کبد چرب
🔺نمے دانم باید گفت ڪہ دارد «عالمگیر» مے شود یا خیر؟
🔺ولے اگر غفلت ڪنیم، «ایرانگیر» شدنش قطعے است.
°•○•°✍تعریف ڪبد چرب از دیگاہ طبّ سنّتی
◎↫ڪبد چرب یڪ اصطلاح طبے جدید است ڪہ در منابع طب سنتی، در تعریفے سادہ و با اندڪے مسامحه، مے توان آن را منطبق با غلبہ سردی و رطوبت در دستگاہ گوارش دانست.
◎↫ڪبد، بزرگترین پالایشگاہ بدن و بہ طور طبیعے داراے مزاج گرم و تر است. سرد شدن ڪبد در اثر عوامل مختلف مے تواند توانایے ڪبد براے تحلیل و متابولیزہ ڪردن چربے ها را ڪم ڪند و موجب انباشتگے چربے در بافت ڪبد و پیدایش ڪبد چرب شود.
◎↫ڪبد چرب غیرالڪلیڪ، شایع ترین بیمارے ڪبدی در جهان است.
°•○•°✍در روند ایجاد ڪبد چرب چہ اتفاقے مے افتد؟
○🔻سردی تدریجے ڪبد، موجب ڪم شدن مقدار تولید، غلیظ شدن و ڪاهش ترشح صفرا مے شود.
○🔻این صفرای غلیظ بہ ڪندی در مجاری صفراوی حرڪت مے ڪند و بہ دنبال آن، انسداد نسبے در این مجاری رخ مے دهد.
○🔻در این مرحلہ در سونوگرافے ڪیسہ صفرا ممڪن است «لجن صفراوی» گزارش شود ڪہ خود، مقدمہ ایجاد سنگ های صفراوی است.
○🔻انسداد در مسیر ریزش صفرا بہ رودہ موجب هضم ناقص چربے ها مے گردد و این چربے های خوب هضم نشده، ڪم ڪم در ڪبد تجمّع پیدا مے ڪنند و سرانجام بہ ڪبد چرب منجر مے شوند.
○🔻ڪاهش تولید و ترشح صفرا، باعث یبوست هم مے شود ڪہ این یبوست، مشڪل را تشدید و ڪبد را چرب تر مے ڪند.
○🔻بہ دلیل نقش اساسے ڪبد در فرایندهاے حیاتے بدن، ایجاد ڪبد چرب بہ عنوان یڪ اختلال مزمن ڪبدی ڪہ همراہ با ڪاهش عملڪرد ڪبد و التهاب بافتے آن بہ دلیل تجمع و رسوب چربے هاست؛
○🔻اگر بہ زبان عامیانہ توضیح دهیم، ڪبد چرب، مشابہ حالتے را پیدا مے ڪند ڪہ محتویات یڪ ظرف آبگوشت چرب، در یخچال پیدا مے ڪنند.
✴️← ●علل ایجاد کبد چرب ●→✴️
°✍هرعاملے ڪہ سردی و رطوبت دستگاہ گوارش و بہ ویژہ ڪبد را افزایش دهد مے تواند منجر بہ ڪبد چرب شود.
↫💠مصرف زیاد مواد غذایے دارای طبع سرد ازجملہ ترشے ها (سرڪه، آبغوره، ترشے هاے خانگی) و بہ خصوص غذاهاے دارای طبع سرد و مرطوب (ماست، دوغ، خیار،ڪدو...).
↫💠مصرف خوراڪے های بسیار سرد مثل بستنی.
↫💠افراط در مصرف میوہ بہ خصوص میوہ های با طبع سرد و مرطوب
🍉خوردن میوہ هاے مختلف با هم
🍉خوردن آب بہ همراہ میوہ های آبدار
🍉خوردن میوہ همراہ یا بلافاصلہ بعد از غذا.
↫💠مصرف فست فودها، سس ها، نوشابہ ها، تنقلات شور و سایر خوراڪے های غیر طبیعی.
↫💠مصرف زیاد غذاهای چرب و سرخ ڪردنے ها، استفادہ مڪرر از روغن ها(مثل روغن های سرخ ڪردنی).
↫💠ڪاهش مصرف سبزی ها و فیبرها و رواج استفادہ از آرد سفید(نان ها، ماڪارونے ها، لازانیا، رشتہ ها و ....).
↫💠خوردن زیاد غذاهای غلیظ مانند گوشت گاو و گوساله،سالاد الویه، گوشت های ماندہ و فریزری،تہ دیگ، نان فطیر و خمیر و خوب پختہ نشدہ و غیره
↫💠عدم رعایت آداب غذا خوردن ڪہ باعث هضم ناقص و سرازیر شدن غذاهای غلیظ و خام بہ سوی ڪبد مے شود مانند پرخوری، برهم خوری، نجویدن غذاها و ....
