امام مهدي >اوصاف و القاب

  از القاب حضرت مهدى (ع) و به معناى آب روان در زمين است(1)

در قرآن آمده است:قل ارايتم ان اصبح ماؤکم غورا فمن ياتيکم بماء معين (2)

بگو اگر آب هاى سرزمين شما فرو رفت، چه كسى براى شما آب روان مى آورد؟

از امام رضا(ع) درباره اين آيه سؤال شد، حضرت فرمودند: "مأوكم يعنى ابوابكم "كه مراد از آن امامان هستندكه هركدام ابواب الهى بين او و خلق اويند(3)

اگر هركدام از اين درهاى رحمت الهى بسته شود، سرچشمه حيات معنوى انسان بسته مى شود.

امام محمد باقر(ع) نيز در تأويل آيه محل بحث مى فرمايد: آين آيه درباره امام قائم (ع)نازل شده است.

مي گويد : اگر امامتان از شما غايب گردد و ندانيدكجاست چه كسى براى شما امام مى فرستد كه اخبار زمين و آسمان و حلال و حرام خدا را براى شما بياورد

سپس فرمود: سوگند به خدا، تأويل اين آيه نيامده و سرانجام خواهد آمد (4)

در روايتى است كه عمار از پيامبر اكرم (ص) سؤال كردكه مهدى كيست؟ حضرت فرمودند: اى عمارا خداوند تبارك و تعالى با من پيمان بسته كه از صلب حسين، نه امام بيرون آورد، و نهمين آن ها از مردم پنهان مى شود

سپس همين آيه را تلاوت كردند و فرمودند: غيبتى طولانى دارد، به گونه اى كه گروهى از عقيده شان بر مى گردند وگروه ديگر ثابت قدم مى مانند 0

پس وقتى آخر الزمان شود، خروج كند و دنيا را پر از قسط و عدل مى كند، همان طوركه از ظلم و جور پر شده است.

بنابر اين ظاهر آيه مربوط به آب جارى است كه مايه حيات موجودات زنده است و باطن آيه مربوط به امام علم و عدالت جهان گستر اوست كه آن نيز مايه حيات جامعه انسانى (5) اما وجه تشبيه آب به امامان معصوم اين است كه همان طوركه آب رحمت الهى و مايه حيات مادى انسان ها است و بدون آب نمى توان زندگى كرد، امامان معصوم نيز رحمت خداوند و وسيله اى براى وجود حيات روحانى انسان ها و سلامت جامعه اند.

به همين جهت در حديثى است كه ابو حمزه از امام صادق (ع) سؤال كرد: آيا زمين بدون امام باقى مى ماند؟ حضرت فرمود: اگر زمين بدون امام باشد، آن را فرو مى برد (6)

آب وسيله اى براى زدودن پليدى هاى درونى و شرك و جهل وگناه ا ند 0 آب با فرو رفتن در زمين در آن ذخيره مى شود تا با برنامه ريزى دقيق موجودات زنده از آن بهره مند شوند. حضرت مهدى (ع)، نيز با غيبت خود ذخيره اى براى جهانيان است تا با ظهور خود در موقع مناسب، دنيا با بهره گيرى از وجودشان، راه تكامل و معنويت را پيش بگيرد و مردم به سعادت برسند 0 البته بايد توجه داشت كه آب پنهان در زمين، بدون تلاش و تحمل رنج و زحمت به دست نمى آيد. هرگاه انسان احساس تشنگى كند و در زمين، آبى براى آشاميدن نيابد، براى رسيدن به آب هاى زيرزمينى به حفر چاه و قنات مى پردازد. ظهور حضرت مهدى (ع) نيز زمانى تحقق مى يابدكه مردم مشتاق عدالت شوند و با تلاش خود مقدمات آن را فراهم كنند. در اين ميان فقط مؤمنان واقعى هستندكه فقدان وجود آن حضرت را احساس مى كنند و تشنه وصال اويند. همچنان كه امام رضا(ع) مى فرمايد: چه بسيارند مؤمنان اندوهگين و بسيار تشنه كه هنگام فقدان آن آب روان غمناك هستند (7)

  1. نجم الثاقب باب دوم

2. سوره ملک 30

3. بحار الانوار ج24ص100

4. تفسيرنورا لثقلين ج5 ص 387.

