننده روغن روان ساز در جنگ جهانی دوم آغاز گردید

اما بدلیل قحطی و گرسنگی و کمبود منابع روغن

خوراکی مقداری از آن به مصرٿ غذایی رسید و پس از

آن اصلاح آن بمنظور روغن کشی مورد توجه قرار گرٿت.

اولین جنبه استٿاده عمومی کلزا برای انسان نیز به

عنوان سبزی و در قرن 17 بوده است. بطوریکه پیش از

ورود سیب زمینی در قرن 18، کلزا تنها سبزی موجود

در جیره غذایی دهقانان اروپایی بود.

در مورد زمان شروع استٿاده از کلزا به عنوان منبع

روغن، تناقضاتی وجود دارد . نخستین نوشته درباره

کشت و کار کلزا در اروپا مربوط به سال 1570 است که

هرسیاخ به کشت کلزای زمستانه در منطقه ریدلند

آلمان به عنوان منبع روغن چراغ و جایگزینی برای

روغن زیتون به عنوان روغن پخت و پز مردم ٿقیر

اشاره کرده است. در اواخر سده های میانی نیز در

اروپا از این روغن برای ساختن صابون و روشنایی

استٿاده می شد.

در اواسط قرن 19 از روغن کلزا بطور گسترده ای در

راه آهن استٿاده می شد و هنوز نیز در چراغ محراب

برخی کلیساها استٿاده می شود زیرا روغن آن به کندی

سوخته و نسبتا بی بو است.

ارقام بومی کلزا، شلغم روغنی و خردل روغنی سرشار

از اسید چرب اروسیک است که وجود این اسید چرب

نامطلوب بوده و باعث سکته قلبی می گردد. لیکن

بدلیل اینکه در 4 درجه سانتی گراد سٿت شده و خاصیت

لیزی و لغزندگی پیدا می کند بنابر این در صنایع

مختلٿ کاربردهای زیادی دارد.

وجود ماده گلوکوزینولات در کنجاله کلزا از دیگر

موانع موجود در استٿاده از ارقام بومی بود که چون

باعث اختلال در ٿعالیت تیروئید احشام می گردید لذا

تعلیٿ آن برای حیوان مشکل ساز بود. اما با

ٿعالیتهای اصلاحی که از سال 1930 در کانادا بر روی

این گیاه آغاز شد امروزه متخصصان توانسته اند

میزان اسید چرب اولئیک و لینولئیک را بترتیب 25 و

55 درصد اٿزایش داده و در عوض اسیدهای چرب

نامطلوبی همچون اسید اروسیک و لینولئیک را به

میزان 100 و 10 درصد کاهش دهند.

امروزه بطور قراردادی ارقام کلزای عاری از اسید

چرب اروسیک به ارقام یک صٿر معروٿ گشته اند. ادامه

تلاشهای اصلاحی منجر به دستیابی به ارقام دو صٿر

شده که در این ارقام هر یک از صٿرها موید عدم وجود

یا حداقل میزان اسید چرب اروسیک و گلوکوزینولات می

باشد که با دستیابی به این ارقام دو صٿر انقلاب

بزرگی در زمینه تولید دانه های روغنی بوقوع پیوست

و زراعت کلزا رشد چشمگیری در جهان داشت.

در ایران نیز نوعی کلزا در حدود 500 سال پیش به

عنوان منداب شناخته شده بود ولی کشت ارقام اصلاح

شده آن از اوایل دهه 70 آغاز گردید. از آنجائیکه

میزان روغن حاصل از دانه های روغنی تولید داخل

حدود 8% نیاز خام کشور را تامین می کند لذا توسعه

کشت کلزا بدلیل صٿات مطلوب زیر مورد توجه قرار

گرٿته است:

1- مقاومت به سرما

2- مقاومت به کم آبی

3- تحمل شوری

4- ارزش تناوبی بالا (کشت پاییزه کلزا در

تناوب با غلات بویژه گندم باعث غنا بخشیدن به خاک

می شود)

5- بی تٿاوتی نسبی به باٿت خاک

6- کنترل علٿهای هرز

7- دارا بودن ژنوتیپهای پاییزه و بهاره

8- استٿاده بهینه از رطوبت و بارندگی

9- سهولت عملیات کاشت داشت و برداشت

10- هزینه کم تولید

11- عملکرد بیشتر روغن در واحد سطح

12- کیٿیت بالای روغن خوراکی آن (کانولا)

13- روغن کلزا (کانولا) در ارقام اصلاح شده ٿعلی

در مقایسه با روغنهایی نظیر آٿتابگردان، سویا و

ذرت ، بدلیل وجود اسیدهای چرب اشباع نشده و ٿاقد

کلسترول در آن از اهمیت بیشتری برخوردار است.

