غزلیات منصور حلاج
نگار من چو بلعل شکر نثار آيد
غذاي طوطي طبعم سخن گذار آيد
ديار دل که خرابست بي شهنشه خويش
بشهريار رسد چون بشهريار آيد
شهان پياده شوند و نهند رخ بر خاک
بدان بساط که آن نازنين سوار آيد
در آنزمان که ز اخلاق او سخن گويد
فرشته کيست که باري در اين شمار آيد
اگر فداي تو اي دلربا نگردد جان
دگر چه فايده زين جان بيقرار آيد
هزار فخر کنم هر زمان به بندگيت
مرا ز شاهي عالم اگر چه عار آيد
دل مرا که بجاي سپند ميسوزي
نگاهدار که روزي ترا بکار آيد
حسين خاک رهت گشته است ميترسد
که بر دل تو از آن رهگذر غبار آيد
دلم هواي چنان سرو نازنين دارد
که مشگ سوده بر اطراف ياسمين دارد
ز مهر زهره جبيني شدم ستاره فشان
که داغ بندگيش ماه بر جبين دارد
هزار عاقل فرزانه گشت ديوانه
از آن دو سلسله کز زلف عنبرين دارد
کمان گرفت و کمين کرد چشم شوخش باز
هزار فتنه و آشوب در کمين دارد
ز همنشيني جانان تمتعي يابد
کسي که دولت و اقبال همنشين دارد
زهي حبيب که از بهر وحي آيت عشق
ز جبرئيل نهاني دگر امين دارد
بگفت عاقبت از عشق کشته خواهي شد
حسين خود ز جهان آرزو همين دارد
صبا رسيد در او بوي يار نيست چه سود
نسيم سنبل آن گلعذار نيست چه سود
هزارگونه گل اندر بهار گر چه شکفت
چو بوي از گل من در بهار نيست چه سود
مراست از دو جهان اختيار يار وليک
بدست من چو کنون اختيار نيست چه سود
هزار گونه طرب ميکنم ز دردي درد
ولي چو خمر طرب بي خمار نيست چه سود
منم که خاک شدم در ره وفاداري
ولي بخاک من او را گذار نيست چه سود
درون بوته مهرش دلم بسوخت ولي
متاع قلب مرا چون عيار نيست چه سود
بوصل يار اميد حسين بسيار است
ولي چو طالع فرخنده يار نيست چه سود
عشاق وفاپيشه اگر محرم مائيد
از خود بدر آئيد و در اين بزم درآئيد
در بزم احد غير يکي راه ندارد
با کثرت موهوم در اين بزم ميائيد
تا نقش رخ دوست در آيينه به بينيد
زنگار خود از آينه دل بزدائيد
چون صاف شد آيينه ز اغيار بدانيد
کايينه وهم ناظر و منظور شمائيد
کونين چه جسم است و شما جان مقدس
عالم چو طلسم است و شما گنج بقائيد
مستور شد اندر صدف آن گوهر کمياب
گوهر بنمايد چو صدف را بگشائيد
در کعبه دل عيد تجلي جمالت
ايقوم بحج رفته کجائيد کجائيد
سرگشته در آن باديه تا چند بپوئيد
معشوق همين جاست بيائيد بيائيد
چون مقصد اصلي ز حرم کعبه وصل است
غافل ز چنين کعبه مقصود چرائيد
گفتار حسين است ز اسرار خدائي
دانيدش اگر واقف اسرار خدائيد
بهار و عيد ميآيد که عالم را بيارايد
وليکن بلبل دل را نسيم يار ميآيد
دلي کز هجر گل روئي چو لاله داغها دارد
شميم وصل اگر نبود ز باغ و روضه نگشايد
اگر بي دوست جنت را بصد زينت بيارايند
بجان دوست کاندر وي دل عاشق بياسايد
در و ديوار جنت را بآه دل بسوزانم
اگر دلدار اهل دل در او ديدار ننمايد
چو نور جان هر مقبل صفائي دارد اين منزل
