بخش جانوران

جهان جانوران

جانوران بسيار گوناگونند. توانايي آنها با سازگاري در محيط هاي مختلف سبب شده است كه اين موجودات در سراسر كره زمين در شرايط گوناگون محيطي به شكل هاي متفاوت زندگي كنند. دانشمندان عقيده دارند كه هنوز نيمي از انواع جانوران بر روي كره ي زمين شناخته نشده اند.
براي مطالعه گوناگوني جانوران در اين فصل از طبقه بندي ساده زير استفاده مي كنيم.

اسفنج ها ساده ترين جانورانند اين جانوران كه اغلب دريازي هستند به صورت كلوني زندگي مي كنند       تا كنون حدود 5000 گونه آنها شناخته شده است اسكلت اسفنج ها از آهك، سيليس و يا نوعي پروتئين سخت تشكيل شده است . و بر اين اساس اسفنج ها به سه دسته آهكي، شيشه اي و شاخي        طبقه بندي مي شوند.
بدن يك اسفنج بالغ از سه لايه سلول مختلف تشكيل شده است اين جانوران به طريقه جوانه زدن و يا قطعه قطعه شدن زياد مي شوند اين جانوران توليد مثل جنسي نيز دارند و با تشكيل تخم زياد مي شوند.

كيسه تنان:
اين گروه از جانوران نسبت به اسفنجها پيشرفته ترند. زيرا چندين نوع سلول اختصاصي كه كارهايي مانند گوارش حركت، حس كردن را بر عهده دارند در ساختمان آنها ديده مي شود.
نام علمي شاخه كيسه تنان كنيدارپا است كه از كلمه كنيدوست گرفته شده است.
كنيدوست سلولهاي زهرآگيني است كه بر روي بازوهاي اطراف دهان جانور وجود دارد

كيسه تنان به دو شكل اصلي پوليپ(ثابت) و مدوز(متحرك و شناور) ديده مي شوند اين جانوران هم به طريقه جنسي(توليد تخم) و هم به طريقه غير جنسي(جوانه زدن) زياد مي شوند.

كرم ها گروه بزرگي از جانوران را تشكيل مي دهند و اقسام بسيار زيادي دارند. برخي زندگي انگلي وبرخي زندگي آزاد دارند. آنها را مي توان در محيط هاي گوناگون، آب هاي شور، شيرين، خاك و حتي بدن گياهان و جانوران يافت. كرم ها را بر اساس ساختمان بدن به سه شاخه:

 1) كم هاي پهن                      2) كرم هاي لوله اي                  3) كمر هاي حلقوي

تقسيم بندي مي كنند.

تا به حال 13 هزار گونه كرم پهن شناخته شده است همه آنها داراي ويژگي هاي زير هستند.
1) بدن اين جانداران داراي سه لايه جنيني است
2) تقارن آنها دو جانبي يا دو طرفي است
3) بدن حفره عمومي ندارد. و فضاي بين بافتهاي آنها را نوعي بافت پيوندي پر مي كند.

P3

در اين كرم ها نيز تقارن دو جانبي است حدود 15 هزار نوع آنها شناخته شده است كه در محيط هاي گوناگون به شكل آزاد يا انگلي زندگي مي كنند. بدن اين جانداران بدون قطعه و لوله مانند است سطح بدن آنان را پوشش يا كوتيكول محكمي مي پوشاند و حفره عمومي آنها (سلوم) كاذب است جنس نر و جنس ماده آنها از هم جداست و به طريق جنسي زياد مي شوند.

كرم هاي حلقوي يا (آنليدها) حدود9000 گونه اند. گونه هايي ساكن آب هاي شيرين و گونه هايي دريازي و برخي در محيط خشكي زندگي مي كنند . بدن اين جانداران نرم و ماهيچه اي و حلقه حلقه است بدن آنها تقارن دو جانبي وداراي حفره عمومي است. ديواره بدن اين جانداران داراي ماهيچه هاي طولي و حلقوي است كه موجب حركت جاندار مي شوند دستگاه عصبي اين جانوارن كامل تر شده است و شامل يك طناب عصبي شكل است. اين جانوران گردش خون پيوسته دارند و توليد مثل آنها جنسي است.

حدود 60 هزار گونه از نرم تنان شناخته شده است. از نظر علمي آنان را به 5 رده تقسيم بندي مي كنند.

آمفي نورا:

اغلب دريازي اند در اين جانداران سر تحليل رفته و فاقد چشم، و بازو هستند و حدود 700 گونه آنها شناخته شده است.

ناوپايان:

حدود 200 گونه آنها شناخته شده است دريازي هستند صدف آنها لوله اي شكل است كه از هر دو طرف باز است .

شكم پايان:

وجود پاي بزرگ و مسطح زير بدن ، عدم تقارن در حالت بلوغ ، داشتن صدف پيچ خورده يك تكه از ويژگي هاي اين گروه است در دهان شكم پايان زبان سوهان مانندي وجود دارد كه براي تراشيدن مواد غذايي كاربرد دارد.

دو كفه اي ها:
در اين جانوران صدف دو قطعه اي است كه با رباط و دندانه به هم اتصال يافته اند. تقارن اين جانوران دو جانبي و پاهايي تبر مانند دارند در اين جانوران آبشش ها پيشرفتگي بيشتري يافته اند و به اندام هاي   تغذيه كننده تبديل مي شوند.

سر پايان:
در اين جانوارن پاها در اطراف دهان قرار دارد. دستگاه عصبي اين جانوران بسيار توسعه يافته و اسكلت خارجي آنها تحليل رفته است اما اسكلت داخلي غضروفي دارند. در آب هاي شور و يا شيرين زندگي       مي كنند. فضاي جبه آنها زياد است و جاندار مي تواند با فشار آب را به بيرون براند و به سرعت حركت كند.

