تقوا در نهج البلاغه
1. تقوا در هر زمان
اتق الله فى كل صباح و مساء.
در هر صبح و شام رعايت تقوا كن!1
2. وصيت به تقوا
فى وصيته للحسن و الحسين عليهماالسلام لما ضربه ابن ملجم لعنه الله: أوصيكما و جميع ولدى و أهلى و من بلغه كتابى، بتقوى الله، و نظم أمركم.
وصيتى است به حسن و حسين عليهما السلام پس از آن كه ابن ملجم لعنت الله عليه، او را ضربت زد: شما و همه فرزندان و دودمانم و هر كسى را كه نامه من به او برسد توصيه مى كنم به تقواى الهى و نظم در امور خويش.2
3. تقوا داروست
ان تقوى الله دواء قلوبكم، و بصر عمى أفئدتكم، و شفاء مرض أجسادكم، و صلاح فساد صدوركم، و طهور دنس أنفسكم، و جلاء عشا أبصاركم.
همانا تقواى خداوند براى شما دواى درد دل ها است و چشم براى كورى دل ها و شفاى بيمارى جسدها و اصلاح فساد سينه ها و پاكى آلودگى نفوس و روشنايى پرده هاى چشمان.3
4. پيش گرفتن تقوا
أوصيكم بتقوى الله... داووا بها الاسقام، و بادروا بها الحمام، و اعتبروا بمن أضاعها، و لا يعتبرن بكم من أطاعها.
شما را به تقواى خداوندى توصيه مى كنم و اينكه بيمارى هايتان را با اين دوا درمان كنيد، و با همين صفت به پيشواز مرگ برويد و از وخامت عاقبت كسانى كه تقوا را ضايع كردند عبرت بگيريد و مبادا كه پيروان مطيع تقوا از شما پند و عبرت بگيرند.4
5. تقوا بالاترين عمل
لا يقل عمل مع التقوى، و كيف يقل ما يتقبل؟
عملى كه همراه با تقوا باشد كم نيست، چگونه كم خواهد بود عملى كه مورد قبول درگاه خدا باشد؟5
6. آنچه دل را مى ميراند
من قلّ ورعه مات قلبه، و من مات قلبه دخل النار.
هر كس ورعش كم شود قلبش مى ميرد و آنكه قلبش بميرد داخل آتش مى گردد.6
7. تقوا پيشه كن
اتق الله بعض التُقى و إن قلّ، و اجعل بينك و بين الله ستراً و إن رقّ.
تقوا پيشه كن گرچه كم باشد، ميان خود و خدا پرده اى قرار ده گرچه نازك باشد.7
8. بهترين بزرگوارى
لا كرَمَ كالتقوى.
هيچ بزرگوارى، مثل تقوا نيست.8
9. تقوا بورزيد!
اتق الله الذى نفعكم بموعظته، و وعظكم برسالته، و امتن عليكم بنعمته؛ فعبّدوا أنفسكم لعبادته، و اخرجوا اليه من حق طاعته.
تقوا بورزيد براى خدا، كه شما را با پند خود منفعت داد و با رسالت پيامبرش شما را نصيحت نمود و با نعمتش به شما احسان فرمود، نفس خود را براى عبادت خداوندى رام و مطيع بسازيد و حركت كنيد به سوى خداوند با اطاعتى كه شايسته او است.9
10. تقواى الهى در تمام موارد
اتقوا الله فى عباده و بلاده، فانكم مسؤولون حتى عن البقاع و البهائم.
تقواى الهى را درباره بندگان خدا و شهرها رعايت كنيد؛ زيرا حتى درباره ساختمان ها و حيوانات از شما سؤال خواهد شد.10
11. سفارش به تقواى الهى
أوصيكم، أيها الناس! بتقوى الله و كثرة حمده على آلائه اليكم، و نعمائه عليكم، و بلائه لديكم. فكم خصكم بنعمة، و تدارككم برحمة!
اى مردم! من شما را نسبت به احسان ها و نعمت هايى كه خدا به شما ارزانى داشته و آزمايشى كه متوجه تان نموده، به تقوا و حمد بسيار خداوند سفارش مى كنم. چه بسيار نعمت هايى كه مخصوص شما کرده و به رحمت خود شما را مورد عنايت قرار داده است.11
12. نتيجه ترس از خدا
اتقوا الله عبادالله! تقية ذى لبّ شغل التفكر قلبه، و أنصب الخوف بدنه، و أسهر التهجد غرار نومه.
اى بندگان خدا! از خدا بترسيد، همچون ترسيدن خردمندى كه انديشه (مبدأ و معاد) دل او را به خود مشغول ساخته و ترس (از خدا و رستاخيز) پيكرش را رنجور كرده و عبادت شبانه همان اندك خوابش را هم از او گرفته است.12
13. بهترين سفارش
أوصيكم عبادالله بتقوى الله فانها خير ما تواصى العباد به، و خير عواقب الامور عندالله.
اى بندگان خدا! شما را به تقواى خدا سفارش مى كنم؛ زيرا اين بهترين سفارشى است كه بندگان به يكديگر مى كنند و در پيشگاه خداوند بهترين پايان امور است.13
14. تقوا كليد هر در بسته
ان تقوى الله مفتاح سداد، و ذخيرة معاد، و عِتق من كل ملكة، و نجاة من كل هلكة.
همانا تقواى الهى، كليد هر در بسته و ذخيره آخرت و سبب آزادى از هر بردگى و نجات از هر هلاكتى است.14
15. تعالى بخشيدن به روح
أسهروا عيونكم، و أضمرو بطونكم، و استعملوا أقدامكم، و أنفقوا أموالكم، و خذوا من أجسادكم فجودوا بها على أنفسكم، و لا تبخلوا بها عنها.
چشمانتان را شب ها بيدار داريد و شكم هايتان را گرسنه و لاغر و پاهايتان را به كار گيريد و اموالتان را انفاق كنيد و از جسم هايتان بگيريد و به جان هايتان ببخشيد و از اين كار بخل و دريغ نورزيد.15