شهر تاریخی نائین

شهر تاريخي نايين از هر حيث، تاريخ منحصر به فردي دارد. 
نخستين مساجد ايران همزمان با برخي ديگر از شهرهاي ايران در نايين ساخته شده است.قدمت برخي مساجد اين شهر به بيش‌از 1000 سال مي‌رسد. مساجدي چون مسجد جامع، مسجد باباعبدالله، مسجد قدميان، مسجد خواجه خضر، مسجد شيخ مغربي، مسجد سركوچه محموديه، مسجد جامع محمديه و مسجد جامع روستاي بافران از آن جمله‌اند.
 
از سوي ديگر، شهر نايين از پيش از اسلام، مسير كاروان‌هاي تجار بوده و به همين دليل همواره به استراحتگاه بودن آن انديشيده شده است.اين ويژ‌گي تا پس از اسلام نيز ادامه داشته و در دوران صفويه كاروانسراهاي زيادي در اين شهر احداث مي‌شود.
 
 از جمله كاروانسراهايي كه همچنان باقي مانده‌اند مي‌توان به كاروانسراي بلاباد در روستاي بلاباد و كاروانسراي نستانك اشاره داشت.با اين‌حال آن‌چه باعث شهرت نايين شده است، وجود آب‌انبارهايي است كه در اين شهر احداث شده و شايد تعداد زياد آن‌ها كه امروز به مرز 190 آب‌انبار شناسايي شده رسيده است، خود حكايت از قصه‌اي ديگر داشته باشد.
 
مردم شهرستان نايين همچون بسياري از مناطق مرکزي ايران به لحاظ شرايط اقليمي و موقعيت کويري، آب مورد نياز خود را از آب انبارها تأمين مي‌کنند. زيرا آب قنات‌هاي اين مناطق شور و غير قابل استفاده است از اين رو مردم اين نواحي از دورترين زمان‌ها با انديشه و ابتکار خويش طبيعت ناسازگار را به مراد خود رام کرده‌اند که آب انبار يکي از آن‌هاست.
 
 آب انبارها از نظر عناصر و اجزاء ساختمان شباهت بسياري با هم دارند. 
همه آن‌ها داراي يک منبع يا مخزن آب هستند، با سقفي گنبدي شکل که دو بادگير هواي مخزن را تهويه و آب را خنک نگاه مي‌دارند. در مناطق کويري از جمله شهرستان نايين هر محله داراي يک آب انبار بوده که تا چند سال پيش هم مورد استفاده قرار مي‌گرفتند.
 
مدير اداره ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري شهرستان نايين مي‌گويد: «با گذشت سال‌ها و مدرن شدن سيستم آب‌رساني شهري، هنوز اهالي نايين از آب‌انبارها استفاده مي‌كنند و طي تحقيقاتي كه انجام گرفته بيش‌از 30 درصد آب‌انبارها زنده بوده و مورد استفاده است.»
 
به گفته مدنيان قرار است از ميان 190 آب‌انبار تاريخي شناسايي شده، آن تعداد كه هنوز ارزش‌هاي تاريخي خود را حفظ كرده‌اند در فهرست ميراث فرهنگي به ثبت برسند.در كنار اين آب‌انبارها، بايد از قنات‌ها نيز ياد كرد. نايين همچون يزد، شهري وابسته به سيستم قنات بوده است. هر چند آب قنات اين شهر همواره شور بوده، اما مصارف صنعتي و استفاده‌هاي روزمره از آن مي‌شده است.
 
كارشناس سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان اصفهان مي‌گويد: «شبكه زيرزميني قنات‌ها در نايين، يك شبكه متصل به هم است كه از زير اكثر خانه‌هاي اين شهر تاريخي عبور مي‌كند. اگر خيال احياي بافت تاريخي نايين به وجود آيد، اين شبكه زير زميني بايد احياء شود تا مردم اين شهر همچون گذشتگان از آن بهره ببرند.»
 
بازار فراموش شده نايين
بازار نايين يكي از  نقاط مهم تاريخي شهر است.اين بازار 20 سال پيش با رفتن تدريجي كسبه متروك شد و به همين علت آسيب‌هاي فراواني ديد.
 