بندپايان داراي اسكلت خارجي و سخت هستند . بدن و اندام هاي حركتي آنها بند بند است . به دليل سازگاري آنان در محيط هاي مختلف موجب تنوع آن شده است به طوري كه حشرات فراوان ترين بي مهره ها هستند تاكنون حدود يك ميليون گونه بندپا شناخته شده است بند پايان به تنهايي از گوناگوني همه جانوران و گياهان بيشتر اند.

بند پايان به دو زير شاخه كليسرداران و آرواره داران تقسيم بندي مي شوند.

بدن كليسرداران داراي سر سينه اي بدون بند، شكم بند بند است و به سر سينه 6 جفت زايده متصل است. نخستين جفت كليسرها، دومين جفت پدي پالپ ها و چهار جفت آخر پاهاي حركتي اين جانوراند. اين جانوران آرواره يا شاخك ندارند.
رده عنكبوتيان؛ در اين گروه قرار دارند اين جانوران معمولاً گوشت خوار و شكارچي اند . چشم هاي آنها ساده و شش هاي كتابي دارند. (عنكبوت، كنه، عقرب، رتيل)

بدن اين جانوران داراي سرسينه و شكم يا سر ، سينه و شكم و يا سر و تنه است.
در سر يك يا دو جفت شاخك، يك جفت آرواره(مانديبول) وجود دارد. سخت پوستان ، صدپايان، هزارپايان و حشرات در اين زير شاخه قرار دارند.
سخت پوستان:

اين جانوران هم در خشكي و هم در آب هاي شيرين و شور ديده مي شوند معمولاً چشم مركب دارند و از طريق آبشش تنفس مي كنند (خرچنگ پهن ، خر خاكي)
هزار پايان:

تعداد انواع آنها نسبت به ساير بند پايان كمتر است اين جانوران علف خوار يا مردار خوارند حدود 10 هزار گونه آنها شناخته شده اند (هزار پاي گوشت خوار، هزار پاي علف خوار)

اين جانوران هم در خشكي و هم در آب قابل مشاهده اند. بدن شامل سر، سينه و شكم است .
معمولاً داراي سه جفت پا و دو جفت بال هستند كه به سينه متصل است. چشم ها ساده و مركب است. علت اينكه سازگاري مناسبي دارند اين است كه از غذاهاي متنوع استفاده مي كنند و سرعت زياد توليد مثل دارند. (مگس، سنجاقك، ملخ)

اين جانوران در آب هاي گرم زندگي مي كنند و شباهتي به ساير گروه هاي جانوري ندارند در درون بدن آنها دستگاه گردش آب وجود دارد كه وظيفه انتقال مواد و يا دفع مواد و حتي حركت جاندار را بر عهده دارد.

بدن اين جانداران داراي سر ، تنه و دم است. داراي اسكلت داخلي و مغز درون جمجمه قرار دارد دستگاه گردش خون بسته دارند و خون داراي گلبول هاي سفيد و هموگلوبين در گلبول هاي قرمز است.

ماهي ها از لحاظ شكل و رنگ و اندازه و نوع غذاي مصرفي و نوع رفتارها، با يكديگر متفاوتند. در رده بندي ماهي ها را به سه رده زير تقسيم بندي مي كنند.

اين ماهي ها كه دهان گرد هم ناميده مي شوند ساكن آبهاي شيرين يا درياها هستند اسكلت آنها غضروفي است دهان بادكش مانند دارند باله هاي زوج ندارند و قلب آنها دو حفره اي است .


حدود 200 گونه اين نوع ماهي ها شناخته شده است. كوسه ماهي ، ماهي خاويار، اره ماهي و سفره ماهي در اين رده قرار دارند. در پوست آنها دندانه مشاهده مي شود و قلب دو حفره اي دارند.

ماهي استخواني:

حدود 25 هزار گونه آنها شناخته شده است. در پوست آنها پولك هاي جلويي(فلس) وجود دارد و داراي شانه شنا هستند.

دوزيستان جانوراني هستند كه هم در آب و هم در خشكي ساكنند. حدود 3000 گونه ي آنها شناخته شده است. پوست بدن آنها بدون پولك و تنفس از طريق، آبشش، شش، پوست و حفره دهاني صورت مي گيرد. قلب آنها سه حفره اي است. سمندرها، وزغ ها، قورباقه ها در آب تخم گذاري مي كنند و مراحل اوليه رشد نوزاد آنها در آب طي مي شود.

لاك پشتها، سوسمارها، مارها و تمساح ها خزندگاني هستند كه ساكن خشكي و يا به طور ثانويه در آب زندگي مي كنند. اين جانوران در پوست خود پولك هاي بشره اي دارند و باشش تنفس مي كنند، قلب آنها چهار حفره اي است. تخم گذار و تخم آنها داراي پوسته است دايناسورها قديمي ترين خزندگان هستند كه حدود 65 ميليون سال پيش بر روي زمين زندگي مي كرده اند.


پوست آنها داراي پر و منقار آنها شاخي است. در اين جانوران دست ها تبديل به بال شده است . قلب آنها چهار حفره اي است دماي بدن آنها ثابت است(خون گرم) حدود 10 هزار گونه آنها شناخته شده است. پرها كه سبك و مقاومند هم بدن را گرم نگه مي دارند و هم به پرواز آنها كمك مي كند. پرندگان از لحاظ شكل بدن ، پاها، منقار ... فرق هاي زيادي با هم دارند.


پستانداران در همه جاي زمين زندگي مي كنند .

1) پوست آنها مو دارد.
2) قلب چهار حفره اي دارند.
3) گلبول هاي قرمز خون هسته ندارند.
4) حفره عمومي توسط ديافراگم به دو بخش تقسيم شده است
5) دما بدن ثابت دارند.
6) لقاح داخلي دارند و مراحل رشد جنين در درون رحم صورت مي گيرد و نوزاد از غدد پستاني شير         مي خورد. حدود 5000 گونه پستاندار شناخته شده است. قدرت يادگيري پستانداران نسبت به ساير      مهره داران

مرجان دريايي

مَرجان دریایی یکی از جانوران پست است که در شاخه مرجانیان و رده گُل‌سان‌زیان (آنتوزوآ) رده‌بندی می‌شود.

