بیستون

در مسیر جاده همدان و كرمانشاه در 30 كیلومتری شمالشرقی شهر كرمانشاه قرار دارد. داریوش ( 486-522 ق.م.) که سلطنت را غصب کرده بود با مهارت واستعدادی که داشت سعی کرد تا ادعاهای خود بر تاج و تخت را توجیه کند. این تلاش ها در سنگ نوشته های بیستون و متن سه زبانه آن (پارسی باستان، ایلامی و اکدی با لهجه بابلی نو) متجلی شده است. برای نوشتن متن پارسی باستان کتیبه 38 علامت میخی ابداع شد و گزارش کارها و تصفیه حسابهای پادشاه بزرگ در بالای صخره کنده کاری شده تا محفوظ و دور از دسترس بماند. در اینجا نقش برجسته ای وجود دارد. این نقش برجسته ،داریوش را در حالتی نشان می دهد كه پا بر سر گئومات، دشمن اصلیش گذاشته است. إنُه پادشاه اسیرو یاغیانی که داریوش بر آنها پیروز شده در جلوی او به ردیف ایستاده اند و نام هر یک در کنار، زیر و بالا و گاهی روی خود تصویر کنده کاری شده است. به تصویر کشیدن اسیران جنگی از یک سو مشابه نقش برجسته های دیواری آشوری سده های 9-7 ق.م. است و از سوی دیگر به دلیل تآثیر سبک سومری و نام های حک شده اسیران ، تفاوتهایی با هنر آشور دارد. تنها اثری كه در این محل می توان به یقین به دوران سلوكی در ایران نسبت داد تندیس هركول بیستون است. احتمالاٌ هركول در اینجا با یكی از خدایان محلی ( احتمالاٌ بهرام) یكسان تلقی شده است. این نقش برجسته نشان می دهد كه پهلوان برهنه بر روی پوست خود نشسته است. او كاسه‌ای در دست چپ نگه داشته، یعنی درحال نوشیدن است و یاداور نقش هایی است كه اغلب بر روی گلدانهای آتنی اواخر سده 6 تا میانه سده 5 ق.م. و در تصاویر هلنی و رومی دیده می شود. رانها بر روی پاشنه پاها قرار گرفته‌اند، تیردان از درختی پشت او آویخته است، همان گونه كه او در یك نقش برجسته از الئوسیس، در محلی دور از آتن به تصویر درآمده است. پشت سر هركول یك سنگ نوشته دیده می شود كه سایبانی سنگی بر روی آن قرار گرفته است.