باید هوای پنجرهها را داشت
قسمت اول :
کافی است در یک شب یا غروب تابستانی جریان برق کمتر از یک ساعت قطع شود تا با از کارافتادن کولر، پنکه و دستگاه تهویه مطبوع هوای خانه آنقدر گرم شود که تحملش برای ساکنین خانه مشکل شود و همگی عصبی و کلافه برای وصل مجدد جریان برق لحظه شماری کنند. اما اگر کمیبا دقت بیشتری به این مساله توجه کنیم این سوال پیش میآید که قدیمیها و گذشتگان ما چطور با راههای طبیعی و بدون کولرهای آبی و گازی خانههایشان را در روزهای گرم تابستان خنک نگه میداشتند. امروزه تلفیق سیستمهای خنک کننده برقی و روشهای طبیعی راه مناسبی است تا علاوه بر خنک تر شدن دمای خانه در مصرف برق هم صرفه جویی کنیم.
خنک نگه داشتن خانه در هوای گرم تابستان کار آسانی نیست. حتی اگر کولر را تمام وقت روشن بگذارید و کلید آن را روی خنکترین درجه تنظیم کنید باز هم در ساعات بعدازظهر، تابیدن نور خورشید دمای داخل خانه را بالا میبرد و هوا را گرمتر میکند. استفاده از سیستمهای تهویه مطبوع اوضاع را بهتر میکند اما هزینههای نصب و راه اندازی و هزینههای برق مصرفی آن زیاد است. به علاوه سیستمهای تهویه هوا از خنک کنندههای حاوی ترکیبات کربنه استفاده میکنند که به نظر میرسد این ترکیبات باعث نازکتر شدن لایه ازون شده و در گرمتر شدن دمای کره زمین نقش داشته باشند اما راهکارهای دیگری هم برای خنک نگهداشتن خانه وجود دارد، راهکارهای طبیعی و سادهای که به کاربردن و اجرای آنها علاوه بر خنک کردن و کاهش دمای خانه باعث صرفهجویی در مصرف برق میشود.
▪ خنک بمانیم
یکی از راههای جایگزین برای خنک کردن خانه و کمتر استفاده کردن از وسایل برقی خنک کننده هوا، استفاده از راههای طبیعی است. استفاده از راه طبیعی به این معنی که بدون استفاده از هیچ وسیله برقی یا مکانیکی بتوانیم خانه را خنک نگه داریم. برای رسیدن به این منظور، موثرترین راه این است که گرمایی که به ساختمان میتابد را دفع کرده و به محل اولیهاش برگردانیم. مناسبترین روش برای پیشگیری از جذب حرارت و دفع گرما، انعکاس یا بازتاباندن آن است.
▪ چرا خانه گرم میشود؟
گرما از چند طریق وارد خانه میشود که مهمترین و عمدهترین آن حرارت ناشی از تابش گرمای خورشید است که از پنجرهها و سقف وارد خانه میشود. منبع دیگر گرما وسایل گرمایی داخل خانه است وسایلی مانند اجاق گاز و فرهای برقی. برای کاهش این نوع حرارت در خانه بهتر است به خصوص در ساعات گرم روز کمتر اجاق گاز را روشن نگه دارید و ترجیحا از غذاهای حاضری که نیاز به پختوپز ندارند استفاده کنید.
راه دیگر ورود گرما به خانه، ترکها، درزها و سوراخهای دیوار است که برای پیشگیری از اتلاف انرژی باید آنها را بپوشانید.
▪ بازتاب گرما
ساختمانهایی که پوشش بیرونی آنها تیره است حدود ۷۰ تا ۹۰ درصد انرژی خورشیدی تابیده شده به سطح را جذب میکنند. مقداری از انرژی هم از طریق همرفت و جابه جایی منتقل میشود. در مقابل ساختمانهایی با سطوح رنگ روشن حرارت را انعکاس داده و گرما را دفع میکنند.