حقایقی درباره مرجان‌ها

مرجان‌ها فقط ۱٪ از بستر دریاها را پوشش می‌دهند. مرجان‌ها ۲۵٪ از تمام حیات دریا را در خود حفظ می‌کنند و بسیاری ازانواع ماهی‌ها در مرجان‌ها زند گی می‌کنند. هر کدام از مرجان‌ها یک اکوسیستم کامل هستند.در اقیانوس اطلس ۱۵٪ مرجان‌ها تجمع دارند که مجموعی از ۷۰ گونه مرجان می‌باشند. این مرجان‌ها محل زندگی ۵۰۰ نوع ماهی هست.اقیانوس هند و آرام ۸۵٪ از ریفهای جهان را با ۷۰۰ نوع مرجان و ۴۰۰۰ گونه ماهی دارا است.مرجانها مقر زندگی گیاهان و جانورانی است که خودا اکوسیستم کاملی هستند. بیش از ۸۰۰۰۰ گونه حیاتی در مرجانها زندگی می‌کنند.مرجانها ۶/۱ سواحل دریاها و خشکیها را محافظت می‌کنند مثلا: جزیره‌های کم ارتفاع را در برابر خشم امواج و فرسایش دریاها محافظت می‌نمایند.هر یک متر مربع مرجان از نظر اقتصادی برابر ۴۷۰۰۰ دلار می‌ارزد به طوریکه بزرگ‌ترین صنعت توریست جهان با جذابیتهای طبیعی که ۱۰٪ از کل صنعت توریست را پوشش می‌دهند. از مرجانها جهت تولید داروهای ضد سرطان ونیز و جهت پیوند استخوان استفاده می‌گردد.مرجانها به غیر از غذا یک مکان برای زندگی موجودات دریایی هستند.

این موجودات قدیمی‌ترین اکوسیستم زمین هستند و جوان‌ترین گونه مرجانها ۱۸۰۰۰ سال عمر دارند.مرجانها گونه‌ای از جاندارانند که نه گیاهند و نه جانور بلکه ماینرال نام دارنند که از موادی به نام زوکسانتیلا تشکیل یافته‌اند.مرجانها دو دسته‌اند: مرجانهای نرم و مرجانهای سخت. مرجانهای نرم: از اجزایی به نام پلیپس تشکیل شده‌اند. پلیـپسها در درون خود مایعی زله مانند دارند. دهان مرجانهااز اجزایی به نام تنتیکلز تشکیل شده‌است که به وسیله آن پلنکتونها را به دام می‌اندازد.مرجانها به دو طریق تقسیم سلولی و حرکت لاروها تولید مثل می‌کنند. مرجانها سیستم دفاعی و تهاجمی هم دارند. مرجانها زندگی همیارگونه‌ای دارند. مرجانها تا جایی که مواد غذایی دارند رشد می‌کنند، سپس رشد آنان متوقف گردیده و اجازه رشد به گونه‌های دیگری می‌دهند که فرصتهای غذایی مناسب تری دارند.برطبق آمار سازمان اقیانوس‌شناسی آمریکا مرجانها در حال انقراض هستند.

شرایط زیست محیطی مرجانها

دمای آب عمق شوری و املاح آب شفافیت آب امواج بستر دریا از سال ۹۲ تا ۲۰۰۰ ۱۰٪ از مرجانها از بین رفته‌اند در صورتی که امروزه در آستانه هزاره سوم٪۲۵ از بین رفته‌اند و ۵۸ ٪ دیگر بر طبق آمار جهانی در خطر می‌باشند.

از خطرات تهدید کننده مرجانها

خشک کردن دریاها آلودگی دریاها گسترش شهرکهای ساحلی ماهیگیری بیش از حد گرم شدن زمین آب شدن یخهای قطبی شکاف لایه اوزون

نکاتی مفید و کارآمد جهت جلوگیری از تخریب مرجانها

هدایای مرجانی را نخرید از لنگر استفاده نکنید دست به مرجانها نزنید در حین غواصی تجهیزات خود را در مکانهای مناسب قرار داده تا از برخورد آنها با مرجانها جلوگیری نمائید نزدیک مرجانها نروید به ماهیها در ریفها غذا ندهید موقع عکاسی مراقب نور فلش باشید

كوسه

کوسه یکی از آبزیان نسبتاً بزرگ است.اقیانوس‌ها ۷۰ درصد از سطح زمین را پوشش و بیش از ۲۰ هزار گونه از ماهی‌ها را در خود جای داده‌اند

که از این تعداد نزدیک به ۳۷۰ گونه، کوسه هستند. مدت‌ها پیش از به وجود آمدن دایناسورها، کوسه‌ها فرمانروای آب‌ها بودند. آنها نخستین بار بیش از ۴۰۰ میلیون سال پیش شکل گرفتند و در ۱۰۰ میلیون سال اخیر به ندرت دستخوش تغییر و دگرگونی شده‌اند. امروزه کمتر گونه‌ای از موجودات کرهٔ زمین چنین احترام و ترسی را بر می‌انگیزد.این شکارچیان حیرت‌انگیز با خوردن موجودات ضعیف و زخمی، در بالای چرخه غذایی دریایی قرار می‌گیرند. آنها با این کار به حفظ تعادل در سیستم طبیعت کمک می‌کنند.از معروفترین کوسه‌ها می‌توان به کوسه بزرگ سفید، کوسه ببری و کوسه سرچکشی اشاره کرد.

