اولين هاي جنگ شيميايي
عنوان : اولين محكوميت از سوي دبير كل سازمان ملل
نوع اصطلاح :اولين هاي جنگ شيميايي
"خاوير پرزدوكائيار" دبير كل سازمان ملل متحد در روز هجده اسفند 1362 بدون نام بردن از هيچ كشوري به طور قاطع و شديد استفاده از سلاح هاي شيميايي را محكوم كرد.
وي يك روز قبل از آن با سعيد رجايي خراساني سفير ايران در سازمان ملل متحد كه اتهام تهران در رابطه با استفاده عراق از گازهاي سمي عليه نيروهاي ايران در جنگ 42 ماهه خليج فارس را تكرار كرد ملاقات داشت.سخنگوي سازمان ملل متحد در حالي كه بيانيه "دوكائيار" را به خبرنگاران قرائت مي كرد، گفت سوالات متعددي در رابطه با موضوع دبير كل سازمان ملل درباره استعمال سلاح هاي شيميايي توسط مطبوعات و ساير محافل عنوان شده است.نبايد هيچ نوع ترديدي در اين مورد كه دبير كل به طور قطع و به شدت استفاده از سلاح شيميايي در هر زماني و در هر كجا باشد را محكوم مي كند وجود داشته باشد.
سخنگوي سازمان ملل متحد گفت نماينده ايران در ملاقات خود با پرزدوكائيار، قطعنامه عمومي كه در دسامبر 1982 آذر و دي 1361 در زمينۀ تأييد پروتكل 1925 ژنو در رابطه با ممنوعيت استفاده از گازهاي سمي در جنگ به تصويب رسيده است را مطرح كرد.
در اين قطعنامه از دبير كل خواسته شده بود نقض اين ممنوعيت را كنترل كند تا به گفته سخنگوي ياد شده دوكائيار موضوع را بررسي مي كند. وي همچنين اضافه كرد كه پرز دوكائيار با رئيس شوراي امنيت سازمان ملل متحد در تماس بوده است.
سخنگوي مزبور گفت: تا كنون اقدامي در رابطه با درگير شدن مجدد اين شورا كه پانزده كشور عضو آن هستند د رجنگ خليج فارس به عمل نيامده است. در خواست اين شورا در سال گذشته جهت يك آتش بس و مذاكره از طرف ايران كه خواهان محكوم كردن عراق به خاطر شروع جنگ در سپتامبر 1980 شهريور 1359 است، رد شد
منبع : كتاب اولين هاي دفاع مقدس؛ محمد خامه يار
عنوان : اولين گزارش هاي استفاده عراق از سلاح هاي شيميايي
نوع اصطلاح :اولين هاي جنگ شيميايي
به دنبال كاربرد سلاح هاي شيميايي از طرف رژيم عراف در جنگ تحميلي و تقاضاي مكرر جمهوري اسلامي ايران از دبير كل سازمان ملل متحد براي بازديد از آثار كاربرد سلاح هاي شيميايي و نيز در پي اعزام مجروحان سلاح هاي شيميايي به كشورهاي اروپايي (فوريه 1984) و انجام آزمايش هاي پزشكي صحت گفته هاي دولت ايران راتأييد كرد.ميزان رسوايي دولت عراق به حدي رسيد كه سازمان ملل نتوانست بي تفاوت بماند و دبير كل، هيأتي را براي بررسي به ايران گسيل داشت. اين هيأت از 22 تا29 اسفند 1362 از ايران بازديد كرد و در گزارش خود اعلام نمود كه در جنگ عراق عليه ايران،گاز«خردل» و عنصر مؤثر بر اعصاب به نام«تابون» مورد استفاده قرار گرفته است.
