معرفی استان اصفهان
| استان اصفهان | |
|---|---|
| موقعیت | |
| اطلاعات | |
| مرکز استان: • مختصات: |
اصفهان |
| مساحت : | ۱۰۷٬۰۲۷ کم |
| جمعیت(1385): • پراکندگی : |
۴،۵۵۹،۲۵۶ /کم |
| شمار شهرستانها: | ۲۲ |
| منطقه زمانی: | IRST (UTC+۳:۳۰) |
| -تابستان (دیاستی): | IRST (UTC+۴:۳۰) |
| زبان(های) اصلی: | فارسی |
استان اصفهان یکی از استانهای کشور ایران است. این استان با مساحتی حدود ۱۰۵٬۹۳۷ کیلومتر مربع بین ۳۰ درجه و ۴۳ دقیقه تا ۳۴ درجه و ۲۷ دقیقه عرض شمالی خط استوا و ۴۹ درجه و ۳۶ دقیقه تا ۵۵ درجه و۳۱ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار دارد. این استان که در مرکز ایران واقع شدهاست و از شمال به استانهای مرکزی، قم و سمنان؛ ازجنوب به استانهای فارس و کهگیلویه و بویراحمد؛ از غرب به استانهای لرستان، خوزستان و چهارمحال و بختیاری و از شرق به استان یزد محدود است.
فهرست مندرجات[نهفتن]
|
آمار
۱۰ درصد از بیابانهای ایران در استان اصفهان است که بخش اعظم آن را شهرستانهای اردستان، نطنز، آران و بیدگل ، کاشان و اصفهان شامل میشود. حدود ۳۴۰ هزار هکتار از جنگلهای دستکاشت ایران نیز در استان اصفهان و از این وسعت ۹۰ هزار هکتار در شهرستان اردستان قرار دارد.
در سال ۱۳۸۸ خورشیدی ۹۶ شهر و ۸۸۴ روستا و یکهزار و ۱۸ مکان و مزارع در سطح استان از تلفن ثابت برخوردار بودند. استان اصفهان از لحاظ ضریب نفوذ تلفن همراه در کشور مقام نخست را دارد. ضریب نفوذ تلفن ثابت در استان ۴۰ درصد است، در حالیکه میانگین آن در سطح ایران ۳۳ درصد است.
استان
استان اصفهان یکی از بزرگترین مراکز تولید انواع مختلف صنایع دستی ایران بشمار میرود. این استان از دیرباز گهواره هنرهای زیبا و صنایع دستی بودهاست. تزئینات آجری، کاشی کاری، گچ بری و انواع خط در آثار تاریخی اصفهان، از قرنها پیش تا دوره معاصر، بر اطراف و جوانب منارهها و داخل و خارج مساجد، قصرها و هنرهای زری دوزی و قلم کاری، ترمه و نقره کاری و زرنگاری و رونویسی انواع کتاب، قرآن و قطعات نگارگری و نقاشی جملگی به مرکزیت هنری اصفهان گواهی میدهند.
سیم کشی، زرکشی، زربافی, گلابتون دوزی، منبت گلپایگان، پولک دوزی، زنجیره بافی، قالی بافی و نساجی از صنایع دستی رایج اصفهان است. این صنایع در عهد شاهان صفوی رونق فراوان داشت. در دوران قاجاریه، بازار صنایع دستی در اصفهان از رونق افتاد. ولی بعد از انقلاب مشروطه باز توسعه یافت. به طور کلی طرح و نقش عموم دست ساختههای اصفهان اعم از فرش و قلمکار و ظروف قلم زنی و کاشی، دوختنیهای روی پارچه تحت تأثیر طرحهای تزئینی دوران صفویه قراردارد و طراحان اصفهان، به نسبت قدرت درک و مهارت خود از آثار قدیمی برمیگیرند و با خلاقیت خود، آنها را زیباتر میسازند.
مردم
مردم استان اصفهان اکثراً از مردم فارس هستند. اقوام مختلف دیگری نیز در این استان ساکنند که به ترتیب جمعیت عبارتنداز: پارس های بختیاری،لرها،ترکها،ارمنیها،گرجیها،یهودیها،کولیهاوعربها.
وجه تسمیه
شهر اصفهان از روزگاران کهن تا کنون به نامهای: آپادانا، آصفهان، اسباهان، اسبهان، اسپاتنا، اسپادنا، اسپاهان، آسپدان، اسپدانه، اسپهان، اسپینر، اسفاهان، اسفهان، اصباهان، اصبهان، اصپدانه، اصفاهان، اصفهان، اصفهانک، انزان، بسفاهان، پارتاک، پارک، پاری، پاریتاکن، پرتیکان، جی، دارالیهودی، رشورجی، سپاهان، سپانه، شهرستان، صفاهان، صفاهون، گابا، گابیان، گابیه، گبی، گی، نصف جهان و یهودیه سرشناس بودهاست.
بیشتر نویسندگان بر این باورند که چون این ناحیه پیش از اسلام، به ویژه در دوران ساسانیان، مرکز گردآمدن سپاه بود و سپاهیان مناطق جنوبی ایران، مانند: بختیاری، خوزستان، کرمان، فارس، سیستان و... در این ناحیه گرد آمده و به سوی محل نبرد حرکت میکردند، آنجا را «اسپهان» گفته، سپس عربی شده و به صورت «اصفهان» درآمدهاست.