شنوایی و بویایی

کوسه‌ها ماشین‌های هستند که برای شکار تنظیم شده‌اند. آنها که متکی به حس شنوایی مخصوصشان برای گرفتن شکار هستند، می‌توانند ارتعاش صدا را در فاصله‌ای بیش از ۳,۰۰۰ پا تشخیص دهند. کوسه‌ها مخصوصاً به ارتعاشات با بسامد پایین که از طرف شکار منتشر می‌شوند، حساسند. ارتعاش صدای بلندگوها که شبیه صدای ماهی زخمی است، کوسه‌ها را به حالت جنون و از خود بیخودشدگی می‌برد. هرچه که کوسه به شکار نزدیک‌تر می‌شود، حس بویایی‌اش بیشتر به کار می‌افتد. کوسه‌ها می‌توانند یک قطرهٔ خون را در ۲۵ گالن آب تشخیص دهند.آب، درون سوراخ‌های بینی کوسه‌ها که در بخش تحتانی حلزونی شکل قرار گرفته است جاری می‌شود. همچنین کوسه‌ها منافذی کوچک برای جذب سیگنال‌های الکتریکی، که در هنگام حرکت حیوانات ایجاد می‌شود، دارند. این منفذها مانند یک حس اضافی می‌مانند که به کوسه‌ها در یافتن شکار کمک می‌کند، حتی اگر این موجود بداقبال در زیر شن‌ها مخفی شده باشد.همچنین دارای یک بخشی به نام آمپول لورنزینی نیز هستند که یک سیستم حسی بسیار قوی محسوب می‌شود که در قسمت پشتی و تحتانی پوزه حیوان قرار می‌گیرد.

دندان‌های یک کوسه

کوسه‌ها به طور مداوم دندان‌هایشان را استفاده می‌کنند و از دست می‌دهند. برخی از گونه‌ها در طول عمر خود نزدیک به ۳۰ هزار دندان درمی‌آورند. عمل جایگزینی دندان در این جانوران دریایی همیشه رخ می‌دهد. هریک از دندان‌های کوسه در ردیفی واقع شده است که با شکستن یکی، دیگری جایگزین آن می‌شود. وجه تمایز کوسه‌ها از دیگر حیوانات به جز دندان‌های آن‌ها در اسکلتشان است. اسکلت کوسه‌ها به جای استخوان، از مادهٔ غضروفی انعطاف پذیری است و چون غضروف از استخوان سبکتر است، بنابراین کوسه‌ها برای شنا کردن نسبت به یک ماهی استخوانی انرژی کمتری مصرف می‌کنند. پوست سختی تمام بدن کوسه را پوشش داده است و فلس‌های خمیده‌ای که جهت آن‌ها به عقب است، پوست را به سختی یک ورق سمباده می‌کنند که کوسه را از آسیب محافظت می‌نمایند. همچنین این فلس‌ها هنگامی که کوسه در حال شنا کردن است نیروی مقاوم آب را کاهش می‌دهند.

خطر برای انسان

ماجرای حمله کوسه‌ماهی در بندر هاوانا به ملوان بروک واتسون، موضوع تابلوی نقاشی مشهور واتسون و کوسه، اثر جان سینگلتون کاپلی است. حمله کوسه‌ماهی به بروک واتسون در سال ۱۷۴۹ میلادی، اولین حمله ثبت‌شده کوسه‌ماهی به انسان‌ها در تاریخ مدرن است.مزایای فراوانی، کوسه را یکی از نادرترین شکارچیان کره زمین کرده‌است. بسیاری از کوسه‌ها برای حمله آفریده شده‌اند اما همه آنها حمله نمی‌کنند. در واقع بیشتر کوسه‌ها برای انسان بی‌ضرر هستند (مانند کوسه نهنگی) و فقط گونه‌های محدودی هستند که تا کنون خطرناک شناخته شده‌اند. این آبزیان زیبا و سلاطین اقیانوس‌ها منبعی پر درآمد نیز برای صنعت اکوتوریسم غواصی می‌باشند.

دشمن طبیعی

کوسه بجز انسان دشمن دیگری در طبیعت ندارد. سالانه ۷۳ میلیون کوسه توسط انسان شکار می‌شوند.این کار باعث گردید که جمعیت کوسه‌های سرچکشی در اقیانوس ۹۸٪ کم شود.

سفره ماهی

سفره ماهی نوعی ماهی تخت و نزدیک از خانواده رامَک‌ماهیان (Myliobatidae) و وابسته به کوسه‌ها است.

سفره ماهیان نتیجهٔ چرخه تکاملی کوسه‌ها هستند. سفره ماهی‌ها معمولاً در گروه‌های بزرگ و به صورت دسته جمعی زندگی می‌کنند. استخوان بندی سفره ماهی‌ها از غضروف که ماده‌ای سخت ولی نرم تر از استخوان است تشکیل شده‌است.

انواع سفره ماهی

مشهورترین و پر جمعیت‌ترین سفره ماهی دریای عمان است و دارای ظاهری کایت مانند و دمی طویل است.به علت اینکه ظاهری مثلث مانند دارد به این اسم مشهور شده‌است.نوعی سفره ماهی عظیم با باله‌های سینه‌ای بسیار قوی که دارای برجستگی‌ها و فرو رفتگی‌های متعددی است. ضرباتی که توسط باله‌های این ماهی به سایر ماهی‌ها وارد می‌شود باعث زخمی شدن شدید طعمه شده و شکار آنها را راحت می‌کند. این نمونه به خون آشام دریا مشهور است.این ماهی که به خاطر شاخکهایش چرتنه هم خوانده می‌شود بزرگترین نوع سفره ماهی‌ها می‌باشد این گروه از ماهیها از گروههای خیلی نزدیک به کوسه‌ها می‌باشند

علیرغم اندازه آن این ماهی یک شکارچی خطرناک نیست او به آرامی در مسیر دریای باز شنا می‌کند و باله‌های بزرگ خود را به آرامی به یگدیکر می‌زند و با استفاده از شاخکهای جلویی خود پلانگتونها و موجودات ریز دریایی را به درون دهان بزرگ خود هدایت می‌کند.پوزهٔ جانور طویل و عضوی منقار مانند را بوجود آورده و بالهٔ پشتی به چندین قسمت تقسیم و هر قسمت به یک خار مبدل شده‌است. با توجه به شکل ظاهری به گیتار ماهی هم مشهور است.اين ماهی قادر است برق قوی تولید کند و توسط آن طعمه‌هایش را فلج می‌کند.

