غزلیات منصور حلاج
اي دور مانده از حرم خاص کبريا
سوي وطن رجوع کن از خطه خطا
در خارزار انس چرا ميبري بسر
چون در رياض انس بسي کرده چرا
بگذر ز دلق کهنه فاني که پيش از اين
بر قامت تو دوخته اند از بقا قبا
از کوچه حدوث قدم گر برون نهي
گويد ز پيشگاه قدم حق که مرحبا
بزداي زنگ غير ز عبرت ز روي دل
کآيينه دل است نظرگاه پادشا
آيينه را ز آه بود تيرگي وليک
از آه صبح آينه دل برد صفا
کبر و ريا گذار و قدم در طريق نه
تا راه باشدت بسر کوي کبريا
بيگانه شو ز خويش بگرد تنت متن
تا جان شود بحضرت جانانت آشنا
تا کي ضلال تفرقه جوياي جمع شو
کز نور جمع ظلمت فرقت شود هبا
در راه دوست هستي موهوم تو بلاست
هان نفي کن بلاي وجود خودت بلا
تا تو بحرف لا نکني نفي هر دو کون
تو از کجا و منزل الالله از کجا
مقصود هفت چرخي و سلطان هشت خلد
اين پنج نوبه کوفته در دار ملک لا
از پنج حس و شش جهت آندم که بگذري
لا در چهار بالش وحدت کشد ترا
عشق است پيشواي تو در راه بيخودي
پس واگريز از خودي و جوي پيشوا
در جان چو سوز عشق نباشد کجا برد
مشکوة دل ز شعله مصباح دين ضيا
آن شهسوار بر سر ميدان عاشقي
جولان کند که از همه عالم شود جدا
مهميز شوق چون بزند بر براق عشق
از سدره نطع سازد و از عرش متکا
از کام عشق بگذر و راه رضا سپر
زيرا که از رضا همه حاجت شود روا
چون تو مراد خويش بدلبر گذاشتي
هر دم هزار گونه مرادت دهد عطا
سيراب شد چنانکه دگر تشنگي نديد
هر کس که راه يافت بسرچشمه رضا
گر آرزوي شاهي ملک رضا کني
پيوسته باش بنده درگاه مرتضي
سردار دين احمد و سردار دار فضل
سالار اهل ملت و سلطان اصفيا
بيک لطيفه که دوشينه ذوالجلال انگيخت
ميان ما و تو بنگر که چون وصال انگيخت
چه لطف بود که دور سپهر از سر مهر
ميان مشتري و ماه اتصال انگيخت
هزار طاير جان را شکار کرد رخت
چو دام و دانه مشکين ز خط و خال انگيخت
غلام قدرت آنم که از کمال کرم
جمال روي تو در غايت جلال انگيخت
چو بر صحيفه دل نقش بند فکرت من
مثال پيکرت اي ماه بيمثال انگيخت
خط از بنفشه رخ از لاله قد ز سرو سهي
دهن چو شکر شيرين لب از زلال انگيخت
حسين اگر چه خيالي شود ز ضعف رواست
چو نقش حسن تو در صفحه خيال انگيخت
گر در هلاک من بود الحق رضاي دوست
بادم هزار جان گرامي فداي دوست
آن دولت از کجا که شوم خاک درگهش
من خاک آن کسم که شود خاکپاي دوست
جبريل وار يکقدم ار پيشتر نهم
جانم بسوزد از سبحات لقاي دوست
کبر و ريا گذار که کس با غرور نفس
محرم نگشت در حرم کبرياي دوست
بيگانگي گزيده ام از عقل خويشتن
تا گشته است جان و دلم آشناي دوست
بستم در سراچه دل را بروي غير
زيرا مقام عامه نشايد سراي دوست
گر ميکشد مرا بجفا هيچ باک نيست
گر بي دلي بمرد ببادا بقاي دوست
در پيش هر که عاشق صادق بود خوشست
جور و جفاي يار چو مهر و وفاي دوست
گر ميکشد حسين جفا بس غريب نيست
آري کشد غريب ستمکش جفاي دوست
کنون که کشور خوبي بنام تست اي دوست
بيا که ديده روشن بنام تست اي دوست
سخن بگوي از آن پسته شکر افشان شو
که قوت طوطي روحم کلام تست اي دوست
مرا چه زهره که لاف از غلامي تو زنم
منم غلام کسي کو غلام تست اي دوست
کشند اهل سلامت بکوي صد آفت
کمين کرشمه که وقت سلام تست اي دوست
درون روضه سهي پا بگل فرومانده
ز دست قامت خرم خرام تست اي دوست
