غزلیات منصور حلاج
دست همت بر جهان خواهم فشاند
آستين بر آسمان خواهم فشاند
تا بقاي جاودان آرم بدست
در هواي دوست جان خواهم فشاند
تا نگردد آشکارا سر دل
جان بروي او نهان خواهم فشاند
دامن همت بگرد آلوده شد
گرد دامن بر جهان خواهم فشاند
دنيي و عقبي حجاب دوستند
هر دو عالم دست از آن خواهم فشاند
نقد جان را گر چه بس نارايج است
پيش عشق جان نهان خواهم فشاند
تا نشيند آتش دل يک نفس
آب ديده هر زمان خواهم فشاند
دمبدم از گنج طبع و درج چشم
لعل و گوهر رايگان خواهم فشاند
از براي جرعه دردي درد
حاصل کون و مکان خواهم فشاند
چند از اين ناموس زين پس نقد عمر
جمله در پاي مغان خواهم فشاند
زير پاي ساقي ار دستم دهد
هر نفس گنج روان خواهم فشاند
نقد هر دو کون چون دريا کشان
بر سر يک جرعه دان خواهم فشاند
عقل بند راه شد از سوز عشق
آتشش در خان و مان خواهم فشاند
گوهر منظوم از درياي طبع
پيش شاه شه نشان خواهم فشاند
از پي ديدار ساقي چون حسين
ديده گوهرفشان خواهم فشاند
بر روي دل افروزت هر کو نظر اندازد
چون شمعش اگر سوزي با سوز درون سازد
با هر که ز طنازي يک لحظه بپردازي
بيکار ز خويش آيد با عقل نپردازد
اين دولت آن عاشق کز روي سرافرازي
جان بر رخت افشاند سر در قدمت بازد
چون داغ غلامانت مه بر رخ خود دارد
با روي تو از خوبي اکنون مه نو نازد
اي جان اگرت سوزد چون عود مکن ناله
تا در بر خود گيرد چون چنگ که بنوازد
معراجت اگر بايد بر دلدل دل بنشين
کز فرش بيک حمله تا عرش همي تازد
عاشق بود آن صادق کو همچو حسين اي جان
هر دم ز غم کهنه شادي نو آغازد
چو اهل دل بطواف تو عزم ره سازند
براق عشق ز ميدان جان برون تازند
چو بر بساط نشينند پاکبازانت
بضربه اي دو جهان را تمام دربازند
ببوي چون تو گلي بلبلان چو سرمستند
بسوي گلشن جنت نظر نيندازند
ملک بغاشيه داري خويش نپسندند
چو بر فلک علم عشق تو برافرازند
حذر ز آتش دوزخ نباشد ايشانرا
که سالهاست که با سوز عشق ميسازند
ز شاهي دو جهان چون حسين آزادند
ولي به بندگي درگه تو مينازند
چو عاشقان حرم کعبه لقا جويند
قدم چو سست شود در رهش بسر پويند
براي غسل که در طوف کعبه مسکون است
وجود خويش بخوناب ديده ها شويند
ببوي دوست چو احرام صدق بربندند
ز خار باديه گلهاي آرزو بويند
خزينه هاي سلاطين به نيم جو نخرند
شکستگان که گدايان درگه اويند
مقام روضه فردوس آرزو نکنند
مجردان که مقيمان خاک آن کويند
بصورت ارچه محبان دوست بسيارند
وليک يک صفت و يک حديث و يک رويند
اگر چه همچو حسينند واقف اسرار
چو محرمي نبود راز دل نميگويند
بخت چون بنمود راهم جانب دلدار خود
آمدم تا سر نهم بر خاک پاي يار خود
عمر من در کار علم و عقل ضايع گشته بود
آمدم تا عذر خواهم ساعتي از کار خود
سجه و خرقه مرا بي عشق او زنار بود
ساعتي اي عشق راهم ده سوي گلزار خود
چون نمي زيبد در اين گلزار خار همتم
آتشي از سينه افروزم بسوزم خار خود
اشک من اي عشق لعل و روي من زر ساختي
تا تو بيني دمبدم بر روي من آثار خود
از جمال حسن جان افزاي خود چون آگهي
کي بهر ديده نمائي جان من ديدار خود
تا تو بيني حسن خويش و عشقبازي ها کني