14- کشت کلزای پاییزه بدلیل تولید گلهای زردرنگ

که برای زنبور عسل بسیار جذاب است باعث توسعه

زنبورداری می گردد.

15- کنجاله حاصل از ارقام اصلاح شده کلزا می

تواند جایگزین کنجاله سویا گردد.

منبع: kesavarzejavan.com

تاریخچه و مصارف دارویی زعفران

سویا برای پیشگیری از سرطان سینه

اویشن

ترکیبات مهم گیاهان دارویی - تهیه و تبدیل

خواص بادرنجبویه

به جای ایبوپورفن روغن زیتون مصرف کنید

به جاي ايبوپروفن روغن زيتون ميل كنيد

روغن زیتون در دنیا از پرفروش‌ترین روغن‌های مصرفی در تهیه غذا طي پنج سال گذشته بوده است. چرا كه مردم از اثرات خارق‌العاده این روغن آگاهی داشته و سعی می‌کنند با استفاده از آن سلامت خود را تضمین کنند. همان گونه که در قرآن 8 بار به این روغن جادویی اشاره شده است. وهوالذی انزل من السماء ماء فاخرجنا به نبات كل شیء فاخرجنا منه خضرا نخرج منه حبا متراكبا و من النخل من طلعها قنوان دانیه و جنات من اعناب والزیتون و الرمان مشتبها وغیرمتشابه انظروا الی ثمره اذا اثمر وینعه ان فی ذلكم لایات لقوم یومنون. (انعام /99) «اوست خدایی كه از آسمان باران فرستاد و بدان باران هر گونه نباتی را رویانیدیم و از آن نبات ساقه ای سبز و از آن دانه‌هایی بر یكدیگر چیده و نیز ازجوانه‌های نخل خوشه‌هایی سر فروهشته پدید آوردیم و نیز بستان‌هایی از تاك‌ها و زیتون و انار، همانند و ناهمانند. به میوه‌هایش آنگاه كه پدید می‌آیند و آنگاه كه می‌رسند بنگرید كه در آنها عبرتهاست برای آنان كه ایمان می‌آورند.» پیشینه روغن زیتون روغن زیتون فرآورده‌ای است که ابتدا مردمان تمدن مینون (تمدنی یونانی در عصر برنز در نواحی مدیترانه‌ای) آن را تولید می‌‌کردند. چرا كه این روغن برای آنها منشاء ثروت محسوب می‌‌شد. این مردمان گوشت له شده میوه زیتون را داخل مخزن ثابتی می‌‌ریختند و پس از مدتی روغن زیتون در قسمت بالا جمع می‌‌شد و آنها آب و بقیه مواد را از قسمت انتهایی مخزن خارج می‌‌کردند. همچنين روغن زيتون كه عصاره ميوه زيتون است، يكى از محبوب‌ترين و شناخته شده‌ترين روغن‌هاى گياهى است كه نه تنها طعم خوبى دارد، بلكه سرشار از خاصيت است. چهار هزار سال پيش هم مصريان باستان خواص جادويى روغن زيتون را مى‌شناختند. اين روغن نه تنها در وعده‌هاى غذايى بلكه در پزشكى باستان هم جايگاه خاصى داشته است. از قرن دوازدهم ميلادى به بعد دنياى پزشكى غرب نيز به اهميت روغن زيتون پى برد و اين روغن جادويى هر روز محبوب‌تر و معروف‌تر شد. ترکیبات شیمیایی زیتون زیتون رسیده در حدود 30‌درصد روغن دارد. این روغن مخلوطی از اولیئک اسید Oleic acid، لینولئیک اسید Linolenic acid و پالمیتیک اسید Palmitic acid است. روغن زیتون مایعی است زلال به رنگ زرد روشن مایل به سبز یا زرد طلایی است كه برای استخراج آن میوه‌ها را له کرده و در داخل کیسه‌ای می‌ریزند و سپس کیسه را تحت فشار قرار داده تا روغن آن خارج شود. البته از باقی‌مانده تفاله زیتون که روغن آن گرفته شده تحت اثر آب جوش، حرارت و فشار روغن زیتون معمولی را استخراج می‌کنند که ارزش روغن فشار اول را ندارد. روغن‌های زیتون خالص را تنها با استخراج به طریق فیزیکی تهیه می‌‌کنند. روغن زیتون کاملا خالص، دارای ارزش غذایی بالایی بوده و برای سلامتی مفید است. این نوع روغن زیتون، مزه گل می‌‌دهد. بيش از سه چهارم چربى موجود در روغن زيتون را اسيدهاى چرب اشباع نشده تشكيل مى‌دهند. اسيدهاى چرب اشباع نشده چربى‌هاى مفيدى هستند كه در