خاطرات دفاع مقدس

روایت همسر شهید همت از ازدواجشان؛

همسر شهید همت یکی از دانشجویان داوطلب اعزامی از اصفهان به پاوه بود که تابستان 1359 وارد این شهر شد و همراه دیگر خواهران مستقر در کانون فرهنگی سپاه و جهاد پاوه به کار معلمی و امداد رسانی در روستاهای اطراف پاوه پرداخت. او در مهرماه همان سال، پس از اتمام مأموریت خود به اصفهان بازگشت و در اواخر تابستان سال 1360 بار دیگر راهی پاوه شد و فعالیت خود را از سرگرفت.

همت مدتی پس از بازگشت از سفر حج به خواستگاری اش رفت. خود وی شرح سامان گرفتن زندگی مشترک خود را با حاج همت چنین تعریف می‌کند: با یکی دو نفر از دوستان خود عازم کرمانشاه شدیم، آموزش و پرورش آن‌جا ما را به پاوه فرستاد. وقتی وارد شهر شدیم هوا تاریک شده بود. باران می‌بارید. یک‌راست به ساختمان روابط عمومی سپاه رفتیم. همت آن ‌جا نبود. گفتند به سفر حج رفته است. در اتاق خواهران مستقر شدیم و از روز بعد کار خود را در مدارس پاوه آغاز کردیم. آن زمان شهر رونق بیشتری پیدا کرده بود و بخش عمده‌ای از منطقه پاک ‌سازی شده بود و تعداد زیادی از نیروهای بومی توسط شهید ناصر کاظمی و همت، جذب کانون فرهنگی جهاد و سپاه شده بودند.

سفر حج ایشان حدود بیست روز به طول انجامید. در این فاصله به اتفاق خواهران اعزامی خانه‌ای برای سکونت خود در شهر اجاره کردیم. یک شب پیش از آمدن حاجی به پاوه خواب عجیبی دیدم. او بالای قله‌ای ایستاده بود و من از دامنه قله او را تماشا می‌کردم. خانه سفیدی را به من نشان داد و گفت: "این خانه را برای تو می‌سازم، هر وقت آماده شد دست تو را می‌گیرم و بالا می‌کشم."  فردای آن شب خبر رسید همت آمده است. یکی-دو روز بعد، از فرماندار شهر برای سخنرانی در مدرسه دعوت کرده بودیم. گفتند کسالت دارد و همت به جای ایشان آمد. حالا دیگر او را حاج همت صدا می‌زدند. چند دقیقه‌ای پس از شروع سخنرانی ایشان، برادری از سپاه آمد و خبر درگیری مناطق اطراف پاوه را داد. حاجی عذرخواهی کرد و مدرسه را ترک گفت.

دو روز بعد همسر یکی از برادران اعزامی از اصفهان، که در آموزش و پرورش فعالیت می‌کرد و ارتباط صمیمانه‌ای با حاج همت داشت، به محل سکونت ما آمد و درخواست ازدواج با حاج همت را مطرح کرد، بهانه‌ای آوردم و پاسخ منفی دادم.

آن خانم اصرار کرد و از خلق و خوی شهامت، اخلاص و فداکاری حاجی تعریف کرد و گفت: دیگران روی شهادت و گواهی همت قسم یاد می‌کنند."  گفتم روی این موضوع فکر می‌کنم. دو یا سه روز بعد در خانه همان خانم و همسرشان با همت حرف زدیم. او نشانی منزل ما را در اصفهان یادداشت کرد. در آن ایام سپاه پاوه همچنان مشغول پاک ‌سازی روستاهای مرزی از لوث گروهک‌ها و عراقی‌ها بود و چون او نقش عمده‌ای در فرماندهی این عملیاتها داشت قرار شد پس از اتمام عملیات راهی اصفهان شود.

 همزمان با انتقال تعدادی از شهدا به اصفهان فرصتی فراهم شد و حاجی در آن سفر همراه با خانواده خود برای گفتگو با پدر و مادرم به خانه ما رفتند. از آن‌جا که شخصیت حاج همت احترام برانگیز بود و علاوه بر آن از قدرت کلام خوبی برخوردار بود و محبت دیگران را نسبت به خود جلب می‌کرد، در اولین برخورد با خانواده من توانسته بود جای خود را باز کند.

به دنبال موافقت هر دو خانواده حاج همت از اصفهان با پاوه تماس گرفت. برادران مستقر در کانون، امکان سفر من به اصفهان را در اسرع وقت فراهم کردند. فردای همان روز که به اصفهان رسیدیم حاج همت به خانه آمد. خانواده ما قصد داشتند مراسم عقد و عروسی را به زمان خاصی بیندازند، اما ایشان با تبحری که در جا انداختن مطالب داشت گفت: " برای یک مسلمان هیچ روزی بهتر از ولادت بنیانگذار اسلام نیست." و با این جمله قرار عقد را برای دو روز بعد، یعنی هفدهم ربیع‌الاول گذاشت.

دلم می‌خواست خطبه عقد را امام خمینی(ره) بخوانند، این، یکی از آرزوهایی بود که زوج‌های جوان در آن روزها داشتند و در صورت انجام آن به خود می‌بالیدند. به حاج همت پیشنهاد کردم از دفتر امام وقتی بگیرند. ولی پیش از آن‌که درخواست خود را به طور کامل به زبان بیاورم حاجی از من خواست صرف ‌نظر کنم. او گفت: راضی نیستم روز قیامت جوابگوی این سؤال باشم که چرا وقت مردی را که متعلق به یک میلیارد مسلمان است به خودت اختصاص دادی.

قرار خرید گذاشته شد. حاج همت دست خانواده‌اش را جهت خرید برای من باز گذاشته بود، اما برای خودش جز یک حلقه ساده که قیمت آن به دویست تومان هم نمی‌رسید، خرید دیگری نکرد.مراسم عقد به دور از هرگونه تجملات و ریخت و پاش برگزار شد. من با لباس ساده سرسفره حاضر شدم. حاجی نیز یک دست لباس سپاه به تن کرده بود. میهمانان مجلس، اعضای هر دو خانواده و تعدادی از دوستان من و حاجی بودند. مراسم با صلوات و مدیحه‌سرایی برگزار شد، هر چند که این‌چنین رسمی در میان اقوام و خانواده ما معمول نبود.

حالی دیگر سراغ مهدی آمد و به خشم گفت:

جوهر قلم نویسنده‌های دوره جنگ به همین راحتی رنگ نمی‌دهد و سکوت قلم را اصلح می‌دانیم تا که قدر خرد همان‌قدر دانسته شود که عشق را می‌ستاییم. خوش نامی باکری‌ها را چگونه دوره می‌کنیم؟ این مظلومیت واقعیت طلبی کشت ما را. با خودم کنار آمدم و گفتم افسانه‌نویسی را که از ما  نویسنده  نگرفتند. دلخوشی به «افسانه جومونگ» را کنار گذاشتم و از افسانه روزگار خودمان نوشتم. بگذارید نااهلان بخوانند حتی اگر تصور کنند پرونده باکری‌ها بسته شده یا به افسانه پیوسته است و به حراج خانواده شان پرداخته‌اند. 3 افسانه تقدیمتان می‌شود.

1- افسانه حمید و فاطمه، 2- افسانه حمید و حمید و 3- افسانه حمید و مهدی. میل دارم بخوانید 3 افسانه را در ادامه مقاله «برای همسر حمید» نوشته‌ آقای ضرغامی. آخر جرقه‌های آن مقاله در این دنیای وانفسا زود خاموش شد.

قسمت اول: افسانه حمید و فاطمه

خودش رفت عقب لندکروز چهارمی و زد روی سقف و اشاره کرد که حرکت کند. راه که افتادند، زمزمه شکل گرفت. بعد آهنگ شد. دل بود که به این آهنگ هیجان می‌داد و می‌شد شور. گرد و خاک بود که بلند می‌شد و می‌نشست رو بچه‌هایی که هنوز لباسشان تمیز بود.

چهره‌ها که خاکی شدند، آهنگ زمزمه رفت سمت تراژدی. هرکی یک تراژدی تو دل داشت. حمید هم رفت تو خودش، جایی که باید می‌بود. لبش بسته شد و از آهنگ بچه‌ها جا ماند. رژه تانک‌هایی که سمت طلاییه می‌رفتند، شکل گرفته بود. پیاده نظام‌ها سمت هور می‌رفتند و زرهی‌ها رو به دژهای طلاییه. تو بی‌نظمی این همه آدمی که ریختند تو منطقه، هر یگان کار خودش را دنبال می‌کرد. حمید اما از منطقه خارج شده بود. رفته بود تا دور دست‌ها. انفجار چند‌گلوله توپ که عراقی‌ها پرت و پلا می‌زدند، حمید را بر گرداند تو منطقه. رسیدند مقر تاکتیکی لشکر. باز هم زد رو سقف لندکروز که بایستد. عاشورایی‌ها داشتند سنگر می‌زدند. حمید رفت تو چادر فرماندهی. چشم چرخاند طرف فرمانده. یک نگرانی که برایش آشنا بود، تو چشمش خواند. خم شد رو نقشه که بروند سر اصل مطلب. یک ضربدر قرمز ته جزیره جنوبی خودنمایی می‌کرد. حمید باید خودش را به آنجا می‌رساند. فرمانده اهمیت آن گلوگاه ورودی سپاه سوم عراق به جزایر مجنون را به قائم‌مقام لشکرش نشان داد.

 اگر بچه‌های لشکر محمد رسول‌الله و امام حسین از طلاییه به اینجا نرسند، در این صورت... .

باکری دیگر ادامه نداد. دانست حمید تا ته خط را خوانده. خوب می‌دانست که برادرش چگونه وارد عمل خواهد شد. چند فرمانده عاشورایی هم دور نقشه حلقه زده بودند. حمید هنوز آن نگرانی را در نگاه برادر می‌دید. تصور می‌کرد نگران نبرد سرنوشت‌ساز او در جنوب جزیره است. پل شحیطاط را در ذهن مرور کرد. این پل ورودی به جزیره شده بود خوره ذهن حمید. چرا

فرمانده لشکر این همه تاکید می‌کرد؟

«یعنی برادرم در من رگه تردید دیده؟ پس چرا این همه نگرانی؟ اگر از پس این کار بر نمی‌آمدم، یقیناً مرا روانه جنگ مستقیم با سپاه سوم عراق نمی‌کرد. مهدی یک نگفته دارد که تو خودش نگه داشته.»