بنا به درخواست مجدد ايران در 23 بهمن ماه 1364 دبير كل، هيأت كارشناسي سازمان ملل را براي بررسي استفاده دوباره عراق از سلاح هاي شيميايي به ايران اعزام كرد. اين هيأت از هفتم اسفند 1364 تا دوازدهم اسفند از ايران بازديد و گزارش خود را مبني بر وجود شواهد و دلايل قوي بر استفاده از سلاح هاي شيميايي عليه نيروهاي ايران بود، تسليم دبير كل كرد. چند فروند هواپيماي رژيم بعثي، هنگامي كه اين گروه كارشناسي سازمان ملل متحد در حال بازديد از آثار حمله هاي شيميايي عراق در منطقه عملياتي "والفجر8" بودند، چند كيلومتري محل بازديد را بمباران شيميايي كردند كه بازديد كنندگان مجبور شدند از ماسك هاي مخصوص استفاده نمايند.
همچنين به دنبال درخواست ايران هيأت كارشناسي سامان ملل متحد از تاريخ هفتم تا نهم ارديبهشت 1366 از ايران بازديد و گزارش خود را درباره تداوم استفاده عراق از سلاح هاي شيميايي، تسليم دبير كل سازمان ملل نمود.
در اين گزارش استفاده از سلاح شيميايي عليه مردم غيرنظامي نيز تأييد شده است.
منبع : اولين هاي دفاع مقدس؛ محمد خامه يار
عنوان : اولين حضور جانبازان شيميايي در هيروشيما
نوع اصطلاح :اولين هاي جنگ شيميايي
همزمان با پنجاه و نهمين سالگرد بمباران اتمي هيروشيما براي اولين بار جانبازن شيميايي ايران حضور داشتند. در اين مراسم كه در هفدهم مرداد ماه سال 1383 در محل پارك صلح هيروشيما و در مجاورت بناي يادبود بمباران اتمي برگزار شد، بيش از چهل هزار نفر از مردم شركت كردند.
مراسم با حضور "جونيچيرئ كويزومي" نخست وزير و مقامات ژاپن و ساير كشورهاي جهان همه ساله در اين كشور برگزار مي شود.
مراسم به طور مستقيم از شبكه سراسري تلوزيون ژاپن «ان.اچ.كي» پخش شد و شركت كنندگان كه در ميان آنان ميهمانان خارجي نيز حضور داشتند و شمار آنان به بيش از چهل هزار نفر مي رسيد براي آرامش روح قربانيان اين حمله هسته اي يك دقيقه سكوت كردند.
نخست وزير ژاپن در اين مراسم ضمن ابراز اميدواري براي رسيدن به جهاني عاري از سلاح هاي كشتار جمعي پايبندي كشورهاي جهان را به معاهدات بين المللي خلع سلاح هسته اي خواستار شد.
هنگام سخنراني جونيچيرو و كويزومي گروهي از مخالفان اعزام نيروهاي ژاپني به عراق به سر دادن شعارهايي در مخالفت با جنگ، اين تصميم نخست وزير ژاپن را محكوم كردند.
همچنين در پيام دبير كل سازمان ملل متحد كه معاون وي در امور خلع سلاح آن را قرائت كرد، آمده است:
متأسفانه به رغم خاطره تلخ بمباران اتمي هيروشيما هنوز جهان شاهد تلاش براي دستيابي به سلاح هاي كشتار جمعي است و اميدواريم در اجلاس آينده معاهده منع سلاح هاي هسته اي در نيويورك همه كشورهاي جهان پايبندي خود را به اين معاهده اعلام كنند.
حضور جانبازان شيميايي ايران كه برا ينخستين بار در اين مراسم شركت داشتند مورد توجه نمايندگان رسانه ها و شركت كنندگان حاضر قرار گرفت . بيانيه انجمن حمايت از قربانيان سلاح هاي شيميايي ايران با عنوان پيام صلح كه در آن به جنايات رژيم عراق در به كارگيري سلاح هاي شيميايي بر ضد رزمندگان و مناطق مسكوني ايران و وجود ده ها هزار جانباز شيميايي در كشورمان اشاره شده بود بر روي پارچه نوشته هايي در محل برگزاري مراسم به زبان فارسي، انگليسيو ژاپني در معرض ديد شركت كنندگان قرار گرفت. اين پيام مكتوب در ديدار با مدير موزه صلح هيروشيما به اين موزه اهدا شد. مقامات شهر هيروشيما از هفت قدرت هسته اي انگليس، چين، فرانسه، هند، پاكستان،روسيه و آمريكا در خواست كرده بودند نمايندگاني براي شركت در اين مراسم اعزام كنند كه فقط پاكستان و روسيه با اين درخواست موافقت كردند.
