همه با هم

همه با هم

امام خميني:

اگر مسلمين وحدت كلمه داشتند، امكان نداشت اجانب بر آن­ها تسلط پيدا بكنند. اين تفرقه در بين مسلمين است كه باعث شده است كه اجانب بر ما تسلط پيدا بكنند. اين تفرقه­­ي مسلمين است كه از اول با دست اشخاص جاهل تحقق پيدا كرد، و الآن هم ما گرفتار هستيم. واجب است بر همه­ي مسلمين كه با هم باشند.([1])

ما مسلمين بايد با قدرتِ اسلام، اسلام را پيش ببريم. بايد با قواي كفر به قدرت اسلامي مبارزه كنيم و دست تبه­كاران را از ممالك خودمان دور كنيم. اگر وحدت كلمه­ي اسلامي بود، و اگر دولت­ها و ملت­هاي اسلام به هم پيوسته بودند، معنا نداشت كه قريب يك ميليارد جمعيت مسلمين زير دست قدرت­ها باشد. اگر اين قدرت ـ قدرت بزرگ الهي ـ‌ مُنْضَم([2]) بشود به قدرت ايمان و همه با هم برادرانه در راه اسلام قدم بردارند، هيچ قدرتي بر آن­ها غلبه نخواهد كرد.([3])

و من اميدوارم كه بين دولت­هاي اسلامي يك اخوتي، اخوت اسلامي، همان­طوري كه قرآن امر فرموده است، پيدا بشود؛ كه اگر اين اخوت اسلامي در بين ممالك اسلامي پيدا بشود، يك قدرت عظيمي است كه هيچ يك از قدرت­هاي دنيا نمي­توانند به پاي آن باشند.([4])

اسلام يك دين آسماني است كه براي ارشاد ملت­ها و رفع اختلاف بين آنان و هدايت به كمالات انساني و رفع ظلم و بيدادگري آمده است. لكن مسلمين ـ‌ مجموعاً و تقريباً ـ همين­طور دولت­هاي اسلامي ازآن سرّي كه اسلام براي آن آمده است، يا غافل بودند و يا تغافل كردند. و همه­ي گرفتاري­هايي كه براي مسلمين در طول تاريخ ايجاد شده است براي همين جهت است كه از تعليمات اسلام دور بودند، و نتوانستند آن هدايتي را كه اسلام براي آن آمده است ادراك كنند، و يا به واسطه­ي اغراضي كه داشتند، نتوانستند انجام بدهند.

مشكل عمده­ي مسلمين همان دوري از اسلام و قرآن است؛ و اگر مسلمين به حسب امري كه خداي تبارك و تعالي فرموده است: ­(وَاعتَصِمُوا بِحَبلّ اللهِ جَمِيعاً ولاَ تَفَرَّقُو)([5]) اگر به همين يك امر و نهي عمل مي­كردند، تمام مشكلاتشان ـ مشكلات سياسي، اجتماعي و اقتصادي­شان ـ‌ رفع مي­شد و هيچ قدرتي نمي­توانست با آن مقابله كند؛ لكن مع الأسف به واسطه­ي غفلت بعضي و عدم توجه بعضي و تغافل بعضي، از اين امر محروم ماندند، و تا اين امر الهي تحقق پيدا نكند، بايد مسلمين انتظار گرفتاري­هاي بيشتر را داشته باشند.([6])

... وقتي يك ملتي، دو طايفه، ده طايفه، صد طايفه مي­شوند و هر كدام برخلاف ديگري هستند، و حكومت­ها هم اين­جور حكومت­ها هستند، ديگر توقّع نداشته باشيد كه با اين طرز فكر و با اين طرز حكومت، بتوانيد غلبه بكنيد. بايد تعليمات اسلام را گرفت و همان طوري كه اسلام دستور داده است كه مؤمنين، همه­ي مؤمنين در همه جا برادر هستند([7]) و امر كرده است به اين­كه اعتصام به حبل­الله بكنيد و متفرق از هم نشويد([8]) و دستور داده است به اين­كه تنازع با هم نكنيد والاّ فَشَل مي­شويد،([9]) مسلمين وقتي مي­توانند از گير ابرقدرت­ها و از گير حكومت­هاي فاسد خودشان خلاص بشوند كه اين امر خدا را اجابت كنند. اين دعوت الهي است. از صدر اسلام تا آخر، اين دعوت را اجابت كنند. اگر دعوت را اجابت نكنند و هي بخواهند بگويند كه آقا بياييد بكنيد اين كار را، تا اين دعوت اجابت نشود، كاري از ما نمي­آيد. كار وقتي از ما ساخته است كه اسلامي فكر كنيم و به قرآن و اسلام گرايش پيدا كنيم و به تعليمات صدر اسلام عمل كنيم.([10])

