بیماری های لثه
با سلام و عرض وقت بخیر خدمت کاربران عزبز راسخون
در این مقاله با بیماری های لثه آشنا می شویم:
عاملی که آرام و بی سر و صدا و موزیانه مخربترین اختلالات را در لثه ایجاد میکند بیماریهای لثه است. این بیماری در آغاز به وجود آمدن بدون درد و ناراحتی است و فقط گاهی چهره خود را به صورت خونریزی گاه و بیگاه در هنگام مسواک زدن و تنفس بد بو (Halitosis) نشان میدهد. در مراحل بعد خونریزی لثهها مداوم شده و لثه دچار التهاب گردیده و با خوردن هر چیز و کوچکترین تحریک خونریزی میکند. این بیماری از دو هزار سال قبل از میلاد مسیح شناخته شده است و عامل اصلی از بین رفتن دندانها در بالغین محسوب میشود. اکثر جوامع نظیر جامعه خودمان تقریبا تمامی افراد به نوعی به بیماری لثه (پریودونتال) مبتلا هستند در حالی که اکثرا از وجود بیماریشان اطلاعی ندارند. قبل از اینکه به روش پیشگیری و درمان بیماریهای لثه بپردازیم بهتر است عوامل ایجاد کننده این بیماری، علائم آن و انواع آن را بشناسیم. علل به وجود آورنده بیماری لثه:
- پلاک دندانی
- جرم دندان
- خردههای غذایی که بین دندانها گیر کردهاند
- پر کردگیهای با سطوح خشن
- استفاده غلط از مسواک
- دندان مصنوعی خوب تنظیم نشده که یا شل بوده و یا به لثه اطراف فشار میآورد
- سیگار کشیدن و مصرف تنباکو
- استرس
- مصرف دارو (مصرف داروهای ضد افسردگی و ضد بارداری و قلبی)
- دیابت
- ارث (زمینه ژنتیکی)
- تغذیه بد
- ساییدن یا فشار دادن دندانها به یکدیگر (Clenching)
- نوسانات هورمونی مانند تغیرات هورمون در زمان بارداری
- بیماریهایی که سیستم ایمنی بدن را تضعیف میکنند مانند سرطان خون و ایدز
- خونریزی از لثه به هنگام مسواک زدن
- خونریزی در هنگام هر گونه تحریک لثه
- لثه قرمز، ملتهب و متورم و دردناک
- فاصله گرفتن دندانها از هم
- بوی بد دهان
- وجود چرک بین لثه و دندان
- فاصله گرفتن لثه از دندان
- لق شدن دندان
- تغییر در وضعیت قرار گیری دندانها به هنگام جویدن
- تغییر در وضعیت قرار گیری پروتز پارسیل یا دست دندان مصنوعی
- طعم و بوی خون هنگام بیدار شدن از خواب
- تحلیل و عقب نشینی لثه
- درد و خارش مبهم
- دراز به نظر رسیدن دندان
پیشگیری و درمان بیماریهای لثه:
مهمترین روش اصولی پیشگیری از التهاب لثه مسواک کردن ،استفاده از نخ دندان و دهانشویه است و در هنگام التهاب و خونریزی لثه باید مسواک کردن را با دقت و به تعداد دفعات بیشتری انجام داد زیرا مسواک کردن و رعایت اصول بهداشتی باعث بهبود بیماری لثه می شود و شایان ذکر است که جرم گیری دندان به سلامت لثه کمک می کند.
مراحل بیماری
مرحله اول بیماری: ژنژیویتپلاک دندانی التهاب لثه ایجاد کرده لثه قرمز و متورم میشود. التهاب الیاف لثه که لثه را محکم به دندان میچسباند آسیب رسانده و باعث میشود که پلاک به نواحی عمیقتر شیار لثهای نفوذ کرده و در همین ناحیه ضایعات بیشتری ایجاد میکند. درمان: مراقبتهای صحیح بهداشتی، جرمگیری دندان و حذف عامل بیماری غالبا باعث توقف کامل بیماری شده و لثه بدون هیچ گونه آسیب دائم، سلامت کامل خود را پیدا میکند.
مرحله دوم بیماری : اگر تحریک پلاک میکروبی ادامه یابد لثه چسبندگی خود را از سطح تاج دندان از دست داده و به طرف پایین (به طرف سطح ریشه دندان) حرکت میکند که باعث میشود شیار لثهای عمیقتر شود. شیار لثهای که عمق بیش از 3 میلیمتر داشته باشد پاکت لثهای نامیده میشود.