دلفين 

دلفین پستاندار دریایی از رده آب‌بازسانان می‌باشد. خانواده دلفین با ۱۷ جنس و ۳۵ گونه بزرگ‌ترین خانواده زیر راسته نهنگهای دندان دار محسوب می‌شود.

اعضای این خانواده در تمام آبهای آزاد جهان و همچنین در بعضی رودخانه‌های در امتداد آب شیرین انتشار دارند.این خانواده از دوره ائوسن ظاهر شده‌اند. پوست بدن دلفینها معمولاً صاف و برهنه‌است. ممکن است در سر و تنه تعدادی از آنها مو وجود داشته باشد. از گوش‌های خارجی فقط سوراخ کوچکی نمایان است و سوراخ بینی که یک یا دو عدد می‌باشند در بالا و عقب سر قرار گرفته‌اند تا عمل تنفس در سطح آب را سهولت بخشند این سوراخ‌ها به‌وسیله پرده‌ای خود به خود بسته می‌شوند. تعداد دندانها زیاد و در بعضی گونه‌ها به ۲۶۰ عدد می‌رسد و عمدتاً از ماهیها و سرپایان و حتی دلفین‌های کوچک‌تر تغذیه می‌کنند. طول آنها از ۲/۱ الی ۹/۳ متر و وزنشان از ۲۳ تا ۱۳۶ کیلوگرم متفاوت گزارش شده‌است.دانشمندان بر این باورند که هنگامی که یک دلفین می‌خوابد فقط نیمی از مغز او استراحت می‌کند نیمه دیگر بیدار باقی می‌ماند تا دلفین به شکل طبیعی عمل کند پس از مدتی، دو نیمه مغز کارهایشان را با هم عوض می‌کنند.

دلفین در فرهنگ ایرانی

در فرهنگ ایرانیان دلفین بستگی نزدیکی با آیین مهر دارد چنانکه در بسیاری از آثار برجا مانده از این آیین، مهر در دوران کودکی و در کنار مادرش ناهید یا به تنهایی سوار بر دلفین دیده می‌شود. در نقش نوعی از فرش‌های زیبای ایرانی با نام « ماهی در هم » یا « هراتی » نیز می‌توان ردی از دلفین و پیوند آن با دیگر نمادهای آیین مهر همچون گل نیلوفر را یافت.

دلفین پوزه‌بطری

دلفین پوزه‌بطری از گونه دلفین‌هایی است که به وفور در آکواریوم‌های دنیا جهت عملیات نمایشی به کار گرفته می‌شود. از نقطه نظر پراکندگی در اکثر اقیانوس‌های جهان از جمله خلیج فارس وجود دارد با وزنی در حدود ۲۵۰ تا ۶۰۰ کیلوگرم طولی معادل ۲تا۴ متر و ردیف دندان‌هایی که در هر ارواره از ۲۲تا۲۶ دندان تشکیل شده تقزیبا هر ۲ سال یک بار بچه‌دار می‌شود و دلفینی به طول ۱متر و وزنی معادل ۳۷ کیلوگرم را به مدت ۱سال با شیر مادر تغذیه می‌کند و طول عمری معادل ۲۶ تا۳۰ سال دارد.دلفین سیاهدلفین سیاه گونه‌ای از خانواده نهنگ‌های خلیج فارس می‌باشد که رنگ تیره بدن وی را از سایر گونه‌های این خلیج جدا میسازد رنگی بین خاکستری تیره مایل به سیاه البته بسیاری از دلفین‌ها پس از مرگ رنگ پوست را با این رنگ تعویض می‌کنند که شاید موجبات اشتباه را هم فراهم کند.

دلفین سیاه به دندان‌هایی با قطر بیش از ۲۵ میلیمتر مجهرند که به نوعی در برخی موارد حمله این‌گونه به دیگر دلفین‌ها را فراهم می‌آورد اما عمدتاً به علت سرعت کمتر در قیاس با سایر هم گونه‌ها ناکام می‌ماند.از نقطه نظر پراکندگی در اکثر دریاهای گرم و معتدل جهان از جمله خلیج فارس یافت می‌شود. همچنین وزنی معادل ۲تن و طولی بین ۴ تا ۶متر و زمان باروری ۱۵ ماه و زادآوری بچه دلفینی معادل ۲ متر از دیگر ویژگی‌های این گونه محسوب می‌شود.دلفین یونسدلفین یونس (نهنگ یونس) نوعا گونه منزوی شناخته می‌شود؛ نهنگ یونس دارای طولی معادل ۳تا ۴ متر می‌باشدو وزنی حدود۴۰۰ تا ۴۳۰ کیلوگرم دارد.این دلفین دارای مجموعا ۹ دندان با رنگی خاکستری تیره که به مرور و در اثر افزایش سن روشن تر می‌گردد، به همراه خطوطی نامنظم بر روی پوست است. روایت می‌کنند که یونس پیامبر آن هنگام که امر خدا را ترک کرد، در سفری دریایی کشتی او در میان طوفان گرفتار شد و یونس پیامبر توسط نهنگی بلعیده شد.

عنوان دهم می رسد به وزغ زهرافکن ( Poison Dart Frog ). این وزغ بسیار زیباست و شما می توانید آنها را در دریاچه ها بیابید اما عجله نکنید. احتمالا اگر آنها را از نزدیک دیدید شاید اصلا نفهمید که خانواده ای را عزادار کرده اید. سمی که از پشت این وزغ خارج می گردد به سرعت شما را نابود می کند. البته نه شما بلکه این این سم عصبگرا برای از میان برداشتن 10 انسان کافی است! تا شما باشید که با این حیوان نازنین کاری نداشته باشید!

احتمالا شما هم هوس نمی کنید که با این بوفالو عزیز شوخی کنید. گول هیکل ورزشکاری او را نخورید! قدرت اصلی او در شاخهای تیز و قدرتمند اوست. شما به سختی می توانید یکی از این حیوانات را خشمگین کنید اما در این صورت زیاد به ادامه زندگی امید نداشته باشید!