من اميدوارم كه همه­ي ملت­هاي اسلام كه به واسطه­ي تبليغاتي كه، فعاليت­هايي كه از اجانب شد و اين­ها را از هم متفرق كردند و مقابل هم قرار دادند، بيدار بشوند و همه با هم بشوند، يك دولت بزرگ اسلامي، يك دولت زير پرچم لااله الا الله تشكيل بدهند و اين دولت بر همه­ي دنيا غلبه بكند.([11])

بايد مسلمين بيدار بشوند. امروز روزي نيست كه مسلمان­ها هر كدام يك گوشه­اي زندگي تنهايي بكنند و خودشان بين خودشان در هر كشوري يك زندگي خاص به خود داشته باشند، نمي­شود اين معنا. در يك همچو زماني كه سياست­هاي ابرقدرت­ها بلعيدن همه جاست، مسلمين بايد بيدار بشوند، ... ملت­ها بايد بيدار بشوند، و همه تحت لواي اسلام و تحت سيطره­ي قرآن باشند. الحمدلله مسلمين هم عده­شان قريب يك ميليارد هست، و هم ممالكشان يك ممالكي است غني، ثروتمند و هم افرادشان افراد لايق، لكن آن­هايي كه مي­خواهند در اين ممالك حكومت كنند به واسطه­ي تبليغات سويي كه در طول چند صدسال تقريباً كرده­اند و نفوذي كه در دانشگاه­ها، در جاهايي كه مراكز تربيت ابناي مسلمين است كرده­اند، مسلمين را طوري كردند كه از خودشان مأيوس شدند؛ يعني خودشان را گم كردند. بايد مسلمين جديّت كنند، مجد خودشان را پيدا كنند.([12])

الآن بر رؤساي اسلام، بر سلاطين اسلام، بر رؤساي جمهور اسلام، الآن تكليف است كه اين اختلافات جزيي موسمي را كه گاهي دارند، اين اختلافات را كنار بگذارند؛‌ عرب و عجم ندارد، ترك و فارس ندارد؛ ... اگر وحدت كلمه­ي خودشان را حفظ كنند اگر اين اختلافات جزيي موسمي را كنار بگذارند، اگر همه با هم، هم­دست بشوند... دست برادري بدهند، حدود و ثغورشان را حفظ كنند، حدود خودشان را حفظ كنند... در كلمه­ي توحيد كه مشترك بين همه است، در مصالح اسلامي كه مشترك بين همه است با هم توحيدِ كلمه كنند. اگر اين­ها توحيد كلمه كنند، ديگر يهود به فلسطين طمع نمي­كند؛ ديگر هندو به كشمير طمع نمي­كند. اين براي اين است كه نمي­گذارند شما متحد بشويد. بدانند آن­ها ـ مي­دانند هم ـ دست­هايي كه مي­خواهند منابع شما را از دستتان بگيرند، مي­خواهند ثروت شما را به رايگان ببرند، مي­خواهند ذخاير تحت الارضي و فوق الارضي شما را به يغما ببرند، آن­ها نمي­گذارند كه عراق و ايران با هم متحد بشود؛ ايران و مصر با هم متحد بشود؛ تركيه و ايران با هم متحد بشود؛ همه­شان با هم وحدت كلمه پيدا كنند، نخواهند گذاشت.

