نماز در نهج البلاغه
1. نشانه اصلى دين
... و إقامة الصلاة فانها الملة.
برپا داشتن نماز نشانه اصلى دين است.1
2. اسباب تشكر از خدا
ان قوما عبدوا الله رغبة فتلك عبادة التجار، و أن قوما عبدوا الله رهبة فتلك عبادة العبيد، و أن قوما عبدوا الله شكرا فتلك عبادة الاحرار.
گروهى خدا را به انگيزه ثواب و پاداش مى پرستند، اين عبادت تاجران و بازرگانان است و گروهى خدا را از روى ترس مى پرستند، اين عبادت غلامان و برده صفتان است و گروهى خدا را از روى سپاسگزارى مى پرستند، اين عبادت آزادگان است.2
3. تقرب متقين
الصلاة قربان كل تقى، و الحج جهاد كل ضعيف.
نماز موجب تقرب هر پرهيزگار و حج جهاد هر ناتوان است.3
4. نماز چونان چشمه آبگرم
فى وصيته بالصلاة: أنها لتحُتّ الذنوب حتّ الورق، و تطلقها اطلاق الربق، و شبّهها رسول الله صلى الله عليه و آله بالحُمة تكون على باب الرجل، فهو يغتسل منها فى اليوم و الليلة خمس مرات، فما عسى أن يبقى عليه من الدرن؟
درباره نماز چنين سفارش مى كند: گناهان را از گردن ها باز مى كند، همان گونه كه مهارها از گردن حيوانات باز مى شود. رسول خدا صلى الله عليه و آله نماز را به چشمه آب گرم تشبيه فرموده است كه مقابل در خانه مردى در جريان باشد و آن مرد در هر روز و شب پنج مرتبه در آن شست و شو نمايد (با اين شست و شوى مكرر چه كثافت و چركى در بدن او باقى خواهد ماند؟).4
5. پاك كننده ذنوب
ما أهمنى ذنب أمهلت بعده حتى أصلى ركعتين و أسال الله العافية.
گناهى كه مرا بعد از آن مهلت خواندن دو ركعت نماز و درخواست عافيت از خدا داشته باشم برايم مهم نيست.5
6. پاك شدن از تكبر
... الصلاة تنزيهاً عن الكبر.
خداى بزرگ نماز را واجب فرمود تا انسان را از تكبر و گردنكشى پاك گرداند.6
7. تواضع در برابر حق سبحانه
... لما فى ذلك من تعفير عتاق الوجوه بالتراب تواضعا، و التصاق كرائم الجوارح بالارض تصاغرا.
بندگان مؤمن هنگامى كه نماز مى خوانند ساييدن گونه ها به خاك نشانه تواضع و گزاردن اعضاى شريف بر زمين، دليل كوچكى و اظهار حقارت آنهاست.7
8. اعمال تابع نمازند!
اعلم أن كل شىء من عملك تبع لصلاتك.
بدان كه هر عملى از اعمال تو تابع نمازت مى باشد.8
9. مصونيت به وسيله نماز
... عن ذلك ما حرس الله عباده المؤمنين بالصلوات... تسكينا لاطرافهم، و تخشيعا لابصارهم، و تذليلا لنفوسهم، و تخفيضا لقلوبهم، و اذهابا للخيلاء عنهم.
خداوند متعال بندگان مؤمن خود را به وسيله نمازها... براى آرامش دست و پا و اندام ديگرشان و خشوع ديدگانش، فروتنى جان هايشان، و خضوع دل هايشان، و دور كردن كبر و غرور از وجودشان حفظ مى كند.9
10. از بين برنده گناهان
أنها لتحُتّ الذنوب حتّ لورق.
نماز، گناهان را مانند ريزش برگ درختان فرو مى ريزد.10
11. سابقين در نماز
اللهم انى أول من أناب، و سمع و أجاب، لم يسبقنى الا رسول الله صلى الله عليه و آله بالصلاة.
بار پروردگار! من نخستين كسى هستم كه به حق رسيده و آن را شنيده و پذيرفته است، هيچ كس بر من به نماز پيشى نگرفت مگر رسول خدا صلى الله عليه و آله.11
12. واجبات را به جاى آوريد!
الفرائض الفرائض، أدوها الى الله تؤدكم الى الجنة.
مراقب واجبات باشید و آنها را به جاى آوريد؛ آن ها را براى خدا به جا آوريد تا شما را به بهشت برساند.12
13. توصيه پيامبر به نماز
... كان يأمر أهله و يصبر عليها نفسه.
رسول خدا صلى الله عليه و آله هم اهل خود را به نماز فرمان مى داد و هم خود شخصا با شكيبايى آن را به انجام مى رسانيد.13
14. قدر نهادن به نماز
قد عرف حقها رجال من المومنين الذين لا تشغلهم عنها زينة متاع و لا قرة عين من ولد و لا مال. يقول الله سبحانه: (رجال لا تلهيهم تجارة و لا بيع عن ذكر الله و اقام الصلاة و ايتاء الزكاة(.
قدر و اهميت نماز را مردانى از مؤمنين مى دانند كه زينت كالاى دنيا و فرزندى كه نور چشم انسان است و مال و دارايى آن ها را به خود مشغول نمى دارد، چنانكه خداى سبحان مى فرمايد: مردانى هستند كه تجارت و داد و ستد دنيا، آن ها را از ياد خدا و اقامه نماز و پرداخت زكات باز نمى دارد.14
15. از نماز گزاران باشيد!
ألا تسمعون الى جواب أهل النار حين سئلوا: «ما سلككم فى سقر؟ قالوا: لم نك من المصلين».
آيا به پاسخ اهل دوزخ گوش فرا نمى دهيد كه وقتى از آن ها سؤ ال مى شود، چه چيز شما را گرفتار دوزخ ساخت ؟گويند: ما از نماز گزاران نبوديم.15