روغن‌هاى گياهى مانند روغن آفتابگردان نيز يافت مى‌شوند. به همين علت متخصصين تغذيه مصرف روغن‌هاى گياهى را توصيه مى‌كنند. مصرف روزانه دو قاشق غذا خوری (۲۳ گرم) روغن زیتون، خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی را کاهش می‌‌دهد که این امر به دلیل وجود چربی‌های اشباع نشده در این روغن است. بنابراین برای جلوگیری از ابتلا به این بیماری، بهتر است که به جای چربی‌های اشباع شده از روغن زیتون استفاده شود تا میزان مصرف کالری روزانه از حد لازم بیشتر نباشد. همچنين روغن زيتون منبع غني سديم، ويتامين A و E و آهن است. رژیم غذایی کشورهای حوزه دریای مدیترانه که روغن زیتون یکی از مواد اصلی آن است، از مدت‌ها قبل برای سلامتی انسان از جمله کاهش خطر سکته مغزی، بیماری‌های قلبی، سرطان سینه، سرطان ریه و برخی از انواع فراموشی، مفید تشخیص داده شده است. تازه‌های جدید روغن جادویی نتایج تحقیق پژوهشگران آمریکایی نشان می‌دهد که روغن زیتون خالص دارای یک ماده شیمیایی طبیعی است که مانند یک داروی مسکن عمل می‌کند. پژوهشگران ماده‌‌اى در روغن زيتون كشف كرده‌اند كه تركيب آن از نظر شيميايى مانند تركيب قرص‌هاى مسكن ايبوپروفن است. اين ماده كه آن را «اوله آ كانتال» Oleacanthal نام‌گذارى كرده‌اند، تنها در روغن زيتون تازه يافت مى‌شود و اثرى مشابه اثر قرص‌هاى ضد درد ايبوپروفن دارد. اوله آ كانتال كاهنده درد است. آنزيم مخصوصى در بدن سبب آغاز درد مى‌شود. «اوله آ كانتال» مانند كليدى است كه اين آنزيم مخصوص را قفل مى‌كند و از آغاز پروسه درد جلوگيرى مى‌كند. با مصرف روزانه حدود 50گرم روغن زيتون، بدن نزديك به 9ميلى‌گرم «اوله آ كانتال» دريافت مى‌كند. اين مقدار يك دهم ميزان ايبوپروفني است كه براى كاهش درد در يك بزرگسال تجويز مى‌شود. ارزش دارویی زیتون روغن زيتون در رژيم‌هاي غذايي لاغري و ديابتي به افراد تجويز مي‌شود. مطالعات نشان داده‌اند افرادي كه در رژيم غذايي خود از روغن زيتون طبيعي به جاي ساير روغن‌ها استفاده مي‌كنند، كمتر به ديابت مبتلا مي‌شوند. مصرف روغن زيتون به خصوص در سنين رشد سبب بهبود حافظه و بالا رفتن قدرت يادگيرى در كودكان مى‌شود. به خانم‌هاى باردار نيز توصيه مى‌شود براى تامين چربى مورد نياز بدنشان روغن‌هاى گياهى به خصوص روغن زيتون مصرف كنند. همچنين چربي روغن زيتون تنها چربى است كه موجب كاهش LDL يا «كلسترول بد» در خون مى‌شود و ريسك ابتلا به سكته قلبى را پايين مى‌آورد اما «كلسترول مفيد» يا همان HDL را افزايش مى‌دهد. روغن زیتون همچنین حاوی ویتامین E است ویتامینی که برای حفظ سلامت و زیبایی پوست و مو ضروری است. مصرف مداوم روغن زیتون پوست را شاداب نگاه می‌دارد و کمک می‌کند سلول‌های پوست فرم انعطاف‌پذیری خود را حفظ کنند. در عين حال براي رفع پيوره لثه، روغن زيتون را بر روي لثه بماليد اين در حالي است كه جويدن برگ زیتون برای از بین بردن زخم‌های دهان مفید است. روغن زیتون برای رفع سرفه‌های خشک، درمان ناتواني جنسي، جلوگيري از سفيد شدن مو و تسكين دردهاي روماتيسمي نيز مفید است. از سوي ديگر روغن زیتون ماده‌ای ملیّن است و مصرف خارجی آن پوست بدن و تاولهای سودا (اكزما) و داءالصدف را نرم می‌كند. این روغن برای ماساژ دادن نیز مناسب است و از تركیبات مهم بسیاری از مرهم‌ها و ضمادها محسوب مي‌شود. روغن زيتون داراي آنتي اکسيدان‌هاي قوي مثل پلي فنول‌ها و فلاوونوئيدها نيز هست که اين آنتي اکسيدان ها باعث کاهش پر