ولي بي وصل اهل دل دلم را خوش نميآيد
جمال طلعت جانان تواند ديد مشتاقي
که او آيينه دل را ز زنگ غير بزدايد
حسين ار دوست جانت را بناز و عشوه ميسوزد
ترا بايد رضا دادن بهر چه دوست فرمايد
عجب که درد مرا هيچکس دوا سازد
مگر که چاره بيچارگان خدا سازد
دلم بدرد و بلا انس کرده است چنانک
ز عافيت بگريزد بابتلا سازد
بکيش عشق دلش زنده ابد باشد
که جان خود هدف ناوک بلا سازد
نظر بشاهي هر دو جهان نيندازد
کسي که بر در او خويشتن گدا سازد
دليکه يافت خلاصي ز قيد کبر و ريا
وطن بساخت اقليم کبريا سازد
بحق سپار دل آهنين خود کانرا
بصيقل کرم آيينه بقا سازد
مراد خويش ز جانان کسي تواند يافت
که در طريق وفا جان خود فدا سازد
حسين را طرب و ساز و عيش در پيش است
نگار من چو بعشاق بينوا سازد
مه گلچهره من چون ز سفر بازآيد
من دلسوخته را نور بصر باز آيد
دارم اميد که ناگه ز شفاخانه غيب
مرهم سينه اين خسته جگر بازآيد
من ديوانه ز زنجير بلا باز رهم
گر پريروي ملک سيرت من بازآيد
سوزد از آه دلم طارم ماه و خورشيد
گر نه آن رشک مه و غيرت خور بازآيد
کي بود کان بت عيسي دم يوسف منظر
بمداواي دل اهل نظر بازآيد
گل اقبال دمد از چمن عيش حسين
اگر آن سرو سخن گو ز سفر بازآيد
نفخه سنبل گلچهره من ميآيد
يا نسيم سحر از سوي چمن ميآيد
بسوي بلبل بيوصل و نوا فصل بهار
نفخات گل صد برگ سمن ميآيد
ميرسد يوسف گمگشته يعقوب حزين
يا مگر جان گرامي ببدن ميآيد
دل ديوانه ام از بند بلا يافت نجات
که ملک خوي پريچهره من ميآيد
آب شد لعل و در از رشک حديثم که مرا
نام دندان و لب او بدهن ميآيد
دارد آن ترک خطا قصد شکست دل ما
که بدان طره پرچين و شکن ميآيد
يارب اين چهر عرق کرده دلارام من است
يا مه چهارده امشب بر من ميآيد
در هواي شکر کبک خرامي چه عجب
باز اگر طوطي طبعم بسخن بازآيد
نگار سرو قد گلعذار من آمد
قرار جان و دل بيقرار من آمد
مرا ز طعنه خلق و ز جور دور فلک
چه غم کنون که بت غمگسار من آمد
مهي که از بر من رفته بود چندي وقت
ز سير چرخ کنون بر کنار من آمد
سزد که بيش ننالم ز ريش نيش جفا
کنون که مرهم جان فکار من آمد
چه احتياج مرا بعد از اين بسرو و چمن
کنون که سرو قد گلعذار من آمد
هزار شکر که بار دگر بر غم حسود
مراد خاطر اميدوار من آمد
رسيد يار و حسين شکسته ميگويد
چه غم ز دشمنم اکنون که يار من آمد
کسي که شيفته روي آن صنم باشد
ز طعن و سرزنش دشمنش چه غم باشد
براي ديدن ديدار دوست از دشمن
توان کشيدن اگر صد هزار الم باشد
بهيچ رو ز در او نميروم باري
گدا ملازم درگاه محتشم باشد
رقيبم از سر کويش بجور ميراند
گداي شهر مبادا که محترم باشد
کسي که قدر شب وصل دوست نشناسد
اگر ز هجر بميرد هنوز کم باشد
هر آنکه سر غم عشق بر زبان راند
زبان بريده سيه روي چون قلم باشد
بگفت با تو دمي همنفس شوم روزي
ندانم آن دم خرم کدام دم باشد