⇦❄️یڪے از مهم ترین دلایل ایجاد ڪبد چرب در ایران، فرهنگ غلط مصرف مایعات و بہ ویژہ آب است.
⇦❄️برای مثال، وقتے در اوج گرما و عطش، مقدار زیادی آب خنڪ و تگری!! را بہ سرعت سر مے ڪشیم، یڪ فاجعہ جسمے را برای خود رقم زدہ ایم.
⇦❄️ڪبد بہ دلیل حرارت و احساس نیاز بہ آب، بہ سرعت این آب سرد را جذب مے ڪند و این باعث سردی ناگهانے آن و رسوب چربے ها مے شود.
⇦❄️این ڪار، معدہ را نیز دچار سستے و سردی و رطوبت مے ڪند و خود معدہ سرد، زمینہ را برای ایجاد یا تشدید ڪبد چرب در آیندہ فراهم مے ڪند.
°✍بہ طور خلاصه، خوردن آب یا مایعات بسیار سرد ، خوردن آبے ڪہ با یخ سرد شدہ باشد، خوردن آب سرد در حالت عطش زیاد، خوردن آب همراہ یا بلافاصلہ بعد از غذا و بہ خصوص بعد از غذاهای چرب، خوردن آب در بین خواب یا بلافاصلہ بعد از بیدار شدن، خوردن آب در حال ورزش یا بعد از استحمام یا نزدیڪی، زیاد خوردن آب ازجملہ خوردن 8 لیوان آب روزانہ و ... همہ مے توانند دستگاہ گوارش را سرد و ڪبد را چرب ڪنند.
°•○•°✍اگر معدہ دچار سردی یا رطوبت باشد و در نتیجه، مواد غذایے در اثر هضم ناقص معدی بہ صورت غلیظ و خام وارد ڪبد شوند، مے توانند بہ تدریج در بافت ڪبد انباشتہ شوند و موجب راہ بندان در مجاری آن شوند.
🔸در این صورت حتے با وجود گرمے مزاج ذاتے ڪبد، بہ تدریج، ڪبد چرب پدید مے آید.
°•○•°✍رژیم های غیراصولے و بہ ویژہ رژیم های لاغری رایج، از مهم ترین دلایل افزایش شیوع ڪبدچرب هستند.
🔸 فراموش نڪنید ڪہ تجویز رژیم از سوی یڪ پزشڪ یا متخصص تغذیه، بہ معنای ایمن بودن آن نیست بلڪہ امروزہ رژیم های تجویز از سوی برخی متخصصین هم غیراصولے هستند زیرا ڪہ بر مبانے نادرستے بنا شدہ اند.
(مطالعہ بیشتر:« #چرا_رژیم_های_لاغری_شڪست_میخورند »)
↫❌یڪے از مهم ترین مشڪلات این گونہ رژیم ها، توصیہ بہ مصرف زیاد سبزی ها و میوہ جات، ڪاهو، سرڪه، انواع ترشی، ماست، آب سرد و ... است ڪہ زمینہ را برای ایجاد سردی گوارشے و ڪبدچرب فراهم مے ڪنند.
↫❌ رژیم های خام گیاہ خواری هم بہ سان شمشیرهاے دو لبہ ای هستند ڪہ در ڪوتاہ مدت، حال ڪبد را خوب مے ڪنند اما در صورت ادامہ آن در فردی ڪہ عادت بہ این ڪار ندارد، ضعف و سردی زیادی را بر دستگاہ گوارش حاڪم مے ڪنند.
↫❌همچنین ڪاهش وزن های سریع و شدید و گرسنگے های طولانے مدّت هم بہ شدت ڪبد را دچار سردی و ضعف مے ڪند.
↫❌از سوی دیگر افراد خشڪ مزاجے ڪہ براے چاق شدن مدام در حال پرخوری هستند نیز بہ جهت پرخوری و روی هم خوری در معرض ڪبد چرب هستند. این افراد باید بدانند ڪہ بہ دلیل خشڪے مزاج، شانس زیادی برای چاق شدن ندارند و پرخوری، تنها سلامتے ایشان را بہ خطر مے اندازد.
❈🚫ڪم تحرڪے و ورزش نڪردن، چاقی، ابتلا بہ دیابت یا چربے خون.
❈🚫داروهایے مانند ڪورتون ها، هورمون های استروژنے و ازجملہ قرص های ضدبارداری و بسیاری از داروهای تقویت جنسے یا بدنسازی.
