دنياي رازآلود اوتيسم
گفتگو با دکتر شکوفه رادفر، فوقتخصص روانپزشکي کودکان
آيا آمار دقيقي از تعداد بچههاي مبتلا به اوتيسم در ايران داريم؟
در دختربچهها بيشتر ديده ميشود يا در پسربچهها؟
عوامل مستعدکنندهاش چه هستند؟
درباره برجستهترين علايم بيماري توضيح ميدهيد؟
چه چيزي در اين بچهها باعث نگراني والدين است؟
در سنين بالاتر، اين بچهها به چه مشکلاتي ميخورند؟
سندرم ابلهان دانا
نامي که به مواردي اين چنين داده شده است، «سندرم ابلهان دانا» است. شخصي که دچار اختلال رشدي از جمله اوتيسم است اما در يک يا چند حوزه از خود توانايي فوقالعادهاي نشان ميدهد. براي مثال ممکن است حافظه فوقالعاده قوي داشته باشد. البته برخلاف برداشت عمومي، از هر 10 فرد مبتلا به اوتيسم، تنها يکي از آنها ممکن است تواناييهاي قابلتوجهي داشته باشد و موارد بروز استعدادهاي فوقالعاده در بيماران مبتلا به اوتيسم نادر است.
سوال مهمي که قرار است اين نوشته به آن پاسخ بدهد، اين است: «خانواده بيمار اسکيزوفرنيک چه کارهايي ميتواند براي بهبود بيمارش انجام بدهد؟»
دومين وظيفه خانواده، حفظ آرامش در محيط خانه و پرهيز از خردهگيريها و سرزنشهاي ناموجه نسبت به بيمار است.
براي نمونه، سرزنش يک دختر جوان مبتلا به اسکيزوفرنيا که «چرا نمرههايت مثل سابق، خوب نيست؟» موجب افزايش ديد منفي او نسبت به خودش و احساس بيارزشي در وي ميشود و رنج او را بيشتر ميکند. انتقاد از يک بيمار اسکيزوفرنيک که مثلا: «چرا در کنکور قبول نميشوي؟» يا «چرا دنبال يک کار پردرآمد نميروي؟» بر پريشاني او ميافزايد و موجب تشديد نشانهها و عود بيماري و طولاني شدن دوره درمانش ميشود.
سومين وظيفه اعضاي خانواده، همکاري در درمان بيمار است؛ چه درمانهاي دارويي و چه درمانهاي رواني اجتماعي. براي نمونه، بايد مراقب مصرف دارو توسط بيمار باشند و از اظهار نظرهاي نامربوط راجع به دارو و درمان او که معمولا شبيه دوستي خاله خرسه است بپرهيزند؛ اظهارنظرهايي از اين قبيل واقعا خطرناک است: «اگر دارويي نخوري، بهتر است!» يا «تو که حالت خوب شده، چرا به مصرف دارو ادامه ميدهي؟» يا «مصرف دارو خطرناک است؛ همسايه ما که داروي اعصاب ميخورد چند وقت پيش يک ماشين به او زد و مرد!» و...
چهارمين وظيفه خانواده، اين است که با نوع بيماري و نشانههاي بيماري مريضشان آشنا شوند و وضعيت او را هميشه زير نظر بگيرند و در صورت برگشت نشانهها بيدرنگ با پزشک تماس بگيرند.
و بالاخره يک توصيه عملي براي خانوادههايي که بيمار اسکيزوفرنيک دارند، اين است که با شناسايي يکديگر درمحله خود، گروههاي خودياري تشکيل دهند تا با استفاده از تجربيات و امکانات يکديگر بتوانند در توانبخشي بيماران خود، نقشي مثبت و سازنده ايفا کنند.
ديابت پنهان يعني چه؟
نويسنده:دکتر حميدرضا ذاکري
قبل از توضیح ديابت پنهان، بهتر است با برخي مفاهيم آشنايتان کنم.
وقتي افراد داراي قند خون بين 100 تا 126 هستند، هيچ علامتي ندارند و حتي تا موقعي که قند خون به حدود 180 نرسد نيز به دليل آنکه از ادرار دفع نميشود و با خودش آب دفع نميکند، فرد حس تشنگي ندارد و چون نيازمند به نوشيدن آب ويا دفع زياد ادرار نميشود و علامتي ندارد به پزشک مراجعه نميکند. اين در حالي است که قند بالاي موجود در خون، به طور پنهاني مشغول صدمه رساندن به بافتهاي بدن است. در اين حالت است که بيماري ديابت، به طور پنهاني به چشمها، کليه، عروق و اعصاب شما آسيب ميرساند.
