بسیاری از والدین که به تربیت کودک خود حساس هستند می بینند که فرزندشان وسایل دیگران را بدون اجازه و یا حتی یواشکی بر می دارند و سعی می کنند آنرا برای خودش نگه دارد . پدر و مادر خانواده نگران می شود و از خود می پرسد که : آیا بچه من دزد است ؟ با دزدی کردن کودکمان چه کنیم ؟

آن شب که از مهمانی برگشتیم دیدم در دست دخترم که خوابش برده بود یک کیسه ی پلاستیکی مشکی است!

وقتی آن را باز کردم دیدم کلید خانه ی میزبان،عروسک بچه ی آنها و همین طور تلفن همراه آن ها را برداشته است.یک بار هم که از مدرسه برگشت مداد زیبایی در کیفش بود که از وسایل همکلاسی اش برداشته بود!

یعنی باور کنم که او دزدی کرده است ؟ چطور ممکن است ؟
چرا کودکم وسایل دیگران را بر می دارد ؟
آسیب های این کار برای کودکم چیست ؟
آیا همه کودکان این کار را انجام می دهند ؟
چه طور می توانم جلوی این کار را بگیرم ؟
آیا ممکن است دزدی کردن برایش عادت شود ؟

عجله نکنید! به بچه تان تهمت نزنید !
بچه ی شما دزد نیست! با این تصور که او دزد است به موضوع نگاه نکنید.

برداشتن وسایل دیگران بدون اجازه مانند بسیاری از رفتار های دیگر کودک تا حدودی طبیعی است.
اصولا مفهومی به نام دزدی برای کودکان تا سنین خاصی شناخته شده نیست! بنابراین اگر کودک سه ساله ای وسیله ای را بدون اجازه برداشته و نگه داشته است نمی توان کار او را دزدی نامید.

رشد این مفهوم در ذهن کودکان به آهستگی و پس از شکل گیری حس مالکیت در آنها اتفاق می افتد. در اوایل کودکی او هنوز نمی داند استفاده از وسایل توسط افراد مختلف و مالکیت هر کدام از آنها و در یک کلام حریم خصوصی اشخاص به چه معناست!

بنابراین نباید به کودکان خود اتهام بزنیم و آنها را تنبیه کنیم، چرا که ممکن است سخت گیری و تنبیه نابه جا عاملی برای به انحراف کشاندن آنها باشد.تا قبل از پنج سالگی، گاهی کودک، چیزی را که مال خودش نیست و از آن خوشش آمده بر میدارد بدون این که بداند این کار درست نیست.

اصلا چرا بچه‌ها دزدي مي‌کنند؟
کودکان به چند دليل ممکن است گاهي وسايل و اسباب‌هايي را که مال آنها نيست، بدون اجازه بردارند. اين دلايل، هم در کودکان مختلف و در شرايط محيطي متفاوت فرق مي‌کنند.
والديني که پس از تکرار اين رفتار توسط کودک و تعيين پيامد مناسب از سوي آنها، از انجام روش‌هاي تنبيهي خودداري مي‌‌کنند، ممکن است ندانسته اين رفتار را تقويت کنند. پس زماني که والدين متوجه مي‌شوند کودک‌شان بدون اجازه چيزي را برداشته است، بايد تذکرهاي لازم را همان موقع به کودک بدهند.براي مثال به او بگويند: «اين وسيله مال تو نيست و نبايد آن را بدون اجازه برداري» و يا «آن وسيله را پس بده و عذرخواهي کن.» پدر و مادراني که تمايل دارند کودک هيچ نوع کمبودي را احساس نکند و از همه امکانات کاملا شبيه به همسالان خود برخوردار باشد، ممکن است در مواردي که برخلاف ميل کودک، چيزي را تهيه نکنند و با چنين رفتاري از سوي کودک مواجه شوند. اولا خوب است بچه‌ها از دوران کودکي، بدانند که هر خانه‌اي شرايط خاص خود را دارد و آنها نبايد دايما خود را با دوستان‌شان مقايسه کنند. تجربه تحمل در برابر ناکامي، پديده‌اي است که بايد از دوران کودکي در انسان رشد کند و موجب رشد سالم انسان ‌‌شود.

بچه‌ها از طريق مشاهده والدين بسياري از رفتار‌ها را ياد مي‌‌گيرند. گاهي والدين چيزي که متعلق به آنها نيست را بر مي‌‌دارند. براي مثال لوازم اداره خود را بر مي‌‌دارند و در خانه استفاده مي‌‌کنند. اين کار ممکن است در نظر کودکان به معني آن باشد که در مواردي دزدي صحيح است و يا هنگامي که پدري بازنگرداندن بقيه پول مشتري را به حساب زرنگي خود مي‌‌گذارد يا با سربلندي از تعداد دفعاتي مي‌‌گويد که از بزرگ‌ترهاي خود پولي را برداشته و آنها متوجه نشده‌اند، از جمله مصاديق ارايه الگوي ناسالم رفتاري است. همچنين کودکان از ديدن فيلم‌ها و قصه‌هايي که قهرمان آنها دزد و سارقي است که از جذابيت خاصي برخوردار است و با استفاده از توانايي‌هاي خاص خود مبالغ هنگفتي به جيب مي‌‌زند، الگو مي‌‌گيرند. همه اينها براي آموزش اين نکته کافي است که يک راه براي تامين نيازها، دست کردن در جيب بزرگ‌ترها و برداشتن پول است. گاهي مي‌‌توان به صورت غير مستقيم و در قالب داستان و قصه کودک را با ناپسند بودن چنين اعمالي آشنا کرده و او را از عواقب آن آگاه ساخت و گاه مي‌‌توان موضوع را مستقيم با کودک خود در ميان گذاشت.