❈🚫استرس، ڪم خوابی، پرخوابی، دیرخوابی، روزخوابے و خوابیدن با معدہ پر هم سبب بہ هم خوردن سوخت و ساز قند و چربے در بدن و زمینہ ساز ڪبد چرب هستند.
❈🚫ڪبد چرب در اثر مصرف الڪل نیز پدید مے آید ڪہ نتیجہ نهایے آن، فیبروز، سیروز و سرطان ڪبد است.
❈🚫اختلالات مادرزادی در جذب چربے ها، تغذیہ وریدی طولانے مدت و بعضے از انواع هپاتیت هم میتوانند این مشڪل را بہ وجود بیاورند.
💟← ● علائم ڪبد چرب ●→💟
•°✍متاسفانہ در بیشتر موارد، این عارضہ بدون علامت است و در بررسے های آزمایشگاهے یا سونوگرافے بہ طور اتفاقے ڪشف مے شود.
◎⚠️ضعف، بے حالے و خستگے بدون دلیل.
◎⚠️ احساس فشار، پُرے یا درد مبهم روی ڪبد( ناحیہ فوقانے و راست شڪم). این دردها ممڪن است با مصرف غذاهای سنگین یا چرب، تشدید شوند.
◎⚠️ احساس سوزش یا داغے ڪبد.
◎⚠️احساس سستے یا ضعف یا سایر احساسات ناخوشایند در سمت راست بدن و بہ ویژہ دست و پا.
◎⚠️احساس درد مبهم با فشار دادن روی ڪبد.
◎⚠️در معاینہ پزشڪ، ممڪن است ڪمے ڪبد بزرگتر یا حساس تر از معمول باشد.
◎⚠️افزایش ڪم تا متوسط آنزیم های ڪبدی: در ڪبدچرب غیرالڪلی، معمولا ALT بیشتر از AST است ولے درڪبد چرب الڪلے AST حداقل 2 برابر ALT میباشد. گاهے آلڪالن فسفاتاز نیز ممڪن است بالا باشد ولے معمولا بیلے روبین نرمال است.
•°✍بہ هرحال باید توجہ داشت ڪہ بر اساس آموزہ های طب جدید، روش قطعے در تشخیص ڪبد چرب، آزمون های تصویربرداری و شایعترین آن، یعنے سونوگرافے است. البتہ برخے اساتید مجرب طب سنتے قادر هستند ڪہ تنها با معاینہ نبض، این بیماری را تشخیص دهند.
۞طب قدیم و جدید در مورد درمان این بیماری نظر مشترڪے دارند و آن تاڪید بر اصلاح سبڪ زندگے بہ عنوان مهمترین عامل پیشگیری و درمان است امّا طب سنتی، هم تدابیر دقیقتر و موثرتری در چنتہ دارد و هم برخلاف طب جدید، در زمینہ درمانهای دارویے نیز تڪلیفے نسبتا روشن دارد
✅تدابیر تغذیهای
●✍ ڪمے از سمت غذاهای پختہ و حیوانے بہ سوی غذاهای خام و گیاهے حرڪت ڪنید.
●✍بیشتر مصرف شوند: سبزیهای تازه، سیر و پیاز خام، انواع آشها و شورباهای مناسب، ادویہ مناسب (زردچوبه، هل، دارچین، زیره، زعفران، تخم گشنیز و ..)
●✍در غذاها ڪمے سبوس گندم یا برنج بریزید.
❌⚠️ڪمتر مصرف شوند👇🏼
⇦✍مواد غذایے دارای طبع سرد ازجملہ ترشے ها (سرڪه، آبغوره، ترشے های خانگی) و بہ خصوص غذاهای دارای طبع سرد و مرطوب(ماست، دوغ، خیار، ڪدو...).
⇦✍(اگر بہ مصرف ماست و دوغ علاقہ دارید، در خوردن آنها افراط نڪنید، از انواع محلے و طبیعے استفادہ ڪنید، با غذاهاے گوشتے یا حاوی ترشے استفادہ نڪنید و با مصلحاتے مانند نعناع، پونه، آویشن، گل سرخ، زیره، سیر یا موسیر میل ڪنید.)
⇦✍غذاهای داراے طبع خیلے گرم مثل سیرداغ، پیازداغ، بادنجان سرخ ڪردہ و غذاهای تند و پرادویه.
⇦✍بستنے و سایر خوراڪے هاے خیلے سرد: اگر خیلے هوس بستنے ڪردید، سعے ڪنید از بستنے سنتے زعفرانے همراہ آب هویج استفادہ ڪنید.
⇦✍سرخ ڪردنے ها و غذاهای چرب و پرڪالری.
⇦✍فست فودها، سسها، نوشابهها، ڪنسروها، تنقلات شور و سایر خوراڪے های غیر طبیعے و دارای مواد نگهدارنده.
