شوک :کم شدن فعاليتهاي حياتي بدن را در اثر عوامل و حوادث گوناگون شوک مي نامند.

علت شوک : ممکن است بعد از هرگونه آسيب بدني – خونريزي زياد – کم شدن ماليات بدن (استفراغ براي مدت طولاني – اسهال خوني – سوختگي ) – عفونت – حمله قلبي و مسموم شدن ويا شنيدن خبرهاي ناگهاني بد و خوب گريبانگير شخص بشود .

شوک شديد بستگي به عامل و وسعت آسيب دارد و يکي از علل مهم مرگ بدنبال آسيب هاي شديد است .

انواع شوک :

1-شوکهايي که علل خوني داشته باشد مانند کم شدن حجم خون (در خونريزيها) – بعلت نارسائي هاي عروقي (مثل ازدياد فشار خون ) ويا ناراحتي هاي قلبي (انفارکتوس )
2-شوکهاي عصبي ( تحريکات عصبي – درد – خبرهاي خوش يا ناگوار ناگهاني ) يا به علت تخريبات عصبي ( صدمه ديد مراکز عصبي )
3-شوک عفوني بعلت ازدياد عفونت بيش از حد در بدن
4-شوک بعلت اختلالات تنفسي ( مسوميت هاي تنفسي – خفگي ها )
5-شوک ناسازگاري ( بعلت تزريق موادي از بدن نسبت به آنها حساس باشد مثل پني سيلين و يا تزريق سرم)

علائم شوک :

در مراحل اوليه – دستگاه گردش خون يا منقبض کردن رگهاي موجود در پوست بدن و نيز بافتهاي نرم و ماهيچه هاي استخواني – کاهش خون در ساير قسمتهاي بدن را جبران مي کند . بنابراين علائم زير در بدن ظاهر مي شود :

1-پوست بدن رنگ مي بازد ( ويا به کبودي مي گرايد ) و سرد است و اگر عرق کرده باشد مرطوب – لزج و چسبناک است .
2-مصدوم ضعيف – بيحال و نبض سريع است ( بيش از 100 طپش در دقيقه ) – نبض گاهي اوقات آنقدر ضعيف است که در مچ دست احساس نمي شود و مي بايستي از شاهرگ گردن آن را حس نمود
3-تعداد تنفسها در دقيقه معمولا زياد شده و تنفس سطحي و تند است . اگر سينه و شکم مصدوم آسيب ديده است تنفس ها به احتمال قوي کم عمق هستند زيرا دراين حالت تنفس عميق براي مصدوم دردناک است .
4-اگر شوک حاصل از خونريز باشد مصدوم ناراحتي و اضطراب نشان داده و احساس خفقان مي کند که شامل بي قراري و چنگ زدن به يقه است . نفس مصدوم بادهان باز و همراه با آه کشيدن است – ممکن است تهوع و استفراغ و احساس تشنگي نيز همراه آن باشد .
5-بي خيالي نسبي – تيرگي شعور و از دست دادن هوش و حواس در مراحل پيشرفته رخ مي دهد چشمان مصدوم در اين مرحله به گودي نشسته و مردمک چشمها گشاد مي شود.
6-بر آمدگي بعضي رگهاي سطحي در نقاطي از بدن نشان دهنده افت فشارخون بيمار و عدم درمان مي تواند منجربه بيهوشي و افت دماي بدن و مرگ نيز باشد .

درمان شوک :

1-بر طرف کردن هر چه سريعتر علل بروز شوک ( توقف تنفس – خونريزي – درد شديد و... )
2-بايد بيمار را به پشت خواباند و پاهايش را بالاتر از سطح قلبش قرار دارد .
3-اگر نفس کشيدن براي مصدوم مشکل است – بايد سرو شانه هايش را کمي بلند تر از سطح تنه اش قرار داد .
4-اگر هوا سرد است يا بيمار احساس سرما مي کند بايد اورا گرم کرد . در هواي خوب استفاده از گرماي منابع خارجي لازم نيست بلکه فقط بايد مانع خروج گرماي بدن مصدوم شد .
5-لباسهاي تنگ در اطراف سينه و کمر را بايد آزاد کرد .
6-هرگز نبايد مبتلا به شوک را حرکت غير ضروري داد بلکه بايد حتي بعد از بهبودي نسبي او را وادار به استراحت کرد .
7-نبايد به بيمار هيچگونه خوراکي يا آب داد چون ممکن است احتياج به عمل جراحي و بيهوشي داشته باشد.
8-درنهايت رساندن بيمار به بيمارستان براي نجات زندگي وي الزامي است و نبايد به تاخير بيفتد .