گاهي به طور اتفاقي با يک آزمايش خون متوجه بالا بودن قند ميشويم و گاهي شما به خاطر مشکلات چشمي و يا درگيري عروق و اعصاب پا به پزشک مراجعه ميکنيد و هرگز نميدانيد اين بيماري مرموز چگونه از حدود يک دهه پيش، به طور پنهاني به شما آسيب رسانده است.
ميدانيد راهحل اين مشکل چيست؟ الگوهاي ارزيابي سلامت دنيا توصيه ميکنند افراد بالاي 45 سال، هر سه سال يک آزمايش قند خون بدهند. گروههايي که وزن بالا دارند و يا مبتلا به فشار خون بالا هستند و يا خانمهايي که در دوران بارداري، به افزايش قند خون و ديابت بارداري دچار شده و يا گروهي از خانمها که اختلال تخمکگذاري دارند بايد حتي در سنين کمتر با فاصلههاي کوتاهتر از نظر قند خون بررسي شوند و آزمايش بدهند.
اگر قند بالاي خون اين افراد شناسايي شود، در واقع با اقدام به موقع ديابت پنهاني کشف شده و از عوارض آن مصون ميمانند.
منبع:
درمان مهرههاي شکسته
نويسنده:دکتر مسعود خديوي*
پيش از ورو به بحث، ابتدا ساختمان ستون مهرهها را در ذهن خودتان تصور کنيد. بله، درست است که مهرهها را به صورت آجرهاي يک ستون و ديسکها را به عنوان ملات سيماني آن فرض ميکنيد ولي بايد بدانيد مهندسي بينظيري که خداوند در خلقت ستون مهرهها قرار داده باعث شده همانند ستونهاي محکم و قدرتمند، ايستا باشد و به طور منحصر به فردي به جلو و عقب خم شود و به طرفين نيز چرخش داشته باشد. هيچ ستوني را با اين ويژگي در عالم نداريم.
دراين مقاله به ضايعاتي که به آسيب مهرهها منجر ميشوند، ميپردازم. اين ضايعات فراواناند اما براي درک بهتر شما، آنها را در چهار گروه طبقهبندي ميکنم:
ضايعات مادرزادي، ضايعات عفوني، ضايعات غدهاي و تروما يا ضربه به مهره. اين صدمات، به خصوص در فصل سرما و به ويژه در خانمهايي که سنين يائسگي را ميگذارنند و از قوام استخواني خوب بيبهرهاند، شايع است. وقتي ضربهاي به ستون فقرات وارد ميشود، مثلا شما روي زمين سر ميخوريد و مهرههايتان محکم به زمين ميخورد، بسته به نيرويي که وارد ميشود ميتواند چند نوع شکستگي ايجاد کند. اين نيرو که به ستون مهره وارد ميشود، ميتواند آن را به جلو خم کند. اگر ميزان اين خمشدگي به جلو زياد باشد باعث شکستن جسم مهره خواهد شد. اگر ارتفاع جلوي مهره و ارتفاع پشت آن را يکسان در نظر بگيريم و آن را 100 فرض کنيم، با توجه به ارتفاع عقب مهره که دست نخورده باقي مانده است ميتوانيم درصد اين شکستگي جلوي مهره را حساب کنيم. اگر جلوي جسم مهره 10 درصد يا 20 درصد و حتي30 درصد شکسته و فشرده شده باشد، نيازمند درمان جراحي نيست؛ منتها يک شرط مهم دارد که بيمار دچار ضايعه عصبي نشده باشد (در مبحث ديسکها گفتم که از احساس گزگز و بيحسي در اندامها گرفته تا بياختياري در دفع ادرار و مدفوع را علامت عصبي ميدانيم.) و اما درماني که براي اين مهره شکسته در نظر داريم استراحت مطلق است. راجع به مفهوم استراحت مطلق هم به طور مفصل بحث کرديم که يعني حتيالمقدور از جا بلند نشويد و جز براي ضروريات برنخيزيد. بسته به ميزان شکستگي و التيام آن، مدت استراحت مطلق از 4 تا 6 هفته متغير است. اگر درصد خمشدگي به جلو زياد است (يعني مهره از جلو روي هم خوابيده و فشرده شده) صلاح است در محلي از کمرتان که قوز ايجاد شده يک رُل قرار دهيد و روي آن به حالت طاقباز بخوابيد. چهطور رُل درست کنيد؟ يک حوله را به صورت گرد درآورده و دورش چسب بزنيد. در اوايل کمي دردناک است اما به خاطر اثر تدريجي فشاري، کمک ميکند که شکل طبيعي مهره باز گردد. همه اينها در مورد کساني گفته شد که پوکي استخوان ندارند. در آينده درباره شکستگي مهره اين افراد نيز صحبت ميکنيم.