عنوان هشتم به یک حیوان سفیدرنگ و خوش خوراک و زیبا تعلق دارد. او را در قطب یافتیم. اگر بخواهیم به برنامه غذایی او اشاره کنیم باید به صبحانه مقوی او اشاره کنیم. راستش فکر می کنم اگر من هم هر صبح یک فیل دریایی ( فوک ) می خوردم از این هم خطرناک تر می شدم. خطاب به دوستان علاقه مند به هیجان توصیه می کنم توله های آن را اذیت کنید. احتمالا بعد از اصابت پنجه خرس به سرتان و احتمالا ترکیدن مغزتان هیجان زیادی احساس می کنید.

اگر بعد از دیدن فیل مهربانی مانند دامبو قصد دارید شما هم یک فیل داشته باشید بد نیست با من به قلب مراتع آفریقا بیایید. احتمالا با دیدن این فیلهای کمی خشن! از تمام تصمیمات خود در مورد داشتن یک فیل پشیمان می شوید. البته اگر عاج های فوق العاده تیز و خطرناک سوراختان نکرده باشد و یا یک فیل 16000 پوندی بغلتان نپریده باشد! در هر حال بد نیست بدانید سالانه 500 نفر توسط فیلها کشته می شوند. چرا شما یکی از آنها نباشید!

حواستان کجاست؟ وقتی با برنامه سازان برنامه راز بقا به دریاچه های آب شور استرالیا آمدید باید مواظب باشید که یک کروکدیل آب شور استرالیایی را با یک کنده چوب خشک اشتباه نگیرید! این حیوانی که می بینید ممکن است بسیار رومانتیک شما را به دندان بگیرد و بعد از غرق کردن شما شما را تکه تکه کند و میل نماید. شما هم که خوشــــــــــــــــــمزه!!

این حیوان گربه ای ملوس است که ممکن است سوالات زیادی را در ذهن شما ایجاد کند. ما هنوز نمی دانیم کجای این حیوان خطرناک تر است. دندانهای برنده او؟ حملات برق آسای او؟ پنجولهای تیز و خرد کننده او؟ گرسنگی همیشگی او؟ نمی دانم اما می دانم این شیر آفریقایی اعصاب درست و حسابی ندارد. بهتر است به سراغ حیوان خطرناک بعدی برویم.

این کوسه غول آسای سفید بسیار موجود بی جنبه ای است. از عکس گرفتنش می توانید این را بفهمید. جوری عکس گرفته که خود را خشن نشان دهد. اما کلا ما دست اندرکاران راز بقا او را بیشتر انسانی ببخشید کوسه ای عاشق می پنداریم. او عاشق بوی خون است. هر جا که بوی خون در آب به مشام برسد در چشم بر هم زدنی آنجاست و در چشم بر هم زدنی قیامت کبری را بر پا می کند. اگر در چنین موقعیتی بودید دیگر بی خیال شوید. وقتی او بوی خون را احساس کند دیگر راه فراری نیست. در تفکر کوسه ای هر چیزی که تکان بخورد باید کشته شود!

راستش این بار باید به عمق ابها برویم و این ماهی ژلاتینی زیبا را ببینیم. اگر توانستید از دست کوسه سفیدی به ان مرگباری فرار کنید اصلا مغرور نشوید. این ماهی ژلاتینی که چهره ای معصوم به خود گرفته است آنقدر شیطان صفت است که فکر می کنم هر هفت حیوان قبلی هم از او بترسند. او 60 شاخک دارد که هر کدام 15فوت طول دارد. در هر شاخک به زیبایی 5000 هزار تیغ سمی دارد. اگر وزغ زهر افکن 10 انسان را از بین می برد این ماهی 60 انسان را از پای در می آورد.

کبری آسیایی نوعی مار است و هیچ ارتباطی با انسانها و تصمیم کبری ندارد! او دیگر مظهر نیش زدن است. سالانه 50 هزار مرگ در جهان اتفاق می افتد که قسمت عمده ای از آن به دست این مار اتفاق می افتد. وقتی با چنین ماری روبرو شدید که راه فراری برای نیشهای فوق مرگبار او نداشتید آن وقت اذعان می کنید که چرا در بین مارها او را خطرناکترین می نامند.

در فرهنگ رازبقایی ما گفته شده است که به هیچ عنوان به این عنوان نزدیک نشوید اما ما و شما قصد داریم نگاهی به آن بیاندازیم. پشه ها اغلب فقط باعث ایجاد خارش می گردند اما همین ها هستند که باعث انتقال بیماری مالاریا می شوند. انگل هراسناک مالاریا پشت هر مالاریا دیده ای را می لرزاند. اما اگر بدانید سالانه 2 میلیون نفر بر اثر نیش این بلایای کوچک می میرند شاید شما هم بترسید. راستی یادم رفت بگویم بعضی انسانها مانند من هستند که به هیچ عنوان پشه نیششان نمی زند. اگر می بینید با شما راحت به میان این پشه ها آمده ام به همین دلیل است. چه شد؟ پشه نیشتان زد؟

جانوران هم مانند انسان براي زنده ماندن نياز هاي گوناگوني دارند.

1-نياز به جاي مناسب :‌

جانوران در جايي زندگي مي كنند كه براي آنها مناسب باشد.

2 -نياز به خانه :
بعضي از جانوران خانه يا لانه اي ندارند اما بيشتر آنها جايي مناسب براي خود و بچه هايشان درست مي كنند.

  -3نياز به غذا :
جانوران هم مانند انسان براي حركت و رشد نياز به غذا دارند.

-4 نياز به هوا :
همه جانوران براي نفس كشيدن به هوا نياز دارند.

-5 نياز به آب :
همه جانوران به آب نياز دارند.

-6 نياز به همكاري :
بعضي از جانوران مجبورند به صورت گروهي زندگي كنند. در زندگي گروهي هر يك از جانوران وظيفه معين دارند.