بمبارا هسته اي هيروشيما با يك فروند هواپيمايي بمب افكن 29 آمريكايي به فرمات "ترومن" رييس جمهور وقت آمريكا صورت گرفت كه بر اثر آن تا شعاع چهار مايلي از مركز انفجارتأسيسات شهري كاملاً نابود و 66 هزار نفر مجروح شدند.
آخرين آمار منتشر شده نشان مي دهد، كه از زمان اين بمباران هسته اي در شانزده اوت 1945 توسط نيروي هوايي آمريكا، تا كنون 237 هزار و 62 نفر به علت آثار مخرب نواد راديو اكتيو بر جاي مانده از آن جان باخته اند.
حمله هسته اي به شهر بندري ناكازاكي نيز 39 هزار تن كشته و 25 هزار تن زخمي بر جاي گذاشت ضمن اينكه هزاران نفر بعد از اين حمله به علت آثار مخرب مواد راديو اكتيو جان خود را از دست دادند.
منبع : كتاب اولين هاي دفاع مقدس؛ محمد خامه يار
عنوان : اولين اعلام نقض صريح پروتكل 1925 ژنو
نوع اصطلاح :اولين هاي جنگ شيميايي
دكتر علي اكبر ولايتي در كنفرانس خلع سلاح ژنو خواستار برخورد قاطعانه جامع بين المللي با عراق در بكار گيري سلاح هاي شيميايي شد. وي افزود: علي رغم اينكه استفاده از سلاح هاي شيميايي مكرراً به تأييد كارشناسان سازمان ملل متحد رسيده است، اقدامات جامعه بين المللي براي جلوگيري از اين جنايت جنگي كافي نبوده است. دكتر ولايتي اعلام كردكه از زمان تأسيس سازمان ملل متحد اين اولين بار است كه نام يك كشور رسماً به عنوان ناقص صريح مفاد پروتكل 1925 ژنو برده مي شود، بااين حال صدور مواد شيميايي كه قابليت تبديل به سلاح شيميايي را دارند، به اين كشور ادامه دارد. وي از كنفرانس ژنو و سازمان ملل متحد خواست تابراي اجراي اين موار همكاري هاي لازم را بنمايند:
1.اعلام محكوميت مجدد كاربرد سلاح هاي شيميايي و تصريح به اينكه اين عمل يك جنايت جنگي است2. بررسي دربارۀ كشورهاي صادر كننده تسليحات مواد شيميايي قابل استفاده در اين زمينه به عراق.3. تحريم صدور مواد شيميايي قابل استفاده در سلاح شيميايي و تكنولوژي مربوطه به عراق 4. اعزام تيم بازرسي توسط دبير كل سازمان ملل در همه موارد درخواستي جمهوري اسلامي ايران و در حداقل زمان 5. تقاضا از همه كشورها كه با توجه به تضعيف پروتكل 1925 ژنو بر اثر اقدامات غير انساني عراق، بار ديگر تعهد خود را به پروتكل اعلام نمايند. 6. در خواست صريح از عراق مبني بر تعهد بر عدم استفاده هر چند محدود از سلاح هاي شيميايي.
وزير امور خارجه ايران همچنين تصريح كرد تا زميان كه رژيم عراق به طور رسمي و علني از عمل تعهدات خود سرباز زند، ايران حق دفاع را براي خود محفوظ نگاه مي دارد.
منبع : كتاب اولين هاي دفاع مقدس؛ محمد خامه يار
عنوان : اولين استفاده گسترده از سلاح هاي شيميايي
نوع اصطلاح :اولين هاي جنگ شيميايي
به كار گيري سلاح هاي شيميايي براي اولين بار در عمليات خيبر توسط دشمن بطور گسترده صورت گرفت. عراق به دليل نگراني از نتايج عمليات براي نخستين بار نوعي از سلاح هاي شيميايي محصول كارخانه سامره- به نام گاز خردل- را با استفاده از بالگردهاي ساخت شوروي و فرانسه – به كار گرفت.