این شهر دارای واژگان کهنتری است که با نام کنونی آن، هیچ گونه پیوندی ندارد، مانند :انزان، گابیان، گابیه، جی، گبی، گی، گابا.
یاقوت حموی، مینویسد : «اصفهان یا اسپهان از کلیه اسباه است که به معنی سپاه و سگ میباشد.»
استاد پورداود، میگوید : «ارزش این وجه اشتقاق فقط در این است که میرساند در لهجه قدیم اصفهانی، اسباه به معنی سگ نیز بودهاست» پورداود یادآور شدهاست که بطلمیوس، جغرافیانگار سده دوم میلادی، نام این شهر را «اسپدان» نگاشته، سپس میگوید واژه اصفهان روی اسپاهان قرار گرفته که خود شامل سپاه به معنی ارتش و هان اسم مکان، یعنی جای سپاه است.
نویسنده کتاب حدودالعالم از این شهر به نام «سپاهان» یاد کرده، میگوید : «سپاهان شهری عظیم است و آن دو شهر است : یکی را جهودان خوانند و یکی را شهرستان و در هر دو منبر نهادهاند...»
محمد حسین بن خلف تبریزی، درباره نام اصفهان، نوشتهاست : «اصباهان، معرب اسپاهان است و آن شهری است مشهور در عراق و نام اصلی او این است. و نام مقامی است از جمله دوازده مقام موسیقی و آن را اصفهانک نیز خوانند.»
در کتیبههای پارسی هخامنشی، انزان شامل ناحیه اصفهان وبختیاری بوده و پیش از کورش، مرکز قدرت هخامنشیان در این ناحیه بوده و پس از کورش انزان به گابیان تبدیل یافته و استرابن هم آن را به همین نام خواندهاست و گابیان رفته رفته به جی تغییر یافت.
هرتسفلد نگاشتهاست : اصفهان نام بلوکی از ولایت پریت کان و نام شهر «گبی» بودهاست. گبی بعدها «گی» و سپس عربی شد و به «جی» تبدیل یافت.
در سده ۲ میلادی، نام گبی و اسپدانا در نقشه بطلمیوس دیده میشود. وی «اسپدانا»ی پارسی زمان هخامنشی را از کتاب ارتستنس، مدیر کتابخانه اسکندر مقدونی برداشته بود. در یک نقشه جهان نما که ۱۰۰ سال پیش از بطلمیوس ترسیم شدهاست، این نام به صورت ساسانی «سپانه» یعنی سپاهان نگاشته شده و معنی آن، جای لشکریان است.
اسکندر مقدونی هنگام دنبال کردن داریوش هخامنشی به پارتاک یا پارک یاگی آمد و آن را گشود و اکسازر را که والی شوش بود به حکومت پارتاک گمارد. تاریخ نگاران پیشین، پارتاک را پاریتاکن نامیدهاند که به پارسی آن روزی پرتیکان میگفتند و امروز فریدن میخوانند. پرتیکان به تمامی ناحیه اصفهان اطلاق میشدهاست.
فهرست آثار تاریخی استان اصفهان بر حسب نوع اثر.
فهرست مندرجات[نهفتن]
|
مسجدها
- مسجد جامع روستای اونج
- مسجد جامع روستای پوده
- مسجد حکیم
- مسجد شیخ لطفالله
- مسجد جامع گلپایگان
- مسجد جامع عباسی
- مسجد جمعه
- مسجد جامع سراور
- مسجد حجت السلام
- مسجد سید
مدارس مذهبی
- مدرسه چهارباغ
- مدرسه بزرگ صدر
- مدرسه نیمآورد
- مدرسه هنرستان ولیعصر(عج) تیران
- مسجد جامع خوانسار
کاخها و عمارتها
- عمارت عالیقاپو
- عمارت توحیدخانه که بخشی از کاخ عالیقاپو محسوب میشود.
