رعايت دستورات بهداشتي در خوردن و آشاميدن يكي از مهمترين عوامل سلامت، شادابي و طول عمر است. اگر مردم بدانند كه چه بايد بخورند، چه اندازه بخورند و چگونه بخورند و نيز دانسته خود را به كار ببندند بي‌ترديد بيشتر بيماري‌ها از جامعه بشري دور خواهد شد و انسان لذت و طراوت زندگي را خواهد چشيد.

نخستين نكته براي رعايت دستورات بهداشتي درباره خوردن توجه به اين حقيقت است كه در نظام آفرينش، خوردن، ابزاري براي زندگي است، نه آنكه زندگي ابزاري براي خوردن، چنان كه در حكمتي منسوب به امام علي(ع) آمده است: لاتقلب الحياة لتاكل، بل اطلب الاكل لتحيا. (زندگي را براي خوردن مخواه، بلكه خوردن را براي زندگي بخواه).

رهنمودهاي اسلام در اين زمينه، فوق‌العاده مهم و ارزشمندند و با در نظر گرفتن عصر صدور آنها، معجزه علمي پيشوايان دين محسوب مي‌شوند در اين باره توجه به دو نكته داراي اهميت است:

1- رهنمودهاي اسلام درباره خوردن تنها سلامت جسم را تضمين نمي‌كند بلكه تضمين‌كننده سلامت جسم و روح انسان‌هاست.

2- از آنجا كه عقل و علم به همه راه‌هاي آفرينش احاطه ندارند چه بسا حكمت برخي از رهنمودهاي اسلام براي دانش امروز، مجهول باشد ولي بي‌ترديد اين به معناي بي‌دليل بودن آن رهنمودها نيست.

نخستين و مهم‌ترين رهنمود اسلام درباره مواد غذايي مورد مصرف اين است كه «حلال» باشند بدين معنا كه:

اول آنچه كه انسان مصرف مي‌كند بايد از راه مشروع تهيه شده باشد، غذايي كه از راه نامشروع و تجاوز به حقوق ديگران تهيه گردد هر چند ممكن است براي سلامت جسم ضرر نداشته باشد اما بي‌ترديد براي سلامت روان زيانبار است.

ثانيا غذاي انسان بايد از طيبات (آنچه پاك است) تهيه شده باشد. براساس اين رهنمود انسان نبايد غذاهايي را كه طبع توده مردم از آن نفرت دارد يا اسلام خوردن آن را ممنوع دانسته، مانند گوشت مردار يا گوشت حيوانات دام گوشت مصرف كند هر چند كه تجاوز به حقوق ديگران نباشد.

ثالثا غذا براي كسي كه مصرف‌كننده است نبايد زيانبار باشد چرا كه ممكن است غذايي براي يك نفر مفيد باشد و براي ديگري به دليل آنكه بيمار است، زيانبار باشد. رابط غذا براي روح انسان يا جامعه مفسده نداشته باشد چنان كه ممكن است غذايي حلال باشد و براي جسم هم زيانبار نباشد ليكن چگونگي مصرف آن براي روح يا جامعه مفسده داشته باشد مانند غذا خوردن در ظروف طلا يا نقره يا غذا خوردن از سفره‌اي كه مشروبات الكلي در آن قرار دارد. خوردن اين‌گونه غذاها نيز در اسلام ممنوع شناخته شده است.