سخنان بزرگان در مورد وجدان

اولین تکلیف بشر حمایت از افراد ضعیف و جریحه دار نکردن یک وجدان بشری است.((گاندی))

حدیثی است كه در كتب حدیث ما هست، شیخ انصاری در رسائل ذكر كرده و ظاهراً حدیث نبوی است، می فرماید: اِنَّ عَلی كُلِّ حَقٍ ّ حَقیقَةً وَ عَلی كُلِّ صَوابٍ نوراً [1]یعنی حق و باطل مثل هم نیستند، هر حقی یك حقیقتی دارد، یك باطنی دارد و بر روی هر حرف راستی یك نوری است، البته نوری كه دل انسان آن را كشف می كند.

پس وجدان در وجود انسان حقیقت و واقعیتی است. اما مسئله این است كه می گویند وجدان تغییر می كند. آیا این سخن درست است؟

[1] كافی ، ج /2ص 54

ای وجدان، تو عامل بزرگی وجود انسان و اخلاقی بودن کارهای او هستی و بدون تو چیزی در وجود خود احساس نمی کنم که مرا در جهانی برتر از حیوانات قرار دهد.((ژان ژاک روسو))

اگر وجدان زخمی شد، خوب شدنی نیست.((مثل چینی))

معلم نفس خود و شاگرد وجدان خویش باش.((ارسطو))

وجدان مانند آینه است که نه چاپلوسی می کند و نه تحقیر می نماید.((جورج واشنگتن))

هر کجا که می خواهی برو؛ آنجا هم وجدانت را می بینی.((دیدرو))

وجدان شما، ابزار سنجش درست شما از خودخواهی تان است؛ با دقت به آن گوش دهید.((ریچارد باخ))

وجدان ، همواره حقیقت را خلق می کند.                                                              لامارتین

مرد عمل وجدان ندارد؛ تنها مرد اندیشه است که با وجدان است.((گوته))

مبادا شما را چنین در نظر آید که در کارهایتان دون پایه و خوارید؛ بلکه چنین سزد که آن را به زمان رخدادنش واگذارید! …که نکوهش وجدان، خاموش گردانیدن اندرون بایسته نیست.((نیچه))

زندان جایی بس امن است برای ناآرامان! چه آسوده به خواب می روند جانهای جانیان زنجیری! تنها وجدان داران از وجدان در عذابند!((نیچه))

محتوای وجدانمان درست همان چیزهایی است که از دوران کودکی آنهایی که بزرگشان می داشتیم یا از ایشان می ترسیدیم، بی دلیل و پیاپی از ما می خواستند.((نیچه))

مذهب هر فردی را باید به ایمان و وجدان او واگذار کرد.((جمس ماریون))

گناهکاران همیشه در دادگاه وجدان خویش مبرا هستند!((ژورنال))