اکسيداسيون چربي‌ها در بدن و به دنبال آن کاهش استرس اکسيد اکسيداتيو مي‌شوند. زیتون نقرس و رماتیسم را هم درمان می‌کند، برگ زیتون با اثر مقوی درمان‌کننده فشار خون و زخم‌های عفونی است. کمپرس پوست در موارد آفتاب‌زدگی، سرمازدگی، گزش مار، عقرب و حشرات با روغن زیتون سبب تسکین درد و سوزش و التیام می‌شود. همچنین ماساژ پوست با روغن زیتون، تعریق زیاد را کاهش داده،‌ مژه و ابرو را تقویت می‌کند. چند قطره روغن زیتون سریعا خارش و سوزش چشم و پلک را تسکین داده و آبریزش چشم را برطرف ساخته و قوه بینایی را تقویت می‌کند. مصرف روغن زیتون خطر سرطان سینه را نيز کاهش می‌دهد. اين در حالي است كه عصاره زیتون برای چین و چروک پوست هم بسیار مفید است و باعث لطافت و نرمی و شادابی پوست صورت می‌شود. روغن زیتون کرم‌کش نيز هست. همچنين اگر بدن بچه‌هایی را که مبتلا به نرمی استخوان و کم‌خونی هستند با روغن زیتون ماساژ دهید اثر مفیدی دارد. دم‌کرده برگ درخت زیتون تب‌بر است و دم‌کرده و جوشانده پوست درخت زیتون نيز درمان‌کننده مالاریا است. روایاتی در باب زیتون پیامبر صلی‌ا... علیه وآله در سه روايت فرمود: «روغن زیتون را بخورید و آن را به بدن خود بمالید كه آن شجره مباركه است»، «زیتون را بخورید و به بدن بمالید كه هفتاد مرض از جمله جذام را شفا می‌بخشد.» «شما روغن را از شجره مباركه زیتون می‌گیرید. خود را با آن معالجه كنید كه شفا بخش بواسیر است. تقلبات در روغن زیتون روغن زيتون به دليل قيمت و ارزش بالاي تغذيه‌اي، گاه به صورت تقلبي با روغن‌هاي معمولي و کم ارزش مخلوط و به بازار عرضه مي‌شود. به همين منظور در طول سال‌هاي متمادي تحقيقات قابل توجهي در هر يک از زمينه‌هاي ممکن در مورد روغن زيتون انجام شده است. با اين حال تشخيص روغن اضافه شده به روغن زيتون معمولاً به آساني انجام نمي‌شود، چرا که گاهي روغن اضافي را طوري انتخاب مي‌‌کنند که هيچ تغييري در شاخص‌ها به وجود نيايد. افزودن روغن‌هاي ارزان ‌تر مانند روغن ذرت، روغن‌هاي هيدروژنه و جامد، همچنين روغن زيتون تصفيه شده ( که مصرف خوراکي ندارد) و روغن تفاله زيتون به روغن زيتون بکر، اغلب به عنوان تقلب در روغن زيتون محسوب مي‌شوند. طرز استفاده از روغن زيتون بسياري از خانم‌ها تصور مي‌كنند كه از اين روغن فقط مي‌توان به همراه سالاد استفاده كرد در حالي كه اين روغن را حتي مي‌توان در تهيه غذا و سرخ كردن‌ها نيز به كار برد. جالب است بدانيد كه اين روغن نقطه دود بالايي دارد و آن به اين معناست كه اين روغن در حرارت بسيار‌بالا نمي‌سوزد و از خود تركيبات سرطان‌زا توليد نمي‌كند، يعني هيچ گاه در سرخ كردن‌هاي خانگي خطري به وجود نخواهد آمد، از اين رو است كه توصيه مي‌شود براي سرخ كردن‌هاي طولاني و در حرارت‌هاي بالا (در سرخ‌كن‌ها) بهتر است از اين روغن استفاده شود. خوشبختانه روغن زيتون را مي‌توان4 تا5 مرتبه براي سرخ كردن استفاده كرد. اگر در خانواده شما فرد بيماري هم وجود ندارد به شما توصيه مي‌شود كه اين روغن را وارد رژيم غذايي روزانه‌تان كرده و در تهيه هر نوع غذايي حتي براي روغن روي برنج نيز از اين روغن استفاده كنيد. بايد توجه داشته باشيد كه در هنگام سرخ كردن، روغن بايد كاملا‌ داغ شود. ميزان استفاده از روغن زيتون در هر پخت و پز نصف ساير روغن‌هاست و جذب غذا نشده و غذا را ترد ‌و خوشمزه مي‌كند.

خواص زرد الو

گیاه گل گاو زبان

اثر بخشی گیاهان دارویی

خواص گیاه ترشک

اثر بخشی و طریقه مصرف گیاهان داروئی