تقوا در نهج البلاغه
77. زنده بودن مثل ها
أوصيكم عبادالله بتقوى الله الذى ضرب الامثال، و وقّت لكم الاجال.
اى بندگان خدا! شما را به تقواى الهى توصيف مى كنم كه مثل ها براى شما زده است و مدت زندگى شما را تعيين فرموده است.77
78. صفات پرهيزگار
فى صفة المتقى: فى الزلازل وَقور، و فى المكاره صبور، و فى الرخاء شكور.
(پرهيزگار) در مقابل حوادث اضطراب انگيز و لرزاننده باوقار و پابرجاست و در ناگوارى ها شكيبا و در موقع آسايش سپاسگزار.78
79. بهترين وصيت
أوصيكم عبادالله بتقوى الله؛ فانها خير ما تواصى العباد به، و خير عواقب الامور عندالله.
اى بندگان خدا! شما را به تقواى الهى توصيه مى كنم؛ زيرا وصيت به تقوا بهترين وصيتى است كه مردم درباره يكديگر انجام مى دهند و شايسته ترين عواقب امور (پايان همه امور زندگى) است در نزد خدا.79
80. نفس مطيع
اتقوا الله الذى نفعكم بموعظته، و وعظكم برسالته، و امتن عليكم بنعمته. فعبّدوا أنفسكم لعبادته، و اخرجوا اليه من حق طاعته.
تقوا بورزيد براى خدا كه شما را با پند خود منفعت داد و با رسالت پيامبرش شما را نصيحت نمود و با نعمتش به شما احسان فرمود. نفس خود را براى عبادت خداوندى رام و مطيع بسازيد و حركت كنيد به سوى خداوندى با اطاعتى كه شايسته او است.80
81. تقوا بورز هر چند اندك!
اتق الله بعض التقى و ان قلّ، و اجعل بينك و بين الله سترا و ان رقّ.
تقوا به خدا بورز، اگرچه اندك باشد و مابين خود و خدا پرده اى قرار بده اگرچه نازك باشد.81
82. علائم صفات متقين
من علامة أحدهم أنك ترى له قوة فى دين، و حزما فى لين، و ايمانا فى يقين، و حرصا فى علم، و علما فى حلم.
از علائم صفات متقين اين است كه مى بينى در آن ها قوت و قدرت نيروى دين را و جديت در عين نرمى و ايمان توأم با يقين و حريص بودن در كسب علم و حليم بودن در عين عالم بودن.82
84. تحريك براى عمل
العمل العمل، ثم النهاية النهاية، و الاستقامة الاستقامة، ثم الصبر الصبر، و الورع و الورع!
اهتمام بورزيد به كار، برخيزيد براى كار، سپس كار را ناتمام نگذاريد و به پايان برسانيد و در تصميمى كه گرفتيد استقامت بورزيد، استقامت. شكيبا باشيد شكيبا. پرهيزگارى پيشه كنيد پرهيزگارى.84
85. پسنديده ترين وصايا
أوصيك بتقوى الله أى بنىّ و لزوم أمره، و عماره قلبك بذكره، و الاعتصام بحبله، و أى سبب أوثق من سبب بينك و بين الله ان أنت أخذت به! أخى قلبك بالموعظة، و أمته بالزهادة، و قوة باليقين، و نوره بالحكمة، و ذلله بذكر الموت، و قرره بالفنأ، و بصره فجائع الدنيا... و اعلم يا بنى أن أحب ما أنت اخذ به الى من وصيتى تقوى الله و الاقتصار على ما فرضه الله عليك، و الاخذ بما مضى عليه الاولون من ابائك، و الصالحون من أهل بيتك.