▪ پشت بام
حدود یک سوم از گرمای ناخواسته از طریق پشت بام وارد خانه میشود. بازتاباندن و انعکاس دادن نور تابیده شده به پشتبام هم کار آسانی نیست. بیشتر آسفالتها و پوششهای پشت بام رنگ تیره دارند. حتی پوششهای سفید رنگ فایبرگلاس هم ۷۰ درصد پرتوهای تابیده شده خورشید را جذب میکنند. برای انعکاس نور تابیده شده به پشت بام میتوان از کفپوشهای ساخته شده از لاتکس سفید یا ورقههای فلزی استفاده کرد. آسفالتهای حاوی فایبرگلاس و آلومینیوم هم وجود دارد که البته به دلیل کدر و تیره رنگ بودن پرتوها را کمتر انعکاس میدهند.
راه دیگر برای بازتاباندن گرمای خورشید نصب پردههای آفتابگیر در کنار پشت بام است که تا ۲۵ درصد گرمای سقف خانه را کاهش میدهد.
▪ دیوارها
به دلیل تماس کمتر دیوار با نور خورشید رنگ دیوارها به اندازه رنگ پشت بام در انعکاس نور موثر نیست. با این حال دیوارها هم در انتقال و جذب گرما بیتاثیر نیستند. دیوارهایی با رنگ بیرونی سفید نسبت به دیوارهای تیره رنگ گرمای کمتری جذب میکنند. ضمن اینکه پوششهای سفید، صیقلی و براق طول عمر دیوارهای شرقی، غربی و جنوبی خانه را افزایش میدهد.
▪ پنجرهها
۴۰ درصد از گرمای ناخواسته از طریق پنجرهها وارد خانه میشود. استفاده از پوششهای بازتاب دهنده نور یکی از راههای دفع این گرماست. استفاده از این نوع پوشش روی پنجره علاوه بر خنک نگهداشتن خانه از تابش مستقیم نور خورشید به وسایل خانه و کم رنگ شدن مبلمان، پردهها و فرش هم جلوگیری میکند. انواع مختلفی از این پوششها با درجات مختلفی از تیرگی وجود دارد که با توجه به نوع آب و هوای منطقهای که در آن زندگی میکنید باید نوع مناسبی را انتخاب کنید. اگر از پوششهای ثابت استفاده میکنید بهتر است پنجرههای جنوبی را با این پوشش نپوشانید تا در زمستان بتوانید از گرمای نور خورشید استفاده کنید.
▪ عایق کاری
عایق کاری یا ایزولاسیون روش مناسبی برای جلوگیری از انتقال گرما به داخل خانه است. این کار از هدر رفتن انرژی جلوگیری کرده و باعث کاهش مصرف برق میشود.
عایق کاری، خانه را از گرمای تابستان و سرمای زمستان محافظت میکند. بهترین محل برای عایقکاری پشت بام و سقف و راهروی طبقه بالای خانه است، چون این محلها مهمترین منبع جذب گرما هستند. عایق کاری دیوارها چندان مهم نیست.
▪ دیوارهای سبز
از گیاهان هم میتوان به عنوان عایق استفاده کرد. یک عایق طبیعی که علاوه بر کم کردن میزان تابش نور خورشید، به طور طبیعی هوا را تصفیه میکند و منظره بسیار زیبایی ایجاد میکند. گیاهان رونده و برگهای مو برای این منظور مفیدند. بهتر است از گیاهان خودرو و محلی که نیاز به رسیدگی و توجه کمتری دارند استفاده کنید. گیاهان علاوه بر جلوگیری از تابش نور خورشید، مقداری خنکی مطبوع هم ایجاد میکنند و میتوانند دمای اطرافشان را تا پنج درجه سانتی گراد کاهش دهند.
▪ سایبانهای تابستانی
سایبانها با جذب یا بازتاب نور خورشید از ورود آن به خانه به میزان قابل توجهی جلوگیری میکنند. نصب سایبان در هر دو سطح خارجی و داخلی پنجره مفید است اما سایبانهای خارجی به دلیل اینکه گرما را قبل از برخورد با پنجره دفع میکنند، مناسبتر و موثرتر هستند. هنگام نصب سایبان باید شرایط آب و هوایی، تعداد دفعات باز کردن پنجره و نکات دیگر را در نظر بگیرید و نوع مناسب را انتخاب کنید. نصب سایبان مناسب دمای داخل خانه را تا ۱۱ درجه سانتی گراد کاهش میدهد. نصب سایبان مناسب جذب گرما را در پنجرههای جنوبی تا ۶۵ درصد و در پنجرههای شرقی تا ۷۷ درصد کاهش میدهد. انواع براق و رنگ روشن بیشتر گرما را دفع میکنند. سایبان بهتر است زاویه ۴۵ درجه داشته و طول آن نیمی از ارتفاع پنجره را بپوشاند. اگر در منطقهای زندگی میکنید که زمستانهای سرد دارد از سایبانهایی استفاده کنید که بتوانید در زمستان آنها را بردارید.