کند دلم بر پيکان تيرت استقبال
بصد نياز که پيک پيام تست اي دوست
ز دست حور ننوشد شراب کافوري
کسي که مست مدام از مدام تست اي دوست
روا مدار که دشمن بکام دل برسد
چو ملک عالم دلها بکام تست اي دوست
حسين از در ما چون نميرود گفتي
کجا رود که گرفتار دام تست اي دوست
جان من بي رخ تو جانم سوخت
تو روان گشتي و روانم سوخت
بي تو دل را قرار و صبر نماند
کاتش عشقت اين و آنم سوخت
گفتم آهي کشم ز سوز جگر
آه کز آتش زبانم سوخت
يک نشان از تو نا شده پيدا
شوق هم نام و هم نشانم سوخت
چون نسوزد ز آه من دل دوست
که دل دشمن از فغانم سوخت
آه کان ماه مهربان عمري
ساخت چون عود و ناگهانم سوخت
آتشي بود آب چشم حسين
که از او جمله خان و مانم سوخت
مرا چو کعبه دولت حريم خانه اوست
براستان که سر من بر آستانه اوست
اگر چه محض گناهم اميدواري من
بفيض شامل الطاف بي کرانه اوست
هزار طاير قدسي باختيار چو من
اسير طره خال چو دام و دانه اوست
اگر چه نيست يکي ذره بي نشان رخش
هنوز ديده ما طالب نشانه اوست
بروز حشر نيايد بخويشتن آري
کسيکه مست و خراب از مي شبانه اوست
کجاست مطرب ما تا نواي ساز کند
که رقص حالت عشاق از ترانه اوست
مسيح خسته دلان گوئيا نميسازد
که خسته همچو من زار از زمانه اوست
اگر بکلبه احزان ما نهد تشريف
سزد که خانه اين بنده بنده خانه اوست
بيا که طبع حسين از پي نثار آورد
از آن جواهر غيبي که در خزانه اوست
بيا که جان من از داغ انتظار بسوخت
دلم ز آتش هجرانت اي نگار بسوخت
قرار و صبر و دل و عقل بود مونس من
کنون ز آتش شوق تو هر چهار بسوخت
بحال من منگر زانکه خاطرت سوزد
از اينکه جان من خسته فکار بسوخت
مباد آنکه رسد دود غم بدامن گل
ز عندليب ستمکش اگر هزار بسوخت
ز دور چرخ ندانم چه طالع است مرا
که کشت زار اميدم بنوبهار بسوخت
ز سوز سينه مجروح من نشد آگه
مگر کسيکه چو من از فراق يار بسوخت
در اين ديار من از بهر يار معتکفم
وگرنه جان حسين اندرين ديار بسوخت
عيد شد قافله را عزم حرم ساختني ست
وز سر خويش در اين راه قدم ساختني ست
عود دل تا نفسي دم زند از سوز درون
سينه سوخته را مجمر غم ساختني ست
رخت رحلت ز صحاري فنا بر بسته
اندر اقليم بقا چتر و علم ساختني ست
در گذشته ز سر هستي موهوم بصدق
همچو مستان رهش برگ عدم ساختني ست
چون بتدبير تو تقدير مبدل نشود
در بلا سوخته با حکم قدم ساختني ست
گر تو در مجلس خاصش ز نديمان نشدي
همچو خجلت زده با سوز و ندم ساختني ست
سپر خود ز رضا ساز و به پيکار درآي
کز رضا دفع سنانهاي ستم ساختني ست
از شفاخانه لطفش چو دوا ميطلبي
چون من سوخته با درد و الم ساختني ست
من حسينم ز در دوست مرانيد مرا
منزل سبط نبي بيت حرم ساختني ست
رنجورم و شفاي دلم جز حبيب نيست
کاين درد را معالجه کار طبيب نيست
چون من هزار ناله در آن کوي ميکنند
گلشن شنيده اي که در او عندليب نيست
گفت از نصاب حسن زکواتي همي دهم
مسکينم و غريب مرا چون نصيب نيست
بي دوست ناله از من شيدا عجب مدار
بي گل فغان و ناله ز بلبل عجيب نيست
اي شه غريب شهر توام پرسشي بکن
کز شاه جستجوي غريبان غريب نيست
سهل است درد هجر باميد وصل دوست
آوخ اميد وصل توام عنقريب نيست
بي دوست اي حسين چه ميخواهي از جهان
چون هيچ حاصلي ز جهان بي حبيب نيست
دوست از حال دل آشفتگان آگاه نيست