پيش از اين در عمليات والفجر 2 در منطقه حاج عمران، عراق به صورت محدود از سلاح هاي شيميايي استفاده كرده بود.ولي آنچه كه در عمليات خيبر صورت گرفت، بسيار گسترده و فاجعه آميز بود.گاز خردل با ايجاد تاول هاي بزرگ روي پوست بدن و اختلال دستگاه تنفسي،آثار مخرب روحي و جسمي فراواني بر رزمندگان اسلام به صورت مدت كوتاه مدت و دراز مدت داشت.شوراي امنيت سازمان ملل در واكنش به اين اقدام، در دهم فروردين ماه سال 1363 با صدور بيانيه اي استفاده از گازهاي سمي را محكوم كرد اما مسئوليت استفاده از آن را به هيچ يك از طرفين نسبت نداد. صدور بيانيه، به جاي قطعنامه، بنابر تحليل منابع ديپلماتيك به دليل اجتناب از مباحث شديد و اشاره به هر يك از دو طرف جنگ بوده است.
در هر صورت اين نخستين اقدام سازمان ملل بود كه حداقل گرچه به سود ايران نبود ولي به زيان آن نيز تنظيم نشده بود. به كارگيري سلاح هاي شيميايي از يك سو نشان دهندۀ ضعف دفاعي، نوميدي و در ماندگي ارتش عراق بود و از سوي ديگر اين مسأله را روشن مي كرد كه عراق با ايجاد زير ساخت هاي جديد در زمينه توليد سلاح هاي شيميايي با كمك كشورهاي اروپايي به ويژه آلمان، استراتژي جديدي را براي مقابله با تهاجم هاي پي در پچي و گسترده ايران برگزيده است.2
استفده عراق از سلاح شيميايي با عمليات خيبر به صورت گسترده آغاز شد و همچنان ادامه يافت. بي توجهي محافل بين المللي در مورد نقض قوانين منع استفاده از سلاح هاي شيميايي، به دليل تمايلات موجود براي حمايت از عراق با هدف غلبه اين كشور بر ايران، وضعيت غيره قابل تحملي را به وجود آورد؛ در واقع تلفات ايران را تحت تأثير قرار داده بود. عراق با دركي كه از اين مساله داشت در عمليات بدر بيش از گذشته از سلاح هاي شيميايي استفاده كرد.برابر آمار موجود تنها در طول پنج روز از 2 تا 27 اسفند سال 1363 عراقي ها، بيش از سي مورد انواع سلاح شيميايي را مورد استفاده قرار دادند.
برخي از منابع نظامي فاش ساختند كه عراقي ها در كارخانه اي حدود 10 كيلومتري جاده سامرا- بغداددر حال توليد سلاح هاي شيميايي هستند و همزمان با اوج گيري عمليات بدر، دستور دو برابر كردن توليدات كارخانه را كه گازهاي خردل و تابون توليد مي كند، صادر كرده اند.
ابعاد گسترده ناشي از استفاده عراق از سلاح هاي شيميايي، به تدريج توجه افكار عمومي را به خود معطوف كرد، سخنگوي وزارت خارجه آمريكا رسماً اعلام كرد در بررسي مقدماتي متقاعد شده ايم كه عراق از سلاح هاي شيميايي استفاده كرده است!
دبير كل سازمان ملل- خاوير پرز دكوئيار – نيز پس از ديدار با نمايندگان ايران و عراق، استفاده از سلاح هاي شيميايي را محكوم كرد. در وضعيت جديد سرانجام شوراي امنيت طي بيانيه اي با اجتناب از صدور قطعنامه، در 25 آوريل 1985 كاربرد سلاح هاي شيميايي از سوي عراق را محكوم ساخت. كشورهاي اروپايي نيز استفاده از اين سلاح ها را محكوم كردند.