5. تفسير نمونه ج24ص360

6. كافى، ج 1، ص 179.

7. بحار الانوار ج52ص289

  احاديث بسيارى در باب نَسَب امام مهدى (ع) وارد شده كه مشخص مي گردد ايشان قطعاًاز نسل امام حسين (ع) ونهمين فرزند وى است. شيعه معتقد است كه حضرت مهدى (ع) متولد شده، نامش محمد است، فرزند امام حسن عسكرى (ع) ونهمين فرزند از نسل امام حسين (ع) است.

سلمان فارسى گفت: بر نبى اکرم(ص)داخل شدم و حسين را بر ران رسول خدا يافتم، در حالى كه حضرت چشمان و دهان او را مى بوسيد، مى فرمود: تو سرور، پسر سرور، و امام، پسرِامامى، تو پدر امامانى، تو حجَت وپدر نه حجت خدايى كه از نسل تو هستند ونهمين نفر آن ها، قائم خواهد بود. (1)

ابو بصير از امام باقر(ع) روايت مي كندكه: نه امام پس از حسين بن على (ع) وجود دارندكه نهمين آن ها قائم شان خواهد بود. "(2)

رسول اکرم(ص) در اَخرين روزهاى زندگى، با دست مبارک به شانه امام حسين (ع) زد و خطاب به حضرت زهرا(ع) فرمود: مهدى امت از نسل اوست. دنيا سپرى نمى شود، جز اين كه مردي از اولاد حسين (ع) به پا خيزد و جهان را پر از عدل كند، چنان كه پر از ظلم وستم شده باشد(3) و در حالى كه با دست مباركشان به سوى امام حسن و امام حسين (ع) اشاره مي كرد، فرمود: مهدى امت از آن هاست. (4)

نظر به اين كه مادر امام باقر(ع)، دختر امام حسن مجتبى(ع)است، از اين رهگذر امامان بعدى حسنى و حسينى هستند و حضرت مهدى (ع) نوه پسرى امام حسين و نوه دخترى امام حسن مجتبى (ع) است.(5)

  ا. كمال لدين ج اص 262 الخصال ج 2 ص 475

2. كافى ج ا ص 533.

3. منتخب الاثرص 99 ا الزام الناصب ص 52 عيون اخبارالرضا ج 2 ص 130.

4. بحارالانوار ج 51 ص 78.

5 روزگار رهاي ج 1 ص 73.

  کنيه معروف حضرت مهدى (ع) است.

در ميان عرب ها، بلدى وباديه نشين وپيوسته در توسلات واستغاثات خود، آن حضرت را به اين اسم مى خوانند وشاعران واديبان در قصايد و مدايح خود ذكر مي كنند.

از امام صادق(ع) روايت است كه فرمود: هرگاه گم شدى در راه نداكن يا بگو: يا صالح(ع) يا ابا صالح(ع) ارشدنا الى الطريق رحمكم الله و آورده اند كه صالح، اسم جنى است كه سير مي کند در بلاد به جهت ارشادگم شده وحبس كردن حيوان فراركرده؟ چنان چه در خصال ازاميرالمؤمنين (ع) روايت شده است(1)

بسيارى از منتظران، با جمله يا ابا صالح المهدي از حضرت مدد مي گيرند.

  1.بحار الانوار ج 52 ص 72 ا.

  كنيه حضرت مهدى (ع) است(1)

  1نجم الثاقب باب دوم

  از القاب آن حضرت است. (1)

  ا. نجم الثاقب باب دوم.

  از اسامى حضرت مهدى (ع)است.

شيخ صدوق در كمال الدين روايت كرده از اميرالمؤمنين (ع)كه فرمود:بيرون مى آيد مردي از فرزندان من در آخر الزمان... براى او دو اسم است، اسمى مخفى واسمى ظاهر،اما اسمى كه مخفى است، احمد است... !.

درغيبت شيخ طوسى روايت شده از حذيفه كه گفت: شنيدم رسول خدا(ص) راكه ذكر كرد مهدى را پس فرمود: بيعت مي كنند با او ميان ركن ومقام. اسم او احمد است وعبدالله ومهدى.در تاربخ ابن خشاب وغيره روايت است كه آن جناب، صاحب دو اسم است و ظاهراً مراد، دو اسم مبارکرسول خدا(ص) باشد.(1)

  1. نجم الثاقب باب دوم

  کنيه حضرت مهدى (ع) است.