سوالات تكميلي
در جاي خالي كلمه مناسبي بنويسيد.

-1جانوران هم مانند انسان ها براي زنده ماندن، نيازهاي گوناگون دارند.
-2 بيشتر جانوران نمي توانند در جاهاي بسيار سرد يا بسيار گرم زندگي كنند.
-3جانوران براي حركت و رشد نياز به غذا دارند.
-4 همه جانوران براي نفس كشيدن به هوا نياز دارند.
-5 در زندگي گروهي هر يك از جانوران وظيفه معيني دارند.

سوالات صحيح و غلط :
جمله درست يا غلط را با × مشخص كنيد.

سوالات متن درس
-1 در كدام محل، تعداد جانوران كمتري پيدا مي شود؟ چرا؟

در قطب ها، زيرا هوا به قدري سرد است كه جانوران كمتري توانايي مقاومت سرماي آنجا را دارند.

-2 محل زندگي جانوران زير را تعيين كنيد و دليل انتخاب خود را بگوئيد:

مار :‌
در جنگل هاي گرم و بيابان سوزان – مارها مي توانند در شرايط مختلف آب و هوايي زندگي كنند. البته در سرما به خواب مي روند.

فُك ها :
در كنار دريا ها زندگي مي كردند چون اين جانوران از موجودات دريايي تغذيه مي كنند.

-3 غذاي اين جانوران چه تفاوتي با هم دارند؟

خرس : حيواني است كه از گوشت حيوانات ديگر و گاهي گياهان تغذيه مي نند.
زرافه : حيواني است كه با گردن بلند خود مي تواند گياهان و ميوه هاي نوك درخت ها را بخورد.

-4 آيا جانوران در طول خواب زمستانه به آب و غذا نياز دارند؟

البته نياز دارند ولي بسيار كم. آن ها از ذخيره بدن خود استفاده مي كنند.

-5 جانوران زير هواي مورد نياز خود را چگونه به دست مي آورند:

سگ : به وسيله تنفس با شش
ماهي : به وسيله تنفس با آبشش اكسيژن هواي درون آب را مصرف مي كند.
كرم خاكي : هواي موجود در خاك
دلفين : به وسيله شش هنگام خروج و پرش در آب تنفس خود را انجام مي دهد.

-6 در بيايان آب كم است و در بعضي بيابان ها تقريبا‏ً آبي پيدا نمي شود، در اين مناطق جانوران، آب لازم براي بدن را از كجا مي آورند؟

چون در بيابان گياهان صحرايي با ريشه هاي خود از اعماق زمين آب را جذب مي كنند، جانوران با استفاده از ريشه هاي گياهان صحرايي آب مورد نياز خود را تأمين مي كنند.

-7 دندان هاي يك جانور علفخوار با گوشتخوار چه تفاوتي با هم دارند؟

جانوران گوشتخوار داراي دندان هاي تيز و برنده هستند تا گوشت را به راحتي پاره كنند.
جانوران علفخوار داراي دندان هاي پهن و بزرگ هستند كه اين دندان ها مي تواند به راحتي گياهان را قطعه و له كند.

-8 بين خواب معمولي و خواب زمستانه چه تفاوتي وجود دارد؟

اولاً در خواب زمستانه جانور فعاليت بدني زيادي ندارد به همين دليل نيازي به غذا پيدا نمي كند ولي در خواب معمولي چنين نيست.
ثانياً خواب زمستانه مدت طولاني دارد ولي خواب معمولي كوتاه مدت است.

جانوران مهره دار

جانوران به دو گروه مهره داران و بي مهرگان تقسيم مي شوند. مهره داران جانوراني هستند كه در داخل بدن خود اسكلت دارند. مهره داران خود به پنج گروه: ماهي ها، دوزيستان، خزندگان، پرندگان و پستانداران تقسيم مي شوند. اسكلت از جنس استخوان است و بدن را محكم نگه مي دارد و مهم ترين قسمت آن ستون مهره است.

-1ماهي ها :
ماهي ها به كمك باله ها شنا مي كنند و با آبشش نفس مي كشند. ماهي ها تخم ريزي مي كنند و از هر تخم يك ماهي بيرون مي آيد.

-2 دوزيستان :
قورباغه ها از گروه دوزيستان هستند. آنها در آب تخم ريزي مي كنند و نوزاد قورباغه باله و آبشش دارد و بعد از رشد، داراي شش مي شود بنابراين پس از بزرگ شدن بايد در خشكي باشد.

-3 خزندگان :
به جانوراني مانند مار و سوسمار خزنده مي گويند . خزندگان موقع حركت شكم خود را روي زمين مي كشند و بدنشان از پولك پوشيده شده است. آنها با شش نفس مي كشند و مجبورند براي نفس كشيدن به سطح آب بيايند. خزندگان تخم گذارند.

-4 پرندگان :
بدن پرندگان از پر پوشيده شده است. آنها منقار دارند و از آن براي برچيدن دانه استفاده مي كنند. آنها تخم گذارند.

-5 پستانداران :
پستانداران گروه بسيار متنوع و گسترده اي هستند. در سطح بدنشان مو وجود دارد و با شش نفس مي كشند. پستانداران بچه مي زايند و به بچه هايشان شير مي دهند.

سوالات تشريحي
-1 به چه جانوراني مهره دار مي گويند:

مهره داران در داخل بدن خود اسكلت دارند. اسكلت از جنس استخوان است.

-2 لغزندگي سطح بدن ماهي چه فايده اي برايش دارد؟

به حركت ماهي در آب كمك مي كند.

-3 در هنگام دور زدن ماهي كدام باله ها را تكان مي دهد؟

باله هاي سينه اي و شكمي

-4 آيا در داخل باله ها استخوان وجود دارد؟

خير، اما از ماده محكمي مانند غضروف تشكيل شده اند.

-5  لاك پشت هاي آبي در اعماق دريا چگونه نفس مي كشند؟

مجبورند براي تنفس به سطح آب بيايند.