برخي از بچه‌ها پولي براي خود ندارند تا چيزي را که مي‌‌خواهند خريداري کنند. بچه‌هايي که پول توجيبي ندارند، امکان دارد براي چيزي که مي‌‌خواهند دست به برداشتن پول بزنند. گاهي کودک دوست دارد براي خودش چيزهاي کوچکي مثل، بستني، شکلات و يا بيسکوييت بخرد ولي پول ندارد. در اين حالت اگر او پول نداشته باشد، ممکن است به سراغ کيف پدر يا مادرش برود. علاوه بر اين داشتن پول توجيبي کودکان را با نحوه داد و ستد و پس‌انداز کردن آشنا مي‌‌سازد.

بعضي از بچه‌ها براي اينکه توسط گروهي از همسالان خاص مورد پذيرش قرار گيرند، مانند آنها دزدي مي‌‌کنند. در اين گونه از موارد بايد اعتماد به نفس کودک مورد ارزيابي قرار گيرد. برخي از اختلالات روان‌پزشکي کودکان مانند اختلال سلوک (تمايل به انجام رفتارهاي ضد قانون) و اختلال خلقي نيز مي‌‌توانند با چنين رفتارهايي تظاهر پيدا کنند. در برخي موارد، کودک براي بيان احساس دشمني نسبت به معلم يا والدين دزدي مي‌کند و نياز به دريافت محبت و توجه بيشتر از جانب آنان و نيز آموزش راه‌هاي سالم تخليه عواطف دارد.

ممکن است دلايلي پيچيده‌تر از آنچه ذکر شد نيز در بروز اين رفتار در کودکان و نوجوانان دخيل باشد. مثلا علت اين رفتار مي‌‌تواند خشم بچه‌ها يا تمايل آنها به جلب توجه ديگران باشد يا برعکس چنين رفتاري مي‌‌تواند منعکس کننده مشکلات و استرس‌هاي آنها در محيط زندگي‌شان باشد. در اين گونه موارد اين رفتار به عنوان فرياد کمک‌خواهي از سوي آنها تلقي مي‌‌گردد. به هر حال، علت دزدي هر چه که باشد، والدين وظيفه دارند ريشه‌هاي آن را شناسايي نمايند تا از تبعاتي که در پي خواهد داشت، پيشگيري نمايند. از جمله اين پيامد‌ها مي‌‌توان به طرد شدن اين گونه از کودکان توسط همسالان و ورود آنان به گروه‌هايي از کودکاني که مشکلات رفتاري دارند و افزايش تصاعدي رفتارهاي ناسالم اشاره داشت لذا از تکرار اين گونه رفتارها نبايد به سهولت گذشت و بايد توجه داشت که تغيير يک رفتار مداوم کاري پيچيده‌تر است.

بزرگي گفته است که مراقب افکارت باش زيرا به رفتار مبدل مي‌‌شود. مراقب رفتارت باش زيرا به عادت مبدل مي‌‌شود، مراقب عادات‌ات باش زيرا به شخصيت تو مبدل مي‌‌شود و شخصيت تو تقدير تو را رقم مي‌‌زند.

والدین در مقابل دزدی کودکان چه باید بکنند ؟

نیازهایش را بشناسید
فرصت مناسبی را به شناسایی نیاز های او اختصاص دهید.

به جای آنکه بگویید:
مگر تو چه کم و کسری داری که این کار را می کنی ؟ می توانید بگویید : دوست دارم در یک فرصت مناسب با هم بنشینیم و مسائل مختلفمان را مرور و بررسی کنیم ، تو چه زمانی را پیشنهاد می کنی ؟

با او منطقی برخورد کنید
مثلا به جای آن که بگویید چشمم روشن! از چه کسی این کارهای زشت را یاد گرفته ای ؟ می توانید بگویید: این دفترچه که توی کیف توست مال دوستت است. باید به او برگردانی! و هنگام ادای این جمله لحنی جدی و قاطع اما بدون سرزنش داشته باشید.

اگر برای حفظ آبرویش در نزد شما به انکار موضوع  پرداخت  قبول نکنید ولی او را دروغگو نخوانید بلکه با همان قاطعیت ، جمله ی خود را تکرار کنید و اگر لازم شد وسیله برداشته شده را در بیاورید و باز هم با تاکید بگویید: این وسیله را باید به دوستت برگردانی چون مال اوست.

راه حل را برایش شفاف کنید
تا از بن بستی که در آن گرفتار شده نجات پیدا کند. طوری با او صحبت نکنید که مجبور به دروغ گفتن شود. مثلا به جای آنکه بگویید : چرا این کار را کردی؟ هان؟ زود بگو چرا پول های دختر خاله ات را برداشتی؟ می‌توانید بگویید: پول های دختر خاله ات را هر چه زودتر به او برگردان.

منابع : مجله اینترنتی مهکام / کودک فردا / بیتوته