بچه‌ها که دور نقشه را خلوت کردند، مهدی به حرف آمد.

- تلفن FX ما وصل شده. بهتره به خونه زنگ بزنی.

- همه بچه‌های لشکر هم می‌تونن زنگ بزنن؟

مهدی جا نخورد، ولی رفت تو خودش. دنبال راهی بود که از عذاب وجدان خلاص شود تا بلکه لشکر عاشورا را بهتر فرماندهی کند. مهدی می‌دانست این طور مواقع جلوی حمید کسر می‌آورد. «الان که وقت این جر و بحث‌ها نیست. او به جایی می‌رود که شاید بر نگردد. پس بهتر است به پیشنهادم اصرار کنم.»

- تماس بگیر و حرکت کن.

حمید حالیش شد که اطاعت کند. شماره گرفت. رفت اسلام آباد غرب. کمی پایین‌تر از پادگان ابوذر، چند خانه که ظاهراً روزگاری برای ارتشی‌ها سازمانی بود و مرتب و نو‌‌نوار؛ اما امروز به خانه‌ای متروکه می‌ماند که تا حدی بازسازی شده بودند.

چهارمین زنگ، فاطمه را به خود آورد. داشت می‌دوید طرف موش گنده‌ای که از سوراخی در آمده بود. موش‌ها شده بودند سوهان اعصاب فاطمه و بچه‌هایش. سوراخ موش‌ها که یکی دو تا نبودند. برگشت طرف بچه‌ها. دستمال خیس را گذاشت روی پیشانی 2 بچه‌اش و رفت سراغ تلفن. چشمش به بچه‌ها بود. از بی‌خوابی دو سه شب قبل چشمانش سرخ شده بود. یک کیسه قرص و دارو که کارساز نبودند، کنار بستر بچه‌ها خود نمایی می‌کرد. فاطمه جا خورد.

- تویی حمید؟ پس عملیات چی شد.

- خوبی؟ بچه‌ها؟

- خوبم. خوبن.

- آقا مهدی اصرار کرد که زنگ بزنم. پس باید خبری باشه.

حالا حمید از درز چادر 4 لندکروز پراز بسیجی را می‌دید. آنها پشت وانت ایستاده بودند و هرکدام آرپی‌جی، تفنگ و پرچم به دست آماده عملیات بودند. چشمشان به چادر بود که حمید برگردد. حمید منتظر بود که فاطمه شروع کند. خوب هم را می‌شناختند. تو این چند سال زندگی از جیک‌و‌پوک هم با خبر شدند. حمید هنوز نگاهش به بچه‌های پشت لندکروز بود که گفت:«بچه‌ها منتظرند که بریم.»

- مبارکه. خیالم راحت شد.

- پس خیال منو هم راحت کن.

- حمید؟

- چیه؟

- چون جنبه‌شو داری، می‌گم. چند روزه که بچه‌ها دارن تو تب می‌سوزن.

- دکتر؟

- بردم.

- پاشویه؟

- کردم.

- مادری؟

- تا دلت بخواد.

- پس پدری هم کن.

و اشک فاطمه بیرون زد. بچه‌ها چهار چشمی زل زدند به اشک مادر. بغض مادر که بیرون زد، حریفش نشد. هم حمید می‌شنید، هم بچه‌ها. داشت خودش را سبک می‌کرد که بقیه راه کسر نیاورد. راه را طولانی می‌دید. گاه بی‌حمید که برای همیشه از دست بدهد. این چندمین بار بود که آموزش پدری برای بچه‌ها را به او گوشزد می‌کرد. حمید داشت او را به سمتی می‌کشاند که باید می‌رفت. فاطمه هم می‌فهمید، اما در باورش نمی‌گنجید. اشک بهاری‌اش ته نداشت. دخترش آسیه نیم خیز شد. حمید داشت از دل زمزمه‌های فاطمه، گزارش تنهایی بچه‌هایش را می‌گرفت. نباید جلوی برادرش مهدی سست می‌شد. اشک را بیرون نزده پاک کرد و باز هم گوش داد.

- باشه حمید، باز هم برای بچه‌هات پدری می‌کنم. می‌دونم که می‌دونی از پسش بر می‌‌یام. اگه این لیاقتو در من نمی‌دیدی، یه فکری می‌کردی.

- 400 نفری که مثل بچه‌هام دوستشون دارم، منتظرم هستن.

- تو متعلق به اونایی. بچه‌هات همیشه تو نوبت هستن. اگه خدا بخواد یه روزی هم نوبت اونا می‌شه. وقت گل نی.

حمید پشت سر بسیجی‌ها چشمش به نیزار هور افتاد. نی‌ها قد کشیده بودند، اما هیچ کدام گل نداشتند. فاطمه راست می‌گفت. حمید از راه دیگر وارد شد.

- تو انتخاب این راه شریکم بودی.

- هنوز هم هستم. پس این حرف‌های جمع شده تو دلمو به کی بگم. چقدر نمازمو با سجاده خیس تموم کنم. یه وقتا کسر می‌یارم حمید. هنوز با صدات شارژ می‌شم. همه فکرم روزگار بعد از توست.

- چند بار بهت گفتم. هنوز جوابی برای این سوالات پیدا نکردم. باید باهاش کنار بیایی.

- من هنوز خدای بی حمید رو تجربه نکردم.

حالا دیگر فاطمه گریه نمی‌کرد. رفت سراغ حرف‌های اصلی خودش. تو حس و حال حمید می‌دید که می‌تواند بهش بگوید. خلاصه آن راز ناگفته باید بر ملا می‌شد.

حمید اما بیتاب بود که خودش را به خط شکنان برساند. رویای جنگ در پل شحیطاط در ذهن می‌پروراند، اما حالا وارد جنگی شده بود که بظاهر از پسش برنمیآمد. فقط فاطمه می‌دانست که بچه‌هایش چقدر نزد او عزیز هستند. حمید بدش نمیآمد که رازهای زندگی در جنگ را پشت جبهه‌ای‌ها نیز بدانند. بدش نمی‌آمد که مردم آذربایجان بدانند، اگر زنی مثل فاطمه نصیبش نمی‌شد، اکنون قائم‌مقام لشکر عاشورا نبود و این همه فارغ بال به خط دشمن نمی‌زد. شاید به همین خاطر مهدی اصرار می‌کرد که حمید زنگ بزند. حال حمید می‌فهمید که این تلفن بخشی از عملیات است. از دور دست می‌فهمید که فاطمه سبک شده است. فاطمه هم این سبکبالی را در چهره آسیه و احسان نیز مشاهده می‌کرد. بعد از یک هفته نگرانی، حال می‌دید که طفلان معصوم فارغ‌بال به خوابی عمیق فرو رفته‌اند.

فاطمه هنوز اصرار داشت که آن راز را افشا کند. انگار این تلفن آخرین فرصت بود. باید مقدمه‌چینی می‌کرد. باز هم می‌خواست از حمید یاد بگیرد که چگونه مرد خانه‌اش هم باشد.

- از نگاه غریبه‌ها می‌ترسم.

- اونا همیشه دنبال بهانه‌ان. از پس اونا بر نمی‌یایی.

- بعداً چی.

- بدتر هم می‌شه. آبرو گرو بذار.

حمید کمی مکث کرد. فاطمه گفت: می‌ذارم.

- باز هم اصرار داری که تو عملیات اولین خط‌شکن باشم؟

- داری ازم امتحان می‌گیری؟

- می‌خوام هنوز انتخاب با خودت باشه.

فاطمه یکهو به خودش آمد: حالا موقعشه.

اولین روزی که ازم خواستگاری کردی، تو چشات خوندم که یه عشق دیگه اسیرت کرده. تو وجودم احساس حسادت می‌کردم. یه چیزی مثل تحمیل یا نمی‌دونم مهمون ناخوانده. خیلی اسیر این عشق شده بودم. قیافت داد می‌زد. چقدر طول کشید تا تونستم باهاش کنار بیام. تصور می‌کردم در وجودت یه موجود دست دوم هستم. کم‌کم از حقارت در اومدم و با اون عشق کنار اومدم. تو رو همراه اون پذیرفتم و بله رو گفتم. یادته که واسه این بله چقدر با خودم کلنجار رفتم. بچه‌ها که به جمع ما اضافه شدن، بعضی وقتا زورم به اون عشق می‌چربید. یادته وقتی بچه‌ها رو بغل می‌کردی چقدر از زندگی لذت می‌بردی؟ ولی حمید، اصلاً دوست نداشتم این حس در تو تقویت بشه. یه چیزی مثل وسوسه، نمی‌دونم. شاید رابطه بین جنگ و زندگی رو یادمون ندادن. دو سه بار که از جبهه برگشتی و لباسای غبار گرفته‌ات رو شستم، یه بویی مستم می‌کرد. به بوی حمید یه بوی دیگه اضافه شده بود که از جنس همون عشق بود.

حالا حمید بود که داشت روزگار زندگی با فاطمه را طوری دیگر مرور می‌کرد. حمید چقدر غافل بود از آن همه دنیای زنش. فاطمه حتی یک بار هم از این رازش نگفته بود. انگار رمز و راز این تلفن کش پیدا کرده بود. فرمانده لشکر غرق نقشه عملیات خیبر شده بود. حمید ترجیح می‌داد بازهم از ناگفته‌های زندگی خودش بداند. چقدر غریب می‌پنداشت خود را نزد فاطمه. کاش می‌توانست مثل فاطمه اشک بریزد و سبک شود. کی گفته اشک مال مردها نیست. اشک مرد چه ربطی دارد به فلسفه اشک و زن.