آه کز دست غمش ما را مجال آه نيست
باد نوروزي ز گلشن ميرسد ليکن چه سود
کز گل صد برگ من بوئي بدو همراه نيست
کشور دل بي حضور او خراب آباد شد
رو بويراني نهد ملکي که در وي شاه نيست
ما سر کوي فنا خواهيم و ملک نيستي
اهل دل را ميل خاطر سوي مال و جاه نيست
جذبه اي از کبرياي عشق هرگز کي رسد
هرکرا از کوه غم رخساره همچون کاه نيست
بگذر از خويش و درآ در راه عشق او حسين
خودپرستان را قبولي چون در آن درگاه نيست
اگر برد سوي دارالقرار ما را دوست
دلم قرار نگيرد در او مگر با دوست
مرا نه ملک جهان بايد و نه باغ جنان
که نيست از دو جهانم مراد الا دوست
چنان بجان من آميخت دوست از سر لطف
که نيست فرق ز جان عزيز من تا دوست
بدان مقام رسيد اتحاد من با او
که باز مي نشناسم که اين منم يا دوست
ز دوست ديده بينا بجوي تا بيني
که هست در همه کائنات پيدا دوست
چه باک اگر همه عالم شوند دشمن ما
چو هست آن شه خوبان عهد با ما دوست
ميان ما و تو جز صلح نيست اي زاهد
ترا نعيم رياض بهشت و ما را دوست
حسين اگر همه خويشان شوند بيگانه
بجان دوست که ما را بس است تنها دوست
اي راحت جان از نفس روح فزايت
دارد نگه از چشم بدانديش خدايت
درمان طلبان از تو دوا جسته وليکن
من سوخته دل ساخته با درد و بلايت
چون هست وفا شيوه عشاق بلاکش
جانا چکنم گر نکشم بار جفايت
هر کس طلبيده ز تو کامي و مرادي
کام دل سودا زده ماست رضايت
هر لحظه تو يار دگري گر چه گزيدي
ما هيچکسي را نگزيديم بجايت
سر در قدمت باختمي وقت قدومت
گر زانکه سري داشتمي لايق پايت
گفتار حسين اي صنم شوخ خوش آيد
از پسته شکر شکن نغمه سرايت
کدام دل که گرفتار و مبتلاي تو نيست
کدام سر که سراسيمه هواي تو نيست
کدام طاير قدسي نشد گرفتارت
کدام جان گرامي که آن فداي تو نيست
کدام سينه نشد آستان درد و غمت
کدام دل هدف ناوک بلاي تو نيست
مرا ز گوش چو سود ار حديث تو نبود
مرا ز ديده چه حاصل اگر لقاي تو نيست
بيا بمنظره چشم روشنم بنشين
که خانه دل تاريک بنده جاي تو نيست
ترا چو ديد دلم شد ز خويش بيگانه
بخويش بسته بود هر که آشناي تو نيست
گريختن ز جفا شرط عاشقي نبود
جفاي تو بر عاشق کم از وفاي تو نيست
بکس مراد مينديش کام خويش برآر
که کام اين دل شوريده جز رضاي تو نيست
دهان خويش بمشک و گلاب شست حسين
هنوز گفته او لايق ثناي تو نيست
بقاي عمر در اين خاکدان فاني نيست
جهان پر از غم و اميد شادماني نيست
گل مراد از اين آب و گل چه ميجوئي
که در رياض جهان بوي کامراني نيست
براي صحبت ياران مهربان کريم
خوش است عمر دريغا که جاوداني نيست
چو غنچه بسته دهن خون خور و مخند چو گل
که اعتماد بر اين پنجروز فاني نيست
دوام عيش و بقا ميوه ايست بس شيرين
ولي چه سود که در باغ زندگاني نيست
مرا تحمل جور زمانه هست وليک
ز دوست طاقت دوري چنانکه داني نيست
بيا و از سر جان خيز ورنه رو بنشين
که کار اهل وفا غير جانفشاني نيست
بهار عمر بوقت خزان رسيد حسين
دگر حلاوت نوباوه جواني نيست
مرا جز تو بعالم هيچکس نيست
ولي جانا بوصلت دسترس نيست
منم آن طاير قدسي که بي تو
مرا فردوس اعلا چون قفس نيست
دلم را صيد ناسوتي نشايد
شکار باز لاهوتي مگس نيست
من و آهي و کنجي در فراقت
که بي تو غير آهم همنفس نيست
حسين خسته را کشتن چه حاجت
نگارا داغ هجران تو بس نيست