به دلیل اینکه پاکت لثهای توسط بیمار قابل تمیز نگه داشتن نیست بسیار مضر میباشد. توکسینهای (سموم) ناشی از پلاک در این پاکت 4 میلیمتری موجب تخریب قسمتی از استخوان مجاور نیز میشود. درمان: اجرای دستورات بهداشتی به طور دقیق در منزل، کورتاژ لثه توسط دندانپزشک میتواند پیشرفت بیماری را در این مرحله متوقف کند ولی احتمال دارد که لثه و استخوان بعد از درمان به فرم نخستین باز نگردد.
به دلیل اینکه پاکت لثهای توسط بیمار قابل تمیز نگه داشتن نیست بسیار مضر میباشد. توکسینهای (سموم) ناشی از پلاک در این پاکت 4 میلیمتری موجب تخریب قسمتی از استخوان مجاور نیز میشود. درمان: اجرای دستورات بهداشتی به طور دقیق در منزل، کورتاژ لثه توسط دندانپزشک میتواند پیشرفت بیماری را در این مرحله متوقف کند ولی احتمال دارد که لثه و استخوان بعد از درمان به فرم نخستین باز نگردد.
مرحله سوم بیماری (تحلیل استخوان در حد متوسط) : اگر تحریکهای پلاک میکروبی ادامه پیدا کند استخوان نگهدارنده دندان هر چه بیشتر تخریب شده و چسبندگی لثه به طرف پایین ریشه دندان تغییر مکان میدهد. در داخل چنین پاکتهایی چرک تشکیل میشود که وجود این چرک فضای دهان را آلوده و باعث بوی بد دهان میگردد. درمان: مراقبتهای بهداشتی دقیق در منزل و درمانهای لازم توسط دندانپزشک مانند جرم گیری، کورتاژ لثه و جراحی لثه میتواند بیماری را در این مرحله متوقف کند.
مرحله چهارم بیماری (پریودونتیت) :در این مرحله نیمی از استخوان اولیه نگهدارنده دندان در اثر تحلیل از بین میرود. فشارهای جویدن بر دندانهایی که استخوان نگهدارنده آنها تا این اندازه کم شده است فشار زیادی را بر باقی مانده استخوان وارد کرده و باعث تحلیل سریعتر استخوان میشود. تحلیل و عقب نشینی لثه باعث آشکار شدن قسمتی از ریشه دندان شده و دندان در دهان درازتر به نظر میرسد. درمان: درمان مناسب باید توسط متخصص لثه انجام گیرد و دستورات بهداشتی ویژه در منزل توسط بیمار رعایت شود تا به روند بهبودی کمک کند.
مرحله پنجم (تحلیل استخوان پیشرفته) : استخوان کافی در اطراف دندان باقی نمانده و آماس و التهاب تمام محیط اطراف انتهای ریشه را در بر گرفته و دندان بسیار لق میشود. لقی دندان به اندازهایست که دندان خود به خود خواهد افتاد. درمان: متاسفانه دیگر دیر شده است و درمان امکانپذیر نیست. ارتباط بیماری لثه با بیماری قلبی – عروقی
بیماری لثه مانند اعتیاد به سیگار یا بالا بودن چربی خون در افزایش بیماری قلب و عروق موثر است. آمار نشان میدهد که بیماران مبتلا به بیماری درمان نشده لثه 25% بیشتر از افراد عادی در معرض خطر ابتلا به بیماریهای قلبی مانند سکته قرار میگیرند و گاهی این میزان بیشتر نیز هست. سطح زخمی شده اطراف دندانها و چرک و مواد عفونی که از این زخم ترشح میشود از طریق وارد شدن در جریان خون به سایر نواحی بدن نیز رسیده و ایجاد بیماریهای دیگر میکند. باکتریهایی که از این طریق به عروق قلبی (کرونر) رسیدهاند در آنجا با فعل و انفعالاتی ورود سلولهای دفاعی را به دیواره رگها تسهیل کرده که نتیجه آن بلعیده شدن چربیهای موجود در خون توسط این سلولها و متورم و تنگ شدن مزمن عروق قلبی است. سلولهای دفاعی در افراد مستعد بیماری قلبی بیش از حد معمول است که با نفوذ به جدار عروق آسیب پذیر نهایتا به روند تنگ شدن عروق کمک میکند. از طرف دیگر بعضی از فعل و انفعالات این سلولهای دفاعی موجب تخریب هرچه بیشتر نسوج پریودونتال (لثه) میگردد. و این چرخه مخرب ادامه مییابد.