سه روز بعد در 28 آوريل 1985 عراق طي يادداشتي به سازمان ملل در مورد صدور بيانيه اعتراض كرد و طارق عزيز وزير اومر خارجه وقت عراق در مصابحه مطبوعاتي اعلام كرد:
«عراق براي دفاع از خاك خود هر گونه سلاحي را كه در اختيار دادر به كار خواهد گرفت! برخي از تحليل گران بيانيه اخير شوراي امنيت را به منزله تشويق و ترغيب ايران براي گفت و گو درباره مذاكرات صلح در سازمان ملل، ارزيابي كردند.»
منبع : كتاب اولين هاي دفاع مقدس؛ محمد خامه يار
عنوان : اولين حمله ثبت شده شيميايي
نوع اصطلاح :اولين هاي جنگ شيميايي
در طول جنگ تحميلي عراق با استفاده مكرر از سلاح هاي شيميايي و ميكروبي عليه رزمندگان اسلام، بر تخلفات خود از كنوانسيون ژنو2 مي افزايد: اولين حمله ثبت شده شيميايي عراق مربوط به اوايل جنگ تحميلي عراق عليه جمهوري اسلامي ايران در تاريخ 23 دي ماه 1359 است كه در منطقه اي بين هلاله و ني خزر در پنجاه كيلومتري غرب ايلام با گلوله هاي شيميايي نيروهاي رزمنده ايراني را مرود حمله قرار داد و تعدادي را مجروح شيميايي كرد و از اين تاريخ به بعد عراق حملات شيميايي را در دستور كار خود قرار داد. در تاريخ 28 امتبر 1983 ايران برابر اين تخلف بين المللي نامه اي به دبير كل نوشت و خواستار اعزام هيأتي جهت اين امر شد. حملات بعدي عراق در منطقه عملياتي خيبر و جزاير مجنون بود كه به طرز بي سابقه اي اقدام به حملات شيميايي نمود.
منبع : اولين هاي دفاع مقدس؛ محمد خامه يار
عنوان : اولين فعاليت بين المللي غيره دولتي ايران در منع سلاح هاي شيميايي
نوع اصطلاح :اولين هاي جنگ شيميايي
در سال 1971 و در راستاي برطرف نمودن نواقص پروتكل 1925 ژنو(منع كاربرد سلاح هاي شيمايي و سمي) كميته خلع سلاح سازمان ملل متحد( كه بعدها به كنفرانس خلع سلاح تبديل شد) متن نهايي و كنوانسيون منع توسعه، تولين و انباشت و كاربرد سلاح هاي بيولوژيك(ميكروبي) كه به كنوانسيون سلاح هاي شيميايي معروف است را آماده نمود كه به صراحت كشورهاي عضو را متعهد مي ساخت مذاكرات خود را تا حصول يك معاهده بين المللي براي منع سلاح هاي شيميايي دنبال نمايند؛ لذا از همان مذاكرات مربوط به تهيۀ متن كنوانسيون سلاح هاي شيميايي به صورت جدي آغاز شد و حدود بيست سال ادامه يافت.
طي اين مدت NGO هاي زياد فعالانه در اين مذاكرات مشاركت داشتند و تلاش هاي زيادي براي پيشبرد مذاكرات و استحكام ساختار حقوقي و فني اين معاهده انجام شد.
سرا نجام متن معاهده كنوانسيون سلاح هاي شيميايي در سال 1992 آماده و مورد توافق اعضا واقع گرديد . اين كنوانسيون در سيزدهم ژانويه 1993 طي مراسمي در پاريس به امضاي نماينگان 130 كشور جهان رسيد و متعاقباً به امضاي دبير كل سازمان ملل نيز رسيد. اين كنوانسيون در 29 آوريل 1997 رسماً لازم الاجرا گرديد.
در اولين كنفرانس بازنگري 9 كنوانسين سلاح هاي شيميايي كه از 28 آوريل تا نهم مي 2033 در لاهه و در مقر سازمان منع سالح هاي شيميايي برگزار شدعلاوه بر نمايندگان 151 كشور عضو كنوانسيون (تا آن زمان) 23 سازمان غيره دولتي فعال در زمينه مذاكرات خلع سلاح هاي شميايي به اين اجلاس مهم و تاريخي دعوت شدند. كه از جمله آن دو سازمان غير دولتي ايراني، يعني انجمن حمايت از قربانيان سلاح هاي شيميايي و انجمه دفاع از حقوق مصدومين شيميايي سردشت بودند.