- عمارت چهلستون
- عمارت هشت بهشت
- عمارت رکیبخانه
- دژ سارویه
[ویرایش] پلها
- پل شهرستان
- پل مارنان
- پل اللهوردیخان یا سی و سه پل
- پل جویی
- پل خواجو
- پل جوق شا
- پل قاضی زاهد
مادیها
- مادی نیاصرم
- مادی فرشادی
- مادی حاجی
- مادی شاهپسند
- مادی جلفا
- مادی کمال آباد-چم گردان
- مادی خیاطی
بازار، سرا و تیمچهها
- راسته بازار قیصریه
- سرای ملکالتجار
- بازار چهارسوق گلپایگان
منارهها
- مناره باقوشخانه
- مناره زیار
- مناره شهر گلپایگان
- مناره ساربان
- منارجنبان
- مناره علی
- مناره گار
- مناره سین
- مناره رهروان
- مناره برسیان
- مناره چهلدختران
- منارههای دارالضیافه
- منارههای داردشت
- بازار آهنگران خوانسار
غیره
- ارگ گوگد
- تپه اشرف
- میدان نقش جهان
- گذر چهارباغ
- آتشگاه اصفهان
- بازارهای تاریخی اصفهان
- خانههای قدیمی اصفهان
- باغهای تاریخی اصفهان
- کبوترخانههای اصفهان
- کلیساهای جلفا
- کلیسای وانک
- کلیسای مریم مقدس
- کلیسای هاکوپ یا یعقوب مقدس
- گورستان تخت فولاد
- ارگ شیخ بهایی
- غارهای قلعه بزی
این غارهای تاریخی درشمال حسن آبادقلعه بزی قرار گرفته اند وقدمتی بیش از 40سال رادارا می باشند. وکهنترین محل سکونت انسان دراستان اصفهان به حساب می آید./مهدی خدادادی حسن آبادی//درگذرتاریخ//
مراکز تفریحی فرهنگی
- باغ پرندگان
- باغ گلها
- مجموعه تفریحی ناژوان
- مجموعه تفریحی سفه
- کتابخانهها
- تخت فولاد
- تالارهای مطالعه
- کانون اخترشناسی ادیب
- حوزه هنری
- فرهنگسراهای اصفهان
- شهر اسباب بازیها
- باغ غدیر
- مجموعه تفریحی ملک شهر
- پارک امامزاده محمد دیزیچه
- کوه قلعه بزی حسن آباد قلعه بزی
این کوه تاریخی طبیعی درروستای حسن آبادقلعه بزی شهرستان مبارکه واقع گشته ودرسال 1386به عنوان یک محل نمونه گردشگری استان اصفهان ازطرف میراث فرهنگی استان اصفهان شناخته شد.//مهدی خدادادی حسن آبادی//درگذرتاریخ//9/6/1388
منابع
- ↑ ایرنا، کد خبر: ۵۱۱۶۹۱، زمان مخابره: ۱۳۸۸/۳/۶، بازدید: ژوئن ۲۰۰۹.
- ↑ ایرنا، کد خبر: ۴۸۷۵۶۳، بازدید: ژوئن ۲۰۰۹.
- ↑ همان.
تپه اشرف جنب پل شهرستان جای عجیبی است.
نمی دانم چرا زیر تلی از خاک است
امیدوارم کارهای باستان شناسانه هرچه زودتر پایان پذیرد
در ضمن این مکان زیر باران فوق العاده آسیب پذیر است
اصفهان يكي از مهم ترين مناطق گردشگري ايران در جهان است كه در رديف شهرهاي درجه اول دنيا، مانند: پکن، پاريس، رم، ونيز، ...قرار داشته و به لحاظ ديرينهگي و ارزش هاي ويژه هنري، در مجموعهي ميراث فرهنگي بشريت، طي آييني جهاني از سوي «يونسکو» پاس داشته مي شود. شهرستان اصفهان داراي دو چشم انداز است؛ بلندي شهرستان اصفهان از سطح دريا 1 هزار و 575 متر است و بخش دشتي آن، از آبرفت رودخانه زاينده رود تشكيل يافته و در پاي دامنه هاي خاوري بلندي هاي زاگرس قرار گرفته است. از سوي جنوب باختري فاصله چنداني با دامنه كوه هاي زاگرس نداشته اما از شمال خاوري در فاصله دورتري از كوه هاي مركزي قرار گرفته است. صنايع اصفهان داراي قدمتي تاريخي است و صنعت كاران اصفهاني مشهورترين صنعت گران ايراني به شمار مي آيند. صنايع دستي اصفهان از ديرباز به عنوان نماينده هنر اصيل مردم ايران، در جهان سرشناس شده است. از اين رو، اگر اصفهان را گاهواره صنايع دستي ايران بناميم، سخني به گزاف نگفته ايم. نام اصفهان بي درنگ تصوير خاتم کاري، كاشي كاري، معرق، تابلوهاي مينياتور، قالي هاي نفيس ابريشمي و نقش هاي زيباي پارچه قلم كار را تداعي مي كند. قدمت طولاني و معماري با ارزش بناهاي تاريخي اصفهان سبب شده که برخي آثار تاريخي منطقه مانند ميدان بزرگ نقش جهان در فهرست آثار ثبت شده سازمان ملي يونسکو قرارگيرند. مجموع آثارطبيعي و تاريخي، اصفهان را در فهرست ديدني ترين مناطق ايران قرار داده است. اصفهان نه تنها نماينده شايسته اي براي معرفي فرهنگ و تمدن غني ايران به مهمانان خارجي است، بلکه بازديد از اين خطه؛ خاطرات زيبا و حس غرورانگيزي را در ذهن گردشگران داخلي نيز بر جاي مي گذارد.
