پرورش کودکی مسئول

خودتنظیمی در کودکان نوپا
خودم انجام بدم! این جمله نشان‌دهندۀ رشد آگاهی کودک از فردیت و توانایی خود برای مراقبت از خودش است. پدر و مادر خردمند تا آنجا که ممکن است، با اجازه دادن به کودک برای تمرین مهارتهای جدید در محیطی امن از این میل خودمختاری بهره می‌برند.
نقش پدر و مادر این است، که این تمرین را برای او آسان‌تر کنید. شما قرار نیست به‌جای او کاری انجام دهید، بلکه وظیفۀ شماست وضعیت را به‌گونه‌ای برای کودک فراهم سازید، که او بتواند خودش کارش را انجام برساند.
کودک را به‌ازمودن چیزهای جدید برانگیزانید: زمین خوردن – نه به‌گونه‌ای خطرناک – و دوباره بلند شدن و تلاش کردن، درسی برای مسئولیت پذیری است.
کودک یاد میگیرد رفتارهایش پیامدهایی دارد. او بی‌فکر از جایی بالا می‌رود و زمین می‌خورد. او با ایجاد انگیزش تلاشش را ادامه می‌دهد، تا زمانی که یاد بگیرد درست‌تر و با ایمنی بیشتری از جایی بالا رود؛ یعنی مسئولیت پذیری بیشتر.
او از راه آزمون و خطا یاد می‌گیرد، که پیامد درست بالا نرفتن از جایی زمین خوردن و درد است و جلوگیری از این پیشامد، وظیفۀ خودش است.
هم‌زمان با اینکه نوزادان و نوپایان کم‌کم عملکردهای بدنشان را در کنترل خود می‌گیرند، گام‌های بزرگی به‌سوی مسئولیت‌پذیری و استقلال برمی‌دارند. آنان کم‌کم نشستن، چهار دست و پا رفتن، راه رفتن، دویدن، پریدن، غذاخوردن، لباس پوشیدن، مسواک زدن دندانها و توالت رفتن را یاد می‌گیرند.
اگرچه شما توانایی ندارید کودک را به یادگیری این مهارتها وادار سازید، میتوانید وضعیتی فراهم کنید، تا کودک را به یادگیری آنها برانگیزانید.
برای کودک به‌منظور تجربۀ این مهارتها فرصتهای بسیاری را فراهم کنید و انتظارات مناسبی از آنان داشته باشید؛ و پس از آموختن هر مهارتی به او آفرین بگویید. آنان هنگام یادگیری این مهارتها بسیار خرابکاری می‌کنند؛ آبمیوه را می‌ریزند، خمیردندان را به‌همه جای لباسشان می‌مالند؛ و از این دست کارها.
پدر و مادر کودکان موفق رشد کودک را سفری هیجان‌انگیز از دوران نوزادی تا کودکی و از آن پس تا بزرگسالی به‌شمار می‌آورند. آنان از گامها و اشتباهات کودک در گذران این راه لذت می‌برند؛ زیرا هر مرحلۀ جدید کودک را بیشتر به سوی مسئولیت‌پذیری و استقلال هدایت میکند.

منبع: دنیای کودکان موفق

وقتی کودک بداند که میتواند به پدر و مادرش اعتماد کند، و آنها منصفانه به او پاسخ میدهند و درکش می‌کنند، آسان‌تر میتواند اشتباهاتش را بپذیرد.
نپذیرفتن بهانه‌های کودک به این معنا نیست، که پدر و مادر باید گفتۀ کودک را یعنی گربه کرده به ریشخند بگیرند. اگر قرار است رفتار نادرست کودک را تصحیح کنید، هدف‌تان باید این باشد که او را از اشتباهاتش آگاه گردانید و به او کمک کنید تا روشی برای اصلاح آن بیابد.
نباید به شدت از او انتقاد کنید. بلکه باید به او بفهمانید میدانید او میتواند رفتار بهتری داشته باشد و به او یاری رسانید، تا دوباره این اشتباه را تکرار نکند.
قانون هایی برای خانواده تعیین کنید.
اگر برای کودکان – که در حال یادگیری مهارتهای لازم برای پذیرش مسئولیتهای خود هستند – قانون‌هایی تعیین کنیم، آسوده‌تر خواهند بود. اگر وظیفه های ویژه ای همواره به شیوه ای خاص انجام شوند، کودک آسان تر به یاد می‌آورد چگونه و چه زمانی آنها را انجام دهد.
برای نمونه، اگر قانون خانواده این است که همواره تکلیف‌های مدرسه باید به سرعت پس از خوزدن شام انجام گیرد، پس کودک کم‌کم یاد میگیرد در زمان معینی آن را انجام دهد؛ بی‌آنکه شما به او یادآوری کنید.
از کودک انتظار داشته باشید پاسخگو باشد
انتظار داشتن از کودک محرک قدرتمندی است؛ به‌ویژه انتظارات پدر و مادر و دیگر مراجع قدرت. بدین ترتیب، از همان آغاز، کودک یاد میگیرد نسبت به انجام کار درست مسئول باشد؛ و خودش در برابر پیامد اشتباهاتش پاسخ گوید.
شما باید از کودک انتظار داشته باشید کارها را به شیوۀ معمول خانواده انجام دهد. از این‌رو، این نگرش را به دیگر رفتارهای اجتماعی‌اش نیز انتقال میدهد؛ و انتظارات پدر و مادر بخشی از وجودش میشود.
منبع: دنیای کودکان موفق