هرچند امروز سازمان ميراث فرهنگي تلاش مي‌كند تا بافت زخم ديده بازار را مرمت كند، اما خبري از كسبه نيست و همه چيز به دست فراموشي سپرده شده است.مدنيان مي‌گويد: «سقف بازار طي سال‌هاي گذشته مرمت شد و اكنون كار بدنه سازي آن آغاز شده است. همزمان با اين فعاليت‌ها، پتانسيل‌هاي موجود براي تشويق كسبه و برگشت آن‌ها به بازار نيز بررسي مي‌شود.»
 
از سوي ديگر در صورت نيامدن كسبه، تملك بازار نيز از عهده سازمان ميراث فرهنگي و يا هر نهاد دولتي ديگر خارج است. زيرا طي 20 سال گذشته، برخي از مالكان بازار، فوت كردند و به همين علت بر تعداد ورسه هر دكان افزوده شده است كه گرفتن رضايت از همه آن‌ها كار را دوچندان مشكل‌تر كرده است.اما در كنار اين موضوع آن‌چه امروز حريم بازار را مخدوش كرده، ساخت و سازهايي است كه توسط شهرداري و اوقاف در اين بافت انجام شده است.
 
خواجويي مي‌گويد: «شهرداري و اوقاف بدون هماهنگي با سازمان ميراث فرهنگي، درون خندق تاريخي نايين كه مشرف به بازار است، ساخت و ساز كرده است. اين ساخت و سازها با شكايت سازمان ميراث فرهنگي متوقف شد، اما پيش از اين به هيچ يك از اخطارها و تذكرها توجهي نمي‌شد.»
 
سرپرست شهرداري نايين اما در اين‌باره مي‌گويد: «طرح ساخت بنايي موسوم به ساختمان تجاري در محدوده بازار نايين، با اجازه سازمان ميراث فرهنگي بوده و اين طرح در كميسيون ماده پنج مطرح شده است.»وي مي افزايد: «با اين‌حال زماني كه كارشناسان ميراث فرهنگي خواستار توقف در پروژه شدند، اين ساخت و سازها متوقف شد.»
 
در حال حاضر سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان اصفهان با تعريف پروژه محور فرهنگي تاريخي محله چهل‌دختران، بازار و مسجد جامع نايين، قصد دارد بافت تاريخي اين شهر را احياء كند.مدنيان مي‌گويد: «طي چند ماه اخير شهرداري براي صدور هر پروانه‌اي در بافت تاريخي از ميراث فرهنگي استعلام مي‌كند و اين امر باعث شده تا اندكي از تخريب‌ها در بافت تاريخي جلوگيري شود.»
 
خواجويي نيز دراين‌باره مي‌گويد: «احياي بافت تاريخي با توجه به آنچه پيش از اين در نايين اتفاق افتاده، نيازمند انديشه‌اي فرهنگي براي تمام دستگاهاي عمراني شهر است. اگر اين‌گونه شود، مي‌توان به آينده بافت تاريخي نايين اميدوار بود.»
 
شهرستان نايين از توابع استان اصفهان است که با در نظر گرفتن کوير، مرزهاي آن به اصفهان، اردستان، يزد، سمنان، و طبس (گلشن) مي‌رسد.اين شهرستان با مساحتي برابر 8/35927کيلومتر مربع وسيع‌ترين شهرستان استان است.شهرستان نايين از سه بخش شهر نايين و حومه، انارک، خور و بيابانک تشکيل شده که مجموعاً 13 دهستان و 830 روستا را شامل مي‌شوند.وسعت شهرستان نايين 53000 کيلومتر مربع است.
 
نايين از شهرهاي ايران باستان و يکي از ولايت‌هاي پنج گانه استان (کوره) فارس، يعني پايتخت هخامنشيان بوده است.در زمان گسترش اسلام مردم نايين به اين دين گرويدند و در قرن پنجم هجري قمري نايين مانند ساير شهرهاي اصفهان مورد توجه قرار گرفت و در زمان حکومت سلطان محمد خدابنده (الجايتو) و غازان خان در نايين آثار با ارزشي چون مسجد بابا عبدالله، عمارت امامزاده سلطان سيد علي و مناره مسجد جامع اين شهر ساخته شد.
 
بافت قديم نائين از 7 محله تشكيل شده است.اين محلات كه هر يك حسينيه هايي دارد عبارتند از: محله چهل دختران، پنجاهه، نو گاباد و يا نو آباد، باب المسجد يا در مسجد، سراي نو، كوي سنگ يا گودالو و محله كلوان.اين بافت به سبب تاثير پذيري از عوامل گوناگوني مانند محيط طبيعي، آب و هوا، نيازهاي شهر، لزوم امنيت شهر در برابر تهاجم بيگانگان طراحي شده و به طور كلي داراي كل ارگانيك بسته و معماري درونگر است.
 