▪ سایبان طبیعی
درختان و گیاهان هم میتوانند به عنوان سایبان عمل کنند. کاشتن یک درخت در دیوار شرقی یا غربی خانه با سایه انداختن روی پنجره و دیوارها مثل سایبان عمل میکند، همانطور که درخت رشد میکند میتواند روی پشت بام خانه هم سایه ایجاد کند. بهتر است از درختهایی که در پاییز برگ آنها میریزد استفاده کنید تا در زمستان بتوانید از مزایای گرمای خورشید استفاده کنید.
قسمت دوم :
قدیمیها برای پیشگیری از تابش مستقیم نور خورشید و خنک نگه داشتن دمای خانه از پردههای حصیری استفاده میکردند و با این کار خانههایشان را در روزهای گرم تابستان خنک نگه میداشتند اما این روزها کمتر خانه یا آپارتمانی را میتوان دید که پنجرههایش سایبان یا پرده حصیری داشته باشد. نصب سایبانهای داخلی و خارجی برای پنجره هزینه چندانی ندارد اما استفاده از آن در فصل گرم تابستان موجب میشود خانه خنکتر شده و هزینه مربوط به قبض برقتان هم کمتر شود. استفاده از سایبان یکی از راهکارهای طبیعی و سادهای است که علاوه بر خنک کردن و کاهش دمای خانه باعث صرفهجویی در مصرف برق نیز میشود...
یکی از راههای جایگزین برای خنک کردن خانه و استفاده کمتر از وسایل برقی خنککننده هوا، استفاده از راههای طبیعی است. استفاده از راه طبیعی به این معنی که بدون استفاده از هیچ وسیله خنک کننده برقی بتوانیم دمای خانه را کاهش دهیم. برای رسیدن به این منظور موثرترین راه این است که گرمایی که به ساختمان میتابد را دفع کرده و از ورود آن به خانه پیشگیری کنیم. مناسبترین روش برای پیشگیری از جذب حرارت و دفع گرما، انعکاس یا بازتاباندن آن است. گرما از چند طریق وارد خانه میشود که مهمترین و عمدهترین آن حرارت ناشی از تابش گرمای خورشید است که از پنجرهها و سقف وارد خانه میشود.
● آفتاب و پنجره
۴۰ درصد از گرمای ناخواسته از طریق پنجرهها وارد خانه میشود. استفاده از پوششهای بازتاب دهنده نور یکی از راههای دفع این گرماست. استفاده از این نوع پوشش روی پنجره علاوه بر خنک نگهداشتن خانه از تابش مستقیم نور خورشید به وسایل خانه و کم رنگ شدن مبلمان، پردهها و فرش هم جلوگیری میکند. انواع مختلفی از این پوششها با درجات مختلفی از تیرگی وجود دارد که باید با توجه به نوع آب و هوای منطقهای که در آن زندگی میکنید نوع مناسب را انتخاب کنید. اگر از پوششهای ثابت استفاده میکنید توصیه میشود که پنجرههای جنوبی را با این پوشش نپوشانید تا در زمستان بتوانید از گرمای نور خورشید استفاده کنید.
● سایبانهای داخلی و خارجی
سایبانها با جذب یا بازتاب نور خورشید از ورود آن به خانه به میزان قابل توجهی جلوگیری میکنند. نصب سایبان در هر دو سطح خارجی و داخلی پنجره مفید است اما سایبانهای خارجی به دلیل اینکه گرما را قبل از برخورد با پنجره دفع میکنند، مناسبتر و موثرتر هستند.