سخنوری فاطمه سرعت گرفت. انگار وقتش رو به اتمام بود.

- ماجرا اونجا ختم شد که تو این اومدن و رفتن‌هات هربار یک تیکه از این عشق رو جا می‌گذاشتی که بشناسمش. عجیب بود که اغلب سر بودن اون عشق نسبت به من و بچه‌هات رو تو وجودت می‌دیدم و هر روز بیشتر تقویت می‌شد.

فاطمه نفس گرفت. حمید باز هم منتظر ماند.

- آنقدر دوستت داشتم که برای ادامه همراهی با مردی مثل تو حاضر به انجام هر کاری بودم. برای همین هم شب‌های عملیات پدر بچه‌هات می‌شدم که به عشق بجنگی. نمی‌جنگیدی؟ منم این‌طوری خودمو تو دلت جا دادم. شیفته من نبودی؟ گنجینه راز دلت نشدم؟ با این همه، باز هم خیالم راحت نشد.

حمید پرید تو غوغای زنش، اما فاطمه اجازه نداد و گفت:

- نه حمید، اینجا دیگه من می‌گم و تو گوش می‌دی. این فرصت برام زود دیر می‌شه.

و حمید آرام گرفت که باز هم بشنود. چقدر حرف داشت تو دلش. اولین بار بود که این‌طوری عقده گشایی می‌کرد. حمید حرفی را که می‌خواست بزند، تو دلش زمزمه و تکرار می‌کرد. «تو چته فاطمه؟»

- دست ببر رو سینه‌ات. قرآن جیبی‌ای که بهت دادم، همراته؟ آروم می‌گیری. من با اون قرآن تو عملیات باهاتم. نیستم؟ ریسک کردم و رفتم سراغش. همه عواقبش رو پذیرفتم، حمید. حتی می‌دونم چه عاقبتی منتظرم است. مگه امام حسین آبرو شو هم به کربلا نبرده بود؟ به چی فکر می‌کنی قائم مقام لشکر عاشورا؟

حالا حمید داشت به معمای فاطمه نزدیک می‌شد. عرق پیشانی قاتی اشکش گم شد تو محاسنش. با وجود این دوست داشت از زبان فاطمه بشنود. انگار یک جورایی کسر آورده بود تا حدی که جنگ روی پل شحیطاط در نظرش کمرنگ شده بود. نگاه منتظر بچه‌های پشت لندکروز شده بود آهن‌ربا. چند گلوله دور و اطراف منفجر شد، اما رنگی نداشت.

- گرفتی، حمید؟ حالا خیالت راحت شد. حتم دارم تو این عملیات بهتر می‌جنگی. دوست ندارم مرد من تو عملیات کسر بیاره. می‌خوام برای همیشه بهت افتخار کنم. می‌دونی حمید، از همون ملاقات اول این عشقو تو چشمات دیدم و ازش واهمه داشتم. خیلی سختی کشیدم که پشت سر گرد‌وغبار این عشق تونستم واسه خودم جا باز کنم. می‌دونستم هیچ وقت ازش جلو نخواهم زد. حس می‌کنم وقتش رسیده که برای همیشه بری سراغش. نگاه به حسادتم نکن. حق دارم که بهش غبطه بخورم. شوخی که نیست. داره حمیدمو، پدر بچه‌هامو، تمام وجودمو ازم می‌گیره. با شعار که نمی‌شه زندگی کرد. حمید! به خدا قسم راضی شدم و تن دادم. اون عشق از تو جدا شدنی نیست. این منم که باید تنها بشم. با جان و دل می‌رم سراغ این تنهایی. پس برو. برو که این عشق در انتظارته. همه تعلقات رو بذار و برو. حتی من و بچه‌هات.

فاطمه و حمید چه آرام در خود شکستند. بعد گریستند. حمید باز نگاهش افتاد به خط شکنان. چقدر بیتاب.

- اگه اون عشق نبود، امروز این همه دوستت نداشتم، فاطمه.

و فاطمه باز اشک ریخت. بچه‌ها به خوابی عمیق فرو رفته بودند. چه آرام، انگار حرف آخر را باید می‌زد، بی‌آن‌که جوابی از حمید بشنود. سعی کرد حرف آخرش صاف و شفاف از ته دلش جان بگیرد. تمرین کرد که این‌طور باشد: حلالین اولسون.

و حمید رفت سراغ خط‌شکنان.

قسمت دوم: افسانه حمید و حمید

- حمید، مهدی. حمید، مهدی

و حمید پاسخی نگرفت. چشم چرخاند سمت چپ جزیره. سراب را می‌ماند. خبری از بچه‌ها نبود، اما از روبه‌رو تا دلت می‌خواست تانک‌های عراقی بودند که به حمید نزدیک می‌شدند. پشت سرش تو جزیره چه غوغایی بود. همه می‌جنبیدند که زیر آتش جان پناهی پیدا کنند. سپاه سوم عراق توپخانه‌اش را مامور کرده بود که هر چه گلوله دارند بریزند تو جزیره. از دیروز که این شخم‌زدن‌ها شروع شد، یک سره آتش ریختند.

حمید پشت خاکریز نفس تازه کرد. نشست و رفت تو فکر. از آن همه انفجار حالش بهم می‌خورد. کلافه بود. رفت سراغ بچه‌ها. پشت سیل‌بند جزیره شهدا را ردیف کنار هم گذاشته بودند و حالا داشتند یکی دیگر را هم به آنجا می‌بردند. از دیروز که در آنجا مستقر شده بودند، یک سره داشت می‌جنگید تا مانع ورود عراقی‌ها به جزیره شوند.

بی‌سیم‌چی دوید سمتش. حمید گوشی را گرفت.

- حمید، مهدی، پس چی شد.

- طلاییه قفل شد. خودتی و گردانت.

- که چی بشه؟

- که مقاومت کنی که عراقی‌ها وارد جزیره نشن.

- ما حتی نمی‌تونیم تعداد تانک‌ها شونو بشمریم. بی‌شمارند آقا مهدی، یعنی... .

- حمید، دیگه بسه. این مشکل خودته که حلش کنی. نمی‌دونم ما کی می‌رسیم به پل شحیطاط، ولی حتماً می‌رسیم. پس تا اون موقع مقاومت کن.

حمید دانست مهدی چه می‌خواهد. فرمانده لشکر عاشورا دیگر تمایلی به ادامه نداشت. به حمید  برادرش  می‌گفت که به کام مرگ برود. صدای مهدی گم شده بود تو خش‌خش‌های بی‌سیم. صدا مجدداً صاف شد. حمید گفت:

- داریم تنها می‌شیم. من موندم و شیر قرارگاه نصرت.

مهدی از تو قرارگاه با حمید صحبت می‌کرد. صدای حمید را فرماندهان نیز می‌شنیدند.

- سالمی داره رجز امام حسین تو کربلا رو می‌خونه. جاده منتهی به جزیره پر از جسد عراقی‌هاست. دیگه به اینجا دست رسی ندارن. بهتره پشت سرمونو محکم کنین.

حمید کمی مکث کرد. مهدی رگه‌هایی از نگرانی را در صحبت‌های حمید حس می‌کرد. نگاهش افتاد به فرماندهان نگران از سرنوشت خیبر. طلاییه که قفل شد، امیدشان به مقاومت در پل شحیطاط خلاصه شد تا جزایر مجنون را حفظ کنند. مهدی می‌دانست چگونه جواب برادر را بدهد.

- حمید، بنده خدا، مگر به خدا شک داری که نگرانی، بجنگ.

- گلوله‌ها‌مون داره تموم می‌شه.

- من نگران عاقبت عملیاتم، نه خودم.

مقابل حمید تانک‌های عراقی که بی‌شمار نفرات جلودارشان بود، صف‌آرایی کرده و به پل شحیطاط نزدیکتر شده بودند. حمید باید خیال مهدی را راحت می‌کرد. باید چیزی می‌گفت که به دل برادر بنشیند.

- خدمت امام که رسیدین، به امام بگین که ما مثل امام‌حسین تو میدون موندیم.

دست مهدی سست شد و گوشی بی‌سیم افتاد. چشمش پر اشک شده در حالی که چشم حمید پر خون بود. چهار شب قبل که حمید با گردانش وارد هور شد، 48 ساعت تو نیزار و آبراه‌ها پارو زدند. چند تا از بچه‌های قرارگاه نصرت که راهنمایش بودند، پا به پایش داشتند می‌جنگیدند. حالا فقط سالمی مانده بود که یک نفس داشت صف عراقی‌ها را رگبار می‌بست. اگر سالمی نبود، حمید حریف آن آبراه‌های پیچ در پیچ نیزار هور نمی‌شد. یک سال تو این نیزارها رنج کشیدند تا شدند راه‌بلد بچه‌های عملیات. حمید وقتی گردان را پشت سیل‌بند مستقر کرد، باورش نمی‌شد تو قلب دشمن مستقر شده. اما حالا باید مقاومت می‌کرد تا جزایر به‌دست‌آمده سقوط نکنند. سالمی دوید طرف حمید، از پشت خاکریز ردیف کامیون‌های عراقی را نشانش داد.

- دارن نیرو پیاده می‌کنن.

سالمی پشت تیربار نشست و منتظر ماند. از دو آیفایی که با آرپی‌جی سیدطالب ترکیده بود، هنوز دود بلند می‌شد. دو‌طرف جاده پر بود از جسد عراقی‌ها. حمید نگران درازکش شد. خیره به امدادگری شد که داشت مجروحان را مداوا می‌کرد. از صبح یک‌تنه زخم مجروحان را پانسمان و راهی‌شان می‌کرد عقب. انفجار خمپاره بیشتر شد. حمید رفت بالاسر سالمی. داشت سمت 3 کامیون عراقی شلیک می‌کرد. سر‌و‌کله هواپیمای ملخی عراقی‌ها پیدا شد. خلبان می‌آمد رو سیل‌بند و یک رگبار می‌گرفت طرف بچه‌ها و دور می‌زد. ناله چند بسیجی بلند شد. حمید رفت سراغ امدادگر. پای بسیجی از کشاله ران قطع شده بود. امدادگر دست کرد تو کوله‌پشتی. آخرین باند را هم استفاده کرد و به حمید گفت:

- آخریشه.