فرزندم! من تو را توصيه مى كنم به تقواى الهى و الزام به امر و آبادساختن قلب خود با ذكر او و چنگ زدن به طناب او و كدامين رشته، اطمينان بخش تر است از رشته ميان تو و خدا اگر آن را بگيرى. قلبت را با موعظه زنده بدار و نفست را با اعراض از مزخرفات دنيا مهار كن و با يقين تقويت نما و با حكومت منور ساز و با ذكر مرگ خوارش كن و به اقرار به زوال و فنا وادارش كن و آن را به ناگوارى هاى دنيا بينا ساز، و بدان اى پسرم ! پسنديده ترين چيزى كه از وصيت من مى توانى بگيرى تقواى الهى و بسنده كردن به آن چه خدا براى تو مقرر فرموده و پذيرش آن عقايد و اعمالى است كه نياكان گذشته و صلحاى خاندان تو آن ها را پذيرفته بودند.85
86. بهتر از تندرستى
ألا أفضل من صحة البدن، تقوى القلب.
بدانيد كه پرهيزگارى دل، بهتر از تندرستى است.86
87. انسان پرهيزگار
لو أن السماوات و الارضين كانتا على عبد رتقا ثم اتقى الله لجعل الله له منهما مخرجا!
اگر آسمان ها و زمين ها بر روى بنده اى بسته باشد، آنگاه او در راه خدا پرهيزگار باشد، سرانجام خداوند براى او گريزگاهى پديد آورد.87
88. ضرورت تقوا
أيها الناس! اتقوا الله فما خلق امرؤ عبثا فيلهو، و لا ترك سدى فيلغو!
اى مردم ! به خدا تقوى بورزيد و هيچ كس بيهوده آفريده نشده است تا بازى كند و بى اصل و تكليف هم رها نشده است.88
89. بهترين توشه سفر آخرت
عند رجوعه من صفين و اشرافه على القبور بظاهر الكوفة: يا أهل الديار الموحشة ! و المحال المقفرة ! و القبور المظلمة ! يا أهل التربة ! يا أهل الغربة ! يا أهل الوحدة ! يا أهل الوحشة ! أنتم لنا فرط سابق، و نحن لكم تبع لاحق. أما الدور فقد سكنت، و أما الازواج فقد نكحت، و أما الاموال فقد قسمت. هذا خبر ما عندنا، فما خبر ما عندكم؟ ثم التفت الى أصحابه فقال: أما لو أذن لهم فى الكلام لاخبروكم أن خير الزاد التقوى.
در حالى كه از جنگ صفين برگشته و بر گورهاى بيرون كوفه مشرف و متوجه شده بود فرمود: اى ساكنان سراهاى وحشتناك ! و محل هاى بى آب و گياه و خفتگان در گورهاى تاريك ! اى در خاك رفتگان ! اى دور از وطنان ! اى تنها ماندگان ! اى وحشت زدگان ! شما براى ما پيش افتادگانيد و ما به دنبال شما آيندگانيم و به شما ملحق شوندگانيم، اما (بدانيد كه) در سراهاى شما، ديگران ساكن شدند، زنانتان با مردان ديگرى ازدواج كردند و اما اموالتان پس به تحقيق قسمت شد، اين خبرى بود كه ما از آن آگاه بوديم و شما براى ما چه خبرى داريد؟
(آن گاه اميرالمؤ منين عليه السلام رو به اصحاب خود كرد و فرمود): اما اگر به آنان اجازه سخن گفتن داده مى شد، هر آينه به شما خبر مى دادند كه بهترين توشه براى سفر آخرت، تقواى الهى است.89
90. اصالت تقوا
لا يهلك على التقوى سنخ أصل، و لا يظمأ عليها زرع قوم.
اصل ريشه اى كه بر تقوا روييده هلاك نمى شود و زراعت قومى كه در زمين تقوا كاشته شده از تشنگى نخواهد خشكيد.90
91. عاقبت بى تقوايى
من قلّ ورعُه مات قلبه، و من مات قلبُه دخل النار.
هر كسى كه پارسايى اش كاستى گيرد، دلش بميرد و آن كس كه دلش بميرد، داخل دوزخ شود.91
92. ره توشه تقوا
... و مصابيح لبطون قبوركم، و سكنا لطول وحشتكم، و نفسا لكرب مواطنكم.
(تقوا را) چراغى در دل قبر و آرامشى براى وحشت بى پايان و راه فراخى براى مواضع غم و اندوه خويش قرار دهيد.92