پرسش و پاسخ
سوال :
دلیل عقلی و شرعی نجس بودن سگ چیست ؟
پاسخ :
با عرض سلامقبل از بیان حكمت نجاست سگ و خوك، به شناخت مفهوم «نجس»
مىپردازیم: در اصطلاح فقهى، نجس به آن چیزى مىگویند كه یا از لحاظ ظاهرى
و مادّى آنچنان پلید، زیان بار و خطرساز است و یا از لحاظ باطنى و روحى
داراى شقاوت، پلیدى و خباثت مىباشد و یا این كه در بردارندهى هر دو بعد
یاد شده است. به حدّى كه حتى وجود یكى از ابعاد یاد شده، در لزوم اجتناب و
پرهیز داشتن از آنها كافى است. سگ و خوك نیز هم از لحاظ ظاهرى و هم از
لحاظ باطنى و روحى، خطرساز و ضررآفریناند و اجتناب از آنها ضرورى است و
دربردارندهى نوعى پلیدى و در نتیجه «نجاست» اند. وجود «تریشینوزیس»، براى
بیمارىهاى انگلى، كرمها و داشتن بستر مناسب براى انتقال میكروبها در
بدن سگ و خوك به انسان همگى موجب اتّخاذ تدابیر بهداشتى و محدودیّتهاى
سنگین در مورد این جانداران شده. البتّه شاید ادّعا شود كه اگر محیطى
فراهم آید كه ما یقین كنیم دیگر این میكروب در وجود چند مورد محدود از سگ
و خوكها وجود نداشته یا به حدّاقل برسند، آیا باز هم حكم به نجاست آنها
ادامه خواهد داشت؟ در پاسخ گفته مىشود: 1. این ادّعا شامل آن دسته از
میكروبهایى مىشود كه شناخته شدهاند و نمىتوان ادعا نمود كه گندزدایى
كامل در مورد تمام میكروبها صورت گرفته. به عبارتى: شما حتى اگر بتوانید
واكسنى تهیه كنید كه بشر و زندگى طبیعى او را در برابر تمام سگ و خوكها
سالم و بهداشتى نگهدارد، این واكسن فقط در مقابل میكروبهاى موجود و
شناخته شده كارساز است و شامل میكروبهاى ناشناخته و بلكه به وجود نیامده
نخواهد بود. 2. روش پذیرفته شده در قانونگذارىهاى عقلاء جهان آن است كه
در قوانین، همواره حالات و موقعیّتهاى اكثریّتى مدّ نظر بوده و چنانچه
فرد یا افرادى به عللى جزء استثناءها باشند، باز خدشهاى در عمومیّت قانون
ایجاد نمىشود و آن موارد نیز باید تابع قانون باشند. روى این جهات، حفظ
مصالح عمومى ایجاب مىكند كه همهى افراد و موضوعات، مشمول یك قانون باشند
و وحدت رویهى قانونى حفظ شود. 3. سلامتى فرد و اجتماع آن چنان اهمیت دارد
كه حتى وجود احتمال ضرر و لزوم دفع آن نیز قابل توجه است. یعنى با در نظر
گرفتن تمام تلاشها باز هم احتمال مىرود كه شاید بستر براى ایجاد ضرر
فراهم باشد، پس اجتناب ضرورى است. 4. ضررها فقط محدود به بهداشت ظاهرى
نبوده و توجه به آسیبهاى روحى و معنوى نیز ضرورى است. و این جنبه نیز در
حكم به حرمت و نجاست مهم است. از این رو، خوك از یك سو به علت تغذیه
نامناسب و حتى استفاده از فضولات و از سوى دیگر به علت بىمبالاتى در
رعایت جفتگیرى به عنوان حیوان «بىغیرت» مشهور است و تغذیه از گوشت آن و
همزیستى براى پرورش آن، چه بسا موجب انتقال این روحیات در آدمى شود.
درباره سگ نیز اگر چه وفادارى آن در دفاع و شكار مورد توجه است و سگ را
ارزشمند مىكند، اما همزیستى با سگ و ورود آن به محیط داخلى خانه
آسیبهاى گوناگون بهداشتى و روانى را در پى دارد. لذا در روایات همزیستى
با سگ بسیار نكوهش شده است و حضور آن مانع نزول فرشتگان دانسته شده
است.اما درکل باید گفت در فلسفه احکام نمی توان به طور قاطع گفت تمام علت
حرمت یک شی آن چیزی است که ما میفهمیم بلکه ممکن است زوایای پنهانیی وجود
داشته باشد که تنها خداوند از آن با خبر باشد.موفق باشید