کشورهای نوردیک کدامند؟
منطقهی جغرافیایی و فرهنگی «نوردیک»، شامل کشورهای دانمارک، فنلاند، ایسلند، نروژ، سوئد، گرینلند، جزایر فارو و جزایر الند میشود. برای آشنایی بیشتر با مناطق یاد شده، در ادامه همراه ما باشید.
کشورهای نوردیک به منطقهی جغرافیایی شمال اروپا اطلاق میشود. نام دیگر این ناحیه، «نوردن» است و همانطور که پیشتر اشاره کردیم، کشورهای دانمارک، فنلاند، ایسلند، نروژ، سوئد، گرینلند، جزایر فارو و جزایر الند را دربر میگیرد. کشورهای مذکور، همگی دارای پیشینه و فرهنگی مشترک هستند. در ادامهی این مقاله، نگاهی اجمالی بر هر یک از کشورهای نوردیک خواهیم داشت.
جزایر الند (فنلاند)
جزایر الند جزوی از فنلاند محسوب میشود که در دریای بالتیک و خلیج بوتنی واقع شده است. اگرچه جزایر الند بخشی از فنلاند به شمار میرود، اما در واقع ناحیهای مستقل و خودمختار است که مردمش نیز به زبان سوئدی صحبت میکنند. این جزایر به همراه فنلاند، طی صدهی ۱۲۰۰ میلادی تحت مالکیت امپراطوری سوئد در آمده بودند.
در سال ۱۸۰۹ میلادی، سوئد مجبور شد این نواحی را به روسیه تسلیم کند. جزایر الند و دیگر مناطق فنلاندی همگی در این معاهده ضمیمه شده بودند که بعدها با عنوان «دونکنشین بزرگ فنلاند» شناخته شد. در سال ۱۸۵۶ میلادی، طبق معاهدهی پاریس تمامی نیروهای نظامی از جزایر الند خارج شدند. پس از جنگ داخلی فنلاند در سال ۱۹۱۹، ساکنان جزایر الند طی رفرنداومی خواستار جدایی از فنلاند و پیوستن به سوئد شدند. فنلاند با این موضوع مخالفت کرده و به آنان استقلال و خودمختاریشان را تحت مالکیت خود پیشنهاد داد. این ناسازگاری با پادرمیانی سازمان «جامعه ملل» فروکش کرده و جزایر الند تبدیل به یک منطقهی خودمختار شد.
جمعیت جزایر الند کمی بیشتر از ۲۹۰۰۰ نفر بوده و بیشتر مردم آن نیز در جزیرهی فاستا زندگی میکنند. تقریبا ۹۰ درصد از جمعیت این مکان به زبان سوئدی صحبت میکنند و تنها زبان ۵ درصدشان فنلاندی است. این مردم گاه با عنوان اقوام سوئدی شناخته میشوند و گاه نیز فنلاندیهای سوئدیزبان که خود مسئلهای حل و فصل نشده است.
جزایر فارو (دانمارک)
مجمعالجزایر فارو، منطقهای خودمختار متعلق به دانمارک است که مابین نروژ و ایسلند قرار گرفته است. این جزایر در مجموع دارای مساحتی به میزان ۱۳۹۹ کیلومتر مربع است. تحقیقات نشان میدهند که اولین ساکنان این جزایر در سال ۴۰۰ میلادی به اینجا آمدند که ۴۰۰ سال قبل از ورود وایکینگها است. وایکینگها و مهاجران نروژی جزایر فارو را تا قبل از کنترل سیگموندار برستیسون، اشغال کرده بودند.
نروژ کنترل خود بر جزایر فارو را تا زمان برقراری «اتحاد کالمار» یعنی سال ۱۸۱۴ میلادی حفظ کرد. در اوایل صدهی ۱۹۰۰، مردم این جزیره شروع به توسعهی احزاب سیاسی خود کردند. بریتانیا طی جنگ جهانی دوم به جزایر فارو حمله کرد و تنها فرودگاه آن را احداث کرد. دانمارک بار دیگر کنترل فارو را در دست گرفت اما تا آن زمان، این جزایر استقلال بسیار بالایی پیدا کرده بود. مردم جزایر فارو که سوادی آزادی در سر داشتند، در دههی ۷۰ میلادی از پیوستن به چیزی که اکنون با عنوان اتحادیه اروپا شناخته میشود، سر باز زدند.
جمعیت این مکان تقریبا ۴۹٫۱۸۸ نفر است که نژاد اغلب آنان فارویی، سلت و نورسی است. زبان اصلی این ناحیه، فارویی است که از شاخههای زبان آلمانی است. مذهب حدودا ۸۴٫۱ درصد از جمعیت جزایر فارو مسیحی لوتران است.
گرینلند
گرینلند مابین اقیانوس قطب شمال و اقیانوس اطلس واقع شده و دارای مساحتی به میزان ۲٫۱۶۶٫۰۸۶ کیلومتر مربع است. نورسیها در قرن دهم میلادی و سرخپوستان اینویتی نیز در قرن سیزدهم میلادی وارد گرینلند شدند؛ البته قدمت سکونت انسانها در این مکان به ۴۰۰۰ سال قبل باز میگردد.