اگر بحال من خسته دل کند نظري
ز عين مردمي و غايت کرم باشد
حسين خسته جگر را سزد که بنوازد
بگوشه نظري گر چه صبحدم باشد
علاج عاشق مسکين حبيب ميداند
که داروي دل غمگين طبيب ميداند
غريب نيست اگر حال ما نميداني
که حال زار غريبان غريب ميداند
غمي که ميکشم از درد دوست ميدانم
که درد دوري گل عندليب ميداند
تو لذت غم عشق حبيب کي داني
کسي که دارد از اين غم نصيب ميداند
دلي که عاشق رخسار دلبري باشد
عذاب ديدن روي رقيب ميداند
ز من بپرس تو آداب عشق ني ز فقيه
از آنکه علم و ادب را اديب ميداند
سواد ديده کند از بياض شعر حسين
کسي که حسن مديح و نسيب ميداند
يک لحظه مرا بي رخت آرام نباشد
دل را بجز از لعل لبت کام نباشد
هيهات که من با تو توانم که نشينم
چون سوي توام زهره پيغام نباشد
در صحبت ما زاهد افسرده نگنجد
در مجلس دلسوختگان خام نباشد
سرو از چه جهت خوانمت ايسرور خوبان
چون سرو سمن ساق و گل اندام نباشد
از بهر گرفتاري مرغ دل عشاق
حقا که چو زلف سيهت دام نباشد
با دام فداي تو دل و جان که بجوئي
چون نرگس پر خواب تو با دام نباشد
از ظلمت خط تاب جمالت نشود کم
نقصان مه از تيرگي شام نباشد
هر مرغ دلي کو بپرد از قفس تن
جز در خم زلف تواش آرام نباشد
آنکو چو حسين از غم عشق تو خرابست
او را سر ناموس و غم نام نباشد
سلطان نگر که پرسش درويش ميکند
اظهار لطف و مرحمت خويش ميکند
داروي درد سينه رنجور ميدهد
تدبير مرهم جگر ريش ميکند
ني گوش بر حديث بدآموز مي نهد
ني استماع قول بدانديش ميکند
گر چه رعايت دل عشاق خوي اوست
ليکن رعايت دل ما بيش ميکند
گر نيش جور ميزندم دهر باک نيست
نوش لبش تدارک آن نيش ميکند
تير جفا بقصد دلم ميکشد رقيب
ليکن دلم ز سينه سپر پيش ميکند
از محض لطف و عين عنايت بود حسين
گر شاه ميل صحبت درويش ميکند
دردا که دوست هيچ رعايت نميکند
مرديم از عتاب و عنايت نميکند
قربان تير دشمن بدکيش گشته ام
اين جور بين که دوست حمايت نميکند
از دست هجر ديده غمديده آنچه ديد
جز با خيال دوست حکايت نميکند
جانم ز دفتر غم جانان بنزد خلق
فصلي و باب هيچ روايت نميکند
بي يار در ديار دلم شحنه غمش
کرد آنچه پادشاه ولايت نميکند
دارم ز اشک و چهره بسي سيم و زر وليک
وجهي است اينکه کار کفايت نميکند
از دست دشمن است همه ناله حسين
ور ني ز جور دوست شکايت نميکند
دلبر برفت و درد دلم را دوا نکرد
آن شوخ بين که بر من مسکين چها نکرد
زان نور چشم چشم وفا داشتم دريغ
کز عين مردمي نظري سوي ما نکرد
گفتم هزار حاجت جانم روا کند
ناگه روانه گشت و يکي را دوا نکرد
خون دل شکسته من بي بهانه ريخت
وانديشه نيز از ديت خونبها نکرد
اينم ز هجر صعب تر آمد که آن صنم
وقت رحيل ياد من مبتلا نکرد
او شاه ملک حسن و جمالست و من گدا
از شه غريب نيست که ياد گدا نکرد
مهر و وفا مجوي حسين از مهي که او
با هيچکس چو عمر گرامي وفا نکرد