مکان هاي ديدني و تاريخي
قرن هاست که اصفهان را نصف جهان مي نامند. اصفهان از شهرهاي بسيار قديمي ايران است که موجوديت تاريخي آن به هزاره سوم قبل از ميلاد مي رسد. اصفهان منطقه اي به قدمت تاريخ تمدن و فرهنگ ايران است که آثار بديعي ازهمه ادوار را با خود دارد. موقعيت طبيعي و جغرافيايي آن در مرکز فلات ايران، خاک حاصل خيز و وجود زاينده رود به آن امکان داده که در دوره هاي مختلف از مراکز مهم فعاليت اقوام ساکن در اين مرز و بوم باشد و يادگارهاي با ارزش تاريخي زيادي از اين اقوام را در دل خود داشته باشد. به همين سبب اصفهان را موزه هميشه زنده دنيا مي دانند که از مکان هاي ديدني و آثار تاريخي بسيار با ارزشي برخوردار است. هر يک از آثار اصفهان در دوره اي ساخته شده و ياد آورعظمت آن دوره زماني است. قدمت طولاني و معماري با ارزش بناهاي تاريخي اصفهان سبب شده که برخي آثار تاريخي منطقه مانند ميدان بزرگ نقش جهان در فهرست آثار ثبت شده سازمان ملي يونسکو قرارگيرند. کاخ چهل ستون از جمله بناهايي است که اصفهان ملقب به نصف جهان بخش مهمي از شهرت خود را مديون آن است و عمارت تاريخي هشت بهشت نمونه اي از كاخ هاي محل سكونت آخرين سلاطين دوره صفوي است. کاخ عالي قاپو نمونه منحصر به فرد و يکي از عجايب معماري كاخهاي عهد صفوي است. منارجنبان از جمله بناهايي است که ازمعماري شگفت انگيزي برخوردار مي باشد. مسجد شيخ لطف الله از شاهكارهاي معماري و كاشي كاري ايران در نيمه اول قرن يازدهم هجري است. بازار بزرگ اصفهان که يکي از زيباترين بازارهاي شهرهاي ايران و حتي جهان اسلام به شمار مي رود و پل تاريخي ، زيبا و معروف سي و سه پل (الله وردي خان) به همراه ده ها مکان ديگر تنها گوشه اي از زيبايي هاي تاريخي اصفهان هستند. اصفهان نه تنها داراي ده ها مسجد تاريخي، کاخ ها و عمارت هاي کم نظير، پل ها و باغ هاي با ارزش، کتيبه ها وسنگ نبشته هاي تاريخي، کاروان سراها و... است، بلکه از جاذبه هاي طبيعي خوبي نيز برخوردار مي باشد. بزرگ ترين رودخانه فلات مرکزي ايران" زاينده رود" که ازميان زيباترين شهر ايران عبورمي کند، آبشارها، تالاب ها و باتلاق هاي مهمي چون باتلاق گاوخوني - که ازتالاب هاي با ارزش و نادر فلات مركزي ايران به شمار مي آيد- به همراه مناطق حفاظت شده غني، سبب رونق جاذبه هاي طبيعي اصفهان شده اند. مجموع آثار طبيعي وجاذبه هاي کم نظير و متعدد تاريخي اين شهرستان بر ارزش، اعتبار و شهرت جهاني اصفهان افزوده وسبب شده سفر به اصفهان در فهرست آرزوهاي رويايي جهانگردان کشورهاي مختلف جهان قرار گيرد.
صنايع و معادن
صنايع اصفهان داراي قدمتي تاريخي است و صنعت كاران اصفهاني مشهورترين صنعت گران ايراني به شمار مي آيند. صنايع دستي استان اصفهان از دير باز به عنوان نماينده هنر اصيل مردم ايران، در جهان سرشناس شده است. از اين رو، اگر اصفهان را گاهواره صنايع دستي ايران بناميم، سخني به گزاف نگفته ايم. نام اصفهان بي درنگ تصوير خاتم کاري، كاشي كاري، معرق، تابلوهاي مينياتور، قالي هاي نفيس ابريشمي و نقش هاي زيباي پارچه قلم كار را تداعي مي كند. استان اصفهان از کانون هاي مهم صنعت ايران به شمار مي آيد. وجود مجتمع هاي صنعتي فولاد مبارکه، ذوب آهن، صنايع ريسندگي، پالايش گاه اصفهان، صنايع نظامي، صنايع خوراکي و. . . اهميت صنعتي اين استان را به خوبي نشان مي دهد. اصفهان داراي معادن متعددي نيز است كه در حال حاضر بخشي از اين معادن فعال بوده و مورد بهره برداري قرار گرفته و به مصرف صنايع سبک و سنگين مي رسد و برخي به گونه نيمه فعال و تعطيل است كه با بررسي و پژوهش هاي بيش تري در آينده، در راستاي گسترش صنايع كشور مورد استفاده قرار خواهد گرفت. مهم ترين معدن هايي كه در حال حاضر در اين استان مورد بهره برداري قرار دارد، عبارتند از : - معدن هاي سرب و روي ايران كوه، كوه انجير و روستاي تيران که در باختر شهرستان اصفهان قرار دارند. معادن اين شهرستان، عبارتند از : معدن سنگ ساختماني، سرب، روي، مس، نمک، منگنز.
کشاورزي و دام داري
مهم ترين فرآورده هاي كشاورزي اين شهرستان عبارتند از: چغندرقند، پنبه، گندم، جو، سبزي، و گونه هاي ميوه مانند : زردآلو، گيلاس، هلو، گلابي، انگور، خربزه، هندوانه، خيار، …. از جمله ميوه هايي كه در شهرستان اصفهان سرشناس اند، گونه هاي زردآلو است. كه درمحل، آن را شكرپاره مي نامند و گلابي كه گونه مرغوب آن را شاه ميوه مي گويند. كشت گندم، علوفه، پنبه، صيفي جات و … نيز بسيار رايج است. در شهر اصفهان و پيرامون آن، درختان ميوه هسته دار و دانه دار نيز كشت مي شود.