نصب سایبانهای داخلی و پرده گرمای ناشی از تابش خورشید که از طریق پنجره وارد خانه میشود را تا ۶۵ درصد کاهش میدهد در حالیکه این میزان با نصب سایبانهای بیرونی به ۹۵ درصد میرسد. هنگام نصب سایبان باید شرایط آب و هوایی، تعداد دفعات باز کردن پنجره و نکات دیگر را در نظر بگیرید و نوع مناسب را انتخاب کنید. نصب سایبان برای پنجرههای بزرگ به ویژه پنجرههای شرقی، غربی و جنوبی خانه نقش مهمی در خنک نگه داشتن هوای داخل خانه در ساعات گرم روز دارد. توصیه میشود در ساعات گرم روزهای تابستان پردهها را کناز نزنید و شبها پنجرهها را باز کنید تا هوای تازه در خانه جریان پیدا کند.
● خنک کردن خانه
بررسیها نشان داده است که نصب سایبان مناسب دمای داخل خانه را تا ۱۱ درجه سانتیگراد کاهش میدهد. همچنین نصب سایبان مناسب جذب گرما را در پنجرههای جنوبی تا ۶۵ درصد و در پنجرههای شرقی تا ۷۷ درصد کاهش میدهد. سایبانهای براق با رنگ روشن نیز بیشتر گرما را دفع میکنند. سایبان بهتر است با سطح شیشه پنجره زاویه ۴۵ درجه داشته و طول آن نیمی از ارتفاع پنجره را بپوشاند. اگر در منطقهای زندگی میکنید که زمستانهای سرد دارد از سایبانهایی استفاده کنید که قابلیت نصب و برداشتن داشته باشد و بتوانید در زمستان آنها را بردارید.
● پردههای مات و حصیری
استفاده از پردههای سفید و مات در فصل تابستان ۴۰ تا ۵۰ درصد از گرمای خورشید که از شیشه عبور میکند را کاهش میدهد. نصب پردههای حصیری در بیرون پنجره که قدیم بیشتر استفاده میشد میتواند ۶۰ تا ۸۰ درصد حرارت را کاهش دهد.
● درختان، سایبان طبیعی
درختان و گیاهان هم میتوانند به عنوان سایبان عمل کنند. کاشتن یک درخت در دیوار شرقی یا غربی خانه با سایه انداختن روی پنجره و دیوارها مثل سایبان عمل میکند، همانطور که درخت رشد میکند میتواند روی پشت بام خانه هم سایه ایجاد کند. بهتر است از درختهایی که در پاییز برگ آنها میریزد استفاده کنید تا در زمستان بتوانید از مزایای گرمای خورشید استفاده کنید.
● ۵ نکته درباره سایبانها
شاید شما پیشنهاد ایجاد سایهبان برای سیاره زمین از سوی برخی دانشمندان را شنیده باشید. آنها اعلام کردهاند هزینه ساخت چنین سایهبانی که از جنس آیینه است، حدود سه تریلیون دلار خواهد بود. این سایهبان با طولی حدود ۱۲۰۰ مایل و به فاصله ۹۵۰۰۰۰ کیلومتری از زمین قرار داده خواهد شد تا جلوی نور خورشید را سد کرده و سبب شود تا کره زمین تا حدودی خنک شود. حالا، ما برای خنک کردن منزل خود چهقدر حاضریم هزینه کنیم تا در مصرف برق و آب در این سه ماهه گرم تابستان صرفه جویی کرده باشیم؟ قبل از نصب سایبان به این نکات توجه کنید:
۱) سایهبانها در دو نوع متحرک و ثابت ساخته میشوند. نوع متحرک قابلیت باز و بسته شدن دارند و میتوان با توجه به زاویه تابش نور خورشید آنها را باز یا بسته کرد. سایهبانهای ثابت عملکرد مشخصی دارند که به شکل هندسی ساختمان و تغییر موقعیت خورشید در فصلهای مختلف بستگی دارد.
۲) ایجاد سایه روی پنجرهها یا دیوارهای شیشهای، مانع تابش مستقیم آفتاب به سطح شیشه میشود و در نتیجه، حرارت ایجاد شده ناشی از تابش آفتاب در فضای پشت شیشه به شدت کاهش مییابد. این مقدار کاهش به محل سایه ایجاد شده بستگی دارد. وقتی روی سطح خارجی شیشه سایه ایجاد شود، مقدار بسیار کمی از انرژی حرارتی خورشید به فضای پشت شیشه انتقال مییابد. هنگامی که برای جلوگیری از تابش مستقیم آفتاب به داخل از پرده کرکره داخلی استفاده شود، پرتوی مستقیم خورشیداز شیشه عبور کرده و پرده کرکره را گرم میکند.