صدایی توجه حمید را جلب می‌کرد. خون از سر یک بسیجی جاری شده بود. انگار منتظر امدادگر بود. عمامه امدادگر توجه حمید را جلب کرد. امدادگر روحانی گردان هم بود. حمید دست روحانی را گرفت و دویدند طرف مجروح. حمید دست دراز کرد طرف عمامه. روحانی متوجه منظورش شد. گوشه‌ای از عمامه سفید را برید و سر مجروح را بست. و حمید لبخندی زد و به مجروح گفت: «به همین راحتی عمامه سرت کردی.»

روحانی عمامه را تکه‌تکه کرد و رفت سراغ بقیه مجروحان. با خود زمزمه کرد «او لایق این عمامه است.»

چند تانک داشتند به پل شحیطاط نزدیک می‌شدند. سالمی باید جا عوض می‌کرد. حمید چشم انداخت به طول سیل‌بند. فقط چند نفر سرپا بودند. رجزخوان سالمی، حمید را مست کرده بود. تو نزدیکی‌های دشت کربلا بود، اما حس می‌کرد کنار امام حسین می‌جنگد. یکی را دید که افتاده رو زمین. سیدطالب، رفیق سالمی بود. از بچه‌های اطلاعات عملیات قرارگاه نصرت. هیکل‌درشت و شکم گنده بود. حمید بالاسرش که رسید، خون از سرش جاری بود.

ترکشش ریزه. می‌تونم بجنگم. بلندم کن. پشت خاکریز که درازکش بشم کافیه.

حمید کمکش کرد که سرپا شود. تیربار را برایش آماده کرد و تنهایش گذاشت. عراقی‌ها یک گام جلوتر آمده بودند. حمید باید رسیدن تانک‌های عراقی به پل را تاخیر می‌انداخت. با همین چهار پنج نفر هم داشت کارش را پیش می‌برد. 2‌‌‌آرپی‌جی‌زن را روانه کانال کرد که به تانک‌ها نزدیک‌تر شوند. حمید پشت خاکریز سینه در نفس حبس کرد و منتظر ماند. اولین تانک که آتش گرفت، رفت طرف سالمی و گفت:

- بهشون مهلت نده، نفراتشون پخش و پلا شدن.

- دوید طرف کانال و به ترکی داد زد تانک روی جاده رو بزن که جاده بسته بشه.

حمید باز هم دوید. به بسیجی که رسید، با جسد تکه‌پاره‌اش روبه‌رو شد. آرپی‌جی به دوش خیز برداشت طرف تانک. نزدیک‌تر شد که موشک خطا نرود. برجکش را نشانه رفت و شلیک کرد. بعد یک‌نفس دوید پشت سیل‌بند.

5 هلیکوپتر عراقی از سمت جاده نشوه داشتند می‌آمدند. حالا عراقی‌ها تو دشت پخش شده بودند تا در پناه هلیکوپترها پیش‌روی کنند. موشک هلیکوپترها که به سیل‌بند اصابت می‌کرد، زمین و زمان را به‌هم می‌زد. حمید پشت چند گونی خاک پناه گرفته بود و منتظر فرصت، یک هو از جا کنده شد و رفت سراغ سالمی.

- بزن، بزن سالمی، نذار نزدیک بشن.

و سالمی تیربارش را به کار انداخت و بی‌باک شلیک می‌کرد. هلیکوپترها که رفتند، شلیک تانک‌ها باریدن گرفت. یکهو سیدطالب افتاد زمین. سالمی و حمید دویدند طرفش. چه راحت بود. ترکش شکمش را دریده بود و بخشی از روده‌اش بیرون زده بود. او هم داشت روده را می‌کشید که از شرش خلاص شود. سالمی خندید و گفت:

- این روده که ته نداره.

و بعد کمکش کرد که روده را سر جای خودش بگذارد. چفیه را دور شکمش بست و باز هم به خنده گفت:

- درمان بماند برای بعد. تو فقط پشت تیربار بشین و شلیک کن.

حمید باز هم سیدطالب را پشت تیربار نشاند. حس می‌کرد توانش کم شده است. حتی قدرت ایستادن روی پای خودش هم نداشت. سیدطالب شکمش را به گونی چسباند و بعد اشاره کرد که یک گونی خاک بگذارد پشتش که به زمین نیفتد. سیدطالب عراقی‌ها را چپ و راست می‌دید. گاه تار می‌شدند. بالا و پایین می‌دید تانک‌ها را صدای بال بال هلیکوپترها می‌آمد. داشتند می‌آمدند سراغ حمید که هنوز سرسخت مقاومت می‌کرد. سیدطالب را به حال خود رها کرد و رفت سراغ سنگر تک‌لول.

- بهشون مهلت نده. وقتی نزدیک شدن، شلیک کن.

جوانی که پشت تک‌لول نشسته بود، مثل شکارچی‌ها منتظر ماند. 5 هلیکوپتر نزدیک‌تر شدند. اولین موشک که شلیک شد، جوان شروع کرد. دود از یک هلیکوپتر بلند شد و بعد در هوا منفجر شد. 4 هلیکوپتر بعدی هر چه موشک داشتند، شلیک کردند. سیل‌بند در میان گرد و غبار و دود و آتش گم شد. حالا دیگر هیچ جنبنده‌ای نبود که توجه حمید را جلب کند. رفت سراغ سیدطالب. داشت خودش را عقب می‌کشید که از معرکه خارج شود. به روحانی امدادگر که رسید، کنارش نشست. آخرین تیکه عمامه در دستش بود. آن را به سرش بست و درازکش شد. سالمی هنوز با رجزخوانی خودش را سرپا نگه داشته بود و داشت می‌جنگید. عراقی‌ها انگار زمینگیر شده بودند. چه قتلگاهی به راه افتاده بود دو‌طرف پل شحیطاط. این طرف خودی‌ها و آن طرف عراقی‌ها. جسد عراقی‌ها بی‌شمار بود. حمید دنبال راهی بود که باز هم ورود عراقی‌ها را به تاخیر بیندازد.

حالا دیگر جز سالمی و دو سه نفر دیگر، کسی پشت سیل‌بند نبود. حمید هی رگبار می‌گرفت طرف عراقی و هی جا عوض می‌کرد. به صدای بلدوزرها که در 200 متری داشتند خاکریز می‌زدند، دل خوش شد. اگر خاکریز شکل می‌گرفت و بچه‌ها مستقر می‌شدند، دیگر نگران سقوط پل شحیطاط نبود. انگار خسته به نظر می‌رسید. پایش شل شد و ولو شد. دست کرد در جیب که قرآن فاطمه به کمکش بیاید. رفت تو حال و هوای فاطمه و بچه‌هایش. تراژدی دوباره در ذهنش مرور شد. عشقی که فاطمه می‌گفت، سراغش آمده بود. چشم چرخاند تو چهره بسیجی‌هایی که پشت سیل‌بند افتاده بودند. کسی نبود جنازه‌هایشان را ببرد. پشت سیل‌بند شده بود تماشاخانه آن عشقی که فاطمه می‌گفت. حمید انگار باید می‌رفت سراغش. باز قرآن را بوسید که یاد فاطمه کند. نبرد پل شحیطاط داشت به آخر خط می‌رسید. اگر فاطمه را وارد این نبرد نمی‌کرد، آرام نمی‌گرفت. حالا دیگر می‌توانست فاطمه را رها کند. چشم می‌انداخت طرف خاکریز بلکه مهدی از راه برسد که نرسیده بود. تانک‌های عراقی رسیده بودند به سیل‌بند و مسلط به جزیره شلیک می‌کردند. گلوله‌های خمپاره مثل تگرگ باریدن گرفت. سپاه سوم عراق هر چه گلوله داشت ریخت تو جزیره. فرمانده عراقی، خاکریز جدید را که دید، دانست برای ورود به جزیره چند ساعتی تاخیر داشتند. حالا حمید آسوده‌خاطر دنبال راهی بود که از میان آتش نجات یابد. بلند که شد، انفجاری او را از جا کند. ترکش‌های ریز و درشت طرفش خیز برداشتند. حمید تو آسمان‌ها سیر می‌کرد. «می‌دونستم یه عشق دیگر تو دلته، حلالت باشه. قرآنی که بهت دادم گرو که دعام کنی» و حمید محکم چنگ زد به قرآن که باز هم با فاطمه باشد. به زمین که افتاد، خون از چند جای بدنش بیرون زد و جسدش بین بقیه شهدا گم شد.

یکی انگار به پشت آن خاکریز رسیده بود. دوربین انداخت پشت سیل‌بند. جز شهدا چیزی نمی‌دید. فرمانده لشکر عاشورا انگار کمرش خم شده باشد، به خاکریز تکیه داد. تو دلش سخت توفانی بود و چشمانش بارانی. آسمان جزیره در نظرش پرفتنه شده بود. بین ماندن و رفتن گیر کرده بود. حمید را خوشنام و گمنام می‌پنداشت. آرام بر خود گریست و با خود به حمید گفت: «دوستم بودی، هم‌دلم بودی، هم‌رازم بودی، قائم‌مقامم بودی، ولی اول از همه برادرم بودی.»

قسمت سوم: افسانه حمید و مهدی

مهدی کمی دیر رسیده بود، اما حمید کارش سرانجام گرفت. پشت خاکریز ولو شد. رفت تو فکر. آن امانتی، سبکبال از دستش پر زده بود. «چگونه می‌توانم داغ این شقایق را به قاصدکی بسپرم که مقصدش خانه فاطمه و 2 فرزندش احسان و آسیه است. کار من که درد و داغ بردن نیست. حمید اکنون در 200متری من آرام گرفته. فاصله بین من و او، بین ماندن و رفتن است. فاصله‌ای بین گمنام و بی‌نام» دستی به دوشش خورد. سر بلند کرد. مرتضی آمده بود که در اشک ریختن همراهش شود. مرتضی اما اشکی در چشم مهدی نمی‌دید. انفجار، پشت انفجار. زمین سوخته مجنون گرفتار گرداب توپخانه سپاه سوم عراق شده بود. گلمب، گلمب، گلمب و بعد ویز‌ویز ترکش‌های سرخ‌رنگ ریز و درشت. نگاه مهدی به بچه‌های پشت خاکریز افتاد که زیر آتش تاب می‌آوردند. تماشای جهنم چه زجری می‌داد او را.