از دو عالم کرده اي آئينه رخسار خود
گر سخن مستانه ميگويد حسين از وي مرنج
چون تو مستش ميکني از نرگس خمار خود
دوش چشم جانم از ديدار شه پرنور بود
مطرب ما زهره و ساقي مجلس حور بود
با عذار ساقي فتان و چشم مست او
زاهد ار بشکست توبه همچو ما معذور بود
تا قدح کرده حدق بهر حمياي جمال
پيش از آن کاندر جهان باغ مي انگور بود
با حريفان معربد در خرابات ازل
از شراب لايزالي جان ما مخمور بود
ما انا نيت ز دار نيستي آويخته
تا بگويندي اناالحق گفتن منصور بود
دلبر آنساعت که جام خمر کافوري بداد
مسند دل بر فراز چشمه کافور بود
جان ما آئينه حق گشت و از ما شد پديد
آنچنان گنجي که در کنج ازل مستور بود
بود در طور فنا مست تجليها حسين
پيش از آندم که حکايات کليم و طور بود
جان فداي آنکه ما را بي مهابا ميکشد
کشته را جان ميدهد پنهان و پيدا ميکشد
تير دلدوز خدنگ غمزه خونريز خود
سوي ديگر ميکشد آنشوخ و ما را ميکشد
آن قد و بالا بلاي جان عاشق شد بلي
چون بلاي ناگهان آيد ز بالا ميکشد
تا بود فردا ميان گشتگان عشق دوست
عاشق آن نازنين خود را بعمدا ميکشد
کشتنش آب حيات عاشقان آمد از آن
زنده ميگردم من آشفته دل تا ميکشد
ديگران را گر تقاضا ميکند مير اجل
عاشق بيچاره خود را بي تقاضا ميکشد
گر بقصد کشتن آيد دوست منعش کم کنيد
تا حسين خسته را بکشد که زيبا ميکشد
دوستان جان مرا جانب جانان آريد
بلبلي از قفسي سوي گلستان آريد
جان بيمار مرا جانب عيسي ببريد
يا قتيل غم او را ز لبش جان آريد
عندليب دلم از خار فراق آزاد است
از کرم بلبل دل را بگلستان آريد
شحنه عقل اگر سر بنهد بر در عشق
شحنه را دست ببنديد و بسلطان آريد
زنگ اغيار زدوديم ز آئينه دل
آينه تحفه بر يوسف کنعان آريد
تا چو پروانه پر و بال و دل و جان سوزيد
شمع ما را ز کرم سوي شبستان آريد
تحفه اي لايق آن حضرت اگر ميطلبيد
دل بريان شده و ديده گريان آريد
از تجلي جمالش چو شود موسم عيد
جان مجروح حسين از پي قربان آريد
عاشقان جان و دل خويش بدلدار دهيد
هر چه داريد بدان يار وفادار دهيد
قطراتي که از آن بحر در اين ابر تن است
نوبهار است بدان بحر گهربار دهيد
قطره چون در و گهر ميشود از جوشش بحر
قطره هاي دل و جان جمله بيکبار دهيد
موج اين بحر اگر تخته هستي ببرد
هين مترسيد و همه خويش بدين کار دهيد
چون فنا گشت در او هستي موهوم شما
از سر صدق بوحدت همه اقرار دهيد
ساقيا ني که ز اسماء و صفات حقند
هم ز خمخانه حق باده بتکرار دهيد
سرخوشانيم قدحها ز حدق ساخته ايم
با حميا ز محياي جنان بار دهيد
ما ز نظاره ساقي همه چون مست شويم
بعد از آن باده بدين مردم هشيار دهيد
اي حريفان چو حسين از سر اخلاص آمد
اندرين ميکده او را نفسي بار دهيد
بي نشان گردم اگر از تو نشاني نرسد
مرده باشم اگرم مژده جاني نرسد
آه از تلخي آن حال کز آن شيرين لب
بهر دلجوئي من شهد بياني نرسد
واي از آن تيره زماني که ز خورشيد رخت
از پي روشني جان لمعاني نرسد
دل مجروح مرا نيست اميد مرهم
اگر از غمزه تو زخم سناني نرسد
صيد شاهين غمت تا نشود طاير جان
در هواي جبروتش طيراني نرسد
رايض عشق چو بر دلدل دل زين ننهند
در فضاي جبروتش جولاني نرسد