مشخصات جغرافيايي
مرکزشهرستان اصفهان، در جنوب استان اصفهان، در 32 درجه و 38 دقيقه پهناي شمالي و 51 درجه و 39 دقيقه درازاي خاوري نسبت به نيمروز گرينويچ قرار دارد. اين شهرستان از سوي شمال به شهرستان هاي نايين، اردستان و برخوار و ميمه، از خاور به استان يزد، از باختر به شهرستان هاي خميني شهر، فلاورجان، مباركه، شهرضا، و از جنوب به استان فارس محدود است. بلندي شهرستان اصفهان از سطح دريا 1 هزار و 575 متر است و بخش دشتي آن، از آبرفت رودخانه زاينده رود تشكيل يافته و در پاي دامنه هاي خاوري بلندي هاي زاگرس قرار گرفته است. از سوي جنوب باختري فاصله چنداني با دامنه كوه هاي زاگرس نداشته اما از شمال خاوري در فاصله دورتري از كوه هاي مركزي قرار گرفته است. آب و هواي آن معتدل و فصل هاي چهارگانه آن منظم است. بادهاي اين شهرستان باختري است و در تابستان جهت خاوري و آرامي دارد. بيش ترين درجه حرارت در اصفهان 42 و كم ترين درجه حرارت 16 درجه سانتي گراد ثبت شده است.
اين شهرستان از نظر پوشش گياهي در رديف نواحي فقير ايران به شمار مي رود، زيرا گذشته از دره زاينده رود كه به دليل مساعد بودن شرايط لازم داراي پوشش گياهي كافي است، نقاط ديگر شهرستان به دليل وجود آب و هواي بياباني و نيمه بياباني، كمي باران و تبخير شديد، داراي پوشش گياهي ناچيز است. شهر اصفهان، در دشتي رسوبي، كه از حاصلخيزترين دشت هاي فلات مركزي ايران مي باشد، بنا گرديده است. اين دشت، در دوران چهارم زمين شناسي، در نتيجه رسوب گذاري رودخانه زاينده رود به وجود آمده است. شهر اصفهان داراي آب و هواي خشک با توان تبخير شديد است. در بخش بندي آب و هوايي Koppen، اين شهر به عنوان آب و هواي بياباني خشک و سرد شناخته شده است. مهم ترين رودخانه شهرستان اصفهان زاينده رود است كه از بلندي زردكوه بختياري سرچشمه مي گيرد و با كندن تونل كوهرنگ به درازاي 2 هزار و 823 متر، در سال 1332 ه . ق، بخشي از آب سرچشمه رود كارون را به زاينده رود برگردانده و به گسترش كشاورزي شهرستان كمک زيادي شده است. بلندي هاي پيرامون شهر اصفهان عبارتند از : پيلا يا پيلارته ( سيد محمد ) در شمال باختري، تپه آتشگاه و كوه دنبه در باختر و كوه كلاه قاضي، شاه كوه و صفه در جنوب و تپه هاي آبشار و شهرستان در خاور. در پست ترين نقطه شهر، رودخانه زاينده رود در جهت باختر به خاور جريان دارد. زاينده رود كه بزرگترين رودخانه مركزي ايران است، از زردكوه تا گاوخوني را آبياري مي كند.
وجه تسميه و پيشينه تاريخي
اصفهان به سبب پيشينه تاريخي کهن خود در طول تاريخ با نام هايي چون: آپادانا، آصف هان، اَسباهان،اِسبهان، اِسپهان، اسپينر، اسفاهان، اِسفهان، اصفهان، اصفهانک، انزان، بسفاهان، پارتاک، پارک، پاري، پرتيکان، جي، داراليهودي، سپاهان، شهرستان، گابا، گابيان، گابيه، گبي، گي، نصف جهان و يهوديه نيز خوانده شده است. بسياري از پژوهش گران بر اين باورند که اختصاص اين ناحيه در پيش از اسلام - به ويژه در دوران ساسانيان – به گرد آمدن سپاهيان مناطق جنوبي ايران، مانند : کرمان، فارس، خوزستان، سيستان،. . . وجه تسميه آن به « اِسپهان »، بوده و سپس در بعد از اسلام تحت تأثير زبان عربي به « اصفهان » تغيير شکل داده است. شهر اصفهان، مرکز اين منطقه مهم روزگاري پايتخت ايران به شمار مي رفته است و در دوران ايلامي ها، استان کنوني اصفهان يکي از ايالت هاي کشور « اَنزان » يا « اَنشان » بوده است. در زمان هخامنشيان نام اين ايالت و مرکز آن، از اَنزان به گابيان (گابا/گادوگاي) تبديل يافته و به سبب آباداني، محل زندگي پادشاهان هخامنشي نيز بوده است. در دوران اشکانيان اين منطقه يکي از ايالت هاي پهناور پادشاهي اشکاني و شهر اصفهان پايتخت آن بوده، حاکم آن عنوان شاه داشته است. اردشير پاپکان مؤسس سلسله ساساني، در تعقيب اردوان پنجم - آخرين پادشاه اشکاني - از مداين به منطقه اصفهان آمده، با غلبه بر ساتراب (استاندار) آن، اصفهان را گشود. در زمان ساسانيان، منطقه اصفهان اهميت بسياري داشته و جنبه دفاعي و نظامي آن، که مرکز گردآوري سپاه بوده، بر ارزش جغرافيايي اش، افزوده است. در اين دوره خانواده بزرگ ايراني « اسپوهران » يا « هفا » بر اصفهان حکمراني مي کرده اند. بر اساس پاره اي از پژوهش ها، در اواخر اين دوران، يزدگرد به خواهش همسرش « شوشن دخت » يک کلني يهودي در مرکز آن ( گي ) ايجاد کرد. گِي که بعدها « اليهوديه » يا کوي يهودي ها ناميده شد، آن بخش از شهر کنونيِ اصفهان است که بازار بزرگ اصفهان در آن قرار دارد. از اين روي، بيش تر مکان هاي اسلامي کنوني اين بخش، در گذشته متعلق به يهودي ها بوده است.