گنجى شافعى درکتاب البيان " در احوال صاحب الزمان (ع) روايت كرده از حذيفه از رسول خدا(ص) كه فرمود:اگرنماند از دنيا مگر يک روز، هر آينه برمى انگيزاند خداوند، مردى راكه اسم او اسم من است وخلق او خلق من، کنيه او ابو عبدالله است وبيايدكه آن جناب، مكنى است به كنيه جميع اجداد طاهرين خود(1)

  1.نجم الثاقب باب دوم

  در نامه مبارك امام مهدى (ع) به اسحاق بن يعقوب " آمده است كه: "ـ.. إني أمان لِأهل الأرض، كما ان النَجوم امان لِأهل السماء " (1) من مايه آرامش و امنيت زمينيان هستم، همان گونه كه ستارگان آسمان، باعث امنيت آسمانيان هستند .

اين تعبير در سخنان پيامبرگرامى اسلام (ص) (2)، امام سجاد (3)، امام باقر (4)، امام صادق (5) و امام رضا(ع) (6) نيز آمده است.

پيامبر(ص) فرمود: "ستارگان، پناهگاه و مايه امنيت اهل آسمان ها هستند و خاندان من، مايه امنيت براى امت من. (7)

  ا. كمال ا لدين، ج 2ص 485 غيبة طوسى، ص 77 ا حتجاج طبرسي ج 2ص 471.

02 بحار الانوار، ج 27ص 9 30. 3

3. كمال الدبن، ج 1ص 207.

4. همان ص 206.

5.همان ج 2 ص 205.

6. همان ص 2 0 02

7.بحار الانوار ج 27 ص 309

  امام به معناى پيشوا ومقتدا است ودر اصطلاح اماميه، پيشواى معصوم ومنصوب از طرف خدا است كه مقام رياست عامه را دارا مى باشد.

"امام زمان "، متخذ ازكلمه صاحب الزمان است كه در ادعيه وزيارات آمده است.

در زيارتى كه هر روز بعد از نماز صبح، حضرت ولى عصر(ع) به آن زيارت مى شود آمده است: اللهم بلغ مولاى صاحبَ الزمان صلوات الله عليه...

حضرت آيت الله وحيد خراسانى درباره کلمه "امام زمان" چنين مي گويد:

اگر درباره اضافه شدن كلمه "صاحب وامام " به زمان انديشه كنيد و در اين كه آن حضرت، جلوى زمان وپيش از زمان است وزمان، پشت سر اوست فكركنيد، تمام كمال معرفت را نسبت به حضرت مهدى (ع) پيدا مي كنيد. زيرا اصلاً هيچ تعبيرى اَدَق از اين تعبير نيست واين تعبير، فقط نسبت به حضرت حجَت (ع) ودر خصوص آن حضرت است . اگركسى عمق اين مطلب را بفهمد، خواهد دانست كه چرا امام زمان (ع)پير نمى شود.

آن حضرت هم مقدَم برزمانيات است وهم مقدم بر زمان ، وامامت زمان ممكن نيست مگر آن كه به سر حد تجرَدى برسدكه بتواند تمام زمان را امامت كند و آن چه همه فحول بشر را گيج كرده اين است كه او به مرحله تجردى است كه تمام زمان را امامت مي کند ودر عين حال، متجسد است واجتماع اين تجسد با آن ترؤح، و آن ترؤح با اين تجسد، از خصوصيات حضرت حجت (ع) است. امام است براى زمان.

اين مطلب كه براى بعضى كوتاه فكران مشكل شده كه چگونه است همه پير مى شوند و آن بزرگوار پير نمى شود و چطور مرور زمان بر او اثرى نمي گذارد، كه "ان الشمسَ وَالقمَرَ يبليان کل جديد" حل مى شود. زيرا وقتى شمس وقمر به آن جا مى رسد خاموش مى شود.

مقام آن حضرت مقامى است كه به مجرد رسيدن شمس وقمرى كه يبليان كلَ جديد به آن مقام اين دو خاموش مى شوند. او شمس و قمر راكهنه مي کند، اما شمس و قمر او را پير و فرسوده نمى سازد .

