دوران رهبری
دوران رهبری
در ۱۴ خرداد ۱۳۶۸، در حالی كه مردم و مسئولان آماده تشییع و تدفین پیكر پاك امام خمینی (ره) بودند در جلسه ای با حضور مسؤولان كشوری و لشكری، آیت الله خامنه ای، رئیس جمهور، وصیت نامه سیاسی ـ الهی امام خمینی (ره) را قرائت كرد. مجلس خبرگان رهبری عصر همان روز تشكیل جلسه داد تا رهبر یا شورای رهبری جدید برای نظام جمهوری اسلامی را انتخاب كند. مطابق اصل ۱۰۷ قانون اساسی مصوب سال ۱۳۵۸، انتخاب رهبری بر عهده نمایندگان مجلس خبرگان قرار دارد. در بحث رهبری شورایی یا فردی، اكثریت اعضای مجلس خبرگان به رهبری شورایی رأی نداد و آنگاه كه بحث از مصداق رهبری برای رأی گیری به میان آمد و نام آیت الله خامنه ای مطرح شد. برخی از نمایندگان كه از نظر امام خمینی مبنی بر صلاحیت آیت الله خامنه ای برای رهبری نظام پس از رحلت امام كه در جلسات متعددی در حضور سران قوا و نخست وزیر و حاج سید احمد خمینی ابراز كرده بودند اطلاع اجمالی داشتند خواستار توضیح شاهدان آن شدند. دو نفر از شاهدان نقل امام خمینی كه خود عضو مجلس خبرگان بودند استناد این نظر به امام را تأیید كردند. همچنین گفته دیگری از امام مبنی بر شایستگی آیت الله خامنه ای برای رهبری كه در جریان سفر اخیر ایشان به چین و كره شمالی ابراز كرده بودند نیز در آن جلسه با واسطه نقل شد. در پی آن رأی گیری به عمل آمد و اكثریت قاطع نمایندگان مجلس خبرگان با توجه به نظر امام راحل و صلاحیت های دینی، علمی و سیاسی آیت الله خامنه ای، معظم له را به رهبری نظام جمهوری اسلامی انتخاب كردند. آیت الله خامنه ای خود به این موضوع اشاره كرده، می گویند تا زمانی كه موضوع انتخاب را متعَین ندانستم از پذیرش آن مقام امتناع می كردم. پس از بازنگری در قانون اساسی و انجام همه پرسی، مجلس خبرگان رهبری یك بار دیگر بر اساس قانون اساسی جدید در مورد رهبری معظم له رأی گیری كرد و اكثریت قاطع مجدداً معظم له را به رهبری نظام انتخاب كردند.
برخی زمینه های اصلی نظر امام راحل بر رهبری آیت الله خامنه ای عبارتند از: مبارزه طولانی مدت برای تحقق حكومت اسلامی، اعتقاد راسخ و روشن به انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی، بیش از یك دهه فعالیت های همه جانبه سیاسی، اجرایی و فرهنگی برای استقرار نظام جمهوری اسلامی، روشن بینی دینی، تسلط علمی بر مبانی دینی، سلوك فردی و اجتماعی، زهد و پارسایی، استناد نمود. امام خمینی (ره) به مناسبت های گوناگون شایستگی ها، تعهد و خدمت گزاری آیت الله خامنه ای در راه خدمت به نظام جمهوری اسلامی را مورد تأیید قرار داده بودند.