دوربین گرفت طرف سیل‌بند. شهدا را یک یک ورانداز کرد. دنبال حمید بود، انگار. تانک‌های عراقی آن سوی سیل‌بند مستقر بودند و هی شلیک می‌کردند. هنوز جرات رفتن از روی جنازه شهدا را پیدا نکرده بودند که وارد جزیره شوند. حمید جنازه اش در مسیر تانکی قرار گرفته بود که باز هم مانع شود. تک تیراندازهای عراقی دست به کار شده بودند. از پشت سیل‌بند نشانه می‌گرفتند به سمت افراد عاشورا، فرمانده لشکر عاشورا می‌دید که تیر بعضی از شکارچی‌ها به هدف می‌خورد و بچه‌ها را بر زمین می‌انداخت. چهره اش به خشم نقش بست. رو کرد به مرتضی.

- با توپخانه تماس بگیر، بگو اگه حجم آتشو بیشتر نکنین، فردای قیامت باید جوابگو باشین.

صدای رسای مهدی، عاشورایی‌ها را دلگرم کرد. یکی که خیلی سمج بود، رفت سراغ یکی از تک تیراندازهای عراقی. با همان کلاش حریفش شد. خلاصه زدش. مهدی جان گرفت. باز هم لذت همراهی با این بچه‌ها را چشید. دوباره رفت سراغ حمیدش. دست بردار نبود. چه باید می‌کرد. چشم چرخاند سمت مرتضی که هنوز ساکت بود و حیران.

- این کاری که حمید شروع کرد، باید دنبالش کنیم. مسوولیت حمید آقا روی دوش شماست. با محسن کار مهمی دارم.

- از محسن کاری بر نمی‌یاد. با رفتن حمید کمرش شکست.

- می‌دونم حال و روز خوبی نداره، از قول من بهش بگو، حالا چه وقت مریض شدنه. وقت برای مریض شدن بسیاره. باید نذاریم کار حمید روی زمین بمونه.

- حمید خودش هم روی زمین مونده.

ولی هدفش مهم‌تر از خودشه. من حمید رو می‌شناسم. می‌دونم چطوری خشنودش کنم. هنوز عراقی‌ها از ترس هیبت جنگیدن حمید جرات نمی‌کنن از سیل‌بند عبور کنن. نباید این فرصت رو از دست بدیم. پس بهتره بری سراغ محسن.

مرتضی این بار نگاهش را سمت شهدای عاشورا که پشت سیل‌بند رو زمین افتاده بودند، چرخاند. انگار می‌خواست پیشنهادی که از یک ساعت قبل در ذهن مرور کرده بود، با مهدی در میان بگذارد. مهدی باز رفت سراغ شهدا، مرتضی خیلی آرام گفت:

- شب که شد، می‌تونیم تو تاریکی بریم سراغ شهدا. اگه جسد حمید رو پیدا کنیم، خیلی خوب می‌شه.

- تعدادشون زیاده. شما هم بیشتر از5 نفر نمی‌تونین جلو برین. عراقی‌ها تو کمین نشسته‌ان که یکی از خاکریز بیرون بره.

- ولی می‌تونیم دو سه تا از شهدا رو بیاریم.

مهدی رفت تو فکر «اگر حمید جزو این دو سه نفر باشد، پس تکلیف بقیه چه خواهد شد.» حمید را خوب می‌شناخت. می‌دانست که از این کار خوشش نمی‌آید. یاد حرف‌هایش افتاد. وقتی به او گفته بود تلفن بزند، خیلی راحت پرسید: «بقیه بچه‌های لشکر هم می‌تونن تلفن بزنن؟» مهدی آنجا حریفش شده بود، ولی اینجا چی. اگر رضایت نمی‌داد، چه؟ یکهو ترس به دلش افتاد. انگار حمید از 200‌متری به او نهیب می‌زد. با خودش درگیر شد و نتوانست کنار بیاید. مرتضی هنوز منتظر دستور فرمانده اش بود که سراغ حمید برود. حدس می‌زد که چه غوغایی در درون مهدی به راه افتاده. شوق دیدار با حمید دیوانه‌اش کرده. مرتضی این عشق را در چهره‌اش می‌خواند. مهدی اگر چاره داشت از خاکریز عبور می‌کرد و می‌دوید سمت حمید که در آغوشش بگیرد. اگر اسم این کار را خودکشی نمی‌گذاشتند، یقیناً چنین می‌کرد. رگبارعراقی‌ها بیشمار بود. تا مهدی به حمید برسد، آبکش می‌شد. مهدی حالا خودش را برادر حمید نمی‌پنداشت. فرمانده لشکر عاشورا بود.

مهدی خیلی با خود کلنجار رفت تا حرف حمید را بزند.

- غیر از حمید، این همه شهید پشت سیل‌بند جا مونده. اگه راهی پیدا کردی که همه شونو بیارین، موافقم.

- مگه آتیش دشمنو نمی‌بینی. ما فقط تو تاریکی می‌تونیم بی سر و صدا بریم و با حمید برگردیم.

- هنوز نتونستم بفهمم حمید با شهدای دیگه چه فرقی داره.

- ولی آقا مهدی. حمید برادرته، قائم مقامته. عزیز بچه‌های عاشوراست... .

و گریه امان مرتضی را برید و ادامه نداد. مهدی داشت وسوسه می‌شد که تسلیم شود. باز هم رفت تو حال‌و‌هوای حمید. جواب همان بود که قبلاً گرفته بود. سرش را پایین انداخت و گفت:

- وقتی بنا نیست همه جنازه‌ها رو بیارین، بهتره حمید آقا هم پیش شهدا بمونه. بذارید روحش آروم باشه.

مهدی دیگر تاب نیاورد و بسرعت خاکریز را ترک کرد تا فاصله‌اش با جسد حمید بیشتر شود، بلکه دوباره وسوسه نشود.

سنگری تو دل جزیره ساخته بودند که شده بود مقر فرماندهی لشکر. نشست تو سنگر و این نامه را برای خانواده نوشت.

بسم‌الله الرحمن الرحیم

سلام به خانواده‌ای که سربازی متقی، رشید و متواضع، جسور، با توکل، همیشه حاضر در سخت ترین صحنه‌های نبرد، مقلد خالص روح‌الله، بریده از دنیا را در دامن پاکش پرورد و تقدیم به پیشگاه رب‌العالمین نموده است. شرمنده‌ام که شهادت حمیدتان را بدون جنازه‌اش اعلام می‌کنم. می‌بخشیدم از این‌که نتوانستم برای مراسم حمید آقا بیایم، زیرا خود حمید این اجازه را به من نمی‌دهد که عملیات را ناتمام رها کنم. والسلام. مهدی باکری

نامه را به پیک داد و خود گوشه سنگر خوابید. پتو روی سر

انداخت و ‌های‌های گریست.

نصرت‌الله محمودزاده

تو حوری هستی؟

در کنار سنگر بچه‌های بسیج، سنگر نیروهای ارتشی قرار داشت که خدمه یک دستگاه تانک ام 60 بودند «ولی بک ناصری» از اکراد مومن و باصفای کرمانشاه فرمانده تانک بود. در سرکوب تحرکات دشمن، لحظه‌ای آرام و قرار نداشت. آن روز بعد از ظهر طبق روال هر روز برای کوبیدن سنگرهای دیده‌بانی دشمن، به سکوی شلیک رفت و پس از پرتاب چندین گلوله، به طرف آشیانه برگشت. تانک را کنار جیپ 106 که در سینه‌کش تپه ایستاده بود پارک کرد و از آن خارج شد خدمه تانک هم به سنگر خود رفتند. رمضانعلی آپرویز یکی از بچه‌های بسیجی شمال که مسئول جیپ 106 بود آن روز از مرخصی برگشت.

آن طور که خودش میگفت برای عروسی رفته بود چند دقیقه‌ای برای احوالپرسی پهلوی ولی بک ناصری رفت. در همین حین، علیرضا قوچانی که از بچه‌های سپاه تهران، و امدادگر محور بود به جمع‌شان پیوست. ناگهان خمپاره‌ای در پشت سرشان منفجر شد و آنها سراسیمه به داخل تانک رفتند. دقیقه‌ای در سکوت گذشت. از تانک خارج شدند و بین جیپ 106 وتانک که فاصله‌ای حدود 2.5 متر داشتند قرار گرفتند.

ناگهان سه گلوله خمپاره 120 در کنار هر سه‌شان منفجر شد تپه را دود باروت فرا گرفت. گلوله‌های خمپاره 60 هم بالای تپه را زیر آتش گرفتند. یکی دو تا هم آنجا مجروح شدند دمی بعد، آرامش کامل برقرار شد.

بچه‌ها سراسیمه به طرف تانک دویدند بدن‌های آن سه تا متلاشی شد و به اطراف پخش شده بود. خرج‌های گلوله 106 آتش گرفته و بر روی تکه‌های اجساد، پاشیده شده بود و می‌سوخت. هوا رو به تاریکی می‌رفت که گریان و دستپاچه، اجساد تکه تکه شده را داخل آمبولانس گذاشتیم و به طرف شهر فرستادیم. فردای آن روز کیسه گونی‌ای به دست گرفتم و تکه‌های بدن آنها را که در اطراف پخش بود جمع کردم.