ولي شما تكليفتان اين نيست؛ رؤسا تكليفشان اين است كه بنشينند با هم تفاهم كنند، حدود و ثغور خودشان را حفظ كنند، هر كدام حدود و ثغورشان محفوظ؛ لكن آن دشمن خارجي كه به شما اين­قدر ضرر وارد مي­كند در مقابل او توحيد كلمه كنيد... تا وحدت كلمه نباشد، تا رؤساي اسلام، وحدت كلمه در خودشان ايجاد نكنند، تا فكر نكنند بر بدبختي­هاي ملت­هاي اسلام، بدبختي­هاي اسلام، بدبختي­هاي احكام اسلام، غربت اسلام و قرآن كريم، سيادت نمي­توانند بكنند، بايد فكر كنند، عمل كنند، تا سيادت كنند. و اگر اين مطلب را انجام بدهند، سيّد دنيا خواهند شد. اگر اسلام را آن­طوري كه هست به دنيا معرفي كنند و آن طوري كه هست عمل بكنند، سيادت با شماست؛ بزرگي با شماست: (للهِ الْعِزَّةُ وَلِرَسولِهِ وَلِلْمؤمنين).([13]) و([14])

بر عموم دولت­هاي ممالك اسلامي و خصوص دول عربي لازم است كه با توكل به خداي متعال و تكيه بر قدرت لايزال، همه­ي قوا و نيروي خويش را بسيج ساخته به ياري مردان فداكاري كه در خط اول جبهه چشم اميد به ملت اسلام دوخته­اند، بشتابند، براي آزادي فلسطين و احياي مجد و شرف و عظمت اسلامي در اين جهاد مقدس شركت كنند؛ از اختلافات و نفاق­هاي خانمان­سوز و ذلت­بار دست برداشته، دست برادري به هم داده و صفوف خود را فشرده و متشكل سازند... سران كشورهاي اسلامي بايد توجه داشته باشند كه اين جرثومه­ي فساد را كه در قلب كشورهاي اسلامي گماشته­اند؛ تنها براي سركوبي ملت عرب نمي­باشد، بلكه خطر و ضرر آن متوجه همه­ي خاورميانه است. نقشه، استيلا و سيطره­ي صهيونيسم بر دنياي اسلام و استعمار بيشتر سرزمين­هاي زرخيز و منابع سرشار كشورهاي اسلامي مي­باشد؛ و فقط با فداكاري، پايداري و اتحاد دولت­هاي اسلامي مي­توان از شرّ اين كابوس سياه استعمار رهايي يافت...([15])

برنامه­ي ما برنامه­ي اسلام است، وحدت كلمه­ي مسلمين است، اتحاد ممالك اسلامي است، برادري با جميع فرق مسلمين است در تمام نقاط عالم، هم­پيماني با تمام دول اسلامي است در سراسر جهان؛ مقابل صهيونيست، مقابل اسرائيل، مقابل دول استعمار طلب.([16])

مسلمين بايد با هم يد واحده باشند. هُم يَدٌ واحِدةٌ علي مَن سِواه([17]) اين­ها بايد دست واحد باشند. مجتمع باشند. يك باشند. خودشان را از هم جدا ندانند. مرزها را اسباب جدايي قلب­ها ندانند. مرزها جدا، قلب­ها با هم. مسلمين داراي قدرت بسيار هستند، و داراي خزائن بسيار. چنانچه با هم مجتمع بشوند، چنانچه مسلمين با هم اتحاد پيدا كنند، با حفظ مرزهاي خودشان؛ لكن قلب­هايشان با هم متحد بشود، اين­ها جمعيت بسيار كثيري هستند؛ يك ميليارد جمعيت، شايد الآن بيشتر باشند، و خزائن بسيار دارند، و احتياج به هيچ كشوري ندارند، و همه­ي كشورها تقريباً به آن­ها محتاج هستند.([18])

مسأله­ي اصلي براي جهان­خواران شرق و غرب، اسلام است كه مي­تواند مسلمانان جهان را تحت پرچم پرافتخار توحيد مجتمع و دست جنايتكاران را از كشورهاي اسلامي و از سلطه بر مستضعفان جهان كوتاه و مكتب ارزشمند و مترقي الهي را بر جهان عرضه نمايد.([19])

مقام معظم رهبري :