هنگام ورود مسلمانان به ايران، اصفهان شامل دو شهر بود، جي و يهوديه در باختر جي بود، كه اصفهان كنوني همان يهوديه است. در 23 يا 24 هـ . ق، اصفهان به دست مسلمانان افتاد و تا حدود 300 سال، حاكماني از سوي خلفا در آن جا فرمانروايي مي كردند. پس از روي كار آمدن ديلميان، حسن ركن الدوله ديلمي، اصفهان را پايتخت خود كرده در توسعه آن كوشيد. به دستور وي ديوار ميان كوي هاي جي و يهوديه را برداشته بارويي به دور شهر كشيده شد، كه دورش حدود 21 هزار گام بود.
در محرم سال 433 هـ . ق، طغرل سلجوقي پس از يک سال محاصره در دومين لشگرکشي خود به اصفهان آن را گشود و حکومت ديالمه کاکويه را از اين منطقه بر انداخت. طغرل 12 سال در اصفهان زندگي کرد و پانصد هزار دينار خرج ساختمان ها و امور خيريه، مسجدها و خانقاه ها کرد. پس از سال 633 هـ . ق، که اصفهان توسط سپاهيان اوکتاي قاآن، جانشين چنگيز گشوده شد، اين منطقه در سيطره مغولان قرار گرفت. عمق و غناي فرهنگي ايرانيان به اندازه اي بود که در کمتر از نيم قرن اين قوم خونريز را آداب و فرهنگ آموختند. چنان که در زمان حکومت سلطان محمد اولجايتو که در آغاز سده 8 هـ. ق به حکومت رسيد در اصفهان همانند ديگر نقاط ايران مسجد و بناهاي متعددي ساخته شد. يکي از مشهورترين و زيباترين اين آثار، محرابي است گچ بري در مسجد جامع اصفهان که به محراب اولجايتو معروف گرديده است. پس از در گذشت ابو سعيد بهادر خان، سومين ايلخان مسلمان مغول، شاهزاده گان و اميران بر شهرها ومناطق ايران چيره شدند و چندي فرزندان امير چوپان در اصفهان حکومت کردند و سپس شاه شيخ ابو اسحاق اينجو، بر آن دست يافت. حکومت خاندان اينجو با کشته شدن ابواسحاق به دست مظفريان پايان يافت، و حکومت مظفريان نيز در اواخر سده 8 هـ. ق، با کشته شدن شاه منصور آخرين پادشاه اين خاندان در نزديکي شيراز به دست تيمور لنگ، به سرانجام خود رسيد. تيمور سپس رهسپار اصفهان گشت و در ماه رجب سال 795 هـ. ق، اصفهان را گشود. اصفهان در اواخر دوره تيموري، چندي نيز در قلمرو ترکمانان قراقويونلو قرار گرفت.
هر چند پس از تأسيس سلسله صفوي به دست شاه اسماعيل صفوي در سال 906 هـ. ق، وي تبريز را به عنوان پايتخت برگزيد؛ اما از سال 1000 هـ. ق شاه عباس کبير پايتخت را به اصفهان انتقال داده در طول 42 سال حکومت خود، پيوسته به عمران و آبادي کشور، به ويژه اصفهان پرداخت. ايجاد ميدان بزرگ نقش جهان، عالي قاپو، مسجد شيخ لطف الله و سردر قيصريه، مسجد شاه، بازار شاهي، خيابان چهار باغ، شهرک جلفا، کليساهاي تاريخي،. . . در اين شهر نتيجه گام ها و تلاش هاي شاه عباس بزرگ است. پس از شاه عباس، هر يک از شاهان صفوي نيز به نوعي در آباداني اصفهان کوشيدند. شاه صفي بناي امام زاده اسماعيل را در محل آن، به خوبي تعمير و تزيين کرد. هم چنين دَرِ بزرگ مسجد شاه را نقره پوش و طلا کاري نمود. شاه عباس دوم بناهايي چون کاخ پادشاهي چهل ستون و ساختمان پل خواجو و ساختمان هاي سلطنتي کرانه زاينده رود، مانند هفت دست، آيينه خانه، و نمکدان را ساخت و باغ پهناور سعادت آباد را ايجاد کرد. شاه سليمان کاخ هشت بهشت را بنا نمود و شاه سلطان حسين نيز مدرسه سلطاني يا مدرسه چهار باغ، سراي فتحيه (محل مهمانسراي شاه عباس) و بازارچه شاهي را بنا کرد. در سال 1135 هـ. ق، شاه سلطان حسين اصفهان را پس از هفت ماه محاصره و قحطي شديد به محمود غلجايي تسليم کرد. چون تهماسب ميرزا در قزوين از استعفاي پدرش آگاه شد، خود را شاه خواند و براي پس گرفتن پايتخت به تلاش افتاد. محمود غلجايي ( محمود افغان ) سرانجام پس از 30 ماه حکومت، در سال 1137 هـ. ق، به دست پسر عمويش اشرف غلجايي کشته شد و اشرف در اصفهان به حکومت رسيد. در دوران قاجاريان نيز، اگرچه پايتخت، ديگر به تهران منتقل گرديده بود؛ اما اصفهان هم چنان از اهميت فوق العاده اي برخوردار بود. در اين دوران در پاره اي از بنا ها تغييراتي داده شد. يکي از حاکماني که در اين دوران مدت طولاني بر اين شهر حکم راند، ظل السلطان فرزند ناصرالدين شاه بود.
