عمارت کلاه فرنگی
عمارت چهار فصل ( کلاه فرنگی )
موزه پارس
باغ نظر در جنوب ارگ کريم خانى واقع شده است. ساختمان زيباى کلاه فرنگى در ميانهى آن قرار دارد که جايگاه موزهى پارس است. اين باغ در زمان زنديه يکى از باغهاى بزرگ شيراز بوده است ولى اکنون وسعت زيادى ندارد. چون اين باغ در مرکز شهر قرار داشته و نظرگاه عمومى بوده است آن را باغ نظر ناميدهاند
کریمخان زند در میان باغ نظر ، عمارت هشت ضلعی ( هشت و نیم هشت ) زیبایی ساخت که به روزگار او این عمارت باشکوه محل پذیرایی از میهمانان و سفیران خارجی و انجام مراسم رسمی و اعیاد گوناگون بوده است . نام دیگر آنرا باغ حکومتی گفته اند .
نمای بیرونی عمارت کلاه فرنگی به صورت هشت ضلعی است با تزئینات کاشی نگاره های گل و مرغ و در بالای عمارت اسپرها و لچکی های کاشیکاری شده بنا را مزین کرده اند . این نگاره ها به صورت قرینه در چهار ضلع منظره شکارگاه و روایت بر تخت نشستن حضرت سلیمان را نشان میدهد .
چهار آب نما در چهار سوی ساختمان وجود داشته که آب نمای شمالی در مسیر خیابان زند قرار گرفته و تخریب شده است . فضاهای درونی بنا شامل یک بخش مرکزی و چهار شاه نشین جانبی است که قبر کريمخان در شاهنشين شرقى قرار دارد. یک آب نمای یکپارچه از سنگ مرمر در کف فضا طراوت فضای داخلی را موجب گردیده است .
عمارت کلاه فرنگى در سال 1313 خورشيدى رسماً به موزهى پارس تبديل شد و در آن انواع اشياى عتيقه ديده مىشود که مهمترين آنها عبارتند از:
- قرآن هاى نفيس خطى که يکى از آنها به خط حضرت على (ع) است و به حرم مطهر شاهچراغ هديه شده بوده است. ديگرى قرآنهاى خطى مربوط به سال 754 ه.ق که ملکه تاش خاتون آنها را به شاهچراغ هديه کرده است. همچنين قرآن معروف به هفده منى دروازه قرآن به خط سلطان ابراهيم، نوهى شاهرخ تيموری نيز ديده مىشود.
- ظروف مربوط به دورههاى پيش از اسلام، سلجوقيان و صفويه و همچنين شمشير شخصى کريمخان زند که دو بيت زير بر آن نوشته شده است:
اين تيغ که شير فلکش نخجير است شمشير وکيل، آن شه کشورگير است
پيوسته کليد فتح دارد در دست آن دست که بر قبضهى اين شمشير است
- قليان مينا کارى فلزى متعلق به کريمخان
- تعدادی تابلوى نفيس
پس از مرگ کریمخان وی را در اینجا به خاک سپردند و آقا محمد خان قاجار در سال 1206 شمسی به دلیل کینه توزی دستور نبش قبر وی را داد و استخوان های او را به کاخ گلستان منتقل کردند و مجدداً در زمان پهلوی اول استخوانها نبش قبر گردید و به این مکان عودت داده شد. (آقاى على محمدى، نويسندهى محترم کتاب شيراز بهشت ايران، نوشته است که در سال 1381 اداره کل ميراث فرهنگى فارس در هنگام تعميرات کف عمارت، جسد کريمخان زند را يافته است، در حاليکه مسئولين موزه ادعا مىکنند که در زمان رضاخان استخوانهاى کريمخان را از کاخ گلستان به اينجا بازگرداندهاند)
برخى از مطالب به نقل از کتاب شيراز بهشت ايران در اينجا آورده شده است.
عکسها:
عمارت کلاه فرنگی - قبر کریمخان زند - قرآن خطی معروف به هفده منی که تا سال ۱۳۱۵ ه.ش بالای دروازه قرآن شیراز بود و بعد از تخریب دروازه قرآن، آنرا به موزهی پارس منتقل کردند. این قرآن در دو جلد توسط سلطان ابراهیم، نوهی شاهرخ تیموری، نوشته شده است.