گونی پر شد هر چه فکر کردیم هیچ راهی بهتر از این به ذهن‌مان نرسید: گونی را در همان خط مقدم خاک کردیم بعد، سپر تکه شده جیپ106 را بر روی آن نصب کردیم و بر تخته سنگی نوشتیم:
سه تن از یاران حسین(ع) رمضان علی‌آپرویز(بسیجی) ولی بک ناصری (ارتشی) علیرضا قوچانی (سپاهی)
ریشه قضیه برمی‌گشت به یکی از نیروهای نفوذی. جوان کردی بود حدود22 ساله که به تنهایی در یک سنگر زندگی می‌کرد نه قبول می‌کرد با کسی همسنگر شود و نه کسی جرات می‌کرد با او در یک سنگر زندگی کند. وضع برخورد و اخلاق او برای همه مشکوک بود با کسی حرف نمی‌زد نگاه نافذ و تندی داشت. شاید کمتر کسی می‌توانست به چشمانش زل بزند. ابروان پرپشت و مشکی‌اش خشونت چهره‌اش را دو چندان کرده بود کمتر د رجایی که نیروها بودند آفتابی می‌شد حتی برای آب تنی که می‌رفت با کسی همراه نمی‌شد یکی از شب‌ها که با علی مشاعی سرپست بودیم متوجه او شدیم که به بالای تپه رفت و با خاموش و روشن کردن چراغ قوه علاماتی به داخل شیار رو به رو داد.

ساعتی نگذشته بود و ما انتظار تعویض پست را می‌کشیدیم که حضور گشتی‌های دشمن، داخل شیار، مسلم شد با آتش به موقع و سنگین، دشمن به مواضع خود برگشت. همان شب جریان را به فرمانده تپه اطلاع دادیم از آن به بعد بیشتر تحت نظر بود عاقبت پس از شهادت سه تن از نیروهای خودی که باید اعتراف کرد خمپاره‌ها با گرایی دقیق و حساب شده و با در نظر گرفتن زمان خاص شلیک شده بودند کسی او را ندید. آب شد و رفت در تاریکی‌ها. به قول عده‌ای احتمالا به عراق پناهنده شد.

از بچه‌های ارتشی که دل شیری داشت و بیشتر به بسیجی می‌ماند تا سرباز محمود معظمی‌نژاد بود جوان سرزنده و بشاشی بود اهل شوشتر بود و خدمت سربازی‌اش را در گردان تانک می‌گذراند دوش به دوش شهید ناصری عراقی‌ها را راحت نمی‌گذاشت. ساعت 5 صبح تانک را روشن می‌کرد و می‌رفت سر وقت عراقی‌ها. در طی مدتی که بامحمود آشنا بودم توانستم رانندکی تانک را یاد بگیرم نه من که بقیه بچه‌های بسیج هم محمود، چند وقتی را در هندوستان تحصیل کرده و با شروع جنگ به ایران برگشته بود. تاحدودی با زبان هندی هم آشنا بود.

استعداد خوبی در نوشتن داشت گاهی با سرعت، چند صفحه نامه می‌نوشت بی‌آنکه یک نقطه در آن بگذارد. سپس شروع می‌کرد به نقطه‌گذاری نامه. از سرگرمی‌های او در خدمت پاسخ دادن به نامه‌هایی بود که از شهرهای پشت جبهه خطاب به رزمندگان اسلام می‌آمد. یکی از آن نامه‌ها که برای خود جذابیت خاصی داشت از دختری مسیحی بود.حدود 13 ساله به مناسب روز عید نوروز کارت پستالی فرستاده بود که نقش حضرت مسیح را بر صلیب نشان می‌داد در پشت آن نامه‌ای به این مضمون نوشته بود؛
من به عنوان یک هموطن مسیحی شمافرا رسیدن سال نو را به تمامی شما رزمندگان که در جبهه‌ها از دین و میهن ما دفاع می‌کنید تبریک عرض می‌کنم.

یک بار که خیلی اصرار کردم محمود، از عملیات مطلع الفجر و آنچه که شاهد بود برایم سخن گفت او همیشه از آن عملیات با ناراحتی یاد می‌کرد که علت آن را پس از شنیدن خاطره‌اش فهمیدم می‌گفت: شب عملیات ما راه افتادیم رفتیم جلو. موضع می‌گرفتیم و شلیک می‌کردیم و مجددا جلو میرفتیم ناگهان متوجه شدم مقابلمان چند جسد افتاده. سر تانک را به سمتی دیگر کج کردم آنجا هم چند جنازه افتاده بود در تاریکی هوا نمی‌شد تشخیص داد متعلق به کدام طرف هستند.

باید هر چه سریع‌تر خود را به جلو می‌رساندم جریان را به فرمانده تانک اطلاع دادم و او هم با بی‌سیم کسب تکلیف کرد ک دستور دادند: بدون توجه به هر چیزی سریعا بروید جلو و به نیروها کمک کنید من هم پا را بر گاز گذاشتم و با اکره حرکت کردم ساعتی بعد که در جایی موضع گرفتیم از تانک پیاده شدیم نگاهی به شن آن انداختیم در زیر نور کم منور، تکه‌های بدنی را که لای شنی گیر کرده بود دیدم. ناگهان چشمم به تکه‌هایی از یک لباس فرم سپاهی افتاد که میان زنجیره‌های شنی تانک بود...

درجه‌داری که جانشین شهید ولی بک ناصری شد برخلاف او خیلی ترسو بود با وجود این چون فرمانده گردان زرهی مسئولیت تانک را به محمود واگذار کرده بود دیگر خدمه هم با او در عملیات همراه می‌شدند.

پایین سنگر دیده بانی عراق، رو به روی محور ما، جنازه‌ای از نیروهای خودی افتاده بود که مربوط ‌می‌شد به عملیاتی که حدود 2 ماه قبل، درآن منطقه انجام شده بود. عاقبت یک روز، بچه‌های اطلاعات عملیات، در حالی که با آتش تانک پشتیبانی می‌شدند، در روشنایی روز، نزدیکت سنگر دیده بانی دشمن شدند. به دلیل شدت آتش تانک، دشمن، سنگر را خالی کرده بود. به همین خاطر، بچه‌ها به راحتی سر وقت جنازه رفتند و برای اینکه مطمئن شوند جنازه تله نشده است، طنابی به پایش بستند و آن را قدری به طرف خودشان کشیدند که هیچ اتفاقی نیفتاد. جنازه‌ را که به خط آوردند، همه متعجب به او نگاه می کردند. پیکری که دو ماه تمام در معرض آفتاب، برف و باران و هجوم حیوانات درنده قرار داشت، از لحاظ ظاهری، کاملا بی عیب و سالم مانده بود.

به دلیل اینکه تعدادی از اجساد شهدا و همین طور اجساد سربازان عراقی در شیارها و سینه کش کوهها مانده بود و چون امکان انتقال آنها وجود نداشت، بچه‌ها لاشخورهایی را که باری خوردن آنها می آمدند با تیر می‌زدند.

جنازه که به تپه کرجیها آمد. حسین علی پور از بچه‌های بسیجی بابل که پسر عمویش در عملیات مطلع الفجر مفقود الاثر شده بود و هیچ اطلاعی از او در دست نبود در کمال تعجب، پسر عمویش را شناخت و با ناباوری، گریه کنند، خود را بر روی جنازه انداخت و ...

با آمدن بچه‌های آذربایجان و رفتن عشایر بومی منطقه، وضع ما بهتر شد.
بعضی شبها سر پشت نگهبانی خوابم می برد. یک شب شیف الله امامیان که پاسبخش بود، لوله ژ-ث را روی کتفم قرار داد و گلوله‌ای شلیک کرد. هیچ چیز احساس نکردم. گلوله بعدی را که زد صدایی به گوشم خورد و در حالی که چشمانم را می‌مالیم. از خواب بلند شدم و خونسرد و بی توجه به آنچه گذشته است، گفتم: چی شده؟ صدای چی بود؟ سیف الله که بدجوری شاکی شده بود، داد زد: خودت رو مسخره کردی یا منو؟ دو تا تیر زدم بلغل گوشت، تازه می گی صدای چی بود؟

شب بعد شنیدم ولی زاده قصد دارد هنگامی که سر پست خوابم می‌برد در لباسم تفت بریزد، آن شب، به هر زوری که بود، پلکهایم را باز نگه داشتم و شاید همان جریان باعث شد که از آن به بعد دیگر سرپست نخوابم و زود از خواب بپرم.

پس از اصرار فراوانی که به نوروزی و ولی زاده کردیم، رضایت دادند من و علی هم برای گشت، همراهشان برویمف من، محمود، علی، مقدم از بچه‌های تهران، ولی زاده و یکی دو نفر دیگر با تریک شدن هوا از طریق شیارها به داخل مواضع رو به رو رفتیم که ساعتی بعد، با روشن شدن اولین منور در بالای سرمان، متوجه شدیم ب حضورمان پی برده‌اند و از همانجا راه بازگشت را در پیش گرفتیم.

تعداد زیادی گلوله تانک‌ام 60 در محوطه باز کنار تپه - که در دید دشمن قرار داشت - کنار خاکریزی ماننده بود. تصمیم گرفتیم آنها را بیاوریم در تاریخی شب، آوردن آنها خطر داشت؛ چون امکان داشت یاپمان لیز بخورد و گلوله از دستمان بیفتد و خطر ایجاد کند. با وجودی که دقایقی پس از شروع کارمان، دشمن، منطقه را با خمپاره 60 زیر آتش گرفت، سعی خود را کردیم و دوان دوان، در روشنایی روز گلوله‌های سنگین را به دوش گرفتیم و به انبار مهمات آوردیم.

یکی از روزها با علی داخل سنگری نشسته بودیم که چشممان به نوشته‌ای بر روی تخته سنگ افتاد. با ماژیک سبز رنگی نوشته بود: یادگاری از سعید مسجدی اهل تهران آذر ماه سال هزار و سیصد و شصت. جا خوردم. سعید مسجدی از بچه‌های محلمان بود که در عملیات مطلع الفجر مفقود الاثر شده بود. سراغ او را از بچه‌هایی که قدیمی تر بودند، گرفتم. ولی زاده او را می‌شناخت. خاطراتی از همسنگری با او و شهادتش را برایم گفت و اینکه چگونه در بین عملیات متجه شد سعید غیبش زده و آنجا بود که فهمید او شهید شده.