اين دو NGO ايراني در حاشيه اجلاس با بر پا كردن نمايشگاهي از اسناد، تصاوير و مدارك مربوط به قربانيان سلاح هاي شيميايي در ايران و صدور بيانيه و فعاليت هاي تبليغي توجه شركت كنندگان و اعضا را به فاجعه كاربرد سلاح هاي شيميايي و عواقب آن بر انسان ها و محيط زيست جلب كردند.
اين اولين باري بود كه NGO هاي ايراني در سطح مجامع بين المللي و در اجلاسي در اين سطح اقدام به فعاليت اطلاع رساني در زمينه مصدومين و قربانيان سلاح هاي شيميايي مي كردند. حضور همزمان چند تن از قربانيان سلاح هاي شيميايي عضو اين تشكل ها در اين نمايشگاه بر اهميت آن افزود.
از آن پس و با آشكار شدن تواناييNGO هاي ايران در اين عرصه همه ساله از اين دو NGO ايراني براي شركت در اجلاس ساليانه اين سازمان 10 دعوت به عمل مي آيد و طي سه سال متوالي حضور فعال NGOهاي ايراني، در اين عرصه بين المللي ادامه داشته است.
NGOهاي ايراني علاوه بر ارتباط مستمر با سازمان سلاح هاي شيميايي و حضور در اجلاس هاي اين سازمان، فعاليت وسيعي را نيز در عرصه بين المللي در زمينه اطلاع رساني و آگاه سازي، ايجاد شبكه بين المللي حمايت از قربانيان سلاح هاي شيميايي، اجراي برنامه هاي فرهنگي و مشترك با ساير كشورها و تعامل با شبكه بين المللي NGO هاي طرفدار صلح،تأسيس موزه صلح، مراودت هيأت هاي مردمي در مناسبت هاي ويژه و... آغاز كرده اند كه با موفقيت هاي چشمگيري همراه بوده است.
منبع : كتاب اولين هاي دفاع مقدس؛ محمد خامه يار
عنوان : اولين بمباران شيميايي سردشت
نوع اصطلاح :اولين هاي جنگ شيميايي
اولين بمبارن شيميايي سردشت در سوم آبان 1362 چند روز پس از عمليات والفجر 4 صورت گرفت.
رژيم بعثي عراق در اين روز با گاز خردل اقدام به بمباران شيميايي اين شهر كرد كه بر اثر آن عده اي از رزمندگان اسلام و گروهي از مردم غير نظامي اعم از زنان و كودكان، مجروح شدند و يا به شهادت رسيدند.
در هفتم تيرماه 1366 سردشت برا ي بار دوم بمباران شيميايي شد، در اين روز مردم بي پناه در ميان گرد و غبار بمب هاي تاول زا و اعصاب و خردل گرفتار شدند.
شهرستان سردشت از شهرهاي كردنشين و مرزي استان آذزبايجان غربي است كه در جنوب اين استان قرار دارد و با مناطق كرد نشين شمال كشور عراق همسايه است. بيشتر مردم در اين شهرستان كرد زبان هستند. مركز اين شهرستان، شهر سردشت است. جمعيت اين شهرستان طبق سرشماري سال 1385 برابر با 146/104تن بوده است.
منبع : اولين هاي دفاع مقدس؛ محمد خامه يار
عنوان : اولين بمباران شميايي بانه
نوع اصطلاح :اولين هاي جنگ شيميايي
اولين بمباران شيميايي بانه در ساعت پنج بامداد سوم آبان ماه 1362 صورت گرفت. هواپيماهاي دشمن، روستاي باينجان از توابع بانه را بمباران شيميايي كردند و منجر به شهيد و مصدوم شدن جمعي ازاهالي روستا شد. در اين حمله از بمب هاي شيميايي حاوي تركيبي از ارسنيك و نيترژن موستارد، موسوم به بمب هاي تاول زا استفاده شد.