۳) سایهبانهای خارجی بسیار کاراتر از سایهبانهای داخلی هستند.
۴) هرچه رنگ سایهبانهای خارجی تیرهتر باشد، کارایی آنها بیشتر میشود.
۵) هرچه رنگ سایهبانهای داخلی روشنتر باشد، کارایی آنها بیشتر میشود.
حدود يک سوم از گرماي ناخواسته از طريق پشت بام وارد خانه ميشود. بازتاباندن و انعکاس دادن نور تابيده شده به پشتبام هم کار آساني نيست. بيشتر آسفالتها و پوششهاي پشت بام رنگ تيره دارند. حتي پوششهاي سفيد رنگ فايبرگلاس هم 70 درصد پرتوهاي تابيده شده خورشيد را جذب ميکنند. براي انعکاس نور تابيده شده به پشت بام ميتوان از کفپوشهاي ساخته شده از لاتکس سفيد يا ورقههاي فلزي استفاده کرد. آسفالتهاي حاوي فايبرگلاس و آلومينيوم هم وجود دارد که البته به دليل کدر و تيره رنگ بودن پرتوها را کمتر انعکاس ميدهند.
راه ديگر براي بازتاباندن گرماي خورشيد نصب پردههاي آفتابگير در کنار پشت بام است که تا 25 درصد گرماي سقف خانه را کاهش ميدهد.
ديوارها
به دليل تماس کمتر ديوار با نور خورشيد رنگ ديوارها به اندازه رنگ پشت بام در انعکاس نور موثر نيست. با اين حال ديوارها هم در انتقال و جذب گرما بيتاثير نيستند. ديوارهايي با رنگ بيروني سفيد نسبت به ديوارهاي تيره رنگ گرماي کمتري جذب ميکنند. ضمن اينکه پوششهاي سفيد، صيقلي و براق طول عمر ديوارهاي شرقي، غربي و جنوبي خانه را افزايش ميدهد.
پنجرهها
40 درصد از گرماي ناخواسته از طريق پنجرهها وارد خانه ميشود. استفاده از پوششهاي بازتاب دهنده نور يکي از راههاي دفع اين گرماست. استفاده از اين نوع پوشش روي پنجره علاوه بر خنک نگهداشتن خانه از تابش مستقيم نور خورشيد به وسايل خانه و کم رنگ شدن مبلمان، پردهها و فرش هم جلوگيري ميکند. انواع مختلفي از اين پوششها با درجات مختلفي از تيرگي وجود دارد که با توجه به نوع آب و هواي منطقهاي که در آن زندگي ميکنيد بايد نوع مناسبي را انتخاب کنيد. اگر از پوششهاي ثابت استفاده ميکنيد بهتر است پنجرههاي جنوبي را با اين پوشش نپوشانيد تا در زمستان بتوانيد از گرماي نور خورشيد استفاده کنيد.
عايق کاري
ديوارهاي سبز
از گياهان هم ميتوان به عنوان عايق استفاده کرد. يک عايق طبيعي که علاوه بر کم کردن ميزان تابش نور خورشيد، به طور طبيعي هوا را تصفيه ميکند و منظره بسيار زيبايي ايجاد ميکند. گياهان رونده و برگهاي مو براي اين منظور مفيدند. بهتر است از گياهان خودرو و محلي که نياز به رسيدگي و توجه کمتري دارند استفاده کنيد. گياهان علاوه بر جلوگيري از تابش نور خورشيد، مقداري خنکي مطبوع هم ايجاد ميکنند و ميتوانند دماي اطرافشان را تا پنج درجه سانتي گراد کاهش دهند.
سايبانهاي تابستاني
عايق کاري يا ايزولاسيون روش مناسبي براي جلوگيري از انتقال گرما به داخل خانه است. اين کار از هدر رفتن انرژي جلوگيري کرده و باعث کاهش مصرف برق ميشود.
عايق کاري، خانه را از گرماي تابستان و سرماي زمستان محافظت ميکند. بهترين محل براي عايقکاري پشت بام و سقف و راهروي طبقه بالاي خانه است، چون اين محلها مهمترين منبع جذب گرما هستند. عايق کاري ديوارها چندان مهم نيست.