شب‌ها پارس سگ‌هایی که بچه های قدیمی می ‌گفتند مال سگ های شناسایی عراقی‌هاست در شیارها می‌پیچید.
یکی از روزها تانکر آب بر اثر خمپاره سوراخ شد. چند روز از آب خوردن خبری نبود. ماشینی که آب برای خط می آورد هر چند روز یک بار پیدایش می شد. مسافت تپه تا رودخانه هم کم نبود. یکی از شب‌ها که هوا بارانی بود، کلاه آهنیف قوطی‌های خالی کموپت، کاسه‌ای چرب و نشسته روزهای قبل و هر چه را که دم دست بود روی سقف گذاشتیم. ساعت به ساعت آبها را داخل دبه پلاستیکی جمع می‌کردیم تا بتوانیم حداقل آبی برای خوردن فراهم کنیم هر چند کمی شور!

نامه هایی که به مناسبت دهه فجر و نوروز، از پشت جبهه برایمان می آمد یکی از خاطرات فراموش نشدنی و جال آنجا بود هر وقت مسئول تدارکات برای گرفتن نامه هایی که از خانواده ها می امد، به بنیاد شهید شهر می‌رفت تعدادی از آن نامه ها را با خود می آودر. بچه‌ها بش از اینکه منتظر شنیدن خبر آمدن نامه از خانواده هایشان باشند، باری آمدن نامه‌های مردمی انتظار می‌کشیدند. بعضی وقت‌ها بچه‌ه این نامه ها را برای هم می‌خواندند. گاهی هم اتفاق می‌افتاد فرستند نامهف هم محلی یکی از پچه‌ها بود. در آن صورت، او جواب نامه را می‌نوشت تا چند روز پس آمدن نامه‌های امت حزب الله بچه‌ها سرشان گرم پاسخ دادن به آنها بود که در این میان، محمد معظمی نژاد، گوی سبقت را از بقیه ربوده بود. همیشه در چیبش چند تایی از آن نامه ها داشت و یا به بچه‌ها می‌گفت برای کسی که او جواب نامه اش را داده است، آنها نیز نامه بنویسند. اکثر نامه ها از دانش آموزانی بود که با قلم شیوا و شیرین خود، آنها را می‌نوشتند.

به مناسب سال نو، بسته‌هایی به عنوان هدیه، برای خط مقدم آورده شد. یکی از این بسته ها که حاوی بیسکویت، کارت پستال امام (ره) دو خودکار و یک دفترچه یادداشت کوچک بود، به من رسید. با شور و شوق فراوان کیسه را باز کردم. در صفحه اول دفترچه مطلبی نوشته بود: سلام ای برادر عزیز رزمنده که با رشادت و از خود گذشتگی خود، میهن عزیز ما ایران را از چنگال شیطان‌های خونخوار جهانی مانند صدام در آورده اید و با صدامیان مبارزه و ستیز می‌کندی. این جانب جواد مهر علیان خواستار پیروزی و سلامت تو و دیگر رزمندگان می‌باشم و پیام من برای شما عزیزان و دلاوران این کشور و ملت این است که با رشادت هر چه بیشتر با صدامیان بجنگید و آنان را از خاک و میهن ما بیرون کنید و ایمان خود را از دست ندهید. باشد که ما نیز بتوانیم در پشت جبهه و در مدارس، با ابرقدرتها و شیاطین آنها بجنگیم. خداحافظ
خواهشمندم اگر پیامی برای ما دارید، به این نشانی بفرستید؛
اصفهان - خیابان آتشگاه - مدرسه حسین محمدی ناحیه 1 کلاس دوم متشکرم.

شهر گیلانغرب با وجودی که مدام زیر آتش توپخانه دشمن قرار داشت، گهگاه هدف بمب و راکت هواپیماها نیز قرار می‌گرفت با همه این اوضاع و احوال بحرانی، تمام مغازه‌های شهر، بدون استثنا کار می کردند. شهر، حالت عادی خود را داشت؛ پنداری که هیچ واقعه ای رخ نداده است. بچه‌ها در کنار خیابان و کوچه‌ها مشغول بازی‌های کودکان خود بودند. مادرها نیز مشغول امور خانه و گاه کشاورزی. از لحاظ مقاومت و ایستادگی می توانم ادعا کنم این شهر در میان دیگر شهرهای مرزی، بی نظیر می‌باشد و جا دارد به عنوان اسوه مقاومت رو در رو با دشمن شناخته شود؛ چرا که دشمن از قله کله قندی، به راحتی شهر را دیده بانی می کرد و محل‌های تجمعی همچن بازار را هدف گلوله های توپ 130 قرار می داد اما شهر، همان اوضاع خود را داشت فقط برای ساعتی تا قطع شدن گلوله باران، مغازه‌ها تعطیل می شد و مردها به خانه خود نزد زن و بچه‌شان می رفتند. کسی از شهر نمی گریخت . همه می ایستادند.

یکی از روزها برای رفتن به حمام و خرید بعضی لوازم به شهر رفتیم ساعتی را در شهر چرخ زدیم. با وجود اینکه شهر گیلانغرب جای دیدنی و تفریحی و ... نداشت و شاید در عرض 15 دقیقه به راحتی می شد کل شهر را گشت، ولی عادت داشتم هر گاه به شهر می‌روم، سر تا ته شهر را بگردم و مردم را که به امور عادی روزمره خود مشغول بودندف نظاره کنم آنها هیچ کدام نه برای پول - که اگر می‌خواستند، در شهرهای امن هم یافت می‌شد - که برای مقاومت و دفاع از خانه و کاشانه‌شان مانده بودند. نانوایی صلواتی و مرکز رفاه رزمندگان اسلام جلو خاصی به شهر داده بود با همت کمیته امداد امام خمینی و کمک مردم شهر، این مرکز برای رفاه نیروهای خط تشکیل شده بود. بعدها امثال این مرکز، با نام صلواتی در تمام جبهه‌ها ایجاد شد. یک پرس غذای گرم در آنجا فقط 20 ریال بود؛ البته فقط برای رزمندگان. یعنی خود مردم هم از ورود غریبه ها به آنجا ممانعت می کردند.

پس از اینکه با علی گشتی در شهر زدیم، و سری به بنیاد شهید رفتیم و چند نامه امت حزب الله گرفتیم، به اعزام نیرو رفتیم تا با وانت تدارکات، به خط برگردمی سر و کله وانت پیدا شد. همه آنهایی که می‌خواستند به خط بروند، سوار شدند. دژبانی جاده کربلا را که رد کردیم و در جاده آسفالت نی پهن قرار گرفتیم، غرش هواپیمایی که وحشیانه سینه صاف و آبی آسمان را می‌شکافت و به طرف شهر می‌رفت، هراس را در نگاههایمان جای داد. رد هواپیما را با نگاههای هراسان دنبال کردیم که به شهر رسید. ناگهان صدای انفجاری عظیم، از شهر بلند شد. دود غلیظ خاکستری رنگی از شهر برخواست. همه صحنه‌هایی را که تا دقایقی پیش در شهر دیده بودم، جلوی چشمانش به تصویر در آمد. کودکانی که در پایده رو کنار حمام بازی می کردند. زنانی که لب بازار، سبدهای علفی را جلوشان گذاشته بودند و تخم مرغ رسمی می‌فروختند. ای وای! مرکز رفاه رزمندگان که مملو بود از بچه های بسیجی و ارتشی. دو حمان شهر و ...

هر چه اصرار کردیم، بی فاید بود. راننده پا را بر پدال گاز فشار داد و به طرف خط رفت. شب را تا صبح در هول و ولا به سر بردم. دلم آرام نداشت. دوست داشتم هر چه زودتر صبح شود، تا به شهر بروم. افسوس که فاصله زیاد بود و گرنه پیاده می رفتم. هر چه می ‌کردم، خوابم نمی برد. یک لحظه هم آنچه را که صبح در شهر دیده بودم از ذهنم محو نمی ‌شد.

صبح اول صبح، به هر زوری که بود مرخصی گرفتم و با ماشین تدارکات، به شهر رفتم . آنچه را که می‌دیدم، باور نمی کردم. چند جای شهر بمباران شده بود. چند نقطه بدن شهر زخمی شده بود. چند نهال استقامت شهر شکسته بود. حمامی که صبح روز قبل، ساعتی قبل از بمباران، در آن بودیم با خاک یکسان شده بود و چند بسیجی ،‌در همان جا به شهادت رسیده بودند.

هنوز از خانه های ویران دود بر می‌خواست. اجساد شهدا را به بیمارستان برده بودند. حدود 40 نفر، فقط از مردم بومی شهر، شهید شده بودند. از همه جالبتر، چهره شهر بود که با وجود بمباران وحشیانه روز قبل، لحظه به لحظه عادی تر می‌شد. مغازه‌ها یکی پس از دیگری باز می شد و شهرف حالت هر روز را به خود می‌گرفت. انگار نه انگار که روز گذشته آنجا را بمباران کرده اند. هنوز بوی بارون به مشام می‌رسید.

عکاسی در شهر بود که چند روز پس از بمباران، توسط سپاه دستگیر شده. ولی یک دستگاه بیسیم با خود داشت و با آن موقعیت شهر را بهتر از آنچه که دشمن از قله های مشرف بر شهر می دید. برایشان گزارش می داد. هر گاه قرار می شد عراق، شهر را با توپخانه بزند، یا بمباران هوایی کند، یک ساعت قبل از آن، شهر را ترک می کرد و پس از بمباران، مجددا به سر کار خود برمی‌گشت و گزارش جنایات را به عراقی‌ها اطلاع می‌داد.

گروهی از بچه‌های بابل، جایگزین نیروهای کرد شدند. سیف الله امامیان، حسین قاسمی، حسین علی پور، مهدی چوپانیان و چند تایی دیگر از بچه‌های صاف دل خطه شمال، حال و هوای خاصی به تپه کرجی‌ها داده بودند. یک ماه آخر را با آنها همسنگر بودیم. مزاح‌ها و شوخی‌ها و بازگویی خاطرات گذشته در جمع بچه‌های شالیزار، صفای خاصی داشت.