دراين مقاله به ضايعاتي که به آسيب مهرهها منجر ميشوند، ميپردازم. اين ضايعات فراواناند اما براي درک بهتر شما، آنها را در چهار گروه طبقهبندي ميکنم:
ضايعات مادرزادي، ضايعات عفوني، ضايعات غدهاي و تروما يا ضربه به مهره. اين صدمات، به خصوص در فصل سرما و به ويژه در خانمهايي که سنين يائسگي را ميگذارنند و از قوام استخواني خوب بيبهرهاند، شايع است. وقتي ضربهاي به ستون فقرات وارد ميشود، مثلا شما روي زمين سر ميخوريد و مهرههايتان محکم به زمين ميخورد، بسته به نيرويي که وارد ميشود ميتواند چند نوع شکستگي ايجاد کند. اين نيرو که به ستون مهره وارد ميشود، ميتواند آن را به جلو خم کند. اگر ميزان اين خمشدگي به جلو زياد باشد باعث شکستن جسم مهره خواهد شد. اگر ارتفاع جلوي مهره و ارتفاع پشت آن را يکسان در نظر بگيريم و آن را 100 فرض کنيم، با توجه به ارتفاع عقب مهره که دست نخورده باقي مانده است ميتوانيم درصد اين شکستگي جلوي مهره را حساب کنيم. اگر جلوي جسم مهره 10 درصد يا 20 درصد و حتي30 درصد شکسته و فشرده شده باشد، نيازمند درمان جراحي نيست؛ منتها يک شرط مهم دارد که بيمار دچار ضايعه عصبي نشده باشد (در مبحث ديسکها گفتم که از احساس گزگز و بيحسي در اندامها گرفته تا بياختياري در دفع ادرار و مدفوع را علامت عصبي ميدانيم.) و اما درماني که براي اين مهره شکسته در نظر داريم استراحت مطلق است. راجع به مفهوم استراحت مطلق هم به طور مفصل بحث کرديم که يعني حتيالمقدور از جا بلند نشويد و جز براي ضروريات برنخيزيد. بسته به ميزان شکستگي و التيام آن، مدت استراحت مطلق از 4 تا 6 هفته متغير است. اگر درصد خمشدگي به جلو زياد است (يعني مهره از جلو روي هم خوابيده و فشرده شده) صلاح است در محلي از کمرتان که قوز ايجاد شده يک رُل قرار دهيد و روي آن به حالت طاقباز بخوابيد. چهطور رُل درست کنيد؟ يک حوله را به صورت گرد درآورده و دورش چسب بزنيد. در اوايل کمي دردناک است اما به خاطر اثر تدريجي فشاري، کمک ميکند که شکل طبيعي مهره باز گردد. همه اينها در مورد کساني گفته شد که پوکي استخوان ندارند. در آينده درباره شکستگي مهره اين افراد نيز صحبت ميکنيم.
بياشتهايي عصبي
اطلاعات اوليه
شرح بيماري
علايم شايع
انرژي فردي، عليرغم تحليل رفتن بدن، در حد خوب است.
ترس زياد از چاقي
افسردگي
بياشتهايي
يبوست
عدم تحمل به سرما
امتناع از حفظ حداقل استاندارد وزن برحسب سن و قد
اشكال در برداشت ذهني از شكل بدن. بيمار عليرغم لاغري زياد هنوز فكر ميكند كه چاق است.
توقف قاعدگي
علل
عوامل تشديد كننده بيماري
سابقه اضافه وزن مختصر
شخصيت تكامل طلب، وسواسي، يا پيروزي خواه
استرس رواني
مشاغل خاص، مثل ورزشكاران، رقاصان باله، سرگمكنندگان، يا مانكنها
پيشگيري
عواقب مورد انتظار
بدون درمان، اين وضعيت ميتواند باعث ناتواني دايم يا حتي مرگ شود. بيماران دچار بياشتهايي عصبي زياد دست به خودكشي ميزنند زيرا عزتنفسشان پايين است.
درمان ممكن است چندين سال ادامه يابد. عود بيماري شايع است، به خصوصي زماني كه فرد تحت استرس قرار بگيرد.