اين امامت در مرحله فعليت، بالنسبة به زمان، نه تنها اهل زمان، از مختضات حضرت حجت (ع) است وجز او براى احدى در عالم چنين مقامى نيست، لذا آن حضرت ملقب است به صاحب الزمان، پس وجود او مسيطر بر زمان است . (1)

  ا. برگرفته ازگفتارى كه در پايان كتاب "پيام امام زمان " نوشته سيد جمال الدين حجازى از حضرت آيت الله وحيد خراسانى آمده است.

  اميرالمؤمنين (ع)، حضرت مهدى (ع)، را به اين لقب مي خواندند.

فضل بن شاذان دركتاب "غيبت " روايت كرده از امام صادق (ع)، كه فرمودند: "... بيرون مي آيد دخال و مبالغه مي كند در اغوا واضلال، پس ظاهر مي شود امير امَره وقاتل كفره وسلطان مأمول كه متحيَر است در غيبت او عقول واو نهم از فرزندان تو است اى حسين، كه ظاهر مي شود بين ركنين وغلبه مي كند بر ثقلين (1)

  1. نجم الثاقب، باب دوم.

  از القاب حضرت شمرده شده است وظاهرا مراد از "ايدى "كه جمع يد است، به معنى نعمت باشد. (1)

استعمال كلمه "يد" به معناى نعمت، در زبان عربى بسيار است.

  1. خصال صدوق ص 108 تفسيرصانى ج 4ص 225.

  از القاب حضرت مهدي (ع)است.

امام صادق (ع) در تفسير آيه شريفه ( . . . و بئر معطلة. . . (1) فرمود: اين مثلي است جاري شده براي آل محمد (ع) , بئر معطله , چاهي است که از او آب کشيده نمي شود و منظور امامي است که غايب شده (2)

  1. سوره حج, 45.

2. نجم الثاقب , باب دوم.

  يكى از القاب حضرت مهدى (ع)"باب الله " است.

در زيارت آل ياسين مي خوانيم: "السلام عليک يا ياب الله و ديان دينه.

امام صادق (ع) مي فرمايند: "جانشينان پيامبر، همان ابواب خدايند، درهايى كه از طريق آنها مي توان به حق رسيد. اگر آنها نبودند، خداوند شاخته نمي شد". (1)

امام باقر(ع) نيز فرمود: "نحن حجة اله و باب الله(2) در دعاى ندبه هم نسبت به امام زمان (ع) مي خوانيم: "اين باب الله الذي منه يوتي"؟ كجاست آن باب اللهى كه از طريق او مي توان به خدا رسيد .

باب الله يعنى چه؟ همان گونه كه باب ودر وسيله ارتباط است كه هركسى بخواهد به طور صحيح وارد خانه اى شود، بايد از در وارد گردد، اين خاندان هم باب هستند وهركسى مي خواهد به خدا برسد و بهره اى ازكمالات ربانى ببرد، بايد از طريق اين خاندان قدم بردارد.

امروز در عالم هستى، خدا يك باب دارد و آن وجود مقدس حضرت ولى عصر(ع) است كه هر كس مي خواهد به آن جا كه بايد برسد، بايد از اين در وارد شود.

از آغاز عالم، همه انبياى الهى واوصياى گرامي آنها، باب الله بودند. در هر عصرى و زمانى خدا درى گشود وبابى براى هدايت و وصول خلق باز نمود تا اين كه سرانجام، مقام باب اللهى به آن وجود مقدس رسيد 0 هر چند، عصر غيبت است، امَا باب الله براى اهل الله مفتوح است . (3)

  1. تفسيربرهان، ج 1 ص 19.

2. همان

3. نشريه موعود، شماره 17، ص84.

  درهدايه و مناقب، از القاب حضرت مهدى (ع) شمرده شده است.

به معنى فراخ كننده وگسترنده است وفيض آن حضرت چنان كه خود فرمودند مانند آفتاب به همه جا رسيده وهر موجودى از آن بهره ور است ودر ايام حضور وظهور، عدلش چنان منبسط وعام شود كه گرگ وگوسفند با هم محشور شوند. (1)

  نجم الثاقب , باب دوم.