در سال ۱۴۹۹، با کاهش جمعیت نورسیها، پرتغالیها وارد گرینلند شده و خود را مالک آن دانستند. پرتغالیها تا اوایل قرن هجدهم مالک این کشور بودند تا این که اتحاد دانمارک-نروژ کنترل ناحیه را در دست گرفت. پس از پایان اتحاد دانمارک-نروژ در سال ۱۸۱۴، دانمارک توانست گرینلند را مال خود کند. گرینلند جزئی از مستعمرهی دانمارک محسوب میشد تا این که در سال ۱۹۵۳ به عنوان قلمرو این کشور شناخته شد.
گرینلند در سال ۱۹۷۹ قدرت حکومت بر سرزمین خود را کسب کرد و در سال ۲۰۰۸ مردم این کشور طی یک همهپرسی، به دولتی وابسته به گرینلند رای دادند تا این که به دانمارک وابسته باشند. جمعیت گرینلند در حدود ۵۶٫۳۷۰ نفر است و ۸۸ درصد آنان از نوادگان اینویتهای گرینلندی هستند. بیشتر مردم این کشور در نواحی جنوب غربی جزیرهی اصلی زندگی میکنند.
سوئد
پادشاهی سوئد وسعتی به میزان ۴۵۰٫۲۹۵ کیلومتر مربع دارد و در قسمت شرقی شبهجزیرهی اسکاندیناوی واقع شده است. زمانی وایکینگها بر سوئد حکمرانی میکردند ولی حاکمان مسیحی به کمک اریک و ویکتوریوس، سوئد را بین سالهای ۹۷۰ تا ۹۹۵ در اختیار خود گرفتند. از سال ۱۱۵۰ تا ۱۲۹۳ میلادی، جنگهای داخلی میان شاهان سوئدی شروع شد که به یورش به فنلاند و نیز استعمار نواحی ساحلی آن منجر شد.
در سال ۱۳۹۷ میلادی، ملکهی دانمارک به سوئد و نروژ ملحق شد. در سال ۱۵۲۰ میلادی، پادشاه دانمارک دستور به کشتن اشراف سوئدی داد تا از شورش آنان علیه اتحادیه جلوگیری کند. سوئد در پاسخ به این عمل، پادشاه جدیدی در سال ۱۵۲۳ میلادی برای خود اعلام کرد که مذهب مسیحی پروتستانی را در کشور رواج داده و از کلیسای کاتولیک فاصله گرفت. سوئد طی چند قرن آینده به قطب اقتصادی اروپا تبدیل شد اما این قدرت خود را در قرن هجدهم از دست داد. در سال ۱۸۱۴ میلادی، سوئد جنگی را بر علیه نروژ شروع و این کشور را مجبور به پیوستن به اتحاد کالمار کرد. این اتحاد تا ۱۰۰ صد پا بر جا ماند.
امروز، جمعیت سوئد در حدود ۹٫۸ میلیون نفر است. حدودا ۸۵ درصد از مردم سوئد در نواحی شهری این کشور زندگی میکنند که در بخشهای جنوبی آن واقع شده است. تقریبا ۲۰ درصد از جمعیت سوئد یا خارجیاند یا دارای والدین خارجی هستند. زبان رسمی این کشور، سوئدی است.
نروژ
پادشاهی نروژ در نواحی غربی شبهجزیرهی اسکاندیناوی واقع شده و مساحت آن ۳۸۵٫۱۷۸ کیلومترمربع است. مسیحیت طی قرون دهم و یازدهم میلادی جای باورهای وایکینگی در نروژ را گرفت. «هاکون خوب» اولین پادشاه مسیحی نروژ، از سال ۹۳۴ تا ۹۶۰ میلادی بر این کشور حکمرانی کرد. یک اتحاد تجاری به نام «پیمان هانزایی» به مدت چندین قرن کنترل اقتصادی نروژ را در دست داشت.
این اتحاد در صدهی ۱۴۰۰ میلادی به اوج خود رسید و در صدهی ۱۵۰۰ میلادی فروکش کرد. نروژ تحت تأثیر پیمان هانزایی، میزبان فرمانروایی چندین پادشاه مختلف بود. در سال ۱۳۸۸ میلادی، دانمارک و نروژ با یکدیگر متحد شدند که موجب شد ملکهی دانمارک، کنترل کشور را بر عهده گیرد.
نروژ تا سال ۱۸۱۴ میلادی بر پیمان و اتحاد خود باقی ماند تا این که دانمارک مجبور به تسلیم این کشور به پادشاهی سوئد شد. نروژ نیز از این فرصت استفاده کرده و برای استقلال و جدایی، پادشاه خود را انتخاب کرد. دو کشور سوئد و نروژ به کلی در سال ۱۹۰۵ از هم جدا شدند.