عوارض احتمالي
اختلالات الكتروليتي يا نامنظمي ضربان قلب، كه ممكن است زندگي فرد را به مخاطره افكند.
پوكي استخوان
خودكشي
درمان
اصول كلي
داروها
فعاليت در زمان ابتلا به اين بيماري
رژيم غذايي
امكان دارد مكملهاي ويتاميني يا مواد معدني تجويز شوند.
درچه شرايطي بايد به پزشك مراجعه نمود؟
اگر شما داراي علايم بياشتهايي عصبي هستيد يا اين علايم را در يكي از اعضاي خانواده مشاهده كردهايد.
اگر عليرغم درمان، كاهش وزن ادامه پيدا كند.
منبع:
بيماري بِرگر
توضيح كلي
بيماري بِرگر عبارت است از مسدود شدن سرخرگهاي كوچك و متوسط معمولاً در پا ناشي از التهاب رگهاي خوني. اين باعث تشكيل لخته ميشود. سيگار كشيدن يك عامل بسيار مهم در بروز اين بيماري است. به واقع، اين بيماري در افراد غيرسيگاري بسيار نادر است. حداكثر شيوع اين بيماري در مردان سيگاري 40-20 ساله است.
علايم شايع
درد، تغييررنگ بهصورت آبي شدن، گرمي، و سوزن سوزن شدن پاها به هنگام قرار گرفتن در معرض سرما
گاهي بروز زخمهاي دردناك روي انگشتان و نوك انگشتان پا
علل
سيگار كشيدن باعث بروز اسپاسم در رگهاي خوني ميشود، كه در اثر آن، رگهاي خوني مهم پا انسداد مييابند.
عوامل افزايش دهنده خطر
استرس
هواي سرد
سابقه خانوادگي اين بيماري
پيشگيري
از قرار گرفتن در معرض سرما خودداري كنيد. در اين حالت، رگهاي خوني منقبض شده و جريان خون به انتهاي اندامها، دچار مشكل ميشود.
عواقب مورد انتظار
اميد به زندگي كاهش مييابد.
تحقيقات در زمينه علل و درمان اين بيماري ادامه دارند، بنابراين اميد ميرود كه درمانهاي مؤثرتري ابداع شوند.
عوارض احتمالي
تحليل رفتن عضلات
قانقاريا در پا در اثر فقدان خونرساني. در اين حالت امكان دارد قطع عضو اجتنابناپذير شود.
اصول كلي
- اهداف اصلي درمان عبارتند از: بهبود علايم و جلوگيري از بروز عوارض
- اگر سيگار كشيدن ادامه يابد، اقدامات به عمل آمده ندرتاً با موفقيت همراه خواهند بود، بنابراين سيگار بايد ترك شود. براي اين كار ميتوان در يك برنامه مخصوص ترك سيگار شركت جست.
- از قرار گرفتن در معرض سرما خودداري كنيد. از جوراب، شلوار و دستكش گرم استفاده كنيد. ناخنها را با احتياط كوتاه كنيد تا از وارد آمدن آسيب به پوست اجتناب شود.
- جوراب نخي يا پشمي و كفشهايي كه اندازه پايتان باشد به پا كنيد. جوراب نبايد از جنس مصنوعي باشد.
- براي حفاظت از پايتان از كفي مناسب و نيز پوشش نرم داخل كفش استفاده نماييد.
- پا برهنه بيرون از خانه نرويد.
- گاهي عمل جراحي براي قطع اعصاب سمپاتيكي كه به اين ناحيه ميروند انجام ميگيرد.
- در صورت بروز قانقاريا، احتمال قطع انگشتان پا يا دست، يا حتي قطع عضو وجود دارد.
- امكان دارد انجام مشاوره براي تغيير در شيوه زندگي كه محدوديتهاي مربوط به بيماري آن را ايجاب ميكند، توصيه شود.
امكان دارد داروهاي گشادكننده عروقي تجويز شوند، اما اگر سيگار كشيدن ادامه يابد، اين داروها ارزش ناچيزي خواهند داشت.
از هواي سرد دوري كنيد، اما سعي كنيد فعاليتهاي خود را حفظ كنيد. يك برنامه مناسب براي حفظ وضعيت مناسب جسماني را در پيش گيريد.
هيچ رژيم خاصي توصيه نميشود.
در اين شرايط به پزشك خود مراجعه نماييد
اگر درد غيرقابل كنترل رخ دهد.
اگر روي انگشتان دست يا پايتان زخم به وجود آيد.