امام خمینی تاریخ ۷ تیر ۱۳۶۰ در بخشی از پیام شان به مناسبت ترور آیت الله خامنه ای فرموده اند: «اكنون دشمنان انقلاب با سوء قصد به شما كه از سلاله رسول اكرم و خاندان حسین بن علی هستید و جرمی جز خدمت به اسلام و كشور اسلامی ندارید و سربازی فداركار در جبهه جنگ و معلمی آموزنده در محراب و خطیبی توانا در جمعه و جماعات و راهنمایی دلسوز در صحنه انقلاب می باشید، میزان تفكر سیاسی خود و طرف داری از خلق و مخالف با ستمگران را به ثبت رساندید. اینان با سوء قصد به شما عواطف میلیون ها انسان متعهد را در سراسر كشور بلكه جهان جریحه دار نمودند. اینان آنقدر از بینش سیاسی بی نصیب اند كه بیدرنگ پس از سخنان شما در مجلس و جمعه و پیشگاه ملت به این جنایت دست زدند و به كسی سوء قصد كردند كه آوای دعوت او به صلاح و سداد در گوش مسلمین جهان طنینانداز است...من به شما خامنه ای عزیز، تبریك می گویم كه در جبهه های نبرد با لباس سربازی و در پشت جبهه با لباس روحانی به این ملت مظلوم خدمت نموده و از خداوند تعالی سلامت شما را برای ادامه خدمت به اسلام و مسلمین خواستارم». در تاریخ ۸ شهریور ۱۳۶۵ به افراد و رجال سیاسی توصیه كردند كه در گفتارشان به جای عیب جویی دائمی، مثل آیت الله خامنه ای باشند كه همیشه همه را نصیحت می كند و خدماتش را به رخ مردم نمی كشد. در تاریخ ۲۱ دی ۱۳۶۶ در پاسخ به نامه آیت الله خامنه ای در مورد ولایت مطلقه فقیه، در بخشی از نامه نوشتند: «اینجانب كه از سال های قبل از انقلاب با جناب عالی ارتباط نزدیك داشته ام و همان ارتباط بحمدالله تعالی تاكنون باقی است، جناب عالی را یكی از بازوهای توانای جمهوری اسلامی میدانم و شما را چون برادری آشنا به مسائل فقهی و متعهد به آن هستید و از مبانی فقهی مربوط به ولایت مطلقه فقیه جداً جانبداری می كنید، میدانم و در بین دوستان و متعهدان به اسلام و مبانی اسلامی از جمله افراد نادری هستید كه چون خورشید، روشنی می دهید».
حجتالاسلام والمسلمین سید احمد خمینی، نزدیك ترین فرد به امام خمینی كه مشاور و مورد وثوق كامل ایشان بود، نقل كرده كه امام در پی سفر خارجی آیت الله خامنه ای گفتند: «الحق ایشان شایستگی رهبری را دارند». زهرا مصطفوی، دختر امام خمینی (ره) بیان كرده كه آنگاه كه از امام درباره رهبری آینده نظام پرسیده است ایشان از آیت الله خامنه ای نام بردند و آنگاه كه از مقام علمی آیت الله خامنه ای سؤال كرده است ایشان اجتهاد آیت الله خامنه ای را تأیید كرده اند. آیت الله هاشمی رفسنجانی نیز نقل كرده كه زمانی كه امام درصدد عزل آیت الله منتظری از رهبری آینده بودند در جلسه ای كه با حضور سران سه قوه، نخست وزیر (میرحسین موسوی) و حاج سید احمد خمینی در محضر امام تشكیل شده بود در مورد جانشین رهبری بحث شد ایشان از آیت الله خامنه ای برای رهبری آینده نظام نام بردند. وی همچنین بیان داشته كه در جلسه خصوصی خود با امام راحل نسبت به وضع رهبری در آینده ابراز نگرانی كرده است و امام در پاسخ با اشاره به آیت الله خامنه ای فرموده اند: «شما در بن بست نخواهید بود، چنین فردی در میان شما هست. چرا خودتان نمی دانید؟». بدون تردید مقطع زمانی انتخاب حضرت آیت الله خامنه ای به رهبری نظام دارای اهمیت و حساسیت ویژه ای بوده است. برخی نگرانیها كه در پی بیماری امام خمینی قدس سره بوجود آمده بود عبارت بودند از:
۱- مدیریت كشور در دوره پس از امام خمینی.