با عرض سلام
ببخشید خواستم ببینم میشه در مورد شهر میمه هم توضیحی بدبد .هم از لحاظ فاصه اش تا اصفهان و هم در مورد خود شهر میمه.
با تشکر
میمه
مختصات: °۵۱٫۱۶۶۷شرقی °۳۳٫۴۵شمالی (نقشه)
| میمه میمه |
|
|---|---|
|
|
| اطلاعات کلی | |
| کشور | |
| استان | اصفهان |
| شهرستان | شاهین شهر و میمه |
| بخش | میمه |
| سال شهرشدن | ۱۳۲۶ |
| مردم | |
| جمعیت | ۵۷۰۰ |
| زبان گفتاری | محلی-پهلوي دري |
| مذهب | شیعه |
| جغرافیای طبیعی | |
| ارتفاع از سطح دریا | ۱۹۹۸ متر |
| اطلاعات شهری | |
| پیششماره تلفنی | ۰۳۱۲۴۲۲ |
| تابلوی خوشآمد به شهر | |
| به شهر فرهنگی میمه خوش آمدید. | |
مِیمه شهری است در بخش میمه شهرستان شاهین شهر و میمه استان اصفهان ایران. شهر میمه مرکز بخشی به همین نام است.
بخش
بخش میمه شمالی ترین بخش استان اصفهان و دارای سه شهر بنامهای میمه، وزوان و لای بید و هفت روستای واجد حد نصاب تشکیل شورا به نامهای زیادآباد، ازان، خسروآباد، ونداده، حسن رباط، لوشاب و موته میباشد. روستاهای مراوند، چغاده، رباط، قاسم آباد و سعید آباد نیز روستاهای جندین خانواری این بخش محسوب میشوند.ودارای 25987نفرجمعیت فعال می باشد
وجه تسمیه
یکی از مبانی اشتهار میمه که وجه تسمیهٔ آن نیز میباشد باغستانهای انگور این شهر است. زمین حاصلخیز این شهر امکان بدست آوردن انواع و اقسام انگور در طعم عالی و رنگ سبز مایل به زرد درخشان را فراهم کردهاست.
آثار تاریخی
یکی از قدیمی ترین قنوات کشور به نام قنات مزدآباد با طول ۱۸ کیلومتر که در واقع رودخانهای زیرزمینی است از دامنههای کرکس سرچشمه گرفته و با عمق میلهٔ چاههایی با ارتفاع۸۰ متر آب را که کمتر در معرض تهدیدات خشکسالی نیز قرار گرفتهاست، به باغات حاصلخیز این شهر میرساند. این قنات با قدمتی ۲۵۰۰ساله، قرار است بعنوان میراث فرهنگی به ثبت یونسکو برسد و کارهای مقدماتی آن انجام شدهاست. دبی آب این قنات در حال حاضر ۱۲۰ لیتر در ثانیهاست و از نظر کیفیت، براساس آزمایشات انجام شده توسط کارخانهٔ زمزم مشهد دارای سختی مفید و با مقیاس آبهای معدنی برابری میکند.
منابع
- کتاب میمه شهر درحاشیه کویر اثر محمدتقی معینیان
- اطلس گیتاشناسی استانهای ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.
بخش میمه
بخش میمه شامل سه شهر میمه – وزوان و لای بید و 13 روستا در دو دهستان ونداده و زرکان در فلصله 70 کیلومتری مرکز شهرستان شاهین شهر و میمه و 90 کیلومتری شمال اصفهان واقع شده است . از مناطق زیبا و جالب و حفاظت شده ی میمه حیات وحش موته با مناظر زیبای کوهستانی چون سخره سرخی ، تخته محمد جعفر و . . . و گله های آهو و حیواناتی چون پلنگ و . . . است .
شهر میمه که مرکز بخش می باشد با قدمتی بیش از هزار سال در کنار جاده ترانزیت شمال جنوب ایران و ورودی شهرستان شاهین شهر ومیمه مورد توجه خاص است .این شهر با داشتن بناهای تاریخی چون مسجد جامع مربوط به دوران زندیه – خانه های تاریخی و حمام قدیمی و قنات مزدآباد است .
