غزلیات منصور حلاج
تا بسوداي تو از راه دراز آمده ايم
ناز ميکن که بصد گونه نياز آمده ايم
نازنيني تو اگر ناز کني ميرسدت
ما گدايان بنياز از پي ناز آمده ايم
از غمت سوخته و طالب درمان نشده
با تو در ساخته و از همه باز آمده ايم
سينه پرداخته از غير ز غيرت آنگاه
در حريم حرمت محرم راز آمده ايم
گر بيابيم طواف حرم کعبه رواست
کز سر صدق و صفا سوي حجاز آمده ايم
از تو شاهي و ز ما بندگي درگاهت
بهر حاجت بدر بنده نواز آمده ايم
طاق ابروي تو طاق است بخوبي زانرو
تا در آن طاق چو زاهد بنماز آمده ايم
باز کن پرده ز رخ زانکه در خانه دل
کرده بر غير تو اي دوست فراز آمده ايم
رشته شمع دل از آتش عشقت چو حسين
سالها سوخته با سوز و گداز آمده ايم
ما جگرسوختگان با غم دلدار خوشيم
سينه مجروح ولي با الم يار خوشيم
اي حکيم از پي آزادي ما رنجه مشو
زانکه در داغ غم عشق گرفتار خوشيم
در علاج دل بيچاره ما رنج مبر
که چو چشم خوش او خسته و بيمار خوشيم
ما که سودا زدگان سر بازار غميم
سود و سرمايه اگر رفت ببازار خوشيم
ديگران گر بتماشاي جمال تو خوشند
ما شب و روز بيک وعده ديدار خوشيم
آتش افروز و بغم سوز و بزخمي بنواز
که جگر خسته و دل سوخته و زار خوشيم
عندليبان دل آشفته گلزار توئيم
باميد گل اگر زخم زند خار خوشيم
کي ز آزار تو بيزار شود جان حسين
زخم چون از تو رسد با همه آزار خوشيم
ما بار تن ز کوي وصال تو مي بريم
وز بهر توشه عشق جمال تو ميبريم
تا دوست را ز دوست بود يادگارئي
دل با تو ميدهيم و خيال تو ميبريم
دلهاي ما بدام بلا ميشود اسير
هردم که نام دانه خال تو ميبريم
چون مصريان بضاعت ما تنگ شکر است
زيرا که نکته اي ز مقال تو ميبريم
مانند خضر چاشني چشمه حيات
از لفظ همچو آب زلال تو ميبريم
ننگ وجود خويشتن از روي مسکنت
از خاک آستان جلال تو ميبريم
جانا حسين هست مقيم درت وليک
بار بدن ز بيم ملال تو مي بريم
گر برود هزار جان با غم عشق او خوشم
من که بعشق زنده ام منت جان چرا کشم
خضر ز آب زندگي خوش نزيد چنانکه من
از هوس جمال او زنده در آب و آتشم
من که ز عشق مردنم هر نفس آرزو بود
بهر لقاي جاودان آب حيات مي چشم
سر نطع نيستي پاي نياز اگر نهم
روح قدس بيفکند بر سر سدره مفرشم
باده عشق ميبرد درد سر خمار عقل
ساقي عاشقان بده زان مي ناب بيغشم
شش جهة است چون قفس جاي در او نمي کنم
طاير لامکانيم من نه اسير اين ششم
آتش اشتياق تو سوخت دل حسين را
شمع صفت وليک من با همه سوز دلخوشم
شکيبم از رخ جانان نمي شود چکنم
جدا شدن ز تو اي جان نمي شود چکنم
شراب اشک و کباب جگر مهيا شد
ولي خيال تو مهمان نمي شود چکنم
هزار جهد نمودم که راز نگشايم
ز دست ديده گريان نمي شود چکنم
بر آن شدم که دگر آه آتشين نزنم
ز سوز سينه بريان نمي شود چکنم
ميسرم نشود سر عشق پوشيدن
فروغ مهر چو پنهان نمي شود چکنم
بصد نياز دهم جان براي عشوه و ناز
چو اين معامله آسان نمي شود چکنم
