گسل سان آندریاس
اخیرا فیلمی با عنوان "سانآندریاس" (San Andreas)، از کمپانی برادران وارنر (Warner Bros) پخش شده است که در آن "راک" (دواین جانسون) نقش یک خلبان و مامور نجات را بازی میکند. او در این فیلم هر کاری که از دستش بر میآید میکند تا دخترش را از زلزلهی ۹ ریشتری کالیفرنیا در امان نگه دارد. بعد از اینکه پیشنمایش فیلم را دیده و برخی نظرات کاربران درمورد این فیلم را در یکی از وبسایتهای مطرح نقد فیلم خواندیم، از اینکه چرا خیلیها نمیدانستند چرا نام فیلم "سنآندریاس" است، بسیار متعجب شدیم. حتی برخی از کاربران ناامیدی خود را نسبت به اینکه چرا این فیلم درمورد بازی کامپیوتری محبوبشان GTA: San Andreas نبوده را اظهار کردهاند. بههمین دلیل بر آن شدیم تا درمورد پدیدهی جالب زمینشناسیِ گسل سنآندریاس که از کالیفرنیا عبور میکند، مطلبی بنویسیم.
گسل سنآندریاس، مرزی بین دو زمینساخت صفحهای است؛ محل تلاقی صفحهی اقیانوس آرام و صفحهی آمریکای شمالی. این گسل از ایالت کالیفرنیا و شهر مندوسینو تا مرز مکزیک عبور میکند که درواقع این مکان را به قسمت تقسیم میکند. با این مرزبندی، ساندیگو، لسآنجلس و بیگسور در صفحهی اقیانوس آرام قرار میگیرند؛ در حالیکه سانفرانسیسکو، ساکرمنتو و سیرانوادا در صفحهی آمریکای شمالی قرار میگیرند. این گسل حدوداً ۸۱۰ مایل طول دارد و حداقل تا عمق ۱۰ مایلی زیر زمین گسترده شده است. گسل سنآندریاس، یک مرز انتقالیست؛ یعنی صفحهها در امتداد گسل حرکت میکنند. صفحهی اقیانوس آرام در شمالغربی صفحهی آمریکای شمالی حرکت میکند. و نتیجهی همین حرکتهاست که موجب وقوع زلزله میشود.
این صفحات در پشت سر یکدیگر و به میزان حدودا ۱.۵ اینچ در سال حرکت میکنند اما این حرکت، تکانشی ثابت و مستمر نیست. ممکن است این صفحات سالها قفل شده و بدون هیچ حرکتی فقط به یکدیگر فشار وارد کنند. این بخشهای گیرکردهی گسل، انرژیهایی مانند جهش در خود ذخیره میکنند که کمکم موجب فشار بین صفحات شده تا زمانیکه سنگهای بین گسل میشکنند و صفحهها بهیکباره مقدار کمی حرکت میکنند. سنگهایی که در حال شکسته شدن هستند، امواج ضربهای در تمام جهات ساتع میکنند و همین امواج هستند که به هنگام بروز، احساس میکنیم زلزلهای در حال وقوع است. طی زلزلهای که در سال ۱۹۰۶ در سانفرانسیسکو رخ داد، جادهها، حصارها، درختان و بوتههایی که در مسیر گسل بودند، چندین متر از سر جای خود منحرف شدند.
گسل سانآندریاس بخاطر طولش که عمدتا در "دشت کاریزو" گسترده شده است، همانند یک خط طویل قابلمشاهده است که از آسمان بسیار دیدنی میباشد. هرچند که از روی زمین، مشخصات و ویژگیهایش بهتر دیده میشوند. در برخی بخشها، این گسل به مدت چنندین سال حرکت نکرده است و پوشیده از آبرفت و یا بوتهی درختان میباشد. در شهرهای سانبرناردینو و لسآنجلس، بیشتر جادهها از این گسل عبور میکنند که دارای انحنا و پیچهای زیادی هستند. در منطقهی پالمدیل، جایی که بزرگراه ۱۴ از میانبر معروف ناحیه عبور میکند، به راحتی میتوان لایههای سنگی ناهموار و کج را که در مجاورت گسل سانآندریاس هستند را مشاهده کرد.
کالیفرنیا هرساله، آبستن هزاران زمینلرزهی کوچک است اما زلزلههای بزرگتر مابین فواصل نسبتا طولانی رخ میدهند. آخرین زلزلهی بزرگی که در گسل سانآندریاس رخ داد، زلزلهی سانفرانسیسکو در سال ۱۹۰۶ بود که بزرگیاش به ۷.۸ ریشتر میرسید. پیشبینی این موضوع که زلزلهی بزرگ بعدی چه زمانی خواهد بود دشوار است، اما احتمالا در آیندهی نزدیک باید منتظرش باشیم. پژوهش جدیدی که توسط سازمان زمینشناسی آمریکا بهعمل آمده، نشان میدهد که کالیفرنیا طی ۳۰ سال آینده، شاهد زلزلهای ۸ ریشتری یا حتی بزرگتر خواهد بود.
گسل سانآندریاس در امتداد بزرگراه ۱۴، نزدیک پالمدیل، کالیفرنیا
خط گسل در سانتا مارگاریتا
خط گسل در والاسکریک