تا تو پيدا نکني ذوق مقالات حسين
هيچ در گوش دلت راز نهاني نرسد
اهل دل با درد عشق او ز درمان فارغند
با جراحتهاي غم از راحت جان فارغند
با فروغ پرتو نور تجلي جمال
روز از خورشيد و شب از ماه تابان فارغند
گر جهان از موج طوفان حوادث پر شود
آشنايان محيط غم ز طوفان فارغند
کفر زلف ايمان طلعت تن پرستان را بود
عاشقان حق پرست از کفر و ايمان فارغند
باده نوشاني که مستند از صبوحي الست
تا صباح روز حشر از راح و ريحان فارغند
بي نوايان سر کوي محبت چون حسين
از سرير کيقباد و تاج خاقان فارغند
از من خبر بجانب جانان که ميبرد
پيغام عندليب ببستان که ميبرد
يعقوب را دو ديده ز بس گريه تيره گشت
آخر خبر بيوسف کنعان که ميبرد
چون آدم از بهشت برون اوفتاده ام
بازم بسوي روضه رضوان که ميبرد
بي روي دوست مجلس ما را فروغ نيست
پيغام ما بدان مه تابان که ميبرد
از حال ما خبر که تواند بدو رساند
نام گدا بحضرت سلطان که ميبرد
گر زانکه نامه اي بنويسم بخون دل
آنرا بدان مراد دل و جان که ميبرد
خواهم که جان و دل بفرستم بدو حسين
جان و دلم بجانب جانان که ميبرد
گر پريچهره مه پيکر من باز آيد
روشنائي ببصر جان ببدن باز آيد
پرتو نور تجلي رسد از جانب طور
نفس رحمت رحمان ز يمن باز آيد
از سر طره آن ترک خطائي بمشام
نکهت نافه آهوي ختن باز آيد
همه کار من دلسوخته چون زر گردد
اگر آن سنگدل و سيم ذقن باز آيد
مردم ديده من درج پر از در دارد
همچو غواص که از بحر بدن باز آيد
خوش بود گر ز جفاي کاري و بيدادگري
آن بت عشوه ده عهدشکن باز آيد
طوطي طبع من از چه دهن نطق ببست
بگشايد اگر آن پسته دهن باز آيد
دارم اميد که بر رغم حسودان ز سفر
مونس جان حسين ابن حسن باز آيد
مرا ز مدرسه عشقت بخانقاه کشيد
بصدر صفه دولت ز پايگاه کشيد
حديث آتش عشقم مگر رسيد به ني
که ني ز سوز درون صد هزار آه کشيد
دلم چو پاي ارادت نهاد در ره عشق
نخست دست تمنا ز مال و جاه کشيد
کسي که بدرقه اش عشق شد بکعبه وصل
نه خوف باديه ديد و نه رنج راه کشيد
شکست لشکر صبر و گريخت شحنه عقل
چو در ديار دلم عشق تو سپاه کشيد
رخت بدعوي خونم نوشت خط آنگاه
دو ترک کافر سرمست را گواه کشيد
تن نزار من زار شد هلاک از غم
که بار کوه نيارم به برگ کاه کشيد
چه غم ز سرزنش يار و طعنه اغيار
مرا که سايه لطف تو در پناه کشيد
اگر گناه بود سر بپايت افکندن
حسين دست نخواهد از اين گناه کشيد
گر ترا عشوه چنان شيوه چنين خواهد بود
ني مرا فکر دل و ني غم دين خواهد بود
درد عشقت ز ازل بود مرا همدم دل
بي گمان تا با بد نيز چنين خواهد بود
روز محشر که بسيما همه ممتاز شوند
مهر روي تو مرا مهر جبين خواهد بود
آتش غيرت عشق تو چو اغيار بسوخت
ديده کيست ندانم که دو بين خواهد بود
در چنان خلق که عشق تو دهد جلوه حسن
نشود محرم اگر روح امين خواهد بود
گر تو تشريف دهي کلبه احزان مرا
من بر آنم که چو فردوس برين خواهد بود
التفاتي بيکي گوشه چشم ار نکني
سبب آفت صد گوشه نشين خواهد بود
تا که آن طاير قدسي پر و بالي دارد
کار آن ترک کمان دار کمين خواهد بود
جان بجانان ده و از مرگ مينديش حسين
خود ترا عاقبت کار همين خواهد بود