بانه يكي از شهرستان هاي استان كردستان در غرب ايران است. مركز اين شهرستان شهر بانه است. جمعيت اين شهرستان بر طبق سرشماري سال 1385 برابر با 666/118 تن بوده است.
منبع : اولين هاي دفاع مقدس؛ محمد خامه يار
عنوان : اولين بمباران شيميايي
نوع اصطلاح :اولين هاي جنگ شيميايي
اولين بمباران در سوم آبان 1362 چند روز پس از آغاز عمليات "والفجر4" شهر مرزي ميروان با گاز خردل توسط عراق بمباران شيميايي شد. اين حمله منجر به مصدوم شدن عده اي از رزمندگان و نيز گروهي از مردم غيره نظامي شد كه در ميان جوانان زنان و كودكان نيز به چشم مي خوردند.9 تناز مردم روستايي و تعدادي از رزمندگان اسلام، 72 ساعت بعد از اثر نارسايي شديد تنفسي به شهادت رسيدند.
برخي از مصدومين روستايي در بيمارستان اظهار داشتند در هنگام بمباران شيميايي در بيرون از روستا مشغول كار بودند و هنگام بازگشت مشاهده نمودند برخي از اهالي دچار نارحتي شديد تنفسي شده اند و كف خوني از دهانشان جاري شده و عده اي در همين حال به شهادت رسيده بودند.
منبع : اولين هاي دفاع مقدس؛ محمد خامه يار
عنوان : اولين اعزام گروه پزشكي به جبهه ها
نوع اصطلاح :اولين هاي جنگ شيميايي
هر چند از تاريخ اعزام اولين گروه پزشكي به جبهه ها اطلاعات دقيقي در دست نيست، اما دكتر كرامت يوسفي فوق تخصص جراحي ترميمي در بيان خاطرات خود مي گويد:
اولين بار كه اعزام شدم، رزيدنت جراحي بيمارستان شهداي تجريش بودم و دورۀ تخصصي جراحي را طي مي كردم. ساعت 2 بعدازظهر 31 شهريور سال 59 بود. در پاويون رزيدنت، اتاق پزشك نشسته بوديم،راديو اعلان حملۀ عراق به ايران را كرد.
من و دوستم، دكتر پاكروان با شنيدن خبر و اعلام اينكه، دواطلبين پزشك مي توانند از طريق دانشگاه تهران ثبت نام و اقدام به حضور در جبهه را داشته باشند، همان ساعت از بيمارستان با مسجد دانشگاه تهران براي اعزام تماس گرفتيم. گفتند ساعت هشت صبح با هماهنگي دكتر رفعت جو، رييس بيمارستان فيروزگر مي توانيم مراجعه كرديم. يك گروه شش نفره بوديم. اولين پزشكاني بوديم كه اعزام شديم.من، دكتر پاكروان، دكتر اميني(ارتوپدي) دكتر پناهي(بيهوشي) و دو نفر ديگر كه اسامي آنها يادم نيست.
به اين ترتيب اولين تعاون و بسيج پزشكي به مديرت دكتر رفعت جو شكل گرفت.
