خوردن یا نخوردن نمک
بسياري از آداب و بايدها و نبايدهاي ديني ما گذشته از حلال و حرام و مستحب و مكروه بودن، داراي فايدهها و يا آسيبهايي از نظر علمي ميباشند.
در اسلام،دستورات زيادي در مورد خوردن نمك،به عنوان يك پيش غذا،وارد شده و به فلسفه وفوايد آن نيز اشاره شده است. حضرت علي(ع) ميفرمايند:«با نمك خوردن در اول غذا،خوردن را شروع كنيد كه اگر مردم بدانند چه خاصيتي در نمك است، هر آينه بر ترياق تجربه شده،آن را بر ميگزينند».
امام صادق(ع) نيز فرمودهاند:«رسول خدا(ص) به علي(ع) فرمود:اي علي،غذا را با نمك آغاز كن وبا آن به پايان رسان كه هر كس چنين كند،از 72 نوع از انواع بلا در امان است كه از آن جمله جنون و جذام و پيسي ميباشد.
و همچنين از ايشان روايت شده است:
«هر كس در اول و آخر غذا نمك بخورد، لكه هاي سياه و سفيد صورتش برطرف خواهد شد».
در روايتي از پيامبر(ص) دردهاي گلو،دندانها و دردهاي شكم از جمله بيماريهايي دانسته شدهاند كه خوردن نمك از بروز آن جلوگيري ميكند. شستن دست وشروع كردن با نمك ازجمله آداب ظاهري است و اما آداب عرفاني غذا خوردن عبارتند از: سپاسگزاري از ولي نعمت حقيقي كه خداوند متعال است و دعا كردن براي بركت يافتن روزي.
فوايد وآثار نمك از نظر علمي نيز ثابت شده است.
نمك از دريچه علم:
نمك به دليل داشتن «اسيد» بهترين داروي ضد عفوني كننده است؛ چرا كه هيچ نوع ميكروبي نميتواند در نمك رشد و نمو يا زندگي كند.
«دكتر تومانيانس» در كتاب خود به نام «Hygienic ruler in Islam» فايدههاي استعمال نمك را در پيش از غذا اين گونه بر ميشمارد:
1.بنابر يافتههاي علوم پزشكي،دهان محل تجمع انواع ميكروبها ميباشد كه در اثر استعمال نمك در پيش از غذا، آنها بر طرف ميگردند.
2.آب دهان (بزاق) از چشمههايي به نام غدد بزاقي جاري ميباشند كه هرچه با غذا مخلوط شوند،غذا زودتر از گلو پايين ميرود و زودتر هضم ميشود.ورود نمك در دهان،غدههاي اطراف دهان را تحريك و به ترشح آنها سرعت ميبخشد.از اين رو،غذا را زودتر هضم و براي فرو بردن حاضر ميسازد.
3.زماني كه نمك وارد معده خالي از غذا ميگردد، غده معده را تحريك ميكند و ترشحات زيادتري به وجود ميآورد.پس «اسفيورت» نمك سبب زود فرو بردن و زود هضم شدن غذا ميگردد.
4.از آنجا كه نمك پيش از غذا تحريك كننده غدههاي هاضمه است،در اثر تحريك آنها،انسان ميل به غذا خوردن مييابد،بنابراين،نمك سبب زياد شدن اشتها ميگردد.
5.چنانچه مواد شيميايي،بيش از اندازه معمول در معده ترشح شود، موجب سوء هاضمه ميگردد و نمك پيش از غذا،به دليل دارا بودن اثر اسيدي،آن را خنثي و بياثر مي نمايد و سوء هاضمه را برطرف مي كند.
6.در بدن و خون و ساختمان جسم مقدار معيني نمك وجود دارد كه اگر اين مقدار كاهش يابد،موجب امراض مختلفي در اعضاء بدن ميگردد،اما وقتي نمك پيش از غذا وارد معده گردد،مقدار مورد نياز را براي كمبود خود نگه ميدارد و در حقيقت،مقدار از دست رفته را جبران ميسازد.
7.بدن انسان به منظور برطرف كردن نمك،به آب نياز دارد و استعمال نمك، بيش از غذا،آدمي را به نوشيدن آب مجبور مي سازد و اين،خود،سبب افزايش«ادرار» و شستشوي كليه و مثانه ميشود.
8.در اثر نمك خوردن،مقداري از آب بدن از روزنههاي پوست بيرون ميايد و به اين ترتيب، سوارخهاي تنفسي پوستي،پاك و پاكيزه ميگردند.
9.خوردن نمك در بعد از صرف غذا نيز،غدد بزاقي را تحريك ميسازد و باعث زياد شدن آب دهان مي گردد.بنابراين،انسان ناگزير به فرو بردن يا بيرون كردن آن از دهان ميشود كه در هر دو صورت،چربي يا غذاي باقي مانده در دهان و بين دندان به همراه آب دهان برطرف ميشود.
10.اگر آدمي غذايي بخورد كه نمك آن كم باشد و يا در معده ترشحات مواد نمكي نباشد،غذا ديرتر هضم ميشود و اين،سبب بروز سوء هاضمه مي شود.خوردن نمك، پيش از غذا،اين آسيب را برطرف ميسازد.
بديهي است كه اين فوائد، براي استعمال مقدار مناسب نمك ميباشد، و اگر در مصرف نمك افراط و تفريط شود باعث تحريك قلب و امراض گوناگون نيز خواهد گرديد.
در ضمن فوايد نمك براي انسانهاي سالم و متعادل و به صورت غالبي است، ولي براي افراد بيمار، يا گاهي براي افرادي خاص، ممكن است برخي داروها نيز ضرر داشته باشد كه پزشكان مشخص ميكنند.
براي مطالعه بيشتر به كتابهاي زير مراجعه فرماييد:
1. قرآن و علوم روز، سيد جواد افتخاريان.
2. كافي، كليني، و كتاب المحاسن، احمد خالد برقي، ج 2، ص 590 و... كه در اين دو كتاب و ساير كتب مثل المقنع شيخ صدوق و بحارالانوار علامة مجلسي، ج 63، ص 390 به بعد روايات نمك به طور مفصل آورده شده است.