کاروانسرای آغا کمال وزوان و حمام تاریخی ونداده از دیگر آثار تاریخی این بخش می باشد .
معروفترین صنایع دستی بخش میمه قالی بافی آن است که با طرح و رنگ خاص خود در ابعاد گوناگون معروف به قالی میمه ای می باشد.
مسجد جامع میمه
مسجد جامع میمه در مرکز شهر میمه و در کنار حمام قدیمی شهر قرار گرفته است و بیانگر وجود بافت تاریخی و راسته بازار در این شهر می باشد . مسجد جامع میمه متعلق به دوران زندیه است.
حمام میمه
حمام میمه که فضایی بیش از 500 متر مربع را در مجاورت مسجد جامع به خود اختصاص داده بنایی است از اواخر دوران قاجار که در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده و در سالهای اخیر سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری با همکاری شهرداری میمه اقدام به مرمت و بازسازی آن نموده تا به موزه و کلاسهای آموزش صنایع دستی و هنرهای سنتی تبدیل شود . این بنا همانند دیگر حمام های قدیمی دارای سه بخش سربینه (رختکن) ، میاندری (فضای بین سربینه و گرمینه) و گرمینه(گرمخانه) است . حمام میمه برخلاف دیگر حمام های تاریخی شهرستان حمام کوچک یا مردانه نداشته و به صورت زمان بندی ( عصر و غروب ) مورد استفاده مردان قرار می گرفته است .
امامزاده سیده الصالحه خاتون
از فرزندان موسی بن جعفر (ع) امامزاده سیده الصالحه خاتون است که زیارتگاه آن در جنوب روستای اذان از توابع بخش میمه می باشد و همه روزه بویژه روزهای پایان هفته و تعطیلات پذیرای عاشقان و شیفتگان اهل بیت (ع) می باشد . ساختمان اصلی و گنبد مخروطی شکل و تزئینات کاشی آن نمونه ایی از معماری و هنر ایرانیان در دوره های قبل می باشد .
مجموعه خانه های تاریخی و بافت میمه
تنها خانه های تاریخی و آثار بجامانده بافت میمه ، خانه های قیصر خان و عیسی خان و برادران گرانمایه و . . . است که به صورت چند خانه مجزا ولی مرتبط با هم و در کنار هم دیگر در بافت قدیم میمه ساخته شده است . این بناهای ساخته شده متعلق به خاندان گرانمایه از اقوام برومند مهاجر از منطقه قفقاز به گز بُرخوار (پسر خاله های برومندان شهر گز) می باشد که در اواخر قاجار و اوایل پهلوی ساخته شده و هنوز هم مورد استفاده مالکین آنها می باشد .
تخته سُرخی – دَرّه دوزخی – تختِ محمد جعفر
از نمونه های جالب و دیدنی حیات وحش و مناظر طبیعی ایران اسلامی حیات وحشِ موته در بخش میمه است که در این منطقه و در دل کوهها و دشتهای پهناور آن صخره های زیبایی از دل دشت بیرون آمده و روزهای متوالی محلی برای بستن راه کاروانان و تُجّار بوده است . یکی از این کمینگاه ها صخره ای معروف به تَختِ محمد جعفر است که برروی آن چاهی کنده شده به گونه ایی که در بدنه آن روبه مسیر کاروانان راه دارد. از دیگر مناظر طبیعی منطقه تخته سُرخی است با طبیعتی زیبا و قابل توجه به رنگ قرمز و سبز و دیگری دَرّه دوزخی است. این دَرّه زیبا و وحشتناک به رنگ خاکستری و سیاه چشم هر بیننده ای را به خود جلب می کند. متأسفانه در سالهای اخیر جهت استخراج معادن سنگ، این منطقه نیز روبه نابودی می رود.
دیگر شهر ها و روستاهای بخش میمه
وزوان : وزوان از دیگر شهرهای بخش میمه و هم مرز با میمه است که دارای آثار تاریخی چون قنات تاریخی، برج و قلعه، خانه های تاریخی و قلعه اعظمی ها می باشد.از دیگر شهرها و روستاهای بخش میمه می توان ونداده و حمام قدیمی آن ، اذان ،لای بید، خسروآباد، زیادآباد، مراوند و . . . بخش میمه را نام برد که دارای آثار تاریخی و جاذبه های کوهستانی و گردشگری با غارهای آهکی زیبا و . . . می باشد .
این شهرستان دارای شخصیت های ممتاز و روحانیون برجسته و علماء طراز اولی بوده که برخی از ایشان در جهان اسلام نیز از شهرت چشمگیری برخوردارند. معروفترین ایشان مرحوم آخوند عبدالکریم گزی مؤلف کتاب تذکره القبور، ملامحمدنقی گزی و ملا مهدی گزی و ملا محمد باقر معروف به ابوالفقراء صاحب کتاب کنزالفقراء و شعراء معروفی چون جنتی گزی و درویش عباس گزی با بیش از 13 هزار بیت از اشعار گوناگون با زبان گزی و هنرمندان چون رزاقی گزی در شهر گز زندگی می کرده اند .
عکس شهر ميمه, مرکزی
ممنون میشم در مورد خوانسار هم مطلبی بزارید
استان اصفهان نماد صنعت فولاد ایران است
من مطمنم از سایت wikipeda اینو گذاشتی نه؟