بيشتر فضاي معماري و آثار تاريخي نايين كه در طول قرن اسلامي ساخته شده‌ در تركيبي متراكم در كنار يكديگر و متصل به هم مستقر شده اند.به عبارت ديگر طراحي شهر به گونه‌اي بوده كه فضاهاي مسكوني بدون آن كه از نظر كاربردي دچار اشكال شوند در كنار عناصر شهري مانند مسجد جامع و دارا لحكومه و بازار و حسينيه و مدرسه و حمام مستقر شده‌اند. اما ساخت و سازهاي اخير باعث شده جان بافت تاريخي شهر نايين زخم خورد و تا جايي پيش رود كه چندين محله نايين متلاشي و بخش‌هاي از آن را ويران كند

برگرفته از سایت نایینیان

شهر نایین زادگاه عالم ربانی حضرت آیه الله نایینی بوده کا از مراجع بزرگ و استاد حضرت امام خمینی بود ه اند

شهرستان نايين از توابع استان اصفهان است، كه با در نظر گرفتن كوير، مرزهاي آن به اصفهان، اردستان، يزد، سمنان، و طبس ( گلشن ) ميرسد. شهرستان نايين از سه بخش شهر نايين و حومه، انارك، و خور و بيابانك تشكيل شده است كه مجموعاً 13 دهستان و 830 روستا را شامل ميشوند. وسعت شهرستان نايين 53000 كيلومتر مربع است.

فرش نايين را در نقاط مختلفي از ايران مي بافند. به غير از تمام محدوده ي شهرستان نايين و شهرهاي هم مرز دور يا نزديك نظير طبس، كاشمر، سمنان، حومه اصفهان، حتي مناطقي نظير روستاهاي اشتهارد، شهرك صنعتي قزوين و معلم كلايه ( مركز الموت ) در اطراف تهران، تحت تاًثير توفيق و شهرت فرش نايين اقدام به توليد اين فرش كرده اند. در اين كه در ايران مناطقي وجود دارند كه به دليل تسلط و تكنيك بالاي فرش بافي قادر به بافت هر نوع فرش هستند شكي نيست، ولي به اين امر بايد اذعان كرد كه در ايران نقاط معدودي باقي مانده است كه داراي فرشي با هويت مشخص، بر حسب سابقه و موقعيت محلي و بومي باشد،

 دستباف را تعريف كنيد؟
آنچه به وسيله دست يا به کمک وسايل ساده بافته مي شود، «دستبافت» ناميده مي شود.

2- بافته هاي دستي چند گونه اند؟ نام ببريد.
دو گونه اند:
1. بافته هاي دستگاهي
2. بافته هاي داري

3- بافته هاي دستگاهي و بافته هاي داري را تعريف کنيد.
بافته هاي دستگاهي محصولاتي است که با کمک دستگاههاي بافندگي دو وردي، چهار وردي، ژاکارد و نظير آنها توليد مي شود؛ مانند پارچه هاي ساده و نقش دار، زري. بافته هاي داري، دستبافهايي است که با کمک دارهاي افقي و عمودي بافته مي شود. اين محصولات، دو دسته اند: بافته اي داري پرز دار مانند قالي و بافته هاي داري بدون پرز مانند گليم.