از وحدت، زياد سخن گفته­ايم. اگر به برخي از آنچه گفته­ايم، عمل مي­كرديم، امروز سرنوشت مسلمانان از آنچه هست، بهتر بود. به طور طبيعي برخي عوامل ضد وحدت وجود دارد ـ‌ اختلافات قومي، اختلافات مذهبي و طايفه­اي، اختلافات سياسي ـ كه بايد با آن­ها مقابله كرد. با تكيه به نام مقدس پيغمبر و ياد آن بزرگوار ـ كه محور وحدت امت اسلامي است ـ بايد بر اين اختلافات غلبه كرد؛ ليكن از اين دشوارتر، موجبات تفرقه­اي است كه به امت اسلامي تزريق مي­شود. در بستر همين اختلافات قومي و طايفه­اي و مذهبي، دشمنان اسلام طبق سياست هميشگي خودشان، بين مسلمانان اختلاف ايجاد مي­كنند. دست دشمن، توطئه­ي دشمن و تدبير دشمن را در وراي اين اختلافات مي­شود به وضوح ديد؛ اين را بايد علاج كرد. عقلاي امت از همه­ي فرقه­ها بايد نگذارند امواج فتنه در ميان مسلمان­ها ـ‌ كه به وسيله­ي دشمنان اسلام تحريك مي­شود ـ به طور روزافزون آرامش و الفت را به خطر بيندازد.

قرآن ما را به وحدت توصيه كرده است. قرآن ما را تهديد كرده است كه اگر اتحاد و همبستگي خودتان را از دست بدهيد، آبرو و هويت و قدرت شما نابود خواهد شد. امروز متأسفانه در دنياي اسلام اين نابساماني­ها مشاهده مي­شود. امروز توطئه عليه دنياي اسلام، توطئه­ي بسيار سنگيني است. اگر در اين دوران عليه اسلام توطئه­هاي سازمان يافته با شدت بيشتري كار مي­كند، بيداري امت اسلامي است كه دشمنان را به هراس انداخته است. استكبار جهاني، طعمكاران در كشورهاي اسلامي، و مداخله جويان در ميان دولت­ها و كشورهاي اسلامي از وحدت امت اسلامي در هراسند.

نزديك به يك و نيم ميليارد نفر از جمعيت دنيا مسلمانند و مسكن آن­ها يكي از مهم­ترين و ارزنده­ترين قطعات اين زمين است. اين همه منابع طبيعي، اين ميراث عظيم فرهنگي، اين نيروي انساني كارآمد و با استعداد، اين بازار بزرگ براي محصولات غربي، اين نفت و گاز ارزشمندي كه در اين كشورها هست؛ اين­ها وسوسه كننده­ي قدرت­هاي اسكتباري است؛ مي­خواهند بر اين­ها تسلط كامل داشته باشند، اما بيداري امت اسلامي مانع اين است. وحدت امت اسلامي بزرگ­ترين سد در مقابل اين دشمنان است؛ لذا در شكستن اين سد، همه­ي تلاش خود را به كار مي­برند.

قيام دولت اسلامي در ايران و برافراشتن پرچم توحيد در اين كشور ـ اين مركز حساس و منطقه­ي مهم ـ امت اسلامي را به هيجان آورد و بيدار كرد؛ آن­ها را به سرنوشت و قدرت خودشان اميدوار كرد و به آن­ها اعتماد به نفس داد. اين بيداري و اعتماد به نفس، دشمن را به توطئه­هاي پيچيده­اي وادار كرده است؛ اين توطئه­ها امروز پيش روي ماست. آن­ها با همه­ي دنياي اسلام مخالفند؛ با حضور اسلام مخالفند؛ با تعليمات اسلامي مخالفند. رييس جمهور آمريكا صريحاً سخن از جنگ صليبي به ميان آورد. دستگاه­هاي استكباري ـ آمريكا و صهيونيسم ـ‌ دائم با تبليغاتِ خودشان فضا را زهرآگين مي­كنند، براي اين­كه بين كشورهاي اسلامي و دولت­هاي اسلامي اختلاف ايجاد كنند.

دل مسلمان­ها را گرم كنيد؛ آن­ها را به نيروي خودشان مطمئن كنيد؛ آن­ها را با علم و عقل و تدبير به تقويت دروني خودشان وادار كنيد؛ آن­ها را به ايستادگي در مقابل زورگويي قدرتمندان عالم تشويق كنيد. خداي متعال وعده كرده است: من كان لله كان الله له؛ (والّذينَ جَاهَدوُا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا وَ إنَّ اللهَ لَمَعَ الْمُحْسِِنينَ)؛([20]) خداوند كمك خواهد كرد، خداوند راهنمايي خواهد كرد. امام بزرگوار ما، هم قولاً و هم عملاً اين درس را به ملت ايران داد و ملت ما نتيجه­ي آن را در مقابل چشم خود ديد، و دنيا شاهد اين معنا بود.