امروز، جمعیت نروژ ۵,۰۹۶,۳۰۰ نفر است. تقریبا ۸۶ درصد از جمعیت این کشور بومی آن هستند یا دارای پدر یا مادر نروژی هستند. افزایش جمعیت نروژ عمدتا به دلیل بالا بودن میزان مهاجران آفریقایی، آسیایی و خاورمیانهای بوده است.
ایسلند
ایسلند دارای مساحتی به میزان ۱۰۲٫۷۷۵ کیلومتر مربع است که در اقیانوس اطلس شمالی واقع شده است. سکنیگزینی در این مکان در سال ۸۷۴ میلادی و با مهاجرت مردم نروژ آغاز شد؛ البته پیش از آن نیز برخی از مردم کشورهای اسکاندیناوی در ایسلند حضور داشتند. نروژ از سال ۱۲۶۲ تا ۱۸۱۴ که از دانمارک جدا شد، بر ایسلند فرمانروایی کرد. دانمارک حدودا ۱۰۰ سال بر ایسلند حکومت کرد. ایسلند در سال ۱۹۱۸ تبدیل به سرزمینی خودمختار شد، با این حال هنوز هم همپیمان دانمارک بود.
ایسلند در سال ۱۹۴۴ طی یک همهپرسی به جدایی از دانمارک و تشکیل یک جمهوری رأی داد. پس از جنگ جهانی دوم، اقتصاد این کشور بسیار قوی بود. ایسلند در سال ۱۹۹۴ به سازمانی که اکنون با عنوان اتحادیه اروپا شناخته میشود، پیوست. جمعیت این کشور در حدود ۳۲۵ هزار نفر است. حدودا ۱۳ درصد از جمعیت ایسلند، غیربومی این کشور هستند. بیشترین اقلیت ساکن ایسلند، اهل لهستان هستند.
فنلاند
جمهوری فنلاند، کشوری شبهجزیرهای است که دارای مرز مشترک با سوئد، نروژ و روسیه است. مردم سامی که به مدت چندین قرن در فنلاند زندگی میکردند، پس از یورش شاهان سوئدی بین قرون دوازدهم و سیزدهم میلادی جای خود را به آنان دادند. در پی همین حملات، زبان سوئدی تبدیل به زبان اشراف فنلاندی شد؛ این در حالی بود که اقشار پایینتر جامعهی فنلاند به زبان فنلاندی صحبت میکردند.
از آنجایی که موقعیت مکانی فنلاند بسیار خوب بود، روسیه و سوئد هر دو خواهان تصاحب این کشور بودند. روسیه طی دو دورهی مختلف در صدهی ۱۷۰۰ میلادی کنترل فنلاند را در اختیار داشت. تا سال ۱۸۰۹ میلادی، فنلاند تبدیل به یک قلمرو دوکنشین تحت سلطهی امپراطوری روسیه شد.
در سال ۱۸۶۳، زبان فنلاندی، زبان رسمی فنلاند شد که موجب گسترش جنبشهای ملیگرایانه در میان مردم این کشور شد. همین موضوع، به جداییطلبی فنلاند منجر شد که در نهایت این کشور در سال ۱۹۱۷، اعلام استقلال کرد.
امروز، جمعیت فنلاند در حدود ۵٫۵ میلیون نفر است. بیشتر جمعیت این کشور در نواحی جنوبی آن یعنی اطراف کلانشهر هلسینکی زندگی میکنند. تقریبا ۶ درصد از جمعیت فنلاند، متشکل از مردم روسیه، استونی، سومالی، عراق و یوگوسلاوی است.
دانمارک
وسعت پادشاهی دانمارک، ۴۲٫۹۲۵ کیلومتر مربع است. این کشور از شبهجزیرهی جوتلند و ۴۴۳ جزیرهی دیگر تشکیل شده است.
دانمارک برای اولین بار در قرن دهم میلادی یکپارچه شد که در واقع همان زمانی بود که مسیحیت نیز به مذهب اصلی مردم آن تبدیل شد. برخی از محققان بر این باورند که تبدیل شدن مسیحیت به عنوان دین و مذهب اصلی دانمارک، حرکتی سیاسی برای ادامهی روند تجاری این کشور با امپراطوری روم بود.
در اوایل قرن یازدهم میلادی، دانمارک به مدت ۳۰ سال با نروژ و انگلستان همپیمان بود. همانطور که پیشتر بدان اشاره کردیم، ملکه مارگارت اول، دانمارک را با نروژ و سوئد در سال ۱۳۹۷ میلادی متحد کرد. مذهب دانمارک در سال ۱۵۳۶ میلادی لوتران بود که در همان زمان نیز دانمارک وارد پیمان جدیدی با نروژ شد. این اتحاد تا سال ۱۹۰۵ میلادی ادامه یافت. دانمارک در سال ۱۸۴۹ تبدیل به یک سلطنت مشروطه شد که اکنون نیز دولتش به همین گونه است.
جمعیت این کشور در حدود ۵٫۷ میلیون نفر است. تقریبا ۸۷٫۷ درصد از مردم این کشور از نوادگان دانمارکی بوده و زبان رسمی آنان نیز دانمارکی است.