دگرگونى هاى دنيا
|
دگرگونى هاى دنيا |
| درس اخلاق حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی(دامت برکاته) |
متن حديث: عَنْ عَلْقَمَةِ بْنِ الْحَصين قالَ: سَمِعْتُ قَيْس بْن عاصِمِ الْمِنْقَرى يَقُولُ: قَدِمْتُ عَلى رَسُولِ الله(ص) فى وَ فْد مِنْ جَماعَة مِنْ بَنى تَميم، فَقالَ لى: اِغْتَسِلْ بِماء و سِدْر، فَفَعَلْتُ، ثُمَّ عُدْتُ اِلَيْهِ وَ قُلْتُ: يا رَسُولَ اللهِ، عِظْنا عِظَةً نَنْتَفِعُ بِها، فَقالَ: يا قَيْسُ، اِنَّ مَعَ الْعِزِّ ذُلاّ، وَ اِنَّ مَعَ الْحَياةِ مَوْتاً، وَ اِنَّ مَعَ الدُّنْيا آخِرَةً، وَ اِنَّ لِكُلِّ شَىْء حَسيباً، وَ عَلى كُلِّ شَىْء رَقيباً وَ اِنَّ لِكُلِّ حَسَنَة ثَواباً، وَ لِكُلِّ سَيِّئَة عِقباً... .(1)ترجمه حديث: از علقمة بن حصين روايت شده كه قيس بن عاصم - يكى از اصحاب پيامبر اكرم(ص) - مى گفت: روزى با عده اى از قبيله بنى تميم خدمت حضرت رسول(ص) رسيدم ايشان به من دستور داد، برو با آب و سدر غسل كن. من دستور حضرت را انجام دادم و به سوى او بازگشتم و سپس عرض كردم، اى رسول خدا(ص)، به ما اندرزى بده تا از آن بهره مند شويم. حضرت(ص) در پاسخ فرمود: اى قيس! بدان كه همراه عزّت، ذلّت و به دنبال حيات، مرگ، و همراه دنيا، آخرت است و براى هر چيز حسابگر و بر فراز هر چيزى مراقبى است، و براى هر كار نيكى پاداش، و در برابر هر كردار ناپسندى مجازاتى قرار دارد.شرح حديث: از خصوصيّات دنيا، دگرگونى آن است; يعنى، دنيا و نيز خود انسان - كه جزئى از دنياست - بر يك حال باقى نمى مانند و توجه به همين مطلب، غرور انسان را مى شكند; زيرا بيشترين گرفتارى و مصيبت آدمى، از غفلت است و اگر آدمى غافل نبود، به آسانى تن به ذلّت نمى داد و گناه نمى كرد. كوتاه سخن اين كه، غفلت ريشه همه بدبختى هاى انسان است و اسلام براى رفع و دفع آن، راه ها و وسايلى را بيان كرده است.عوامل شكست غرور و غفلت: الف: توجه به دگرگونى هاى دنيا مى تواند انسان را بيدار كرده و فروتن سازد. اگر متوجه باشد كه بعد از هر عزّتى، ذلّتى و بعد از هر سلامتى، بيماريى، و بعد از هر امنيتى، ناامنى و هراسى و بعد از هر جوانى، پيريى هست، متواضع مى شود و گرد غفلت را از جان خويش مى زدايد.انسان بايد بداند مقام، مال، قدرت و ساير مواهب دنيوى، جاودانه نيست و خواه ناخواه روزى از او گرفته مى شود. اين واقعيّت بسيار مهمّى است كه دنيا بر يك حال باقى نمى ماند و دائم در حال دگرگونى است لذا، نمى توان بر آن تكيّه كرد. آرى بايد دنيا را، معبر و گذرگاه و خانه كوچ كردن دانست و فهميد كه تنها ذات اقدس الهى، باقى و سرمدى است. ب: طاعات و عبادات نيز غرور و غفلت را مى زدايد; انسان با نماز، به ياد خدا مى افتد و غفلت را از بين مى برد. بعضى از افراد مى پرسند: تا چه زمانى بايد نماز خواند؟ بايد گفت: تا زمانى كه در دنيا هستيم بايد نماز بخوانيم. اصلا ما به نماز محتاجيم، بايد با نماز، دست نياز به درگاه بى نياز ببريم و از او دواى دردهاى خود را بخواهيم. نماز، غفلت زدا و بيدارگر است. ج: مصايب و مشكلات نيز، غفلت انسان را از بين مى برد. دشوارى ها در نگاه ابتدايى، بلاست اما اگر خوب به آن بنگريم نعمت است; به عبارت ديگر، بلا بودن تنها يك روى سكّه و روى ديگر آن، سراسر خوشى و سرور است. يكى از منبرى هاى قديمى تشبيه خوبى مى كرد و مى گفت: اگر تمام جاده ها صاف و هموار باشد، خواب بر راننده مستولى مى شود، اما اگر در بعضى از جاهاى آن، دست اندازى باشد، آدمى را از خواب بيدار مى كند، و گاهى ناهموارى هاى مصنوعى مى سازند كه رانندگان خوابشان نبرد، مصيبت نيز چنين است، ظاهرش ناراحتى است و درونش رحمت و نعمت. مطلب ديگرى كه در روايت به آن اشاره شده اين است كه انسان بايد بداند هر كار بزرگ و كوچك، حتى نفس كشيدن هاى او، تحت مراقبت و حساب است و كسانى آن را مى نويسند.(2) قبل از هر چيز خداى تعالى، مراقب است و بعد دو ملك او. زمينى كه انسان بر آن زندگى مى كند و نيز اعضا و جوارح او روز قيامت، عليه او شهادت مى دهند. حتّى در حديث داريم كه «يَوْم» (=زمان) هم در روز قيامت، بر اعمال و رفتار ما گواهى مى دهد. خلاصه بايد بدانيم كه تحت مراقبت شديد هستيم. پی نوشتها: 1. بحار، ج 74، ص 175. پایگاه حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی(دامت برکاته) |