⇦✍نانها و آردهای بدون سبوس مثل نان های ماشینی، فانتزی و لواش، نانهای فطیر و خمیر و خوب پختہ نشده، ماڪارونی، لازانیا و رشتہ ها. البتہ و متاسفانه، امروزہ حتے نان های سنگڪ هم روسفید شدہ اند!!
⇦✍غذاهای غلیظ مانند گوشت گاو و گوساله، ڪلہ پاچه، سالاد الویه، گوشت های ماندہ و فریزری، ڪباب، برنج سفید بہ ویژہ برنج های هندی و پاڪستانی، تہ دیگ، قارچ، ڪلم خام، تخم مرغ بہ ویژہ نیمرو و تخم مرغ آب پز سفت، انواع سیب زمینے آب پز و سرخ ڪرده(مثل چیپس)، غذاهایے ڪہ با آرد و رشتہ درست شدہ اند مانند حلوا و آش رشته.
⇦✍چای و قهوه.
⇦✍مواد نشاستہ ای و قندی و شیرینے ها بہ ویژہ شیرینیهای قنادی.
ادامه دارد....
✅ ورزش
❈🔻توصیہ متخصصان ڪانال طب سنتے ایرانے اسلامے انجام ورزش سبڪ مداوم است و نہ ورزش های سنگین و حرفہ ای. با یڪ پیادہ روی سبڪ شروع ڪنید و تدریجا خود را بہ حداقل هفتہ ای سہ بار پیادہ روی عادت دهید. شدت و مدت پیادہ روی را جوری تنظیم ڪنید ڪہ خوب عرق ڪنید.
✅خواب و بیداری
❈🔻خواب زود هنگام شبانہ برای سلامت ڪبد بسیار مفید است. سعے ڪنید بہ هنگام اذان صبح- یا لااقل قبل از طلوع آفتاب- از خواب برخیزید.
❈🔻خواب در طول روز بسیار برای ڪبد مضر است و موجب تیرگے رنگ چهره، نقص ایمنی، تضعیف سیستم گوارش، فساد هضم، بدبویے دهان، صرع، فلج و ... مے شود.
✅ مهم تر از همه
❈🔻با توڪل بہ خدا، انجام فرائض دینی، پرهیز از گناہ و در پیش گرفتن یڪ زندگے سادہ و بے تجمل، استرس ها و غصہ ها را از خود دور ڪنید.
⚠️برای درمان ڪبد چرب، این ڪارها را نڪنید:
❁🚫مصرف داروهایے مانند متفورمین و داروهای ڪاهندہ چربے خون مانند جم فیبروزیل.
❁🚫جایگزینے گوشت با سویا.
❁🚫جایگزینے شام با سالاد.
⚠️تذڪر مهم: توجہ ویژہ ای داشتہ باشید ڪہ اگرچہ دستورات فوق، تقریبا عمومے هستند اما بازهم مشورت با یڪ پزشڪ مجرّب و تنظیم این دستورات بر اساس مزاج شخص، نتیجہ بهتری بہ همراہ دارد.
✅دستورات دارویے و سایر درمان ها
○ تنظیم دستورات دارویی، شخص بہ شخص و بر اساس مزاج و وضعیت ویژہ خود او انجام مے شود ولذا قابل تجویز عمومے نیست. بہ همین دلیل بہ ذڪر چند نڪتہ سادہ بسندہ مے ڪنیم:
🔸۞مصرف روزانہ دو- سہ استڪان از مخلوط مساوی عرق های ڪاسنے و شاهتره.
🔸۞مصرف روزانہ یڪے دو استڪان سڪنجبین سادہ مخلوط با مقدار مساوی آب.
🔸۞حجامت یا فصد بہ تشخیص و تجویز پزشڪ مجرّب.
🔸۞ماساژ روغنهای مناسب مانند روغن زیتون روی ڪبد.
🔸۞بادڪش ڪبد و ڪیسہ صفرا بہ تشخیص و تجویز پزشڪ مجرّب.
🔸۞استفادہ از ملینهای مناسب برای رفع یبوست احتمالی.
🔴نڪتہ آخر
← ڪبد چرب چیز ترسناڪے نیست، هم پیشگیری از آن سادہ است و هم درمانش. همان طور ڪہ گفتیم، این بیماری هم بہ مانند بسیاری از بیماری های دیگر ما، زاییدہ سبڪ زندگے نادرست ما بر اساس آموزہ های غربے است. بازگشت بہ سبڪ زندگے اسلامی- ایرانی، مشڪلات را حل میڪند؛ سادہ تر از آن چہ فڪرش را بڪنید.