منبع : كتاب اولين هاي دفاع مقدس؛ محمد خامه يار
عنوان : اولين كنگره بهداشت نظامي
نوع اصطلاح :اولين هاي جنگ شيميايي
اولين كنگره بهداشت نظامي در 27 شهريور ماه 1368 به مدت سه روز با حضور آقايان حجت الاسلام صفايي نماينده ولي فقيه در نيروهاي مسلح، مهندس تركان وزير دفاع و پشتيباني، دكتر مرندي معاون بهداشت و درمان ستاد فرماندهي كل قوا، سرلشكر ظهير نژاد، سرتيپ حسن سعدي فرمانده نيروي زميني ارتش، سرتيپ نيك نژاد رييس شهرباني، دكتر شيباني نماينده مجلس شوراي اسلامي و خانواده شهداي گروه بهداشت سپاه پاسداران انقلاب اسلامي و با حضور متخصصين امر در محل ستاد فرماندهي كل قوا آغاز به كار كرد. در مراسم افتتاح پس از تلاوت آياتي از قرآن مجيد و پخش سرود، پيام دكتر علي رضا مرندي معاون بهداشت و درمان ستاد كل و پيام مهندس علي سهرابي توانا دبير كنگره قرائت شد. مراسم افتتاح با بازديد از نمايشگاه پايان يافت. در جلسات بعدي مقالات ارائه شده توسط متخصصين امور بهداشت نظامي قرائت شد. مقالات ارائه شده از تنوع و كيفيت بالاي علمي برخوردار بودند و به مشكلات و مسائل عمده بهداشتي درماني نيروهاي مسلح توجه خاصي مبذول شده و به طور كلي شمار مسائلي از قبيل بازنگري تعريف محتوا و ويژگي هاي بهداشت نظامي در پرتو تعاليم اسلام، بهداشت دهان و دندان، كنترل بهداشت مراكز تهيه و طبخ و توزيع مواد غذايي، بررسي مسموميت هاي غذايي، بررسي مسايل عصبي و رواني در رزمندگان، پيشگيري و كمك هاي اوليه در مارگزيدگي و ميازيس، بررسي وضع آلودگي هاي شيميايي، ضرورت واكسيناسيون در نيروهاي مسلح، بررسي علل شيوع بيماري هاي حصبه، طاعون، تب در رزمندگان اسلام و... بودند. كنگره سه روزۀ بهداشت نظامي چهارشنبه 29 شهريور پس از پاسخ به سوالات و جمع بندي، قرائت قطعنامه و اهدا لوح يابود به كار خود پايان داد.
منبع : كتاب اولين هاي دفاع مقدس؛ محمد خامه يار
عنوان : اولين آسايشگاه جانبازان
نوع اصطلاح :اولين هاي جنگ شيميايي
آسايشگاه ثارالله اولين آسايشگاهي است كه براي درمان و استراحت جانبازان نخاعي ايجاد شد. ايجاد آسايشگاه هاي جانبازان يكي از مهم ترين وظايف بهداري سپاه پاسدران انقلاب اسلامي بود. آسايشگاه ثارالله در نيمه دوم سال 1360 بر حسب ضرورتي كه احساس مش يد ايجاد گرديد. جانبازاني كه در آن بستري شدند و عموماً از ناحيه نخاع آسيب ديده بوند و اكثر آنان هر دو پا و در بعضي موارد دستهايشان فاقد حركت بود. جانبازان به علت آنكه از لحاظ پرستاري به گونه اي خاص مي بايست تحت مراقبت قرار بگيرند و مدت بستري شدن آنها بسيار طولاني و گاهي هم براي هميشه است قبل از تشكيل آسايشگاه تمام در بيمارستان ها و گاه در منازل خود بستري بودند. با توجه به مدت بستري بودن آنها كه گاهي يك سال تخت بيمارستان را اشغال مي كرد و به خاطر نياز بيمارستان به اين تختها، بهداري سپاه در صدد آمد آسايشگاهي براي جانبازان دوران دفاع مقدس ايجاد نمايد تا بتواند با اين كار تخت هاي بيمارستان ها را جهت ديگر بيماران آماده كند و كارآيي بيمارستان ها را بالا ببرد و در كنار اين تصميم در اين فكر بود تا آسايشگاهي براي جانبازن نخاعي تأسيس نمايد. ايجاد آسايشگاه ثارالله اولين حركتي بود كه در اين راستا شكل گرفت. مكان كنوني اين آسايشگاه منزل يكي از سران وابسته به رژيم طاغوت بود كه در سه طبقه ساخته شده بود. اين مكان پس از تجهيز به آسانسور و ايجاد تغيير و تحول در ساختار آن در بهمن ماه سال 1360 افتتاح و با ظرفيت هفتاد تخت در اختيار جانبازان نخاعي قرار گرفت.
منبع : كتاب اولين هاي دفاع مقدس؛ محمد خامه يار