شك نداريم وعده­ي الهي كه فرمود: (وَعَدَاللهُ الَّذينَ ءَامَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذي ارْتَضَي لَهُمْ)([21]) وعده­ي عملي است و تحقق پيدا خواهد كرد. شرط آن، ايستادگي، استقامت، راه را گم نكردن، هدف را گم نكردن، وحدت را حفظ كردن و به خداي متعال توكل كردن است.([22])

آنچه كه در دوران كنوني با ملاحظه­ي حوادث عالم و با رصد كردنِ آنچه كه در دنياي سياست مي­گذرد جاي ترديد نيست.... يكي، بيداري دنياي اسلام است. حرفي كه در صد سال قبل مصلحان دنياي اسلام در كشورهاي مختلف در غربِ دنياي اسلام، در شرقِ دنياي اسلام، در محيط­هاي غريبانه بر زبان مي­آوردند، امروز در دست توده­هاي مردم به عنوان يك شعار مطرح است: برگشت به اسلام، احياي قرآن، ايجاد ملت واحده، عزت و قدرت دنياي اسلام و امت اسلامي؛ چيزهايي كه به عنوان يك آرمانِ دوردست، مصلحان در محيط­هاي محدود در بين خواص مطرح مي­كردند، امروز در بين توده­هاي مسلمانان جزو آرمان­هاي مطرح و جزو شعارهاي زنده است. به هر كدام از كشورهاي اسلامي كه شما نگاه كنيد ـ‌ به خصوص در ميان قشرهاي جوان و تحصيل­كرده و روشن­فكر ـ‌ اين شعارها زنده است. اين نشان دهنده­ي اين حقيقت است كه هويت اسلامي در دل­ها زنده شده است.

بيداري دنياي اسلام هم يك خطر براي جهان استكبار محسوب مي­شود. قدرت­هاي استكباري؛‌ يعني آن كساني كه اداره­ي بخش عظيمي از دنيا در پنجه­ي اقتدار زر و زور آن­هاست؛ شبكه­ي صهيونيسم جهاني، قدرت زورگوي آمريكا، دستگاه­هاي مالي­اي كه پشتيبان اين نظام سلطه­ي جهاني هستند،‌ از بيداري دنياي اسلام احساس خطر مي­كنند و اين را بر زبان هم مي­آورند. و آنچه كه امروز عليه اسلام از جبهه­هاي مختلف انجام مي­گيرد، يك حركت سازمان­يافته و حساب شده است؛ طراحي شده است. اين تصادفي نيست كه همان حرفي را كه رييس جمهور آمريكا ـ كه در رأس قدرت شيطاني استكبار است ‌ـ در مقابله­ي با اسلام بيان مي­كند، آن را به زبان ديگري يك مقام عالي روحاني مسيحي بيان مي­كند! قصد مؤاخذه­ي اشخاص را نداريم؛ مسأله را تحليل مي­كنيم. اين نمي­تواند تصادفي باشد. اهانت به پيغمبر در مطبوعات، ايراد به اسلام و اتهام به اسلام به عنوان دين خشن؛ تهمت زدن به ملت­هاي مسلمان، از آن طرف هم اظهارات سياسيوني كه دم از جنگ صليبي مي­زنند، دم از دشمني با ملت­هاي مسلمان مي­زنند و صريحاً اين را ابراز مي­كنند، اين­ها تصادفي نيست. دشمن به عنوان يك جبهه در مقابل امت اسلامي تصميم بر كارشكني و اعمال دشمني دارد. بعد از پيروزي انقلاب اسلامي در ايران، اين دشمني جدي­تر شده است.