دواي درد دل خود ز من مجوي حسين
علاج عشق بدرمان نمي شود چکنم
ياري که ز جان دوسترش داشته بودم
وندر دل و جان تخم غمش کاشته بودم
وز بندگي آن شه خوبان زمانه
صد رايت اقبال برافراشته بودم
از بهر شرف خاک قدمهاش چو سرمه
در چشم جهان بين خود انباشته بودم
دامن ز جهان و بر دامان هوايش
از دست دل غمزده نگذاشته بودم
پنداشته بودم که شود مونس جانم
اکنون نه چنانست که پنداشته بودم
انگاشته بودم که شوم محرم رازش
بودست خطا آنچه من انگاشته بودم
بگذاشت مرا همچو حسين و بدلش هم
نگذاشت که آشفته دلي داشته بودم
سرگشته در اين باديه تا چند بپوئيم
اي کعبه مقصود ترا از که بجوئيم
ما شيفته باد صبائيم شب و روز
باشد که نسيمي ز رياض تو ببوئيم
گر در حرمت محرم اسرار نباشيم
باري نه بس است اين که گداي سر کوئيم
در دين وفا سجده ما نيست نمازي
تا چهره بخون دل آشفته نشوئيم
بر هستي ما سنگ فنائي بزن اي عشق
چون غرقه بحريم چه محتاج سبوئيم
رقص و طرب ما همه از زخم تو باشد
کاندر خم چوگان رضاي تو چو گوئيم
ما همچو حسين از غمت آشفته سرشتيم
معذور همي دار گر آشفته بگوئيم
بيا بيا که من اندر جهان ترا دارم
جفا مکن که بجان بنده وفا دارم
اگر ز کوي تو گردي بمن رساند باد
بخاک پاي تو کان را چه توتيا دارم
مرا به تيغ جفا گر کشند ممکن نيست
که دست مهر ز فتراک دوست وادارم
بجور روي نه پيچم ز آستانه يار
که سالهاست که سر بر در رضا دارم
طبيب درد سرم گو مده براي علاج
که من ز درد غم عشق او دوا دارم
گداي درگه ارباب فقر تا شده ام
هزار گونه فراغت ز پادشا دارم
ز گرد کبر و ريا دامن دل افشاندم
که روي در حرم خاص کبريا دارم
مس وجود بکوشش کنم زر خالص
چو از حيات گرانمايه کيميا دارم
حسين از کرم ايزدي مشو نوميد
که من ز مرحمت او اميدها دارم
شبي اگر بکشد درد آرزوي توام
نسيم صبح دهد زندگي ببوي توام
تن از هواي لحد خاک تيره گشت و هنوز
ز دل نميرود اي جان هواي روي توام
مرا چه زهره که لاف از غلامي تو زنم
غلام حلقه بگوش سگان کوي توام
در آن اميد که روزي وصال دريابم
گذشت عمر گرامي بجستجوي توام
کشان کشان ببهشتم برند و من نروم
که دل نميکشد اي دوست جز بسوي توام
حديث جنت و دوزخ کنند مردم ليک
مرا از آن چه خبر چون بگفتگوي توام
در آرزوي تو عمرم گذشت همچو حسين
هنوز واله و شيدا از آرزوي توام
با درد غم عشق تو درمان نشناسم
آشفته يارم سر و سامان نشناسم
جان و دل من سوخته آتش عشق است
من سوخته دل روضه رضوان نشناسم
من طوطي شکر شکن مجلس انسم
بلبل چو نيم باغ و گلستان نشناسم
شادي طلبان از غم جانان بگريزند
من شادي جان جز غم جانان نشناسم
پروانه صفت سوختن طاير جان را
چون عارض تو شمع شبستان نشناسم
عمريست که در روضه جان ايگل خندان
جز قامت تو سرو خرامان نشناسم
جز موي سمن ساي تو در روي دلارام
اندر شب تيره مه تابان نشناسم
عشقست کز او زنده جاويد شود جان