تعدادی از نیروهای آذربایجان نیز به نیروهای خط اضافه شدند. با آمدن آنها بساط شوخی و مزاح بالا گرفت. در سنگر اجتماعی نماز جماعت مغرب و عشا بر پا بود. حدود 20 نفر به راحتی می توانستیم نماز جماعت بخواهیم. یکی از برادران جلو رفت و شروع کرد به خواندن نماز. بقیه هم به او اقتدا کردند. رکعت دوم را که خواند، نشست تا تشهد بگوید. در همین حین یکی از بچه‌های آذربایجانی که آن لحظه نماز نمی خواند و فقط برای اذیت در صف اول، پشت سر امام جماعت ایستاده بود با سوزن و نخ انتهای پیراهن او را با پتوی کف سنگر دوخت و به همان حال، در جای خود نشست . بقیه که متوجه کار او شده بودند به خود فشار می آوردند تا جلوی خنده‌شان را بگیرند تشهد که گفته شد امام جماعت خواست برای خواندن رکعت سوم بلند شود که احساس کرد لباسش به جای گیر کرده است بریده بریده گفت: بحول... بحول ... بحول ... ا..ا.. و نتوانست بلند شود ناگهان صدای انفجار خنده در سنگر پیچیده و همه به دنبال او که این کار را کرده بود، دویدند که از سنگر در رفت.

سرانجام آخرین ایام استقرارمان در خط رسید. آخرین روز، سری به رودخانه زدیم و آب تنی کردیم. خنده دار بود که یکی از بچه‌ها برای شستن سرش صابون پیدا نکرده بود و بالاجبار موهای فرفری و بلندش را با تاید می‌شست.
یکی از راههای که غالبا از آن طریق برای مرخصی به شره می رفتیم، شیارهای اطراف بود. البته فاصله کمی نبود. ولی هنگامی که مجبور بودیم پیاده می‌رفتیم.

یکی از روز‌ها، دو نفر از نیروها که پیاده به شهر می‌رفتند در رودخانه‌ای خشک، متوجه جسد سربازی شدند که در عمق رودخانه افتاده بود و نصف بدنش زیر خاک بود و کارت شناسایی و مدارکش را که از جیب لباس پوسیده‌اش در آوردند معلوم شد بچه خیابان آزادی تهران است از بدنش چیزی جز اسکلت نمانده بود.

یک هفته از سال جدید، سال 61 را پشت سر گذاشتیم بودیم که نیروهای تعویضی وارد خط شده جایگزین شدند. به ولی زاده گفتم: تو و محمد مگه نمی آیید عقب؟ گفت چرا، ولی ما اول نیروهای جدید را توجیه می کنیم بعدا می آییم خداحافظی کردیم و سوار بر وانت به شهر رفتیم.

هنوز از وانت پیاده نشده بودیم که آژیر آمبولانس همه را به بیرون دفتر اعزام نیرو کشاند. آمبولانس تپه کرجی‌های بود. به دنبالش به بیمارستان رفتیم هوا می خواست تاریک شود. 3 جسد را از ماشین پایین گذاشتند. محمد مقدم بچه تهران سید علی ولی زاده بچه کاشان و یکی دیگر که بچه تبریز بود. باورم نمی شد. آخر ، ساعتی قبل، پهلوی آنان بودیم و منتظر بودیم تا خودشان بیایند، نه اجسادشان، قضیه را که از راننده آمبولانس پرسیدم، گفت؛

- سه تایی داشتند به پایین تپه می رفتند که یک خمپاره شصت خورده پشت سرشان و شهید شدند.
ترکش، از پشت، سرشان را شکافته بود.

سید علی ولی زاده هشت ماهی می شد که در گیلان غرب بود. بالای جسدش که نشستم خاطرات اولین شبش در خط مقدم را که برایم گفته بود، در نظر تکرار شد؛

اولین شبی که قرار شود توی سنگر، پست بدم، با یکی از بچه‌های تهرا بود. یکدفعه دیدم یک چیز قرمزی بالای سرمون روشن شد. من هم که بدجوری ترسیده بودم. دستامو گرفتم روی سرم و داد زدم بخواب، الان می ترکه . ولی برادری که باهم بود، زد زیر خنده و گفت: نترس بابا، این منوره، فقط بیابان رو روشن می کند. کاری به ما ندارد. یواش یواش نگاهی بهش انداختم دیدم راست می‌گوید.

در چغالوند که بود، بر اثر اصابت گلوله قناصه به بالای ابروی سمت چپش بیهوش شده بود. خودش با آن لهجه شیرین کاشانی تعریف می کرد؛

وقتی تیر خوردم، نفهمیدم چی شد. هیچی احساس نمی کردم. فقط چشماهیم را که باز کردم دیدم یک زن با لباس سفید بالای سرم ایستاده. جا خوردم خوب نمی دیدم با تعجب گفتم تو حوری هستی؟ که زد زیر خنده و گفت: اشتباه گرفتی. من پرستارم، نه حوری. اینجا هم تهران است و تو زنده ای بد جوری حالم گرفته شد.

مثل اینکه ترکش هم می دانست که از رو به رو بر او کارگر نیست و این بار، از پشت سرش را شکافته و این بار، از پشت، سرش را شکافته بود. اجساد، کنار پیاده رو بر روی برانکارد بودند. محوطه با نور کم ماشین روشن شده بود. سفیدی مغز ولی زاده بر زردی چهره و رنگ آبی چشمانش غلبه کرده بود.

روز بعد، نادری محمدی همراه با دو تا دیگر از بچه‌های محله مان به گیلانغرب آمدند. آن روز صبح، همراه با نادر، یک سری هم به خط مقدم زدیم و برگشتیم. در شهر گشت می‌زدیم که ناگهبان نادر بر روی صندلی وسط میدان نشست، صورتش را میان دستهایش گرفت و شروع کرد به گریه کردن، با تعجب پرسیدم: نادر چی شده؟ مگه اتفاقی افتاده؟ گفت: حمید مون شهید شد!

حمیدگف برادر بزرگترش در جبهه جنوب بود. عملیات فتح المبین هم در آنجا جریان داشت. گفتم مکه کسی خبر داده ؟ گفت؟ نه کسی خبر نداده ولی الان یکدفعه احسا کردم دلم گرفت. فهمیدم حمیدمون شهید شده دست خودم نیست!

به تهران که آمدیم، همان شب نادر را دیدم که به دیوار مسجد تکیه داده گریه می کند با تعجب جلو رفتم و گفتم نادر چی شده؟ چرا گریه می کنی؟ هق هق کنان سرش را بلند کرد و گفت: یادته تو گیلان غرب بهت گفتم حمیدمون شهید شده؟ فردا جنازه‌اش رو می آرن.
و اینچنین بود اولین تجربه جنگی من.

منبع خبرگزاری فارس

خاطرات پادگان امام حسین

دست بردن در شناسنامه برای رفتن به جبهه

جام جم آنلاین: مدتی بود حال و هوای جبهه رفتن به سرم زده بود.از زمانی که جنگ شروع شد،لحظه شماری می‌کردم تا نوبت به من هم برسد.مستاصل و درمانده حسرت می‌خوردم که از قافله عقب نمانم.

یک روز در مسجد نشسته بودیم و در مورد جنگ و جبهه صحبت می‌کردیم.جمع،جمع بچه‌های بسیجی بود.یکی دو تا از بچه ها برای رفتن به جبهه دست به کار شده بودند. یکی از بچه‌ها گفت:تو چرا دست به کار نمیشی؟ گفتم:راستش دلم می‌خواد اما سنم قد نمی‌ده! گفت:مگه چند سالته؟ جواب دادم:رفتم توی 14 سال،با این سن و سال که اجازه نمی‌دن،می‌دن؟ مشتی حواله شانه‌ام کرد و گفت:اما خیلی گنده مونده‌ای،هیچ خبر داری؟ همه‌ی بچه‌ها رفتن تو فکر!دنبال راه حل می‌گشتن،ناگهان فکری به خاطر رضا رسید. گفت:پیداش کردم!اما خرج داره همینطوری که نمیشه! بهش گفتم:جون من راست می‌گی؟یه شیرینی طلبت؛حالا بگو ببینم چیه؟ جواب داد:کاری نداره که،تاریخ تولدت و یک سال بیشتر کن!می‌دونی چه جوری؟اول یک فتوکپی از روی شناسنامه می‌گیری تاریخ تولدت و با تیغ پاک می‌کنی بعد تاریخ تولد جدیدت و می‌نویسی،از روش دوباره فتوکپی می‌گیری،همین. گفتم:برو بابا دلت خوشه!اگه اصل شناسنامه رو خواستن چی؟پاک آبروم میره.نه بابا نمی‌شه. یکی دیگه از بچه‌ها گفت:نه بابا اصل شناسنامه رو نمی‌خوان،هیکلت هم که درشته شک نمی‌کنن.سنگ مفت گنجشک مفت،حالا این کار رو می‌کنیم تا ببینیم چی میشه. دور از از چشم پدر و مادرم بدون این که به آنها بگویم دست به این کار زدم.فقط به برادر بزرگترم گفتم.مدارکی را که لازم بود تهیه کردم.فتوکپی شناسنامه،عکس و رضایت نامه.رضایت نامه را از بردارم گرفتم.به همراه یکی دیگر از دوستان به پذیرش پایگاه بسیج محله رفتیم.به ما گفتند هفته‌ی آینده روز شنبه ساعت 4 بعد از ظهر برای انجام مصاحبه آماده باشیم.چند روزی که به مصاحبه مانده بود برای من خیلی عذاب آور بود.ترس از این که نکند در مصاحبه قبول نشوم یا این که اگر اصل شناسنامه را خواستند چه کنم؟ زمان مصاحبه رسید و در ناباوری مجوز رفتن به جبهه صادر شد،اما ابتدا باید به آموزشی می‌رفتیم. دنباله ان شا الله فردا...

محمد صفری-جام جم آنلاین