دنياي اسلام اگر بخواهد حركت عميق امت اسلامي را در جهت پيروزي، به درستي پيش ببرد، الزاماتي را بايد قبول كند، كه اولين اين الزامات، اتحاد است؛ اتحاد اسلامي، انسجام اسلامي

به جان هم انداختن برادران، يكي از نقشه­هاي اوّلي استكبار است كه از قديم هم شناخته شده است؛ تفرقه بينداز و حكومت كن، يك سياست قديمي است؛ همه هم گفته­ايم، همه هم مي­دانيم، در عين حال، بعضاً متأسفانه همين سياست را دشمن ما مي­تواند اعمال كند و ما غافل باشيم؛ به خاطر تبعيت از اهواي نفساني، به خاطر تحليل­هاي غلط، به خاطر كوته بيني­ها، به خاطر ترجيح دادن منافع شخصي يا منافع كوتاه مدت بر منافع بلند مدت.

سياست استكبار ايجاد جنگ بين فلسطيني و فلسطيني است؛ بين عراقي و عراقي است؛ بين مسلمانان شيعه و مسلمانانِ سني است؛ بين جامعه­ي عربي و غير عربي است. اين، سياست­هاي آشناست. اين را اول بايد همه علاج كنند. ما به سهم خود، وحدت را بين امت اسلامي يك ضرورت مي­دانيم. امسال را هم سالِ اتحاد ملي و انسجام اسلامي اعلام كرديم. انسجام اسلامي در يك وجه، خود ناظر به همه­ي دنياي اسلامي است؛ بايد با هم منسجم باشند؛ بايد به يكديگر كمك كنند؛ هم دولت­هاي اسلامي، هم ملت­هاي اسلامي. و دولت­هاي اسلامي در استفاده­ي از ظرفيت ملت­هاي اسلامي براي ايجاد اين وحدت بزرگ، مي­توانند سهم و نقش داشته باشند.

چيزهايي مانع از اتحاد مي­شود؛ عمده­ي آن­ها بعضاً كج­فهمي­ها و بي­اطلاعي­هاست؛ از حال هم خبر نداريم؛ درباره­ي هم توهمات مي­كنيم؛ درباره­ي عقايد هم، درباره­ي تفكرات يكديگر دچار اشتباه مي­شويم؛ شيعه درباره­ي سني، سني درباره­ي شيعه؛ فلان ملت مسلمان درباره­ي آن ملت ديگر، درباره­ي همسايه­اش، سوء تفاهم­ها، كه دشمنان هم به شدت بر اين سوء تفاهم­ها دامن مي­زنند. افرادي هم متأسفانه بر اثر همين سوء فهم، سوء تحليل، نديدن نقشه­هاي كلي دشمن، بازيچه­ي اين بازي دشمن قرار مي­گيرند و دشمن از آن­ها استفاده مي­كند. گاهي يك انگيزه­ي خيلي كوچك، انساني را وادار مي­كند حرفي بزند، موضعي بگيرد، كاري بكند كه دشمن در نقشه­ي كلي خود از آن حرف استفاده مي­كند و شكاف را بين برادران زياد مي­كند.([23])

پي­نوشتها:

[1]. صحيفه نور، ج 5 ، ص 37.
[2]. ضميمه.
[3]. صحيفه نور، ج 6 ، ص 49، 1/2/1358.
[4]. صحيفه نور، ج 7، ص 74.
[5] . آل عمران (3) : 103.
[6] . صحيفه نور، ج 7، ص 176.
[7]. الحجرات (49) : 10.
[8] . آل عمران (3) : 103.
[9]. الأنفال (8) : 46.
[10]. صحيفه نور، ج 12، ص 283.
[11]. صحيفه نور، ج 22، ص 197 و 198.
[12]. صحيفه نور، ج 6 ، ص 218، 31/2/1358.
[13]. المنافقون (63) : 8 .
[14]. صحيفه نور، ج 1، ص 120 و 121.
[15]. صحيفه نور، ج 1، ص 209.
[16]. صحيفه نور، ج 1 ، ص 84 .
[17]. آن­ها (مسلمانان) به مثابه يك دست واحدند كه در مقابل هر كه جز آنان است، برافراشته است.
[18]. صحيفه نور، ج 10، ص 223 و 224.
[19]. صحيفه نور، ج 15، ص 125.
[20] . العنكبوت (29) : 69 .
[21] . النور (24) : 55 .
[22] . 6/2/1384.
[23] . 17/1/6 138.