جز عشق دگر چشمه حيوان نشناسم
گفتي که حسين از همه کس سينه بپرداز
والله که در او غير تو اي جان نشناسم
تا خاک صفت معتکف آن سر کويم
بي دردم اگر روضه فردوس بجويم
چون آن صنم موي ميان رفت ز چشمم
از ناله چو نائي شده وز مويه چو مويم
گر شهره شهري شدم از شوق عجب نيست
چون رفت ز شهر آنکه من آشفته اويم
عيسي دم من چون سر بيمار ندارد
پيش که روم درد دل خود بکه گويم
کردم قدم از سر که روم راه هوايش
کين راه نشايد که بدين پاي بپويم
تا روي نهم بر کف پايت دهدم دست
کز خاک سر کوي تو چون سبزه برويم
حيف است که اغيار برد ميوه وصلت
وز باغ رخت من گل سيراب نبويم
گفتي که حسين از در ما چون نرود هيچ
من چون روم اي جان که گداي سر کويم
در ره عشق تو با درد و الم ساخته ايم
سينه سوخته را مجمر غم ساخته ايم
ما دل آشفته لطف و کرم دوست نه ايم
عاشقانيم که با جور و ستم ساخته ايم
چشم ما لايق ديدار تو زانست که ما
سرمه ديده از آن خاک قدم ساخته ايم
بتمناي ميان تو گذشته ز وجود
وز خيال دهنت برگ عدم ساخته ايم
قدم از دايره حکم تو بيرون ننهيم
زانکه عمريست که با حکم قدم ساخته ايم
شمع و من در شب هجران تو از آتش دل
تا سحر سوخته و هر دو بهم ساخته ايم
چون کريمي و سئوال از تو خلاف ادب ست
چاره خويش حوالت بکرم ساخته ايم
گذشت عمر و خلاص از محن نمييابم
دواي درد دل ممتحن نمييابم
بجستجو همه آفاق را به پيمودم
خبر ز گمشده خويشتن نمي يابم
بهار آمد و گلها شکفت ليک چه سود
گلي که ميطلبم در چمن نمي يابم
مرا ز باغ و گلستان نميگشايد دل
که بوي او ز گل و نسترن نمي يابم
بسوخت بال و پر جان من چو پروانه
که شمع خويش بهيچ انجمن نمي يابم
چگونه چاک نگردد لباس طاقت من
که بوي يوسفم از پيرهن نمي يابم
علاج درد جدائي ز من مجوي حسين
که اين وظيفه يار است من نمي يابم
دو چشم کز هوس روي دوست تر داريم
اگر ز گريه شود چشمه دوستتر داريم
بهيچ باب از اين در طريق رفتن نيست
کجا رويم از اين در کدام در داريم
ببوستان رضايت شکفته همچو گليم
چو لاله گرچه بسي داغ بر جگر داريم
اگر تو نيش زني همچو شهد نوش کنيم
که از جراحت تو راحت جگر داريم
در آتشيم ز دست غمت وليک خوشيم
که از حلاوت غمهاي تو خبر داريم
صفا نماند بعالم بيا که از سر صدق
دل از تعلق آن تيره خاک برداريم
وداع همنفسان کن حسين و رخت ببند
که رفت قافله ما هم سر سفر داريم
چمن شکفته و گلها ببار مي بينم
وليک بي رخ او گل چو خار مي بينم
اگر بهشت بود دوزخ است در چشمم
هر آن ديار که خالي ز يار مي بينم
گل اميد من از باد هجر گشت زبون
خزان نگر که بوقت بهار مي بينم
جراحت دل خود را مجوي مرهم از آنک
بهر که مينگرم دل فکار مي بينم
ز درد هر که بناليد و از جفا بگريخت
ز روي اهل دلش شرمسار مي بينم
دريغ خطه خوارزم شد چنانکه در او
نه يار و مونس و ني غمگسار مي بينم
اساس قصر بقا بايدت نهاد حسين
بناي عمر چو نااستوار مي بينم