-6  شباهت هاي خزندگان را بنويسيد؟

خونسرد هستند. با شش نفس مي كشند. تخم گذار هستند و بدنشان از پولك پوشيده شده است.

-7  چرا خزندگان كمتر از مهره داران ديگر غذا مي خورند؟

چون تحرك آنها كمتر است.

-8  نام پستانداري را بنويسيد كه در دريا زندگي مي كند؟

وال

-9  كدام گروه از جانوران روي تخم هاي خود مي خوابند؟

پرندگان

-10  آبشش در كدام قسمت بدن ماهي قرار دارد؟

در دو طرف سر او

-11  چرا مرغ نمي تواند به خوبي لك لك يا عقاب پرواز كند؟

الف: وزن مرغ زياد است و بال هاي او توانايي تحمل بدنش را ندارد.
ب : بال هاي مرغ كوتاه است و مانند لك لك و عقاب توانايي پرواز ندارد.

-12  آيا شكل پا در سرعت حركت جانور تأثير دارد؟

بله، جانوري كه پاي بلندتر دارند و بدني كوچك تر، سريع تر حركت مي كند مانند يوزپلنگ و آهو.

-13  نام يك پستاندار پرنده را بنويسيد؟

خفاش

سوالات تكميلي
در جاي خالي كلمه مناسب بگذاريد.
-1جانوراني مانند اسب، مار، قورباغه را مهره دار مي گويند.
-2 مگس و حلزون از جانوران بي مهره هستند.
-3 مهم ترين قسمت اسكلت ستون مهره است.
-4 پوست بيشتر ماهي ها پولك دار و لغزنده است.
-5 ماهي ها در هنگام حركت سريع باله دمي را تكان مي دهند.
-6 قورباغه ها بعد از بزرگ شدن بايد در خشكي زندگي كنند.
-7 پرندگان به جاي لب و دندان منقار دارند.
-8 همه پستانداران با شش نفس مي كشند.
-9 بدن پرندگان از پر و بدن خزندگان از پولك پوشيده شده است.
-10 پستانداران بسيار گوناگون و فراوان هستند.

گوناگوني گياهان

گياهان هم مانند جانوران، بسيار گوناگونند. بعضي به شكل درخت و بعضي به شكل بوته هاي كوچك. قسمت هاي اصلي يك گياه عبارتند از:
ريشه، ساقه، ‌برگ و گل.

ريشه :

بعضي گياهان ريشه هاي دراز و عميق دارند و در مناطقي كه آب كم است رشد مناسبي دارند و بعضي گياهان ديگر ريشه هاي افشان دارند و براي مناطقي مناسب هستند كه آب فراوان دارند.

ساقه :

ساقه ها نيز در گياهان شكل هاي متفاوتي دارند. كار ساقه ها رساندن مواد غذايي از ريشه به برگ ها و ميوه ها است. بعضي از ساقه ها بسيار كلفت و بعضي بسيار نازكند.
برگ: برگ ها را مي توان از نظر شكل، رنگ و اندازه طبقه بندي كرد. بعضي برگ ها سوزني و بعضي پهن هستند.

گل :

گل ها از نظر رنگ، اندازه و تعداد گلبرگ ها و جدا يا پيوسته بودن گلبرگ ها با هم تفاوت دارند. مثلاً گل لاله از 3 گلبرگ، گل اطلسي 5 گلبرگ و گل گلايل از 6 گلبرگ تشكيل شده. گل هاي 3 برگي يا 6 گلبرگي خصوصيات يكسان دارند و گل هاي چهار يا پنج گلبرگي خصوصيات يكسان دارند.

دانه :

دانه ها به دو دسته دانه هاي يك قسمتي مانند جو، برنج،‌گندم و دو قسمتي مانند نخود، عدس، بادام و لوبيا تقسيم مي شوند. درخت كاج به جاي گل دانه دارد و دانه هاي آن در اندام هايي به نام مخروط تشكيل مي شود. مخروط كاج به ميوه گياهان ديگر شبيه است.

گياهان دانه دار به اين شكل تقسيم و طبقه بندي مي شوند:

سوالات تكميلي
در جاي خالي كلمه مناسب بنويسيد.

-1 دانه هايي مانند لوبيا و عدس دو قسمتي هستند.
-2 درخت كاج گل ندارد.
-3 گياهان گلدار به دو گروه بزرگ گل 3 گلبرگي و گل 4 يا 5 گلبرگي تقسيم مي شوند.
-4 دانه هاي كاج در اندام هايي به نام مخروط تشكيل مي شوند.
-5 لوبيا و شمعداني برگ هاي پهن دارد.

سوالات تشريحي
-1 گياهان مخروط دار به چه گياهاني گفته مي شوند؟

به گياهاني كه به جاي گل، اندامي به نام مخروط دارند و دانه هايشان در اين اندام است.

-2 كار ساقه چيست؟

رساندن مواد غذايي از ريشه به برگ ها و ميوه ها

-3 گياهاني را نام ببريد كه گل 3 گلبرگي داشته باشند؟

گل لاله

-4 نام دو گياه را بنويسيد كه 4 يا 5 گلبرگ داشته باشند؟

لوبيا ،‌گل نرگس ،‌گل اطلسي

-5 دانه هاي كاج چگونه پراكنده مي شوند؟

به وسيله باد

-6 دانه ها در كدام قسمت مخروط قرار دارند؟

در لابه لاي پوست مخروط

-7 بيشتر غذاهاي ما از دانه هاي يك قسمتي است يا دو قسمتي؟

دانه هاي يك قسمتي. چون بيشتر غذاي انسان برنج، گندم و جو است.

-8 چه تفاوتي در شكل گل ها مي توان يافت؟

گل ها از نظر رنگ، تعداد، اندازه گلبرگ ها و جدا يا پيوسته بودن آنها متفاوتند.

-9 ريشه هاي دراز و عميق چه خاصيت مفيدي دارند؟

به دليل درازي و عمق زياد مي توانند در مناطق كم آب،‌ آب مناسب را به گياه برسانند