این میکروبها به بافتهای لثه حمله کرده و وارد مویرگها و جریان خون میشود و موادی در درون رگهای خونی ترشح میکند که میتوانند پلاکتها (اجزای اصلی انعقاد) را به هم بچسبانند و با تشکیل لخته در عروق آسیب پذیر انسداد عروق را ایجاد و موجب سکته قلبی شود. نکات قابل توجه بیماران قلبی
قبل از انجام درمانهای دندانپزشکی با نظر پزشک متخصص به منظور پیشگیری از عفونت، آنتی بیوتیک مصرف کنند. دندانپزشک معالج را از داروهای خاصی که استفاده میکنند مانند داروهای ضد انعقاد خون مطلع نمایند. هر نوع دارویی را فقط با اجازه پزشک متخصص قلب مصرف و یا قطع کنند.
تاثیر رژیم غذایی مناسب بر روی کاهش بیماریهای لثه :
1- ویتامین A :مصرف سبزیجات و میوه هایی که سرشار از ویتامین A هستند دارای تاثیر مثبت بر روی سلامت لثه و دندان ها هستند و عدم وجود ویتامین A در برنامه های غذایی احتمال افزایش بیماریهای لثه را به دنبال دارد. 2- کلسیم Ca :وجود کلسیم در ماهی ، لبنیات،سبزیجات (گل کلم ، کلم پیچ ،دانه خردل و...)موجب استحکام بافت لثه و دندانها می شود. 3- فلوراید:آب حاوی فلوراید ، چای و ماهی استخوانی منابع مفیدی از فلورایدند .
بیماری لثه مانند اعتیاد به سیگار یا بالا بودن چربی خون در افزایش بیماری قلب و عروق موثر است. آمار نشان میدهد که بیماران مبتلا به بیماری درمان نشده لثه 25% بیشتر از افراد عادی در معرض خطر ابتلا به بیماریهای قلبی مانند سکته قرار میگیرند و گاهی این میزان بیشتر نیز هست. سطح زخمی شده اطراف دندانها و چرک و مواد عفونی که از این زخم ترشح میشود از طریق وارد شدن در جریان خون به سایر نواحی بدن نیز رسیده و ایجاد بیماریهای دیگر میکند. باکتریهایی که از این طریق به عروق قلبی (کرونر) رسیدهاند در آنجا با فعل و انفعالاتی ورود سلولهای دفاعی را به دیواره رگها تسهیل کرده که نتیجه آن بلعیده شدن چربیهای موجود در خون توسط این سلولها و متورم و تنگ شدن مزمن عروق قلبی است. سلولهای دفاعی در افراد مستعد بیماری قلبی بیش از حد معمول است که با نفوذ به جدار عروق آسیب پذیر نهایتا به روند تنگ شدن عروق کمک میکند. از طرف دیگر بعضی از فعل و انفعالات این سلولهای دفاعی موجب تخریب هرچه بیشتر نسوج پریودونتال (لثه) میگردد. و این چرخه مخرب ادامه مییابد.
این میکروبها به بافتهای لثه حمله کرده و وارد مویرگها و جریان خون میشود و موادی در درون رگهای خونی ترشح میکند که میتوانند پلاکتها (اجزای اصلی انعقاد) را به هم بچسبانند و با تشکیل لخته در عروق آسیب پذیر انسداد عروق را ایجاد و موجب سکته قلبی شود. نکات قابل توجه بیماران قلبی
قبل از انجام درمانهای دندانپزشکی با نظر پزشک متخصص به منظور پیشگیری از عفونت، آنتی بیوتیک مصرف کنند. دندانپزشک معالج را از داروهای خاصی که استفاده میکنند مانند داروهای ضد انعقاد خون مطلع نمایند. هر نوع دارویی را فقط با اجازه پزشک متخصص قلب مصرف و یا قطع کنند.
تاثیر رژیم غذایی مناسب بر روی کاهش بیماریهای لثه :
1- ویتامین A :مصرف سبزیجات و میوه هایی که سرشار از ویتامین A هستند دارای تاثیر مثبت بر روی سلامت لثه و دندان ها هستند و عدم وجود ویتامین A در برنامه های غذایی احتمال افزایش بیماریهای لثه را به دنبال دارد. 2- کلسیم Ca :وجود کلسیم در ماهی ، لبنیات،سبزیجات (گل کلم ، کلم پیچ ،دانه خردل و...)موجب استحکام بافت لثه و دندانها می شود. 3- فلوراید:آب حاوی فلوراید ، چای و ماهی استخوانی منابع مفیدی از فلورایدند .
امیدوارم مطالب مفیدی را خدمتتون ارائه کرده باشم.