نايین 
 
نايین . (اِخ ) یکی از شهرهای استان دهم و مرکز فرمانداری است . شهری قدیمی است وسابقه ٔ تاریخی آن به پیش از اسلام میرسد. مؤلف «سرزمینهای خلافت شرقی » مینویسد: نائین ، در شمال باختری یزد، در حاشیه ٔ کویر جای دارد و معمولاً از توابع یزد شمرده میشود، اگر چه برخی از نویسندگان آن را از توابع اصفهان شمرده اند. نائین قلعه ای داشت و بقول حمداﷲمستوفی دور قلعه اش چهار هزار قدم بود. (از سرزمینهای خلافت شرقی ص 106). و نیز مؤلف همین کتاب گوید که نائین در قرون وسطی جزء ایالت فارس محسوب میشده است . (ص 224). لیکن حمداﷲ مستوفی و خواندمیر آن را از توابع یزد شمرده اند. (تاریخ گزیده ص 638) (حبیب السیر ج 3 چ خیام ص 281). آذر بیگدلی در «آتشکده ٔ آذر» و صاحب منتهی الارب (ذیل حرف «ن ») و صاحب روضات الجنات (ص 640) آن را تابع اصفهان دانسته اند. یاقوت در معجم البلدان این شهر را از اعمال پارس و کوره ٔ اصطخر دانسته است .مؤلف نزهةالقلوب فاصله ٔ آن را تا اصفهان بیست و شش فرسنگ (نزهةالقلوب ص 56) و مؤلف روضات الجنات ده فرسنگ (ص 641) و ناصرخسرو سی فرسنگ نوشته اند. (سفرنامه ص 124) ولی در جغرافیای کیهان این مسافت بیست و پنج فرسنگ تعیین شده است . (جغرافیای سیاسی کیهان ص 440).

نائین . (اِخ ) شهری است در نزدیکی ناصره و محل یکی از معجزات عیسی است . امروز آن را نین گویند. در قاموس کتاب مقدس آمده است : نائین (به معنی جمال ). شهری است در جلیل که مسیح پسر بیوه زن را در آنجا حیات بخشیده از اموات برخیزانید فعلاً آن را «نین » گویند و بر سرازیری شمال کوه دوخی بمسافت 6 میل به جنوب شرقی ناصره و 15 میل به جنوب غربی تل حوم واقع[ است ] و احتمال میرود که مسیح جنازه ٔ پسر را در وقتی که به طرف باهل ، قبرستانی که در مغرب ده است ، سرازیر میشد دید. از وسعت و عظمت خرابه معلوم میشود که نین شهر عمده و عظیمی و حصاردار بوده است . لکن فعلاًده کوچکی است که دارای بیست خانوار میباشد و این ده از کوه طور بخوبی دیده می شود. (قاموس کتاب مقدس ).

نايين نيوز: مسجد جامع نايين، از آثار تاريخي و با ارزش اين منطقه در قرن دوم تا چهارم هجري قمري بنا شده است.

به گزارش نايين نيوز، اصل بناي تاريخي مسجد جامع نائين بر اساس متون تاريخي از جمله "مراة البلدان" به دستور "عمر ابن عبدالعزيز اموي" ساخته شده و نوع بنا و طرح ساختمان و نوع مصالح اوليه نشان مي دهد که اين مسجد متعلق به قرون دوم تا چهارم هجري است.

اين بناي تاريخي ويژگي ها و شاخصه هاي مهمي از جمله گچبري ها، منبر منحصر به فرد، شبستان، مناره و گنبد دارد.

گچبري هاي بسيار زيباي قسمت محراب شامل نقوش گياهي و هندسي و خطوط کوفي مشجري است که بالاي محراب وسه ستون روبروي آن را در بر مي گيرد.

يک منبر منحصر به فرد در اين مسجد وجود دارد که متعلق به اوايل قرن هشتم هجري با کتيبه اي به سنه 711 هجري است که در آن از تکنيک منبت کاري و گره چيني "کام و زبانه" استفاده شده و تمامي قسمتهاي آن با نقوش گياهي و هندسي تزئين شده است.

يک شبستان زيرزميني يا سرداب در اين مسجد حفاري شده است که از زيبايي هاي معماري مسجد به شمار مي آيد.

اين شبستان داراي ويژگي هايي از جمله استفاده از سنگ هاي شفاف مرمر جهت انتقال نور به داخل زيرزمين و گرم بودن آن در فصول سرد سال و خنک بودن در فصول گرم است.

سر در مسجد که متعلق به قرن هشتم هجري است نيز تزئينات معماري بسيار زيبايي دارد.

مناره مسجد که به صورت هشت ضلعي با ارتفاع 28 متر است متعلق به قرن هشتم هجري مي باشد.

گنبد مسجد جامع نايين به عنوان گنبد مقبره اي بزرگان و عرفاي سلجوقي و متعلق به قرن هفتم هجري است.

اين بناي تاريخي به شماره 144در سال 1310 در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است.

بيش از 50 هزار گردشگر داخلي و خارجي سالانه از اين مسجد بازديد مي کنند و تاکنون ده ها مقاله پژوهشي و علمي درباره بناي مذکور نوشته شده است.

باغ مصلی آماده و پذیرای مسافران نوروزی است....