آشنایی با مراتب ذکر

1- مرتبه ميل:

و آن چنان باشد كه ذاكر به صورت در خلوتخانه باشد و به زبان ذكر گويد و به دل در بازار و مجامع بود، مي خرد و مي فروشد و اين نوع ذكر را اثر كمتر باشد اما از فايده خالي نباشد.


2- مرتبه ارادت

و آن چنان باشد كه ذكر گويد و دل غائب شود و او به تكلف دل خود حاضر گرداند و بيشتر ذاكران در اين مرتبه باشند كه دل خود را به تكلف حاضر گردانند.


3- مرتبه محبت:

و آن چنان باشد كه ذكر بر دل مستولي شود و همه دل را فراگيرد و ذاكر نتواند كه ذكر نگويد. و نسبت به شغل ديگر به تكلف افتد و اين مقام قرب است و همانند محب كه هميشه خواهد سخن از محبوب خود گويد و گويند.


4- مرتبه عشق:‌

و آن چنان باشد كه مذكور بر دل مستولي شود نه ذكر و از اهل سلوك، اوحدي از ذاكرين بدين مرتبت رسند و تا ذكر بدين مرحله نرسيده باشد روح او را عروج به آسمانها ممكن نگردد. (1)


منبع:مقاله زلال معرفت