۲- ناتمام بودن اصلاح و بازنگری قانون اساسی
۳- نگرانی از حمله یا تحریكات نظامی عراق، امریكا و منافقین؛ با توجه به نقض مكرر آتش بس توسط عراق و تبلیغات وسیع برای پیروز قلمداد كردن خود در جنگ.
۴ ـ ادامه بحران ناشی از توطئه انتشار كتاب آیات شیطانی در حوزه سیاست خارجی و صدور حكم امام خمینی مبنی بر ارتداد سلمان رشدی نویسنده آنكه با واكنش سرسختانه كشورهای غربی مواجه شد.
اما آنچه همه نگرانی ها را به امید تبدیل كرد عبارت بودند از:
۱- انتخاب آیت الله خامنه ای به مقام رهبری كه در كوتاه ترین زمان روی داد.
۲- تشییع و وداع میلیونی و بینظیر مردم با امام خمینی (ره) و شكل گرفتن بزرگ ترین تشییع و وداع با یك رهبر مردمی كه همچون طوفان عظیمی احتمال هرگون توطئه دشمن را منتفی كرد.
۳- تأیید و بیعت مسؤولان ارشد نظام و نهادهای مختلف كشور، بیت امام، مراجع تقلید و علما از جمله آیات عظام اراكی، مرعشی نجفی، آیت الله میرزا هاشم آملی، آیت الله العظمی گلپایگانی و آیت الله مشكینی، نخبگان، شخصیت های حوزوی و دانشگاهی، خانواده های شهدا و اقشار مختلف مردم
۴ـ حاج سید احمد خمینی ساعاتی پس از انتخاب حضرت آیت الله خامنه ای به رهبری با ارسال پیام تبریكی به ایشان اظهار داشت: «حضرت امام بارها از جنابعالی به عنوان مجتهد مسلم و نیز بهترین فرد برای رهبری نظام اسلامی مان نام میبردند. من و تمامی اعضای بیت امام از حضرات آیات خبرگان محترم صمیمانه تشكر می نماییم؛ چرا كه معتقدیم روح امام عزیزمان از این انتخاب شاد و آرام شده است. من بار دیگر چون برادری كوچك اوامر آن ولی فقیه را بر خود لازم الاجرا می دانم».
۵- بیعت وسیع و گسترده این پیام را به همراه خود داشت كه جانشین امام خمینی، در حوزه نظر و عمل، اعتقاد راسخ به راه و تفكر امام دارد و آن را با تمام توان استمرار خواهد بخشید. این بیعت ها به صورت حضوری، شركت در راهپیمایی ها، انتشار اطلاعیه و پیام تبریك و امضای طومار ما بعد آن انجام شد. «كاروان های میثاق با امام و بیعت با رهبری» در آستانه چهلمین روز ارتحال امام خمینی از سراسر كشور به راه افتاد و «مانورهای بیعت با رهبری» در برخی مناطق مرزی و استراتژیك كشور و نیز برگزاری «سمینارهای میثاق با امام، بیعت با رهبری» شكل گرفت. بیعت با آیت الله خامنه ای، ماه ها بعد استمرار یافت و به جهانیان ثابت كرد كه ایران با رهبری آیت الله خامنه ای همچنان پرچمدار امت اسلامی است.
۶- مواضع صریح و مكرر آیت الله خامنه ای مبنی بر تداوم راه امام و حفظ وحدت و ایجاد اعتماد متقابل بین مردم و رهبری و پافشاری بر حفظ اصول دینی، شرع و فقه اسلامی، حمایت بی دریغ از مستضعفان و محرومان و قشرهای پایین جامعه و ایجاد وحدت و همبستگی با ملت های مظلوم و عزت بخشیدن به اسلام و ملت های مسلمان و مرعوب نشدن از تهدیدات قدرت های جهانی. آیت الله خامنه ای از امام خمینی به عنوان «ریشه شجره طیبه انقلاب» یاد كردند و اعلام كردند: ما راه خود را بر اساس راه امام (ره) ادامه خواهیم داد».